Imam Darimi : 45

أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ نُبَيْحٍ الْعَنَزِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ لِيُقَاتِلَهُمْ فَقَالَ أَبِي عَبْدُ اللَّهِ يَا جَابِرُ لَا عَلَيْكَ أَنْ تَكُونَ فِي نَظَّارِي أَهْلِ الْمَدِينَةِ حَتَّى تَعْلَمَ إِلَى مَا يَصِيرُ أَمْرُنَا فَإِنِّي وَاللَّهِ لَوْلَا أَنِّي أَتْرُكُ بَنَاتٍ لِي بَعْدِي لَأَحْبَبْتُ أَنْ تُقْتَلَ بَيْنَ يَدَيَّ قَالَ فَبَيْنَمَا أَنَا فِي النَّظَّارِينَ إِذْ جَاءَتْ عَمَّتِي بِأَبِي وَخَالِي لِتَدْفِنَهُمَا فِي مَقَابِرِنَا فَلَحِقَ رَجُلٌ يُنَادِي إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَرُدُّوا الْقَتْلَى فَتَدْفِنُوهَا فِي مَضَاجِعِهَا حَيْثُ قُتِلَتْ فَرَدَدْنَاهُمَا فَدَفَنَّاهُمَا فِي مَضْجَعِهِمَا حَيْثُ قُتِلَا فَبَيْنَا أَنَا فِي خِلَافَةِ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ إِذْ جَاءَنِي رَجُلٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ لَقَدْ أَثَارَ أَبَاكَ عُمَّالُ مُعَاوِيَةَ فَبَدَا فَخَرَجَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ فَانْطَلَقْتُ إِلَيْهِ فَوَجَدْتُهُ عَلَى النَّحْوِ الَّذِي دَفَنْتُهُ لَمْ يَتَغَيَّرْ إِلَّا مَا لَمْ يَدَعْ الْقَتِيلَ قَالَ فَوَارَيْتُهُ وَتَرَكَ أَبِي عَلَيْهِ دَيْنًا مِنْ التَّمْرِ فَاشْتَدَّ عَلَيَّ بَعْضُ غُرَمَائِهِ فِي التَّقَاضِي فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أُصِيبَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا وَإِنَّهُ تَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا مِنْ التَّمْرِ وَإِنَّهُ قَدْ اشْتَدَّ عَلَيَّ بَعْضُ غُرَمَائِهِ فِي الطَّلَبِ فَأُحِبُّ أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ لَعَلَّهُ أَنْ يُنْظِرَنِي طَائِفَةً مِنْ تَمْرِهِ إِلَى هَذَا الصِّرَامِ الْمُقْبِلِ قَالَ نَعَمْ آتِيكَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ قَرِيبًا مِنْ وَسَطِ النَّهَارِ قَالَ فَجَاءَ وَمَعَهُ حَوَارِيُّوهُ قَالَ فَجَلَسُوا فِي الظِّلِّ وَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَأْذَنَ ثُمَّ دَخَلَ عَلَيْنَا قَالَ وَقَدْ قُلْتُ لِامْرَأَتِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَائِيَّ الْيَوْمَ وَسَطَ النَّهَارِ فَلَا يَرَيَنَّكِ وَلَا تُؤْذِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَيْءٍ وَلَا تُكَلِّمِيهِ فَفَرَشَتْ فِرَاشًا وَوِسَادَةً وَوَضَعَ رَأْسَهُ فَنَامَ فَقُلْتُ لِمَوْلًى لِي اذْبَحْ هَذِهِ الْعَنَاقَ وَهِيَ دَاجِنٌ سَمِينَةٌ فَالْوَحَى وَالْعَجَلَ افْرُغْ مِنْهَا قَبْلَ أَنْ يَسْتَيْقِظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَكَ فَلَمْ نَزَلْ فِيهَا حَتَّى فَرَغْنَا مِنْهَا وَهُوَ نَائِمٌ فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ يَسْتَيْقِظُ يَدْعُو بِطَهُورِهِ وَأَنَا أَخَافُ إِذَا فَرَغَ أَنْ يَقُومَ فَلَا يَفْرُغَ مِنْ طُهُورِهِ حَتَّى يُوضَعَ الْعَنَاقُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ قَالَ يَا جَابِرُ ايْتِنِي بِطَهُورٍ قَالَ نَعَمْ فَلَمْ يَفْرُغْ مِنْ وُضُوئِهِ حَتَّى وُضِعَتْ الْعَنَاقُ بَيْنَ يَدَيْهِ قَالَ فَنَظَرَ إِلَيَّ فَقَالَ كَأَنَّكَ قَدْ عَلِمْتَ حُبَّنَا اللَّحْمِ ادْعُ أَبَا بَكْرٍ ثُمَّ دَعَا حَوَارِيِّيهِ قَالَ فَجِيءَ بِالطَّعَامِ فَوُضِعَ قَالَ فَوَضَعَ يَدَهُ وَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ كُلُوا فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَ مِنْهَا لَحْمٌ كَثِيرٌ وَقَالَ وَاللَّهِ إِنَّ مَجْلِسَ بَنِي سَلَمَةَ لَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِمْ هُوَ أَحَبُّ إِلَيْهِمْ مِنْ أَعْيُنِهِمْ مَا يَقْرَبُونَهُ مَخَافَةَ أَنْ يُؤْذُوهُ ثُمَّ قَامَ وَقَامَ أَصْحَابُهُ فَخَرَجُوا بَيْنَ يَدَيْهِ وَكَانَ يَقُولُ خَلُّوا ظَهْرِي لِلْمَلَائِكَةِ قَالَ فَاتَّبَعْتُهُمْ حَتَّى بَلَغْتُ سَقُفَّةَ الْبَابِ فَأَخْرَجَتْ امْرَأَتِي صَدْرَهَا وَكَانَتْ سَتِيرَةً فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلِّ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكِ وَعَلَى زَوْجِكِ ثُمَّ قَالَ ادْعُوا لِي فُلَانًا لِلْغَرِيمِ الَّذِي اشْتَدَّ عَلَيَّ فِي الطَّلَبِ فَقَالَ أَنْسِ جَابِرًا طَائِفَةً مِنْ دَيْنِكَ الَّذِي عَلَى أَبِيهِ إِلَى هَذَا الصِّرَامِ الْمُقْبِلِ قَالَ مَا أَنَا بِفَاعِلٍ قَالَ وَاعْتَلَّ وَقَالَ إِنَّمَا هُوَ مَالُ يَتَامَى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ جَابِرٌ قَالَ قُلْتُ أَنَا ذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كِلْ لَهُ مِنْ الْعَجْوَةِ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى سَوْفَ يُوَفِّيهِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَإِذَا الشَّمْسُ قَدْ دَلَكَتْ قَالَ الصَّلَاةُ يَا أَبَا بَكْرٍ قَالَ فَانْدَفَعُوا إِلَى الْمَسْجِدِ فَقُلْتُ لِغَرِيمِي قَرِّبْ أَوْعِيَتَكَ فَكِلْتُ لَهُ مِنْ الْعَجْوَةِ فَوَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَجِئْتُ أَسْعَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِهِ كَأَنِّي شَرَارَةٌ فَوَجَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ صَلَّى فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ كِلْتُ لِغَرِيمِي تَمْرَهُ فَوَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ فَجَاءَ يُهَرْوِلُ قَالَ سَلْ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ غَرِيمِهِ وَتَمْرِهِ قَالَ مَا أَنَا بِسَائِلِهِ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ اللَّهَ سَوْفَ يُوَفِّيهِ إِذْ أَخْبَرْتَ أَنَّ اللَّهَ سَوْفَ يُوَفِّيهِ فَرَدَّدَ عَلَيْهِ وَرَدَّدَ عَلَيْهِ هَذِهِ الْكَلِمَةَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ كُلُّ ذَلِكَ يَقُولُ مَا أَنَا بِسَائِلِهِ وَكَانَ لَا يُرَاجَعُ بَعْدَ الْمَرَّةِ الثَّالِثَةِ فَقَالَ مَا فَعَلَ غَرِيمُكَ وَتَمْرُكَ قَالَ قُلْتُ وَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَرَجَعْتُ إِلَى امْرَأَتِي فَقُلْتُ أَلَمْ أَكُنْ نَهَيْتُكِ أَنْ تُكَلِّمِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي فَقَالَتْ تَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُورِدُ نَبِيَّهُ فِي بَيْتِي ثُمَّ يَخْرُجُ وَلَا أَسْأَلُهُ الصَّلَاةَ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي

Mae wedi dweud wrthym [Abu An Nu'man] fod wedi dweud wrthym [Abu 'Awanah] o [Al Aswad] o [Nubaih Al 'Anazi] o [Jabir bin Abdullah] Dywedodd Radliyallahu'anhu; Aeth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam allan i ymladd yn erbyn y polytheistiaid. Dywedodd fy nhad -Abdullah-; 'Peidiwch â mynd i ryfel, O Jabir, rwyt ti'n breswylydd o Medina sydd â'r gwaith o fonitro gwybodaeth am gyflwr y milwyr Mwslimaidd. Fel eich bod chi wir yn gwybod beth yw ein tynged. Er mwyn Allah Subhanahu wa Ta'ala, oni bai am y ffaith y byddwn i'n gadael fy merched ar ôl fy marwolaeth, byddwn i wedi bod yn hapus iawn pe byddech chi wedi cael eich lladd o'm blaen - wedi cael eich merthyru ar faes y gad -. Dywedodd Jabir; Pan oeddwn i gyda'r bobl yr oedd eu gwaith o fonitro'r sefyllfa a dychweliad y milwyr, yn sydyn daeth fy modryb gyda chyrff fy nhad a'm hewythr fel y gallai eu claddu ill dau ym mynwent ein teulu. Yna cyfarfu â rhywun a oedd yn gweiddi; 'Yn wir, gorchmynnodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam i chi ddychwelyd y rhai a fu farw i'r lle y cawsant eu