Penangkapan dan pembunuhan Khubaib bin 'Adiy RA oleh Abu Sirwa'ah pada peristiwa Ar-Raji'

Imam Bukhari : 2818

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ وَهُوَ حَلِيفٌ لِبَنِي زُهْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشَرَةَ رَهْطٍ سَرِيَّةً عَيْنًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتٍ الْأَنْصَارِيَّ جَدَّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَانْطَلَقُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالْهَدَأَةِ وَهُوَ بَيْنَ عُسْفَانَ وَمَكَّةَ ذُكِرُوا لِحَيٍّ مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لَحْيَانَ فَنَفَرُوا لَهُمْ قَرِيبًا مِنْ مِائَتَيْ رَجُلٍ كُلُّهُمْ رَامٍ فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى وَجَدُوا مَأْكَلَهُمْ تَمْرًا تَزَوَّدُوهُ مِنْ الْمَدِينَةِ فَقَالُوا هَذَا تَمْرُ يَثْرِبَ فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ فَلَمَّا رَآهُمْ عَاصِمٌ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى فَدْفَدٍ وَأَحَاطَ بِهِمْ الْقَوْمُ فَقَالُوا لَهُمْ انْزِلُوا وَأَعْطُونَا بِأَيْدِيكُمْ وَلَكُمْ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ وَلَا نَقْتُلُ مِنْكُمْ أَحَدًا قَالَ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ أَمِيرُ السَّرِيَّةِ أَمَّا أَنَا فَوَاللَّهِ لَا أَنْزِلُ الْيَوْمَ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا نَبِيَّكَ فَرَمَوْهُمْ بِالنَّبْلِ فَقَتَلُوا عَاصِمًا فِي سَبْعَةٍ فَنَزَلَ إِلَيْهِمْ ثَلَاثَةُ رَهْطٍ بِالْعَهْدِ وَالْمِيثَاقِ مِنْهُمْ خُبَيْبٌ الْأَنْصَارِيُّ وَابْنُ دَثِنَةَ وَرَجُلٌ آخَرُ فَلَمَّا اسْتَمْكَنُوا مِنْهُمْ أَطْلَقُوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَأَوْثَقُوهُمْ فَقَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ وَاللَّهِ لَا أَصْحَبُكُمْ إِنَّ لِي فِي هَؤُلَاءِ لَأُسْوَةً يُرِيدُ الْقَتْلَى فَجَرَّرُوهُ وَعَالَجُوهُ عَلَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ فَأَبَى فَقَتَلُوهُ فَانْطَلَقُوا بِخُبَيْبٍ وَابْنِ دَثِنَةَ حَتَّى بَاعُوهُمَا بِمَكَّةَ بَعْدَ وَقْعَةِ بَدْرٍ فَابْتَاعَ خُبَيْبًا بَنُو الْحَارِثِ بْنِ عَامِرِ بْنِ نَوْفَلِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ قَتَلَ الْحَارِثَ بْنَ عَامِرٍ يَوْمَ بَدْرٍ فَلَبِثَ خُبَيْبٌ عِنْدَهُمْ أَسِيرًافَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عِيَاضٍ أَنَّ بِنْتَ الْحَارِثِ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهُمْ حِينَ اجْتَمَعُوا اسْتَعَارَ مِنْهَا مُوسَى يَسْتَحِدُّ بِهَا فَأَعَارَتْهُ فَأَخَذَ ابْنًا لِي وَأَنَا غَافِلَةٌ حِينَ أَتَاهُ قَالَتْ فَوَجَدْتُهُ مُجْلِسَهُ عَلَى فَخِذِهِ وَالْمُوسَى بِيَدِهِ فَفَزِعْتُ فَزْعَةً عَرَفَهَا خُبَيْبٌ فِي وَجْهِي فَقَالَ تَخْشَيْنَ أَنْ أَقْتُلَهُ مَا كُنْتُ لِأَفْعَلَ ذَلِكَ وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ أَسِيرًا قَطُّ خَيْرًا مِنْ خُبَيْبٍ وَاللَّهِ لَقَدْ وَجَدْتُهُ يَوْمًا