Ar Rahim
Imam Bukhari : 2467
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ وَأَفْهَمَنِي بَعْضَهُ أَحْمَدُ حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَعَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيِّ وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الْإِفْكِ مَا قَالُوا فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِنْهُ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَكُلُّهُمْ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنْ حَدِيثِهَا وَبَعْضُهُمْ أَوْعَى مِنْ بَعْضٍ وَأَثْبَتُ لَهُ اقْتِصَاصًا وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ الْحَدِيثَ الَّذِي حَدَّثَنِي عَنْ عَائِشَةَ وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا زَعَمُوا أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ سَفَرًا أَقْرَعَ بَيْنَ أَزْوَاجِهِ فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا مَعَهُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزَاةٍ غَزَاهَا فَخَرَجَ سَهْمِي فَخَرَجْتُ مَعَهُ بَعْدَ مَا أُنْزِلَ الْحِجَابُ فَأَنَا أُحْمَلُ فِي هَوْدَجٍ وَأُنْزَلُ فِيهِ فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَزْوَتِهِ تِلْكَ وَقَفَلَ وَدَنَوْنَا مِنْ الْمَدِينَةِ آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ فَلَمَّا قَضَيْتُ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى الرَّحْلِ فَلَمَسْتُ صَدْرِي فَإِذَا عِقْدٌ لِي مِنْ جَزْعِ أَظْفَارٍ قَدْ انْقَطَعَ فَرَجَعْتُ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي فَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ فَأَقْبَلَ الَّذِينَ يَرْحَلُونَ لِي فَاحْتَمَلُوا هَوْدَجِي فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِي الَّذِي كُنْتُ أَرْكَبُ وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ وَكَانَ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يَثْقُلْنَ وَلَمْ يَغْشَهُنَّ اللَّحْمُ وَإِنَّمَا يَأْكُلْنَ الْعُلْقَةَ مِنْ الطَّعَامِ فَلَمْ يَسْتَنْكِرْ الْقَوْمُ حِينَ رَفَعُوهُ ثِقَلَ الْهَوْدَجِ فَاحْتَمَلُوهُ وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ فَبَعَثُوا الْجَمَلَ وَسَارُوا فَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَ مَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ فَجِئْتُ مَنْزِلَهُمْ وَلَيْسَ فِيهِ أَحَدٌ فَأَمَمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ بِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ سَيَفْقِدُونَنِي فَيَرْجِعُونَ إِلَيَّ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ غَلَبَتْنِي عَيْنَايَ فَنِمْتُ وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ فَأَتَانِي وَكَانَ يَرَانِي قَبْلَ الْحِجَابِ فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ فَوَطِئَ يَدَهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ بَعْدَ مَا نَزَلُوا مُعَرِّسِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى الْإِفْكَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ابْنُ سَلُولَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَاشْتَكَيْتُ بِهَا شَهْرًا وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ مِنْ قَوْلِ أَصْحَابِ الْإِفْكِ وَيَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لَا أَرَى مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللُّطْفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَمْرَضُ إِنَّمَا يَدْخُلُ فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ كَيْفَ تِيكُمْ لَا أَشْعُرُ بِشَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ حَتَّى نَقَهْتُ فَخَرَجْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ مُتَبَرَّزُنَا لَا نَخْرُجُ إِلَّا لَيْلًا إِلَى لَيْلٍ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الْأُوَلِ فِي الْبَرِّيَّةِ أَوْ فِي التَّنَزُّهِ فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ بِنْتُ أَبِي رُهْمٍ نَمْشِي فَعَثَرَتْ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ أَتَسُبِّينَ رَجُلًا شَهِدَ بَدْرًا فَقَالَتْ يَا هَنْتَاهْ أَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالُوا فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الْإِفْكِ فَازْدَدْتُ مَرَضًا عَلَى مَرَضِي فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي دَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ فَقَالَ كَيْفَ تِيكُمْ فَقُلْتُ ائْذَنْ لِي إِلَى أَبَوَيَّ قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أُرِيدُ أَنْ أَسْتَيْقِنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَيْتُ أَبَوَيَّ فَقُلْتُ لِأُمِّي مَا يَتَحَدَّثُ بِهِ النَّاسُ فَقَالَتْ يَا بُنَيَّةُ هَوِّنِي عَلَى نَفْسِكِ الشَّأْنَ فَوَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتْ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةٌ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا وَلَهَا ضَرَائِرُ إِلَّا أَكْثَرْنَ عَلَيْهَا فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَلَقَدْ يَتَحَدَّثُ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبِتُّ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ ثُمَّ أَصْبَحْتُ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْيُ يَسْتَشِيرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ فَأَمَّا أُسَامَةُ فَأَشَارَ عَلَيْهِ بِالَّذِي يَعْلَمُ فِي نَفْسِهِ مِنْ الْوُدِّ لَهُمْ فَقَالَ أُسَامَةُ أَهْلُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا نَعْلَمُ وَاللَّهِ إِلَّا خَيْرًا وَأَمَّا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَمْ يُضَيِّقْ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ وَسَلْ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرِيرَةَ فَقَالَ يَا بَرِيرَةُ هَلْ رَأَيْتِ فِيهَا شَيْئًا يَرِيبُكِ فَقَالَتْ بَرِيرَةُ لَا وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنْ رَأَيْتُ مِنْهَا أَمْرًا أَغْمِصُهُ عَلَيْهَا قَطُّ أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ الْعَجِينِ فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ يَوْمِهِ فَاسْتَعْذَرَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ ابْنِ سَلُولَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ يَعْذُرُنِي مِنْ رَجُلٍ بَلَغَنِي أَذَاهُ فِي أَهْلِي فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا خَيْرًا وَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلًا مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا وَمَا كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا مَعِي فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا وَاللَّهِ أَعْذُرُكَ مِنْهُ إِنْ كَانَ مِنْ الْأَوْسِ ضَرَبْنَا عُنُقَهُ وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا مِنْ الْخَزْرَجِ أَمَرْتَنَا فَفَعَلْنَا فِيهِ أَمْرَكَ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهُوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ وَكَانَ قَبْلَ ذَلِكَ رَجُلًا صَالِحًا وَلَكِنْ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَا تَقْتُلُهُ وَلَا تَقْدِرُ عَلَى ذَلِكَ فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ فَقَالَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ وَاللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنْ الْمُنَافِقِينَ فَثَارَ الْحَيَّانِ الْأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَنَزَلَ فَخَفَّضَهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ وَبَكَيْتُ يَوْمِي لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ فَأَصْبَحَ عِنْدِي أَبَوَايَ وَقَدْ بَكَيْتُ لَيْلَتَيْنِ وَيَوْمًا حَتَّى أَظُنُّ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي قَالَتْ فَبَيْنَا هُمَا جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي إِذْ اسْتَأْذَنَتْ امْرَأَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَأَذِنْتُ لَهَا فَجَلَسَتْ تَبْكِي مَعِي فَبَيْنَا نَحْنُ كَذَلِكَ إِذْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَلَسَ وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مِنْ يَوْمِ قِيلَ فِيَّ مَا قِيلَ قَبْلَهَا وَقَدْ مَكَثَ شَهْرًا لَا يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي شَيْءٌ قَالَتْ فَتَشَهَّدَ ثُمَّ قَالَ يَا عَائِشَةُ فَإِنَّهُ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ بِذَنْبٍ فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ بِذَنْبِهِ ثُمَّ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَالَتَهُ قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِنْهُ قَطْرَةً وَقُلْتُ لِأَبِي أَجِبْ عَنِّي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ لِأُمِّي أَجِيبِي عَنِّي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا قَالَ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ وَأَنَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ لَا أَقْرَأُ كَثِيرًا مِنْ الْقُرْآنِ فَقُلْتُ إِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ أَنَّكُمْ سَمِعْتُمْ مَا يَتَحَدَّثُ بِهِ النَّاسُ وَوَقَرَ فِي أَنْفُسِكُمْ وَصَدَّقْتُمْ بِهِ وَلَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي بَرِيئَةٌ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنِّي لَبَرِيئَةٌ لَا تُصَدِّقُونِي بِذَلِكَ وَلَئِنْ اعْتَرَفْتُ لَكُمْ بِأَمْرٍ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ لَتُصَدِّقُنِّي وَاللَّهِ مَا أَجِدُ لِي وَلَكُمْ مَثَلًا إِلَّا أَبَا يُوسُفَ إِذْ قَالَ{ فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ }ثُمَّ تَحَوَّلْتُ عَلَى فِرَاشِي وَأَنَا أَرْجُو أَنْ يُبَرِّئَنِي اللَّهُ وَلَكِنْ وَاللَّهِ مَا ظَنَنْتُ أَنْ يُنْزِلَ فِي شَأْنِي وَحْيًا وَلَأَنَا أَحْقَرُ فِي نَفْسِي مِنْ أَنْ يُتَكَلَّمَ بِالْقُرْآنِ فِي أَمْرِي وَلَكِنِّي كُنْتُ أَرْجُو أَنْ يَرَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي النَّوْمِ رُؤْيَا يُبَرِّئُنِي اللَّهُ فَوَاللَّهِ مَا رَامَ مَجْلِسَهُ وَلَا خَرَجَ أَحَدٌ مِنْ
