Imam Bukhari : 2134
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَمْ أَعْقِلْ أَبَوَيَّ قَطُّ إِلَّا وَهُمَا يَدِينَانِ الدِّينَ وَقَالَ أَبُو صَالِحٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ عَنْ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْلَمْ أَعْقِلْ أَبَوَيَّ قَطُّ إِلَّا وَهُمَا يَدِينَانِ الدِّينَ وَلَمْ يَمُرَّ عَلَيْنَا يَوْمٌ إِلَّا يَأْتِينَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَرَفَيْ النَّهَارِ بُكْرَةً وَعَشِيَّةً فَلَمَّا ابْتُلِيَ الْمُسْلِمُونَ خَرَجَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا قِبَلَ الْحَبَشَةِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ بَرْكَ الْغِمَادِ لَقِيَهُ ابْنُ الدَّغِنَةِ وَهُوَ سَيِّدُ الْقَارَةِ فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُ يَا أَبَا بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَخْرَجَنِي قَوْمِي فَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَسِيحَ فِي الْأَرْضِ فَأَعْبُدَ رَبِّي قَالَ ابْنُ الدَّغِنَةِ إِنَّ مِثْلَكَ لَا يَخْرُجُ وَلَا يُخْرَجُ فَإِنَّكَ تَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ وَأَنَا لَكَ جَارٌ فَارْجِعْ فَاعْبُدْ رَبَّكَ بِبِلَادِكَ فَارْتَحَلَ ابْنُ الدَّغِنَةِ فَرَجَعَ مَعَ أَبِي بَكْرٍ فَطَافَ فِي أَشْرَافِ كُفَّارِ قُرَيْشٍ فَقَالَ لَهُمْ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ لَا يَخْرُجُ مِثْلُهُ وَلَا يُخْرَجُ أَتُخْرِجُونَ رَجُلًا يُكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَيَصِلُ الرَّحِمَ وَيَحْمِلُ الْكَلَّ وَيَقْرِي الضَّيْفَ وَيُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَأَنْفَذَتْ قُرَيْشٌ جِوَارَ ابْنِ الدَّغِنَةِ وَآمَنُوا أَبَا بَكْرٍ وَقَالُوا لِابْنِ الدَّغِنَةِ مُرْ أَبَا بَكْرٍ فَلْيَعْبُدْ رَبَّهُ فِي دَارِهِ فَلْيُصَلِّ وَلْيَقْرَأْ مَا شَاءَ وَلَا يُؤْذِينَا بِذَلِكَ وَلَا يَسْتَعْلِنْ بِهِ فَإِنَّا قَدْ خَشِينَا أَنْ يَفْتِنَ أَبْنَاءَنَا وَنِسَاءَنَا قَالَ ذَلِكَ ابْنُ الدَّغِنَةِ لِأَبِي بَكْرٍ فَطَفِقَ أَبُو بَكْرٍ يَعْبُدُ رَبَّهُ فِي دَارِهِ وَلَا يَسْتَعْلِنُ بِالصَّلَاةِ وَلَا الْقِرَاءَةِ فِي غَيْرِ دَارِهِ ثُمَّ بَدَا لِأَبِي بَكْرٍ فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ وَبَرَزَ فَكَانَ يُصَلِّي فِيهِ وَيَقْرَأُ الْقُرْآنَ فَيَتَقَصَّفُ عَلَيْهِ نِسَاءُ الْمُشْرِكِينَ وَأَبْنَاؤُهُمْ يَعْجَبُونَ وَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ رَجُلًا بَكَّاءً لَا يَمْلِكُ دَمْعَهُ حِينَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ فَأَفْزَعَ ذَلِكَ أَشْرَافَ قُرَيْشٍ مِنْ الْمُشْرِكِينَ فَأَرْسَلُوا إِلَى ابْنِ الدَّغِنَةِ فَقَدِمَ عَلَيْهِمْ فَقَالُوا لَهُ إِنَّا كُنَّا أَجَرْنَا أَبَا بَكْرٍ عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ وَإِنَّهُ جَاوَزَ ذَلِكَ فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ وَأَعْلَنَ الصَّلَاةَ وَالْقِرَاءَةَ وَقَدْ خَشِينَا أَنْ يَفْتِنَ أَبْنَاءَنَا وَنِسَاءَنَا فَأْتِهِ فَإِنْ أَحَبَّ أَنْ يَقْتَصِرَ عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ فَعَلَ وَإِنْ أَبَى إِلَّا أَنْ يُعْلِنَ ذَلِكَ فَسَلْهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْكَ ذِمَّتَكَ فَإِنَّا كَرِهْنَا أَنْ نُخْفِرَكَ وَلَسْنَا مُقِرِّينَ لِأَبِي بَكْرٍ الِاسْتِعْلَانَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَتَى ابْنُ الدَّغِنَةِ أَبَا بَكْرٍ فَقَالَ قَدْ عَلِمْتَ الَّذِي عَقَدْتُ لَكَ عَلَيْهِ فَإِمَّا أَنْ تَقْتَصِرَ عَلَى ذَلِكَ وَإِمَّا أَنْ تَرُدَّ إِلَيَّ ذِمَّتِي فَإِنِّي لَا أُحِبُّ أَنْ تَسْمَعَ الْعَرَبُ أَنِّي أُخْفِرْتُ فِي رَجُلٍ عَقَدْتُ لَهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي أَرُدُّ إِلَيْكَ جِوَارَكَ وَأَرْضَى بِجِوَارِ اللَّهِ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَئِذٍ بِمَكَّةَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أُرِيتُ دَارَ هِجْرَتِكُمْ رَأَيْتُ سَبْخَةً ذَاتَ نَخْلٍ بَيْنَ لَابَتَيْنِ وَهُمَا الْحَرَّتَانِ فَهَاجَرَ مَنْ هَاجَرَ قِبَلَ الْمَدِينَةِ حِينَ ذَكَرَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَجَعَ إِلَى الْمَدِينَةِ بَعْضُ مَنْ كَانَ هَاجَرَ إِلَى أَرْضِ الْحَبَشَةِ وَتَجَهَّزَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رِسْلِكَ فَإِنِّي أَرْجُو أَنْ يُؤْذَنَ لِي قَالَ أَبُو بَكْرٍ هَلْ تَرْجُو ذَلِكَ بِأَبِي أَنْتَ قَالَ نَعَمْ فَحَبَسَ أَبُو بَكْرٍ نَفْسَهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَصْحَبَهُ وَعَلَفَ رَاحِلَتَيْنِ كَانَتَا عِنْدَهُ وَرَقَ السَّمُرِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ
Onyisowa [Yahya bin Bukair] osenyisowa [Al Laits] kowuok [‘Uqail] nowacho ni, [Ibn Shihab] bang’e ne onyisowa [‘Urwah bin Az Zubair] ni [‘Aisyah] chi Jaote nowacho ni; ‘Ne pok achopo e higni mag dongo ka wuonwa nolokore e Ja-Islam’. Kendo nowacho ni, [Abu Salih] osenyisowa [Abdullah] kowuok kuom [Yunus] kowuok kuom [Az Zuhriy] nowacho ni, osenyisowa [Urwah bin Az Zubair] ni [Aisyah] nowacho ni; 'Ne pok achopo e higni mag dongo ka wuonwa nolokore kendo ne ok okadho odiechieng' achiel to Jaote mar Nyasaye nobiro nenowa odiechieng' mangima, odhiambo kod otieno.' Kane jo Islam otem, Abu Bakr nowuok kendo nodhi odak e piny Habasyah -Ethiopia- nyaka kane ochopo e Barkal Ghomad ne ochopo ire gi Ibnu Ad-Daghinah, jatend dhoot moro mane owacho ni; ‘Ibiro dhi kanye, in Abu Bakr?’ Omiyo Abu Bakr nodwoko kama: ‘Ogandana osegonya oko omiyo adwaro wuotho e piny mangima mondo anyalo lamo Nyasayena’. Ibn Ad-Daghinih ne owacho kama: 'Ji machalo kodi ok onego owuog kendo ok onego ogol oko nikech in achiel kuom jogo matiyo ne joma onge gimoro, gero osiep, siro joma oloy, rwako welo mobiro kendo kinde duto ikonyo e yo mar adier. Omiyo, abiro bedo jarit mari, omiyo, dok kendo ilam Nyasaye mari e piny ma ne onyuolie. Omiyo, Ibn Ad-Daghinah ne oikre kendo noduogo gi Abu Bakr kendo nowuotho e nyim Jo-Quraish, kowacho nigi niya: ‘Adier, ng’at ma chal gi Abu Bakr ok owinjore owuok kendo ok owinjore ogol oko. Be igolo ji ma ohero tiyo ne joma onge gimoro, loso osiep, rito joma nigi teko, rwako welo mobiro kendo kinde duto konyo e yo mar adier?’ Gikone, Jo-Quraysh ne oyie gi rito mar Ibn Ad-Daghinah kendo ne gimiyo Abu Bakr arita kendo bang’e ne giwacho ni Ibn Ad-Daghinah ni: ‘Ochik ne Abu Bakr mondo olam Nyasaye mare mana e ode kendo olam kendo osom Kur’an kaka odwaro kendo ok onego ochandwa gi tije mage ma ok wanyal timo nikech ok wanyal timo kamano. nyithindo kod mon’. Omiyo, Ibn Ad-Daghinah ne onyiso Abu Bakr wachno. Omiyo Abu Bakr nochako lamo e ode kendo ne ok olamo gi dwol maduong’ ka osomo Kur’an oko mar ode. Bang’e, Abu Bakar ne ogero kar lamo e puoth mare ma ne odongo matin kama ne olamoe kuno kendo osomo Koran. Bang’e, mon kod nyithind jo Mushrikin ne ochokore kanyo gi wuoro kendo ne girito mondo Abu Bakr otieko lamo. Kendo kaka ong'ere, Abu Bakr ne en ng'at mane ohero ywak kendo ne ok onyal mako pi wang'e sama ne osomo Koran. Omiyo, bang’e, jotelo mag Quraish ma ne wuok e kind Jo-Mushrikin ne obedo gi bwok kendo gikone ne giluongo Ibn Ad-Daghinah e nyimgi kendo ne giwachone niya: ‘Adier, wasemiyo Abu Bakr rito mondo olam e ode, to ne oketho chikno kuom gero kar lamo e puoth mare kendo timo kamano kata obedo ni ne dhi ketho lamo marwa. mon kod nyithindgi kendo ne otimore gadier. Ka ohero dhi nyime gi lamo e ot, dhi nyime, to ka ok oyie kendo odhi nyime nyiso lamo mare, kwaye mondo odwoko rito mari nikech ok wahero ka iketho winjruok kendo ok wayie gi Abu Bakr’. Ne owacho kama: “Iseng’eyo winjruok ma ne utimo, omiyo, bende irito kata idwokona rito mara nikech ok ahero ka Jo-Arab winjo ni aseturo winjruokno. rsingo mana nikech ng’at ma asesingone’. Omiyo Abu Bakr nowacho kama: ‘Adwokonu geno mari kendo amor mana gi rito mar Nyasaye kod Jaote mare. Gima ne otimoreno ne otimore e taon mar Mecca. Omiyo, Jaote mar Nyasaye (saw) nowacho kama: ‘Adier, osenyisa piny ma ne udhie kendo ne aneno piny ma nigi lum ma opong’ gi yien mag mzabibu e kind gode ariyo motegno. Omiyo jogo ma ne owuok e pinyno nodhi Madinah ne owuok e pinyno ka Jaote nowuoyo kuom wachno. Kendo kendo moko kuom jogo ma ne osewuok e pinyno bende nobiro e piny Madiina ka Abu Bakr bende ne ikruok mar wuok e pinyno. Omiyo, Rasulullah nowachone kama: ‘Kik ibed gi ng’iyo nikech an gi geno ni ibiro yiena - mondo adhi e pinje mamoko-’. Abu Bakr nowacho kama: ‘Adier, nikech wuonwa, bende en adier ni igeno kamano?’ Ne owacho kama: ‘Ee, mano en adier’. Omiyo Abu Bakr ne nigi geno e iye ni adier nonyalo dhi gi Jaote e wuodhe mar wuok e pinje mamoko. Omiyo, ne omiyo le ariyo ma ne oting’o chiemo gi oboke mag Samur kuom dweche ang’wen.