يَأْكُلُ مِنْ قِطْفِ عِنَبٍ فِي يَدِهِ وَإِنَّهُ لَمُوثَقٌ فِي الْحَدِيدِ وَمَا بِمَكَّةَ مِنْ ثَمَرٍ وَكَانَتْ تَقُولُ إِنَّهُ لَرِزْقٌ مِنْ اللَّهِ رَزَقَهُ خُبَيْبًا فَلَمَّا خَرَجُوا مِنْ الْحَرَمِ لِيَقْتُلُوهُ فِي الْحِلِّ قَالَ لَهُمْ خُبَيْبٌ ذَرُونِي أَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ فَتَرَكُوهُ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ لَوْلَا أَنْ تَظُنُّوا أَنَّ مَا بِي جَزَعٌ لَطَوَّلْتُهَا اللَّهُمَّ أَحْصِهِمْ عَدَدًا مَا أُبَالِي حِينَ أُقْتَلُ مُسْلِمًاعَلَى أَيِّ شِقٍّ كَانَ لِلَّهِ مَصْرَعِيوَذَلِكَ فِي ذَاتِ الْإِلَهِ وَإِنْ يَشَأْيُبَارِكْ عَلَى أَوْصَالِ شِلْوٍ مُمَزَّعِفَقَتَلَهُ ابْنُ الْحَارِثِ فَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ سَنَّ الرَّكْعَتَيْنِ لِكُلِّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ قُتِلَ صَبْرًا فَاسْتَجَابَ اللَّهُ لِعَاصِمِ بْنِ ثَابِتٍ يَوْمَ أُصِيبَ فَأَخْبَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصْحَابَهُ خَبَرَهُمْ وَمَا أُصِيبُوا وَبَعَثَ نَاسٌ مِنْ كُفَّارِ قُرَيْشٍ إِلَى عَاصِمٍ حِينَ حُدِّثُوا أَنَّهُ قُتِلَ لِيُؤْتَوْا بِشَيْءٍ مِنْهُ يُعْرَفُ وَكَانَ قَدْ قَتَلَ رَجُلًا مِنْ عُظَمَائِهِمْ يَوْمَ بَدْرٍ فَبُعِثَ عَلَى عَاصِمٍ مِثْلُ الظُّلَّةِ مِنْ الدَّبْرِ فَحَمَتْهُ مِنْ رَسُولِهِمْ فَلَمْ يَقْدِرُوا عَلَى أَنْ يَقْطَعَ مِنْ لَحْمِهِ شَيْئًا

اسان کي [ابو اليمان] ٻڌايو آهي [سيوب] [عز زهريءَ] کان ٻڌايو آهي ته هن مون کي [عمرو بن ابي سفيان بن اسيد بن جرية عتص ثقوفي] ٻڌايو آهي، هو بني زهره جو ساٿي آهي ۽ ابو هريره جي ساٿين مان آهي؛ ته [ابو هريره رضي الله عنه] چيو آهي ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم ڏهه ماڻهن سان گڏ هڪ فوجي مهم موڪلي ۽ انهن 'عاشق بن عمر بن الخطوطوب' جي ڏاڏي 'عاشق بن ثابت الانشوري' کي لشڪر جو اڳواڻ مقرر ڪيو. اهي هليا ويا جيستائين جڏهن اهي 'الهدا' تي پهتا، جيڪو 'عشفان ۽ مڪي جي وچ ۾ هڪ هنڌ آهي، ته انهن جي جاءِ هزيل قبيلي جي رهاڪن کي ٻڌائي وئي، جن کي عام طور تي بنو لحيان سڏيو ويندو آهي. تنهن ڪري هن قبيلي تقريبن ٻه سؤ ماڻهن کي گڏ ڪيو، جيڪي سڀئي تير اندازي جا ماهر هئا. انهن مسلمان فوجي مهم جي ميمبرن جي نشانن جي ڳولا پڻ ڪئي. جڏهن انهن انهن کي ڏٺو، ته 'عاشم ۽ سندس لشڪر هڪ ننڍڙي ٽڪريءَ جي پويان لڪي ويا - فد فد - پر قبيلي فوري طور تي انهن کي گهيرو ڪيو ۽ رڙ ڪئي: 'هيٺ اچو ۽ جيڪو توهان جي هٿن ۾ آهي اهو اسان جي حوالي ڪريو. توهان لاءِ هڪ ضمانت ۽ معاهدو آهي ته اسان توهان مان ڪنهن کي به نه مارينداسين'. 'عاشم بن ثابت، جيئن فوجي مهم جي اڳواڻ چيو؛ 'منهنجي لاءِ، الله جو قسم، مان ڪنهن ڪافر جي يقين سان هيٺ نه ويندس. اي الله، پنهنجي پيغمبر کي اسان جي صورتحال بابت ٻڌايو. تنهن ڪري قبيلي انهن تي تيرن سان حملو ڪيو جيستائين انهن 'عاشم ۽ سندس ست ماڻهن کي ماري ڇڏيو. آخرڪار مهم جا ٽي بچيل ميمبر ضمانتن ۽ معاهدن تي متفق ٿي هيٺ لهي ويا. انهن ۾ خبيب الانشوري ۽ ابن دتصينه ۽ هڪ ٻيو شخص شامل هئا. - ٽنهي جي هيٺ لهڻ کان پوءِ - انهن کيس پڪڙيو ۽ ٽنهي کي