Wakatwaambila [Abu Ar Rabi' Sulaiman bin Daud] a [Ahmad] wakandipa kumvwisisisya, wakatwaambila [Fulaih bin Sulaiman] kuzwa kuli [Ibnu Syihab Az Zuhriy] kuzwa kuli ['Urwah bin Az Zubair] a [Sa'id bin Al Musayyab] a ['Alqamah bin Waqash Laqash Lasish Al'Adullah bin bin 'Uqbah] kuzwa kuli ['Aisyah radiallahu 'anha] mukayintu wa Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam aawo basikumutamikizya nibakamwaambila nzibakaamba mpawo Allah wakamusalazya kuzwa kukusampaula ooku kubi. Az Zuhriy wakati; mpawo boonse bakandaambila makani aa 'Aisyah, amwi akali masimpe kwiinda amwi alimwi makani aabo akali mayumu, mpawo ndakalanga hadith yaumwi aumwi wabo njobakandaambila kuzwa kuli 'Aisyah. Aaya ma hadith alayumyanya, aamba kuti 'Aisyah radiallahu 'anha wakati: 'Mutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam wakali aawo naakali kuyanda kweenda mulweendo, wakasowa cisolo akati kabamakaintu bakwe. Kuti zina lyaumwi wabo lyazwa, chaamba kuti weenda anguwe. Limwi zuba wakatulembela mazina manji munkondo njaakali kulwana, aboobo zina lyangu lyakazwa kusikila ndakatola lubazu anguwe nikwakayubununwa kapango ka hijab, ndakatolwa kuŋanda nsyoonto mpawo ndakabikkwa mukati. Twakazwa, kusikila musinsimi sallallaahu 'alaihi wasallam naakamanizya nkondo twakapiluka kunganda. Naakali afwaafwi kusika ku Medina, wakaambilizya kuti ulalyookezya masiku. Mpawo ndakazwa aawo walo abaabo mbaakali limwi nibakaima mpawo ndakaunka kusikila ndakasiya basilumamba. Nindakamanizya kuzuzikizya nzyondakayanda, ndakapiluka kunkamu pesi ndakamvwa chifuwa changu ndakajana kuti nsingo yangu yakabambwa aamabwe ya agate yakawa. Mpawo ndakajokela kuyooyandaula nsingo yangu. Mpawo bantu bakandileta bakapilusya ngamela njondakatanta aawo nibakali kudooneka kuti ndakali mukati kale kwakaindi kaniini. Ncobeni, muchiindi eecho banakazi tiibakali kulema mumubili, tiibakali kulema pe, alimwi tiibakali kulya nyama, bakali kulya biyo kwakali kuluma buyo cakulya cakuti bantu tiibakali kukonzya kuzyiba kwiindana kwabulemu nibakali kucinyamuna, nokuba kuti kwakali mukaintu mukati naa pe. Aachiindi eecho ndakali mwana musimbi. Aboobo bakali kweembela nkamela akwiinda. Mpawo ndakapilusya nsingo yangu basikalumamba nibakazwa. Mpawo ndakayinka kubusena ooko nkamu nkoyakaima pesi kwakanyina muntu, mpawo ndakajokela ooko nkondakaima mukusyoma kuti inga balimvwa mbuli kuti bandisweekelwa mpawo bapiluke kubusena bwangu. Nindakakkala ansi, ndakalimvwa koona loko zyakuti kumamanino ndakakoona. Sofwan bin Al Mu'athhol as-Sulamiy adz-Dzakwan wakazwa musule lya nkamu yabasikalumamba kusikila naakasika afwaafwi abusena bwangu mpawo wakabona zitondezyo zyabantu bakoona. Mpawo wakaza kulindime. Kakutanaba chikozyano cha hijab, wakandibona. Ndakabuka kandigambidwe aawo naakaimika munyama wakwe ngwaakali kutanta mpawo wakawuselusya kuchitila kuti ndibe abbiza lyakwe mpawo wakausololela kuchitila kuti tukonzye kusika akabunga nibakamana kwiima kuti balyookezye aawo buzuba nobwakali atala. Aboobo kufumbwa uunyonyoonwa uyoonyonyoonwa. Alimwi muntu wakatola lubazu mukumwaya milandu wakali 'Abdullah bin Ubay bin Salul. Twakasika ku Medina mpawo ndakachiswa kwamwezi omwe aawo bantu nibakatalika kuyungwa amakani aaya aatali aachoonzyo - kutamikizya - mpawo bakandisiya kandili muchiimo chakuchiswa ikapati nkaambo teensi ndakabona kuzwa kuli Musinsimi sallallaahu 'alaihi wasallam luzyalo ndondijana kandili kuchiswa. Wakandiswaya biyo, wakandijuzya, mpawo wakandibuzya aatala abukkale bwangu, kwiinda mukutondezya buyo, mpawo mebo tii ndakazyiba chintu chilichose chakali kuchitika. Kusikila nindakapona