Peristiwa Perang Uhud: Ujian pasukan pemanah, keteguhan Umar RA, dan penegasan Tauhid atas kesyirikan

Imam Bukhari : 2812

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يُحَدِّثُ قَالَجَعَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الرَّجَّالَةِ يَوْمَ أُحُدٍ وَكَانُوا خَمْسِينَ رَجُلًا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جُبَيْرٍ فَقَالَ إِنْ رَأَيْتُمُونَا تَخْطَفُنَا الطَّيْرُ فَلَا تَبْرَحُوا مَكَانَكُمْ هَذَا حَتَّى أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ وَإِنْ رَأَيْتُمُونَا هَزَمْنَا الْقَوْمَ وَأَوْطَأْنَاهُمْ فَلَا تَبْرَحُوا حَتَّى أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ فَهَزَمُوهُمْ قَالَ فَأَنَا وَاللَّهِ رَأَيْتُ النِّسَاءَ يَشْتَدِدْنَ قَدْ بَدَتْ خَلَاخِلُهُنَّ وَأَسْوُقُهُنَّ رَافِعَاتٍ ثِيَابَهُنَّ فَقَالَ أَصْحَابُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُبَيْرٍ الْغَنِيمَةَ أَيْ قَوْمِ الْغَنِيمَةَ ظَهَرَ أَصْحَابُكُمْ فَمَا تَنْتَظِرُونَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جُبَيْرٍ أَنَسِيتُمْ مَا قَالَ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا وَاللَّهِ لَنَأْتِيَنَّ النَّاسَ فَلَنُصِيبَنَّ مِنْ الْغَنِيمَةِ فَلَمَّا أَتَوْهُمْ صُرِفَتْ وُجُوهُهُمْ فَأَقْبَلُوا مُنْهَزِمِينَ فَذَاكَ إِذْ يَدْعُوهُمْ الرَّسُولُ فِي أُخْرَاهُمْ فَلَمْ يَبْقَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ اثْنَيْ عَشَرَ رَجُلًا فَأَصَابُوا مِنَّا سَبْعِينَ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ أَصَابُوا مِنْ الْمُشْرِكِينَ يَوْمَ بَدْرٍ أَرْبَعِينَ وَمِائَةً سَبْعِينَ أَسِيرًا وَسَبْعِينَ قَتِيلًا فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ أَفِي الْقَوْمِ مُحَمَّدٌ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَنَهَاهُمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُجِيبُوهُ ثُمَّ قَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ الْخَطَّابِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَمَّا هَؤُلَاءِ فَقَدْ قُتِلُوا فَمَا مَلَكَ عُمَرُ نَفْسَهُ فَقَالَ كَذَبْتَ وَاللَّهِ يَا عَدُوَّ اللَّهِ إِنَّ الَّذِينَ عَدَدْتَ لَأَحْيَاءٌ كُلُّهُمْ وَقَدْ بَقِيَ لَكَ مَا يَسُوءُكَ قَالَ يَوْمٌ بِيَوْمِ بَدْرٍ وَالْحَرْبُ سِجَالٌ إِنَّكُمْ سَتَجِدُونَ فِي الْقَوْمِ مُثْلَةً لَمْ آمُرْ بِهَا وَلَمْ تَسُؤْنِي ثُمَّ أَخَذَ يَرْتَجِزُ أُعْلُ هُبَلْ أُعْلُ هُبَلْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا تُجِيبُوا لَهُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَقُولُ قَالَ قُولُوا اللَّهُ أَعْلَى وَأَجَلُّ قَالَ إِنَّ لَنَا الْعُزَّى وَلَا عُزَّى لَكُمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا تُجِيبُوا لَهُ قَالَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَقُولُ قَالَ قُولُوا اللَّهُ مَوْلَانَا وَلَا مَوْلَى لَكُمْ

Mae wedi dweud wrthym fod ['Amru bin Kholid] wedi dweud wrthym fod [Zuhair] wedi dweud wrthym fod [Abu Ishaq] wedi dweud clywais [Al Baro' bin 'Azib radliallahu 'anhuma] dywedodd, dywedodd; Penododd y Proffwyd sallallaahu'alaihiwasallam 'Abdullah bin Jubair yn gomander y milwyr traed - saethyddion - ym mrwydr Uhud, yn cynnwys hanner cant o bobl. Dywedodd: 'Os gwelwch chi ni'n cael ein taro gan adar, yna peidiwch â gadael eich lle nes i mi anfon negesydd i'ch hysbysu. Ac os gwelwch chi ni'n trechu'r gelyn ac yn eu sathru, yna peidiwch â gadael eich lle nes i mi anfon negesydd'. Yn olaf, llwyddodd y Mwslimiaid i drechu eu gelynion. Dywedodd Al Baro': 'O ran i, yn wir wrth Allah, gwelais fenywod - gelynion - yn rhedeg o gwmpas fel y gellid gweld breichledau ar eu traed a'u lloi oherwydd eu bod yn codi eu dillad'. Felly dywedodd dynion 'Abdullah bin Jubair: 'Ghonimah yw'r rheiny - ysbail rhyfel -, sy'n golygu bod y menywod yn ghonimah. Mae eich ffrindiau wedi eu trechu, felly, beth ydych chi'n aros amdano?'. Felly dywedodd 'Abdullah bin Jubair: 'Ydych chi wedi anghofio'r hyn a ddywedodd Rasulullah Sallallahu'alaiwasallam wrthych chi?'. Atebasant: 'Yn wir rhaid i ni fynd atynt er mwyn i ni allu cael ghonimah'. Pan nesasant at y milwyr isod, trowyd eu hwynebau i ffwrdd - o'r prif nod - nes eu bod yn rhedeg o gwmpas mewn anhrefn. Dyna oedd y digwyddiad pan alwodd y Proffwyd sallallaahu'alaiwasallam arnynt o'u tu ôl tra ar y pryd nid oedd neb ar ôl gyda'r Proffwyd sallallahu'alaihiwasallam ac eithrio deuddeg o filwyr. Bu farw saith deg o bobl o'n hochr ni. Yn y cyfamser, ym Mrwydr Badr, llwyddodd y Proffwyd sallallaahu'alaihiwasallam a'i gymdeithion i drechu cant a deugain o filwyr Mushrikin, sef lladdwyd saith deg o bobl a daeth saith deg arall yn garcharorion. Ar y pryd dywedodd Abu Sufyan: 'A oes Muhammad yng nghanol y milwyr?'. Gofynnodd dair gwaith. Gwaharddodd y Proffwyd sallallaahu'alaihiwasallam y cymdeithion rhag ateb. Yna dywedodd eto: 'A oes Ibn Abi Qohafah yng nghanol y milwyr -Abu Bakr radiallahu 'anhu-?' dair gwaith. Yna dywedodd eto: 'A oes Ibn Al Khoththob yng nghanol y milwyr?', dair gwaith. Yna dychwelodd at ei ffrindiau a dweud: 'Maen nhw i gyd wedi cael eu lladd'. Felly ni allai 'Umar reoli ei emosiynau a dywedodd: 'Rydych chi'n dweud celwydd. Wrth Allah, O elyn Allah, yn wir mae'r bobl rydych chi'n chwilio amdanyn nhw i gyd yn fyw ac yn dal i fod ar ôl i ddwyn drwg arnoch chi'. Dywedodd Abu Sufyan: 'Roedd y rhyfel hwn yn ymateb i ryfel Badr oherwydd mewn rhyfel mae buddugoliaethau'n dod ac yn mynd. Yn wir, fe welwch anghredinwyr yn anffurfio cyrff ac yn torri dioddefwyr i fyny nad wyf wedi'u gorchymyn ond nad wyf yn poeni amdanynt chwaith.' Yna dechreuodd Abu Sufyan hwmio'r farddoniaeth: 'Mawr yw Hubal, mawr yw Hubal'. Felly dywedodd y Proffwyd sallallaahu'alaihiwasallam: 'Pam na wnewch chi ateb?'. Gofynnodd y cyfeillion: 'O Negesydd Allah, beth ddylem ni ei ddweud?'. Dywedodd yntau: 'Dywedwch: Allah yw'r Mwyaf Mawr, y Goruchaf'. Dywedodd Abu Sufyan eto: 'Mae gennym y duw Hubal tra nad oes gennych chi ef'. Felly dywedodd y Proffwyd sallallaahu'alaihiwasallam eto: 'Pam na wnewch chi ateb?'. Gofynnodd y cyfeillion: 'O Negesydd Allah, beth ddylem ni ei ddweud?'. Dywedodd yntau: 'Dywedwch: Allah yw ein Hamddiffynnydd tra nad oes gennych chi amddiffynnydd'.