ڳنڍڻ لاءِ پنهنجا ڪمان ڇڏيا. هڪ ٽئين شخص چيو؛ 'هي غداري جي شروعات آهي. الله جو قسم، مان توهان جي پيروي نه ڪندس. سچ پچ اهي مون لاءِ رول ماڊل آهن'. هن جو مطلب انهن جو دوست هو جيڪو مارجي ويو هو. تنهن ڪري انهن کيس ڇڪيو ۽ مجبور ڪيو ته هو انهن جي پٺيان اچي پر هن انڪار ڪيو جيستائين آخرڪار انهن کيس قتل ڪري ڇڏيو. پوءِ اهي خبيب ۽ ابن دتصينه سان گڏ هليا ويا جيستائين آخرڪار انهن ٻنهي کي بدر جي جنگ کان پوءِ مڪي ۾ وڪرو ڪري ڇڏيو. خبيب کي بنو الحارث بن عامر بن نوفل بن عبدالمناف خريد ڪيو هو. اڳ ۾، خبيب اهو شخص هو جنهن بدر جي جنگ دوران الحارث بن عامر کي قتل ڪيو هو. تنهن ڪري خبيب قيدي جي حيثيت ۾ انهن جي هٿن ۾ هو. [عبيدالله بن عياد] مون کي ٻڌايو ته [الحارث - زينب - جي ڌيءَ] کيس ٻڌايو ته، جڏهن اهي خبيب کي مارڻ تي متفق ٿيا، ته خبيب زينب کان هڪ استرا ورتو ته جيئن سندس ناف جا وار ڪٽائي سگهن، تنهن ڪري هن ان کي قرض ڏنو. پوءِ خبيب منهنجو ٻار تڏهن ورتو جڏهن مان لاپرواهي ڪري رهي هيس، اهو ئي سبب آهي جو منهنجو ٻار هن جي ويجهو آيو. - زينب - چيو؛ 'مون پنهنجي پٽ کي سندس گود ۾ ڏٺو جڏهن ته هو - خبيب - استرا کڻي رهيو هو. مان ان وقت واقعي حيران ٿي ويس'. خُبيب منهنجي چهري تي منهنجي حيرت کي ڏٺو، تنهن ڪري هن چيو؛ 'ڇا توهان پريشان آهيو ته مان هن کي قتل ڪندس؟ . واقعي مان اهو نه ڪندس'. - زينب چيو-؛ بيشڪ، الله جو قسم، مون ڪڏهن به خُبيب جهڙو سٺو قيدي نه ڏٺو آهي. الله جو قسم، مون هڪ ڏينهن هن کي پنهنجي هٿن مان انگور کائيندي ڏٺو جيتوڻيڪ هن جا هٿ لوهه سان جڪڙيل هئا ۽ مڪي ۾ به اهو ميوو جو موسم نه هو. 'هو چوي ٿو؛ 'سچ پچ اهو الله جو هڪ نعمت آهي جيڪو هن خُبيب کي ڏنو'. جڏهن اهي حلال علائقي ۾ خُبيب کي قتل ڪرڻ لاءِ حرم جي سرزمين کان نڪرڻ وارا هئا، ته خُبيب انهن کي چيو؛ 'مون کي ٻه رڪعتون نماز پڙهڻ جي اجازت ڏيو'. تنهن ڪري انهن کيس دعوت ڏني. تنهن ڪري خُبيب ٻه رڪعتون نماز پڙهي ۽ پوءِ چيو؛ 'جيڪڏهن اهو حقيقت نه هجي ها ته توهان سوچيو ته مان ڊڄان ٿو ته مان پنهنجي نماز کي ڊگهي ڪري ڇڏيان ها. اي الله، انهن سڀني کي تباهه ڪر'. - پوءِ هن شعر چيو-؛ 'مون کي پرواهه ناهي ته جيستائين مان مسلمان ٿي قتل ڪيان ٿو # منهنجي جسم جي ڪهڙي حصي ۾ مان الله جي رستي ۾ قتل ڪيان ٿو'. # 'الله وٽ ان سڀني جو اجر ضرور هوندو # جيڪڏهن هو چاهي ته ڦاٽل گوشت تي برڪت ڏيندو'. آخرڪار ابن الحارث ان کي قتل ڪيو. ۽ خبيب پهريون شخص هو جنهن هر مسلمان لاءِ ٻه رڪعت نماز جي مثال ڏني جيڪا صبر جي صورت ۾ قتل ڪئي ويندي. ۽ الله 'عاشم بن ثابت' جي دعا قبول ڪئي جڏهن هو قتل ڪيو ويو. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم پنهنجي ساٿين کي انهن جي خبرن ۽ انهن جي مصيبتن بابت آگاهه ڪيو. - جڏهن 'عاشم' فوت ٿي ويو - قريش ڪافرن 'عاشم' ڏانهن ماڻهو موڪليا ۽ انهن کي ٻڌايو ته هو قتل ڪيو ويو آهي ته جيئن اهي اچن ۽ 'عاشم' جي جسم مان ڪجهه وٺن ته جيئن اهي ان کي سڃاڻي سگهن. اڳي، 'عاشم' بدر جي جنگ دوران پنهنجي هڪ اڳواڻ کي قتل ڪيو هو. جڏهن انهن عاصم کان بدلو وٺڻ چاهيو ته الله تعاليٰ عاصم ڏانهن مکين جو هڪ لشڪر موڪليو جنهن کيس قريش جي ڪافر قاصدن کان بچايو ته جيئن اهي عاصم جي جسم مان گوشت جو هڪ ٽڪرو به کڻي نه سگهن.