Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)



Ka’ab berkata: akhirnya saya ditakdirkan untuk tidak ikut serta ke medan perang

Imam Bukhari : 4066

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُحِينَ تَخَلَّفَ عَنْ قِصَّةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبٌ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهَا إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا كَانَ مِنْ خَبَرِي أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزَاةِ وَاللَّهِ مَا اجْتَمَعَتْ عِنْدِي قَبْلَهُ رَاحِلَتَانِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَلَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ غَزْوَةً إِلَّا وَرَّى بِغَيْرِهَا حَتَّى كَانَتْ تِلْكَ الْغَزْوَةُ غَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَعَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَّى لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابٌ حَافِظٌ يُرِيدُ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَمَا رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ إِلَّا ظَنَّ أَنْ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيُ اللَّهِ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ وَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ فَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَيْهِ فَلَمْ يَزَلْ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اشْتَدَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا فَقُلْتُ أَتَجَهَّزُ بَعْدَهُ بِيَوْمٍ أَوْ يَوْمَيْنِ ثُمَّ أَلْحَقُهُمْ فَغَدَوْتُ بَعْدَ أَنْ فَصَلُوا لِأَتَجَهَّزَ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ ثُمَّ رَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ وَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ وَلَيْتَنِي فَعَلْتُ فَلَمْ يُقَدَّرْ لِي ذَلِكَ فَكُنْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطُفْتُ فِيهِمْ أَحْزَنَنِي أَنِّي لَا أَرَى إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ النِّفَاقُ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبٌ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَنَظَرُهُ فِي عِطْفِهِ فَقَالَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّهُ تَوَجَّهَ قَافِلًا حَضَرَنِي هَمِّي وَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَاذَا أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَاسْتَعَنْتُ عَلَى ذَلِكَ بِكُلِّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ وَعَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَخْرُجَ مِنْهُ أَبَدًا بِشَيْءٍ فِيهِ كَذِبٌ فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَيَرْكَعُ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ فَجِئْتُهُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ عَلَيْهِ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ فَقُلْتُ بَلَى إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنْ سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عَفْوَ اللَّهِ لَا وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي مِنْ عُذْرٍ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ كُنْتَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا وَلَقَدْ عَجَزْتَ أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ إِلَيْهِ الْمُتَخَلِّفُونَ قَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي أَحَدٌ قَالُوا نَعَمْ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلُ مَا قِيلَ لَكَ فَقُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعِ الْعَمْرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَتَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ فِي نَفْسِي الْأَرْضُ فَمَا هِيَ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ مَعَ الْمُسْلِمِينَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ عَلَيَّ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ فَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي أَقْبَلَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ عَلَيَّ ذَلِكَ مِنْ جَفْوَةِ النَّاسِ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُنِي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ لَهُ فَنَشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ لَهُ فَنَشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ قَالَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي بِسُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ أَنْبَاطِ أَهْلِ الشَّأْمِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ حَتَّى إِذَا جَاءَنِي دَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنِي أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ فَقُلْتُ لَمَّا قَرَأْتُهَا وَهَذَا أَيْضًا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَمَّمْتُ بِهَا التَّنُّورَ فَسَجَرْتُهُ بِهَا حَتَّى إِذَا مَضَتْ أَرْبَعُونَ لَيْلَةً مِنْ الْخَمْسِينَ إِذَا رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِينِي فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَعْتَزِلَ امْرَأَتَكَ فَقُلْتُ أُطَلِّقُهَا أَمْ مَاذَا أَفْعَلُ قَالَ لَا بَلْ اعْتَزِلْهَا وَلَا تَقْرَبْهَا وَأَرْسَلَ إِلَى صَاحِبَيَّ مِثْلَ ذَلِكَ فَقُلْتُ لِامْرَأَتِي الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَتَكُونِي عِنْدَهُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِي هَذَا الْأَمْرِ قَالَ كَعْبٌ فَجَاءَتْ امْرَأَةُ هِلَالِ بْنِ أُمَيَّةَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هِلَالَ بْنَ أُمَيَّةَ شَيْخٌ ضَائِعٌ لَيْسَ لَهُ خَادِمٌ فَهَلْ تَكْرَهُ أَنْ أَخْدُمَهُ قَالَ لَا وَلَكِنْ لَا يَقْرَبْكِ قَالَتْ إِنَّهُ وَاللَّهِ مَا بِهِ حَرَكَةٌ إِلَى شَ

Atubuulidde [Yahya bin Bukair] Atubuulidde [Al Laits] okuva ku ['Uqail] okuva ku [Ibn Shihab] okuva ku ['Abdur Rahman bin 'Abdullah bin Ka'ab bin Malik] nti ['Abdullah bin Ka'ab bin Malik] -Abdullah bin Ka'ab yali omu ku batabani ba Ka'ab abawerekera Ka'ab nga muzibe- agamba; ‘Lumu nnawulira [Ka’ab bin Malik] ng’anyumya ekintu ekyaliwo ku ye bwe yalekebwa Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam mu lutalo lw’e Tabuk’. Ka’ab bin Malik yagambye nti; ‘Ssisigalangako kuwerekera Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam mu ntalo ze yeetabamu okujjako olutalo lwa Tabuk, naye era nasigala mabega mu lutalo lwa Badr. Nabbi yekka sallallaahu ‘alaihi wasallam teyavumirirako musiraamu ateetaba mu lutalo lwa Badr. Kino kyaliwo kubanga mu kusooka Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’abasiraamu baali baagala kutabula ba kaafiiri ba Quraysh bokka abaali batambulira ku ngamiya okutuusa Allah lwe yagatta abasiraamu n’abalabe baabwe awatali budde bwe baali bakkiriziganyizzaako emabegako. Mu kiseera ekyo nakyetabamu ne Rasulullah mu kiro kya Aqabah bwe twasuubiza okulwanirira Obusiraamu. Mu ndowooza yange, okwetaba mu lutalo lwa Badr tekigeraageranyizibwa ku kwetaba mu kiro kya Aqabah, wadde ng’olutalo lwa Badr lusinga kwettanirwa abantu abasinga obungi. Mu mboozi ze sseetabye na Rasulullah mu lutalo lw’e Tabuk mulimu zino wammanga; ‘Sibangako mubiri mulamu bulungi era nga nnina obugagga bungi okusinga bwe nnali sseetabye mu lutalo lw’e Tabuk. Allah, emabegako saategekanga nsolo bbiri ezivuga n’akatono ku ntalo ez’enjawulo. Naye mu lutalo luno olwa Tabuk, nsobola okuteekateeka ebisolo bibiri ebivuga. Yali nnono ye, Shallallahu’alaihiwasallam, nti teyalwanangako lutalo