asyoonto-asyoonto kuzwa kubulwazi bwangu ndakaunka a Umm Misthoh kubusena nkotwakali kulyookezya, tiitwakali kuzwa nkuko kunze lyamasiku, eezyo zyakachitika nkaambo Katutana bweza kketeni afwaafwi aŋanda yesu, zilengwa zyesu achiindi eecho zyakali zilengwa zyaba Arabu bansiku - ba Arabu bachiindi - nitwakali aanze aaŋanda naakuti mumuunda. Aboobo swebo, mebo a Umm Misthoh bint Abi Ruhum twakali kweenda mpawo wakatezemuka akaambo kachisani chakwe mpawo wakatukila: 'Maawe kuli Misthoh'. Ndakaamba kuti: 'Nzyookaamba zyakali zibi ncobeni. Sena ulasampaula umwi wakatola lubazu munkondo yaku Badr?' Wakati: 'O mwana musimbi wamwami, sena mwami wako tanaakamvwa ncobabandika?' Mpawo wakandaambila makani aakubeja - milandu mibi -. Eechi chakachitika chakayungizya kuchisa kwangu kwiinda mukuchisa nkondakali kumvwa kale. Nindakapiluka kuŋanda yangu, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wakaboola kuzoondibona mpawo wandijuzya mpawo wakati: 'Uli buti?' Ndakaingula kuti: 'ndizumizye kuti ndiunke kung'anda kubazyali bangu'. 'Aisyah wakati: 'Aachiindi eecho ndakali kuyanda kuyandula kusinizya makani kuzwa kubazyali bangu'. Aboobo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wakandizumizya mpawo kumamanino ndakaswaangana abazyali bangu mpawo ndakabuzya baama bangu kuti: 'Ino bantu baambaanzi?' Bamaama bakaingula kuti: ‘O mwana, kobweza ntaamu makani aaya aakukucitikila. Masimpe, muli Allah, nchintu chikatazya kuti mwanakazi akkale amulumaakwe ngwayanda nikuba kuti ulijisi mukayintu umbi, pesi bamwi banakazi bayoomwaya nsoni.' Ndakati: 'Subhanallah, sena bantu balabandika ncobeni makani aaya?' Aisyah wakati: 'Aboobo ndakakkala masiku aayo kusikila mafwumofwumo misozi tiiyakali kukonzya kuwa nkaambo yakamana mpawo ndakaalilwa koona akaambo kaako kusikila mafwumofwumo, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wakaita 'Ali bin Abi Talib a Usamah bin Zaid aawo chiyubunuzyo nichakasika kuti abatamba kuti babandike makanze aakulekana abamakaintu bakwe. Kuli Usamah, wakamutondezya nzyaakazyi kabotu nkaambo kaluyando lwakwe kuŋanda ya Mutumwa wa Allah. Usamah wakati: 'Mukwasyi wa Mwami wako, O Mutumwa wa Allah, kuli Allah tatuzyi pe pele buyo bubotu bulikke'. Aawo 'Ali bin Abi Talib wakati: 'O Mutumwa wa Allah, Allah takonzyi kupenzya Mwami wako nkaambo kuli bamwi banakazi biingi kunze lyakwe mpawo ubuzye beenzinyina banakazi kuti mbaani bayoosinizya Mwami wako'. Aboobo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wakaita Barirah mpawo wakati: 'O Barirah, sena kuli nchobona muli Aisha nchodooneka aawe?' Barirah wakasandula kuti: 'Kwiinda muli yooyo wakatuma Mwami wakwe munzila iiluzi, kunyina nindabona nsoni muli Aisyah nzyondikonzya kubelesya kutondezya nsoni zyakwe, nikuba kuti ndakabona chintu muli nguwe teensi chintu chiche pe, kuti naakachili muniini wakalala naakali kulanganya fulaulu wakwe, mpawo banyama bakaboola mpawo bakalya fulaulu'. Aboobo buzuba bumwi Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakanyampuka akulomba 'Abdullah bin Ubay bin Salul kuti abe amukuli. