Imam Bukhari : 3782
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسٌأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ خَالَهُ أَخٌ لِأُمِّ سُلَيْمٍ فِي سَبْعِينَ رَاكِبًا وَكَانَ رَئِيسَ الْمُشْرِكِينَ عَامِرُ بْنُ الطُّفَيْلِ خَيَّرَ بَيْنَ ثَلَاثِ خِصَالٍ فَقَالَ يَكُونُ لَكَ أَهْلُ السَّهْلِ وَلِي أَهْلُ الْمَدَرِ أَوْ أَكُونُ خَلِيفَتَكَ أَوْ أَغْزُوكَ بِأَهْلِ غَطَفَانَ بِأَلْفٍ وَأَلْفٍ فَطُعِنَ عَامِرٌ فِي بَيْتِ أُمِّ فُلَانٍ فَقَالَ غُدَّةٌ كَغُدَّةِ الْبَكْرِ فِي بَيْتِ امْرَأَةٍ مِنْ آلِ فُلَانٍ ائْتُونِي بِفَرَسِي فَمَاتَ عَلَى ظَهْرِ فَرَسِهِ فَانْطَلَقَ حَرَامٌ أَخُو أُمِّ سُلَيْمٍ وَهُوَ رَجُلٌ أَعْرَجُ وَرَجُلٌ مِنْ بَنِي فُلَانٍ قَالَ كُونَا قَرِيبًا حَتَّى آتِيَهُمْ فَإِنْ آمَنُونِي كُنْتُمْ وَإِنْ قَتَلُونِي أَتَيْتُمْ أَصْحَابَكُمْ فَقَالَ أَتُؤْمِنُونِي أُبَلِّغْ رِسَالَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَ يُحَدِّثُهُمْ وَأَوْمَئُوا إِلَى رَجُلٍ فَأَتَاهُ مِنْ خَلْفِهِ فَطَعَنَهُ قَالَ هَمَّامٌ أَحْسِبُهُ حَتَّى أَنْفَذَهُ بِالرُّمْحِ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ فُزْتُ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَلُحِقَ الرَّجُلُ فَقُتِلُوا كُلُّهُمْ غَيْرَ الْأَعْرَجِ كَانَ فِي رَأْسِ جَبَلٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْنَا ثُمَّ كَانَ مِنْ الْمَنْسُوخِ إِنَّا قَدْ لَقِينَا رَبَّنَا فَرَضِيَ عَنَّا وَأَرْضَانَا فَدَعَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ ثَلَاثِينَ صَبَاحًا عَلَى رِعْلٍ وَذَكْوَانَ وَبَنِي لَحْيَانَ وَعُصَيَّةَ الَّذِينَ عَصَوْا اللَّهَ وَرَسُولَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Atugambye [Musa bin Isma’il] atugambye [Hammam] okuva ku [Ishaq bin Abdullah bin Abu Talha] yagamba, agambye [Anas], nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam lumu yatuma kojja we, kwe kugamba, muganda wa Umm Sulaim, okuwerekera banne nsanvu oluvannyuma abattibwa mu Bi’rul Ma'unah. Omukulembeze w’abashiriku mu kiseera ekyo yali ‘Amir bin Thufail, yawa eby’okulonda bisatu. Thufail yagamba nti, ‘Ku lwammwe abantu ba Sahl nange abantu b’e Madar, oba nja kuba mukulembeze wammwe oba nja kubalwanyisa nga nkungaanya abantu ba Ghathafan lukumi n’omutwalo’. Amir yafumitiddwa ekiso mu nnyumba ya Umm Fulan, olwo n’agamba nti, ‘Obulwadde ng’obulwadde bw’engamiya, mu nnyumba y’omukazi okuva mu maka ga Banu Fulan, muleete embalaasi yange gye ndi’. Bwatyo n’afiira ku mbalaasi ye. Awo Haram, muganda wa Umm Sulaim, n’asitula - yali mulema - era n’asitula n’omusajja okuva e Bani Fulan, n’agamba nti, ‘Ebifo byammwe bibeere kumpi nange, nsobole okugenda gye bali, bwe bampa obukuumi, oli kumpi, naye bwe banttira, olwo basobole okugenda eri banno.’. Haram olwo n’ayogera nti, ‘Onneesiga singa nja kutuusa obubaka bw’omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam?’. Awo Haram n’ayogera nabo, kyazuulibwa nti baakola akabonero eri omu ku bo, olwo omusajja n’ava emabega n’amufumita effumu okutuusa lwe lyayitamu, ‘ Haram n’agamba nti, ‘Allahu akbar, ku lwa Mukama wa Kaaba nze nwangudde.’ Oluvannyuma banne bonna baawambibwa ne battibwa okujjako omulema, bwe yali ku ntikko y’olusozi, olwo Allah n’atubikkulira aya ye, olwo aya yali mu ebyo ebyali mansookh, kwe kugamba aya: ‘Mazima, tusisinkanye Mukama waffe, kale atusanyukira era tumusanyukira.’ Oluvannyuma lw’ekyo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yasabira okuzikirizibwa kw’abantu bano okumala ennaku amakumi asatu, kwe kugamba ku Ri’l, Dzakwan, Lahyan ne ‘Ushayyah abaali bajeemedde Allah n’Omubaka we sallallaahu ‘alaihi wasallam’.