okuggyako nga yakuuma ekigendererwa ky’olutalo lwe nga kyama, okutuusa olutalo luno olwa Tabuk lwe lwabaawo, gye yategeeza ebigendererwa bye eby’olutalo mu ngeri ey’obuseegu - mu lwatu -. Mu nkomerero, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yagenda mu lutalo lw’e Tabuk ng’obudde bubuguma nnyo. Kiyinza okugambibwa nti yatambula olugendo oluwanvu ennyo era nga ajjudde akabi era ng’ayolekagana n’abalabe bangi. Olwo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’annyonnyola abasiraamu bye bagenda okwolekagana naye. N’olwekyo, yalagira Abasiraamu okuteekateeka ebintu ebimala mu lutalo. Mu kiseera ekyo, abasiraamu bangi baawerekera Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam nga tebalondeddwa mu bbaluwa ebaweereddwa okulwana. Ka’ab yagamba nti; 'Waliwo omusajja ataalabiseeko kubanga yali ayagala kusigala ebweru w'olutalo.' Yateebereza nti obutagondera kwe tekujja kumanyibwa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam - kasita tewali kubikkulirwa kumutuukako okuva eri Allah Azza Wa Jalla -. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yagenda mu lutalo e Tabuk nga amakungula g’ebibala gamatiza nnyo nga nnina okukyusa ebirowoozo byange okuva ku makungula. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’abasiraamu abeetabyemu baali beetegekera era amangu ago nagenda okunoonya ebikozesebwa nabo. Oluvannyuma nnadda eka nga sifunye bikozesebwa n’akatono. Nagamba mu mutima gwange nti; ‘Ahh, nsobola okuteekateeka ebikozesebwa essaawa yonna. Bulijjo mbeera mu kizibu wakati wa yee -genda- ne nedda okutuusa ng'abantu beeyongedde okwetegekera'. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yaleka n’abasiraamu, so nga nze nali siteekateeka bikozesebwa byonna n’akatono. Oluvannyuma nnagenda, olwo ne nzira eka nga sirina kye ntegese. Bulijjo nnali mu kubuusabuusa ng’okwo oba okwegatta ku lutalo oba nedda, okutuusa ng’eggye ly’Abasiraamu lyasitula dda era ng’olutalo lwatandika dda. Olwo ne njagala okugoberera okutuuka mu lutalo - naye ekyo kyali kya kwegomba kwokka - era okukkakkana nga nnali ntegekeddwa obuteetaba mu lutalo. Oluvannyuma lw’Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) okugenda mu lutalo lw’e Tabuk, ennaku yatandika okunzinga. Bwe nafuluma mu bantu abaali banneetoolodde, nnakiraba nti sisobola kusisinkana muntu yenna okuggyako abantu abaali mu bunnanfuusi oba abantu abanafu Allah Azza Wa Jalla be yabawa ensonga. Mu kiseera kino Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) teyanzijukira okutuusa lwe yatuuka e Tabuk. Awo bwe yali atudde mu banne, yabuuza mangu nti, "Lwaki Ka'b bin Malik teyatwegattako?" Omubeezi okuva ewa Banu Salimah yaddamu nti, “Ayi Omubaka wa Allah, kirabika Ka’b bin Malik afaayo nnyo ku ye okusinga olutalo luno?” ' Ng'awulira ebigambo bya mukwano gwe, Muadz bin Jabal n'agamba nti; ‘Hee mukwano, nga kyogedde kibi! Allah, ggwe omubaka wa Allah, nkimanyi nti Ka’ab bin Malik muntu mulungi’. Olwo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’asirika. Bwe yasirika bw’atyo, amangu ago n’alaba omusajja ng’ayambadde enkoofiira ey’ekyuma nga kizibu okutegeera. Awo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agamba nti: ‘Oteekwa okuba nga oli Abu Khaitsamah? ' Kyazuuka nti ddala omuntu ono yali Abu Khaitsamah Al Ansari, mukwano gwe eyali awa abazirakisa sha' y'ennaku nga bamuvuma bannanfuusi. Ka’ab bin Malik yagambye nti; ‘Bwe nawulira nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yali yeetegekera okudda okuva mu lutalo lw’e Tabuk, nnajjula ennaku. Olwo ne