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wakati: 'Nguni uukonzya kundipa mulandu wamuntu ngondakamvwa kuti wakachisa mukwasyi wangu? Kuli Allah, nsezi mukwasyi pesi buyo bubotu. Masimpe, bakaamba mwaalumi - chaamba Shofwan walo uutegwa ulaaluyando - ooyo ngonditazyi kunze lyaluzyalo lwakwe, ooyo uutabooli kumukwasyi wangu pesi uli andime lyoonse'. Mpawo Sa'ad bin Mu'adz wakanyampuka mpawo wakati: 'O Mutumwa wa Allah, ndiyoopilusya kutukila ooku kuli nduwe. "Ikuti muntu ooyo kazwa kumusyobo wa Aus, tulamukosola nsingo mpawo kuti kazwa kubanabokwabo bazwa kumusyobo wa Khazraj, tulachita nzyaakaamba Mwami wako." Mpawo kwakasika Sa'ad bin 'Ubadah, musololi wamusyobo wa Khazraj, walo wakali muntu uulemeka Leza pesi buzuba bwakatolwa amizeezo yabantu: 'Ulabeja, tokonzyi pe kumujaya mpawo tokonzyi pe kumujolela'. Mpawo Usaid bin Hudhoir wakanyampuka mpawo wakati: 'Nduwe uubeja, tulamujaya ncobeni. Masimpe, waba siluleyo nkaambo ulakwabilila basiluleyo.' Aboobo kwakaba nkondo yamajwi aakati ka Aus a Khazraj kusikila bakayanda kutondezya kutyompwa kwabo kuli umwi amweenzinyina nikuba kuti Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakachiliimvwi achibbudu kusikila kumamanino wakaseluka akubakkazyika moyo kusikila kumamanino bakaumuna mpawo walo wakaumuna. Aboobo ndakalila buzuba boonse kusikila misozi yangu tiiyakali kukonzya kuwa nkaambo yakayuma alimwi tiindakali kukonzya koona akaambo kaceeci kusikila kumamanino bazyali bangu bakali afwaafwi andime aawo ndakali kulila masiku obile abuzuba bomwe kusikila ndakayeeya kuti moyo wangu ulakonzya kutyoka.' Aisyah wakati: 'Bazyali bangu nibakakkede afwaafwi andime nindakali kulila, mpawo mwanakazi umwi waku Ansar wakalomba kuzumizigwa kuti anjile mpawo ndakamuzumizya kuti akkale akulila andime. Nindakali muchiimo chiliboobu, mpawo-mpawo Mutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam wakaboola akukkala ansi, pesi tanaakakkala afwaafwi andime mbuli naakandibuzya zyakandichitikila musule, nikuba kuti eechi chakainda mwezi omwe mpawo chiyubunuzyo tensi chakasika kuti chipandulule makani aaya aakandichitikila.' Aisyah wakati: 'Aboobo wakapa bumboni bwakuti wakabala mitwe yobile ya shahadah mpawo wakati: 'O 'Aisyah, masimpe makani asika kulindime aatala anduwe mbuli boobu. Kuti koli uusalala alimwi kotakwe mulandu, Allah uyookusalazya ncobeni. Nokuba boobo, kuti wawida muchibi mpawo kolomba lulekelelo kuli Allah mpawo weempwe kuli Nguwe nkaambo kuti mubelesi wazumina kuti wabisya mpawo weempwa mpawo Allah ulakonzya kutambula kweempwa kwakwe'. Nikwakamana Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam kumanizya kaambo kakwe, misozi yangu yakayuma mane ndakakachilwa kumvwa dosi lyomwe. Mpawo ndakaambila bataata kuti: 'Amwiingule Mutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam aatala andime'. Taata wakati: 'Ali Allah, nsezi kuti ndilaambaanzi kuli Mutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam'. Mpawo ndakaambila bamaama bangu kuti: 'Amwiingule Mutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam aatala andime kuzwa kuli eezyo nzyaakaamba'. Baama bangu bakaingula kuti: 'Ali Allah, nsezi kuti ndilaambaanzi kuli Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam'. 