lladd, a'u claddu yn y lle y cawsant eu lladd.' Felly dychwelsom gyrff fy nhad a'm hewythr ar unwaith i'r lleoliad lle cafodd ei ladd. Claddwyd hwy yn union lle y cawsant eu lladd. Yn ddiweddarach, pan oeddwn i - Jabir - yn ystod califaeth Mu'awiyah bin Abu Sufyan Radliyallahu'anhu, daeth negesydd ataf yn sydyn. Dywedodd; 'O Jabir bin Abdullah, adeiladwyr Mu'awiyah Radliyallahu'anhu, wrth ddatgymalu'r fynwent, daethant o hyd i gorff eich tad nes bod ei gorff yn weladwy. Roedd rhai o'r adeiladwyr wedi gadael felly cefais y cyfle i weld corff fy nhad. Uhh... Uhh... Fe wnes i ddod o hyd i gorff fy nhad yn union yr un fath ag y claddais ef, heb newid ac eithrio marciau'r person a laddwyd. Dywedodd yr adroddwr - Jabir-; felly fe wnes i ei orchuddio.' Rwy'n dal i gofio bod fy nhad wedi gadael dyled ar ffurf dyddiadau, mae rhai pobl a'i benthycodd wedi fy ngorfodi i'w thalu - ar unwaith. Yna cyfarfûm â'r Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. A mynegais fy holl bryderon; 'O Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, yn wir bu farw fy nhad mewn rhyfel, ac yn wir gadawodd ddyled ar ffurf dyddiadau, ac yn wir mae perchnogion y dyledion wedi fy ngorfodi i dalu'r dyledion hyn - ar unwaith. Byddwn yn hapus iawn pe byddech chi'n fodlon ei helpu, pwy a ŵyr, efallai y byddai'n fodlon gohirio ei fil tan y tymor cynhaeaf nesaf. Dywedodd: 'Iawn, rhoddaf ef i chi, os bydd Duw yn fodlon, Subhanahu wa Ta'ala, yn fuan ar ôl y prynhawn yma.' Dywedodd yr adroddwr -Jabir-; 'Yna daeth gyda'i ffrindiau ffyddlon.' Dywedodd yr adroddwr -Jabir-; fe wnaethant aros yn y lloches a chyfarchodd y Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ni a gofyn am ganiatâd, yna aethant i mewn i'n tŷ. Dywedodd yr adroddwr -Jabir-; 'Rwyf wedi dweud wrth fy ngwraig y bydd Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yn ymweld â mi heddiw ar ôl hanner dydd, felly peidiwch â dangos eich hun, peidiwch â thramgwyddo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam gydag unrhyw beth - unrhyw beth - a pheidiwch hyd yn oed â siarad ag ef.' Yna llednais wely a darparu gobennydd, yna gosododd ei ben i lawr a chysgu. Yna gorchmynnais i'm gwas; 'Lladdwch y gafr fenyw hon, mae'n gafr ddof, mae ganddi lawer o gig ac mae'n ystwyth. Paratowch hi cyn i Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ddeffro, ac os bydd yn deffro bydd yn bendant yn gofyn am ddŵr i buro, tra byddaf yn teimlo'n bryderus os bydd yn deffro ac yn gorffen puro tra nad yw cig gafr ar gael o'i flaen eto.' Pan ddeffrodd o'i gwsg, dywedodd: 'O Jabir, darparwch ddŵr i mi i buro,' atebais; 'Ie iawn.' Felly cyn iddo orffen ei wudlu, gosodais gig gafr myn - wedi'i goginio - o'i flaen. Dywedodd yr adroddwr -Jabir-; ‘Edrychodd arnaf a dweud; Mae’n edrych fel eich bod chi eisoes yn gwybod ein hoff gig, ffoniwch Abu Bakar Radliyallahu’anhu. Yna daethpwyd â’r bwyd a’i weini. Dywedodd yr adroddwr -Jabir-; Yna dywedodd: Dywedwch enw Allah Subhanahu wa Ta’ala -Bismillah- a bwytewch. felly bwytasant nes eu bod yn llawn ac roedd llawer o gig ar ôl -o’r ddysgl-. Dywedodd yr adroddwr -Jabir-; ‘Gan Allah Subhanahu wa Ta’ala, yn wir mae cynulliad Bani Salamah wedi barnu eu hunain eu bod yn caru’r Proffwyd sallallaahu ‘alaihi wasallam yn fwy na’u llygaid eu hunain sydd yn agos iawn, iawn atynt, oherwydd eu bod yn poeni’n fawr y byddant yn ei frifo. Yna cododd ef a’i gymdeithion hefyd, yna daethant allan heibio iddo, a dywedodd, ‘Gadewch imi adael fy rhyddid - fy materion - i’r angylion.’ Dywedodd yr adroddwr -Jabir-; Yna eu hebrwng yn ôl at y bwrdd ger y drws, yna dangosodd fy ngwraig ei hun ychydig a oedd wedi’i orchuddio o’r blaen gan orchudd a dywedodd; 'O Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, gweddïwch drosof fi a fy ngŵr.' Atebodd; 'Boed i Allah Subhanahu wa Ta'ala roi Ei fendithion i chi a'ch gŵr.' Yna dywedodd: 'Galwch fi fel hyn a fel hyn - wedi'i gyfeirio at y person mewn dyled sy'n fy annog i'w thalu ar unwaith - '. Yna dywedodd: 'Gohiriwch i Jabir Radliyallahu'anhu ran o'r ddyled rydych chi'n ei ddyledus i'w dad tan y tymor cynhaeaf nesaf.' Dywedodd: 'Ni allaf ei wneud O Negesydd Allah!' Dywedodd: 'Neu fe'i lleihewch chi' meddai: 'Mae'r eiddo hwn yn eiddo i blant amddifad, O Negesydd Allah.' yna dywedodd yr Apostol: 'Ble mae Jabir?' Dywedodd Jabir: 'Myfi yw Negesydd Allah.' Yna dywedodd y Negesydd: 'Pwyswch iddo ddyddiadau 'ajuwa - math o ddyddiad sy'n tyfu yn 'Aliyah Medina - oherwydd bydd Allah Subhanahu wa Ta'ala yn bendant yn darparu ar eu cyfer', yna cododd y Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ei ben i fyny ac fe drodd allan fod yr haul wedi machlud felly dywedodd: 'Gadewch i ni weddïo, O Abu Bakr Radliyallahu'anhu', dywedodd Jabir Radliyallahu'anhu: 'Aethant i gyd i'r mosg' yna dywedais wrth y dyledwr: 'Dewch â'ch llestr yn nes.' Yna pwysais rai dyddiadau 'ajuwa iddo. Felly darparodd Allah Subhanahu wa Ta'ala ddigon i ni a gadawodd rai dyddiadau i ni o hyd. Dywedodd Jabir Radliyallahu'anhu: 'Felly rhuthrais i gyfarfod â'r Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yn y mosg hwn, fel pe bawn i'n berson gostyngedig, yna des i o hyd i'r Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wedi gorffen gweddïo, yna dywedais wrth y Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam; Mewn gwirionedd, rydw i wedi mesur y dyddiadau ac mae gan Allah Subhanahu wa Ta'ala ddigon, ac mae cymaint â hyn a chymaint â hyn ar ôl i ni.' Yna gofynnodd y Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Ble mae Umar bin Khaththab Radliyallahu'anhu?' Dywedodd yr adroddwr -Jabir-; Daeth Umar yn loncian, felly gorchmynnodd iddo, 'Gofynnwch i Jabir bin Abdullah Radliyallahu'anhu am y person oedd yn ddyledus iddo - ei dad - a hefyd ei ddyddiadau.' Atebodd Umar; 'Nid oes angen i mi ofyn iddo ac rwy'n teimlo'n sicr y bydd Allah Subhanahu wa Ta'ala yn sicr o ddarparu digonolrwydd iddo, dyna pryd y dywedoch chi wrtho y bydd Allah Subhanahu wa Ta'ala yn darparu digonolrwydd iddo. ' Yna ailadroddwyd y cwestiwn iddo, felly ailadroddodd Umar Radliyallahu'anhu yr ateb dair gwaith, a dywedodd bob un gyda'r geiriau; 'Nid oes angen i mi ofyn iddo. ' Ni ailadroddodd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ei gwestiwn ar ôl y drydedd dro, felly gofynnodd: 'Sut mae cyflwr y person a oedd yn ddyledus i chi a hefyd eich dyddiadau?' Dywedodd yr adroddwr; Felly atebais; Mae Allah Subhanahu wa Ta'ala wedi darparu digonolrwydd iddo ac wedi gadael nifer o ddyddiadau. Yna es yn ôl at fy ngwraig a dweud; 'Oni wnes i eich gwahardd rhag siarad â Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yn fy nhŷ?' Atebodd hi; Ydych chi'n meddwl bod Allah Subhanahu wa Ta'ala wedi dod â'i Negesydd i'm tŷ, yna gadael heb i mi ofyn iddo weddïo am ffyniant i mi a fy ngŵr??