ntandika okuyiiya ensonga ez’okwekwasa okulimba. Nagamba mu mutima gwange nti; ‘Nsonga ki eyinza okuntaasa obusungu bwa Nabbi? Okusobola okukola ku nsonga eno, nnanoonya obuyambi okuva mu b’omu maka gange abaali basobola okutuwa amagezi. Omuntu bwe yang’amba nti Nabbi Muhammad (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) yali anaatera okutuuka e Madiina, ensonga y’okulimba n’ebula mu birowoozo byange. Mu nkomerero, nakitegeera nti sisobola kulimba Nabbi Muhammad (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye). N’olwekyo, nnalina okumubuulira amazima. Nga wayiseewo akaseera katono, Nabbi Muhammad (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) yatuuka e Madiina. Nga bulijjo, yagenda butereevu ku muzikiti —nga bwe kyali empisa ze ng’akomyewo okuva ku lugendo —okusaala. Oluvannyuma lw’okukola eswala ya sunna, Nabbi Muhammad (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) amangu ago n’anyumya ne banne. Oluvannyuma lw’ekyo, banne abawerako abaali batasobodde kulwana ku mabbali g’Abasiraamu baatuuka ne bamuwa ensonga ez’enjawulo nga balayiziddwa. Kiteeberezebwa nti abaali tebeetabye mu lutalo luno baali nga kinaana. Kizuuka nti Nabbi yakkiriza obwesimbu bw’abo abataali mu lutalo, n’abasuubiza obwesigwa, n’abasaba okusonyiyibwa, era n’akwasa Allah bye baakweka mu mitima gyabwe. Nga wayise akaseera katono, najja okulaba Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam. Bwe nnamala okumulamusa, yamwenya ng’akamwenyumwenyu k’omuntu asunguwadde. Awo n’agamba nti; 'Jangu wano! ’ Olwo ne ntambula okumusemberera okutuusa lwe nnatuula mu maaso ge ddala. Oluvannyuma lw’ekyo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yabuuza nti: ‘Lwaki totwegattako mu kulwana, ggwe Ka’ab? Tosuubizza okuwaayo omubiri gwo n'omwoyo gwo eri Obusiraamu? ' Naddamu nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, Allah, singa ntuula okumpi n’omuntu atali ggwe, nkakasa nti nnandibadde n’obusungu bwe olw’ensonga n’ensonga ze nnaleeta. Naye, Allah, nkimanyi nti singa kati mbawa ensonga ezijjudde obulimba ne muleme okunyiiga, mazima Allah y’ajja okunnyiiza. Singa nkuyanjulira ggwe Omubaka wa Allah ensonga zange entuufu era entuufu, n’oluvannyuma n’onboggolera olw’ensonga ezo, olwo nja kuzikkiriza n’essanyu. Allah anbonereza n’ebigambo byange eby’amazima. Eya Allah, tewali myaka gijja kunziyiza kwetaba mu lutalo. Eya Allah, mu kiseera ekyo nnali sirina kye nsobola kukola wadde nga nnalina omukisa omutono ennyo okwegatta ku lutalo n’Abasiraamu. Ng’awulira okwatula kuno okw’amazima, Omubaka wa Allah n’agamba nti: ‘Omuntu ono ayogedde mu bwesimbu era mu butuufu. N’olwekyo, yimirira okutuusa Allah lw’anakuwa okusalawo." Oluvannyuma nayimirira ne nsenguka okuva ku ludda lwe. Tewaayita bbanga ddene, waaliwo abantu abawerako okuva mu Bani Salimah abaangoberera, nga bagamba nti: ‘Ayi Ka’ab, by Allah, nga tetunnamanya nti wali okoze ensobi/ekibi. Mazima tewannyonnyola nsonga eri Omubaka wa Allah ng’ensonga ezaateekebwawo baswahaaba abalala abataali mu lutalo. Mu amazima, istighfar ya Rasulullah yokka gy’oli eyasangula dosamu’ telah menghadap Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam seperti diri saya ini 'Orang-orang Bani Salimah menjawab yagamba nti; nti, navaawo nga banjogerako abantu bano ababiri’ Ka’ab bin Malik yagamba nti; kirabika, ensi eno teyali nsi gye nnali mbeeramu era eyo yamala ekiro amakumi ataano’ esswala n’abasiraamu abalala, ne ntambula mu katale newankubadde nga tewali yali ayagala kwogera nange Okutuusa olunaku lumu nasemberera Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam’ ne mmulamusa nga ali mu ntebe ye oluvanyuma lw’okusaala ne nneebuuza nti ‘Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam’anaatambuza emimwa gye okuddamu okulamusa oba nedda amutunuulira. Bwe nnali ntegekera okusaba, yantunuulira Era bwe nnamukyukira, n’anzigyako amaaso.’ Oluvannyuma lw’okumala ebbanga eddene nga nneeyawudde ku bantu b’Abasiraamu, nagenda okutambulako okutuusa lwe natuuka ku bbugwe w’olusuku lwa Abu Qatadah ye mutabani wa kojja wange - mujja wange - era ye muntu gwe njagala Bwe natuukayo, ne mmulamusa naye, ku lw’obulungi Allah, teyaddamu kulamusa kwange n’akatono Qatadah, nkulayirira Allah, tomanyi nti njagala nnyo Allah n’omubaka we?’. Abu Qatadah yasirika Olwo naddiŋŋana ebigambo byange, nga ndayira nga bwe nnasirika Olwo ne nziramu ebigambo byange era n’addamu nti: ‘Mazima Allah n’omubaka we. Nga mpulira ebigambo bye, amaziga ne gakulukuta mu maaso ne nzirayo eka nga ntambula mu lusuku, bwe nnali ntambula mu katale k’e Madiina, waliwo omusajja okuva mu nsi ya Sham eyali atunda emmere mu kibuga Madina n’abuuza nti: ‘Ani ayinza okundaga Ka’ab bin Malik gy’ali?’. Olwo abantu ne bandaga okutuusa omusajja n’ajja gyendi n’ankwasa ebbaluwa okuva ewa kabaka w’e Ghassan Kubanga nnali nsobola okusoma n’okuwandiika, ne ntegeera ebiri mu bbaluwa eyo ne bifuuka bino wammanga: ‘Twawulidde nti mukwano gwo -amakulu gali nti Omubaka wa Allah (emirembe n’emirembe bibeere ku ye) akuyawudde ku bantu bwe kityo, n’olwekyo, twegatteko, era mazima ddala tujja kubayamba.’ Oluvannyuma lw’okusoma ebbaluwa eyo, nnagamba nti: ‘Mazima ddala, ebbaluwa eno nayo ya kabi gye ndi.’ Olwo ne nguteeka mu muliro ne nguyokya okutuusa lwe gwasaanawo Oluvannyuma lw’ennaku amakumi ana nga nneeyawudde ku bantu, kyazuulibwa nti okubikkulirwa kwa Katonda kwali tekunnakka okutuusa olunaku lumu, omubaka w’omubaka wa Allah (emirembe n’emirembe bibeere ku ye) n’ajja gyendi n’obubaka nti: ‘Owange Ka’ab, mazima Omubaka wa Allah (emirembe n’emirembe bibeere ku ye). yakulagira okwewala mukyala wo.’ Nnamubuuza nti: ‘Mwawukana oba kiki?’. Omubaka n’amuddamu nti: ‘Teweetaaga kumugoba Naye, kikumala okumwewala n’otomusemberera.’ Awo ne ŋŋamba mukyala wange nti: ‘Ayi mwannyinaze, wandibadde osooka kudda waka mu maka ga bazadde bo n’osigalayo.’ wamu nabo okutuusa Allah lw’anaawa okusalawo okutegeerekeka mu nsonga eno’ Ka’ab bin Malik n’agamba nti; 'alaihi wasallam n'addamu nti: 'Nedda kirungi singa tosooka kumuwerekera era nga tasaanidde kubeera kumpi naawe okumala akaseera'. Ka’ab bin Malik yagamba nti; wasallam ku nsonga eno eya mukyala wange Kubanga, wabula, sanditegedde kyandibadde kiddamu kya Rasulullah singa mmusaba olukusa nga nkyali muto.' Ka’ab bin Malik yagambye nti; 'Kyazuuka nga kino kyagenda mu maaso ekiro kkumi, bwe kityo ne kituuka ekiro amakumi ataano gye tuli okutandika ng'Abasiraamu bagaaniddwa okwogera naffe. Ka’ab bin Malik yagambye nti; ‘Awo ne nkola eswala ey’oku makya mu kiro eky’amakumi ataano emabega w’ennyumba. Bwe nnali ntudde mu kusaba, nnajjula okwejjusa n’ennaku. Kirabika ensi eno ennene ennyo mpulira nga nfunda gyendi. Amangu ago nnawulira omuntu ng’aleekaana nnyo okuyita mu bbanga; ‘Ayi Ka’ab bin Malik, sanyuka! ’ Bwentyo ne nvunnama ne mmanya nti sirina kizibu kyange. Ka’ab bin Malik yagambye nti; 'Awo Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam n'alangirira abasiraamu oluvannyuma lw'esswala ya Fajr nti Allah Subhanah

Hadith Corroboration :


Imam Bukhari : 4066
Imam Muslim : 4973