'Aisyah wakati: 'Ndili buyo musimbi muniini mpo tandibali Qur'an pe'. Ndakaamba kuti: 'Nchoonzyo, kuli Allah, ndilizi kuti mwakamvwa zyakaambwa abantu mpawo mwakazibikka mumyoyo yanu akusinizya makani. Kuti ndakwaambila kuti ndilisalala alimwi kuli Allah, nguuzyi kabotu kuti ndilisalala, inga tokonzyi kundilulamika aatala aawa. Alimwi kuti ndakuzumina makani aaya nikuba kuti Allah ulizyi kabotu kuti ndilisalala, yebo inga wasinizya. Kuli Allah, tandijana chikozyano aakati kandime anduwe kunze lyawisi Mushinshimi Yusuf naakati: -'Kokkazyika moyo amoyo mulamfu, mpawo Allah mbusena bwakulomba lugwasyo kuzwa kulizyoonse nzyopandulula'-.-QS. Yusuf 18-. Mpawo ndakayinka kubulo bwangu kandisyoma kuti Allah ulandisalazya, pesi muli Allah, teensi ndakali kulangila kuti Allah ulanditumina chiyubunuzyo aatala a kaambo aaka kakandicitikila. Nkaambo tazili kabotu kuti Qur'an iboole ansi kuzoobandika penzi lyangu eeli. Pesi ndilangila kuti Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ulatambula chiyubunuzyo kwiinda muchiloto chakuti Allah ulandisalazya. Alimwi kuli Allah, tanaakaningaunkide kumuswaangano wakwe mpawo Ahlu Bait tanaakaningazwa pe, kusikila chiyubunuzyo chakayubununwa kulinguwe. Aboobo wakaamba wakazubulula chiyubunuzyo mbuli mbwaakali kuchitambula kalikupya mubili loko akutontola zitukuta. Naakamanizya kuyubununwa kwakasika kuli nguwe, wakabonwa kaseka mpawo kaambyo kakusaanguna nkaakaamba nkakuti: 'O 'Aisha, kotembaula Allah, masimpe Allah wakusalazya'. Mpawo baama bangu bakandaambila kuti: 'Nyamuka ukaswaangane aMutumwa wa Allah'. Ndakaambila bamaama kuti: 'A Allah, tandikooyooima kulinguwe alimwi tandikoomutembaula umbi kunze lya Allah Ta'ala. Aboobo Allah wakayubununa kapango kakuti -'Masimpe, aabo bamwaya makani aakubeja akati kanu bachili akati kanu. Utayeeyi kuti nchibi, nikuba kuti nchibotu kuli nduwe...'-. -QS. Annur 11-. Eelyo kapango aaka kakasika kapandulula kwaangununwa kwangu kuzwa kumilandu yoonse, Abu Bakr ash-Shiddiq radiallahu 'anhu ooyo wakali kulanganya buumi bwa Misthah bin Utsatsah nkaambo wakali musazinyina wakati: 'A Allah, musule lyazeezi nsichikonzyi kugwasya Misthah kukabe kutamani nkaambo wakagwasya kumwaya makani aakubeja aatala a 'Ayah'. Mpawo Allah wakayubununa kapango: -'Alimwi aabo bajisi mpindu abusena bupati akati kanu batakonkezyi kuti tabakonzyi kupa limbi kuli.....kusikila kapango... Allah ngusikulekelela, ngusiluzyalo'- -QS. Annur 22-.. Aboobo Abu Bakr wakati: 'Iyi, kuli Allah, ndilombozya ncobeni kuti Allah andilekelele'. Aboobo Abu Bakr wakajokela kukugwasya Misthah mbuli kaindi. Mpawo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wakabuzya Zainab bint Jahsy aatala apenzi lyangu, wakati: 'O Zainab, ino ulizyi nzi alimwi uyeeya nzi?' Aboobo Zainab wakati: 'O Mutumwa wa Allah, ndikwabilila kumvwa kwangu akubona kwangu, kuli Allah nsezi chintu aa nguwe kunze lyabubotu'. 'Aisyah wakati: 'Nikuba kuti Zainab wakali kulimvwa kuba abulemu kwiinda ndime, Allah wakamukwabilila kabotu'. Wakati,, mpawo wakatwaambila [Fulaih] kuzwa kuli [Hisyam bin 'Urwah] kuzwa kuli ['Urwah] kuzwa kuli ['Aisyah radliallahu 'anha] a ['Abdullah bin Az Zubair] mbuli hadith eeyi. Wakati,, mpawo wakatwaambila [Fulaih] kuzwa kuli [Rabi'ah bin ABi 'Abdurrahman] a [Yahya bin Sa'id] kuzwa kuli [Al Qasim bin Muhammad bin Abu Bakr] abalo.