Imam Tirmidzi : 3104
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا ذُكِرَ مِنْ شَأْنِي الَّذِي ذُكِرَ وَمَا عَلِمْتُ بِهِ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيَّ خَطِيبًا فَتَشَهَّدَ وَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ أَشِيرُوا عَلَيَّ فِي أُنَاسٍ أَبَنُوا أَهْلِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي مِنْ سُوءٍ قَطُّ وَأَبَنُوا بِمَنْ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ قَطُّ وَلَا دَخَلَ بَيْتِي قَطُّ إِلَّا وَأَنَا حَاضِرٌ وَلَا غِبْتُ فِي سَفَرٍ إِلَّا غَابَ مَعِي فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ ائْذَنْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ أَضْرِبَ أَعْنَاقَهُمْ وَقَامَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي الْخَزْرَجِ وَكَانَتْ أُمُّ حَسَّانَ ابْنِ ثَابِتٍ مِنْ رَهْطِ ذَلِكَ الرَّجُلِ فَقَالَ كَذَبْتَ أَمَا وَاللَّهِ أَنْ لَوْ كَانُوا مِنْ الْأَوْسِ مَا أَحْبَبْتَ أَنْ تُضْرَبَ أَعْنَاقُهُمْ حَتَّى كَادَ أَنْ يَكُونَ بَيْنَ الْأَوْسِ وَالْخَزْرَجِ شَرٌّ فِي الْمَسْجِدِ وَمَا عَلِمْتُ بِهِ فَلَمَّا كَانَ مَسَاءُ ذَلِكَ الْيَوْمِ خَرَجْتُ لِبَعْضِ حَاجَتِي وَمَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ فَعَثَرَتْ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَقُلْتُ لَهَا أَيْ أُمُّ تَسُبِّينَ ابْنَكِ فَسَكَتَتْ ثُمَّ عَثَرَتْ الثَّانِيَةَ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَانْتَهَرْتُهَا فَقُلْتُ لَهَا أَيْ أُمُّ تَسُبِّينَ ابْنَكِ فَسَكَتَتْ ثُمَّ عَثَرَتْ الثَّالِثَةَ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَانْتَهَرْتُهَا فَقُلْتُ لَهَا أَيْ أُمُّ تَسُبِّينَ ابْنَكِ فَقَالَتْ وَاللَّهِ مَا أَسُبُّهُ إِلَّا فِيكِ فَقُلْتُ فِي أَيِّ شَيْءٍ قَالَتْ فَبَقَرَتْ لِي الْحَدِيثَ قُلْتُ وَقَدْ كَانَ هَذَا قَالَتْ نَعَمْ وَاللَّهِ لَقَدْ رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي وَكَأَنَّ الَّذِي خَرَجْتُ لَهُ لَمْ أَخْرُجْ لَا أَجِدُ مِنْهُ قَلِيلًا وَلَا كَثِيرًا وَوُعِكْتُ فَقُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسِلْنِي إِلَى بَيْتِ أَبِي فَأَرْسَلَ مَعِي الْغُلَامَ فَدَخَلْتُ الدَّارَ فَوَجَدْتُ أُمَّ رُومَانَ فِي السُّفْلِ وَأَبُو بَكْرٍ فَوْقَ الْبَيْتِ يَقْرَأُ فَقَالَتْ أُمِّي مَا جَاءَ بِكِ يَا بُنَيَّةُ قَالَتْ فَأَخْبَرْتُهَا وَذَكَرْتُ لَهَا الْحَدِيثَ فَإِذَا هُوَ لَمْ يَبْلُغْ مِنْهَا مَا بَلَغَ مِنِّي قَالَتْ يَا بُنَيَّةُ خَفِّفِي عَلَيْكِ الشَّأْنَ فَإِنَّهُ وَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتْ امْرَأَةٌ حَسْنَاءُ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا لَهَا ضَرَائِرُ إِلَّا حَسَدْنَهَا وَقِيلَ فِيهَا فَإِذَا هِيَ لَمْ يَبْلُغْ مِنْهَا مَا بَلَغَ مِنِّي قَالَتْ قُلْتُ وَقَدْ عَلِمَ بِهِ أَبِي قَالَتْ نَعَمْ قُلْتُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ نَعَمْ وَاسْتَعْبَرْتُ وَبَكَيْتُ فَسَمِعَ أَبُو بَكْرٍ صَوْتِي وَهُوَ فَوْقَ الْبَيْتِ يَقْرَأُ فَنَزَلَ فَقَالَ لِأُمِّي مَا شَأْنُهَا قَالَتْ بَلَغَهَا الَّذِي ذُكِرَ مِنْ شَأْنِهَا فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ فَقَالَ أَقَسَمْتُ عَلَيْكِ يَا بُنَيَّةُ إِلَّا رَجَعْتِ إِلَى بَيْتِكِ فَرَجَعْتُ وَلَقَدْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْتِي فَسَأَلَ عَنِّي خَادِمَتِي فَقَالَتْ لَا وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهَا عَيْبًا إِلَّا أَنَّهَا كَانَتْ تَرْقُدُ حَتَّى تَدْخُلَ الشَّاةُ فَتَأْكُلَ خَمِيرَتَهَا أَوْ عَجِينَتَهَا وَانْتَهَرَهَا بَعْضُ أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَصْدِقِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَسْقَطُوا لَهَا بِهِ فَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهَا إِلَّا مَا يَعْلَمُ الصَّائِغُ عَلَى تِبْرِ الذَّهَبِ الْأَحْمَرِ فَبَلَغَ الْأَمْرُ ذَلِكَ الرَّجُلَ الَّذِي قِيلَ لَهُ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَشَفْتُ كَنَفَ أُنْثَى قَطُّ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُتِلَ شَهِيدًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَتْ وَأَصْبَحَ أَبَوَايَ عِنْدِي فَلَمْ يَزَالَا حَتَّى دَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ صَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ دَخَلَ وَقَدْ اكْتَنَفَنِي أَبَوَايَ عَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي فَتَشَهَّدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ إِنْ كُنْتِ قَارَفْتِ سُوءًا أَوْ ظَلَمْتِ فَتُوبِي إِلَى اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ قَالَتْ وَقَدْ جَاءَتْ امْرَأَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ وَهِيَ جَالِسَةٌ بِالْبَابِ فَقُلْتُ أَلَا تَسْتَحْيِي مِنْ هَذِهِ الْمَرْأَةِ أَنْ تَذْكُرَ شَيْئًا فَوَعَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَالْتَفَتُّ إِلَى أَبِي فَقُلْتُ أَجِبْهُ قَالَ فَمَاذَا أَقُولُ فَالْتَفَتُّ إِلَى أُمِّي فَقُلْتُ أَجِيبِيهِ قَالَتْ أَقُولُ مَاذَا قَالَتْ فَلَمَّا لَمْ يُجِيبَا تَشَهَّدْتُ فَحَمِدْتُ اللَّهَ وَأَثْنَيْتُ عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ لَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي لَمْ أَفْعَلْ وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنِّي لَصَادِقَةٌ مَا ذَاكَ بِنَافِعِي عِنْدَكُمْ لِي لَقَدْ تَكَلَّمْتُمْ وَأُشْرِبَتْ قُلُوبُكُمْ وَلَئِنْ قُلْتُ إِنِّي قَدْ فَعَلْتُ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي لَمْ أَفْعَلْ لَتَقُولُنَّ إِنَّهَا قَدْ بَاءَتْ بِهِ عَلَى نَفْسِهَا وَإِنِّي وَاللَّهِ مَا أَجِدُ لِي وَلَكُمْ مَثَلًا قَالَتْ وَالْتَمَسْتُ اسْمَ يَعْقُوبَ فَلَمْ أَقْدِرْ عَلَيْهِ إِلَّا أَبَا يُوسُفَ حِينَ قَالَ{ فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ }قَالَتْ وَأُنْزِلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ سَاعَتِهِ فَسَكَتْنَا فَرُفِعَ عَنْهُ وَإِنِّي لَأَتَبَيَّنُ السُّرُورَ فِي وَجْهِهِ وَهُوَ يَمْسَحُ جَبِينَهُ وَيَقُولُ الْبُشْرَى يَا عَائِشَةُ فَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ بَرَاءَتَكِ قَالَتْ فَكُنْتُ أَشَدَّ مَا كُنْتُ غَضَبًا فَقَالَ لِي أَبَوَايَ قُومِي إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَا وَاللَّهِ لَا أَقُومُ إِلَيْهِ وَلَا أَحْمَدُهُ وَلَا أَحْمَدُكُمَا وَلَكِنْ أَحْمَدُ اللَّهَ الَّذِي أَنْزَلَ بَرَاءَتِي لَقَدْ سَمِعْتُمُوهُ فَمَا أَنْكَرْتُمُوهُ وَلَا غَيَّرْتُمُوهُ وَكَانَتْ عَائِشَةُ تَقُولُ أَمَّا زَيْنَبُ بِنْتُ جَحْشٍ فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِدِينِهَا فَلَمْ تَقُلْ إِلَّا خَيْرًا وَأَمَّا أُخْتُهَا حَمْنَةُ فَهَلَكَتْ فِيمَنْ هَلَكَ وَكَانَ الَّذِي يَتَكَلَّمُ فِيهِ مِسْطَحٌ وَحَسَّانُ بْنُ ثَابِتٍ وَالْمُنَافِقُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ابْنُ سَلُولَ وَهُوَ الَّذِي كَانَ يَسُوسُهُ وَيَجْمَعُهُ وَهُوَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ مِنْهُمْ هُوَ وَحَمْنَةُ قَالَتْ فَحَلَفَ أَبُو بَكْرٍ أَنْ لَا يَنْفَعَ مِسْطَحًا بِنَافِعَةٍ أَبَدًا فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى هَذِهِ الْآيَةَ{ وَلَا يَأْتَلِ أُولُوا الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَالسَّعَةِ }إِلَى آخِرِ الْآيَةِ يَعْنِي أَبَا بَكْرٍ{ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ }يَعْنِي مِسْطَحًا إِلَى قَوْلِهِ{ أَلَا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ }قَالَ أَبُو بَكْرٍ بَلَى وَاللَّهِ يَا رَبَّنَا إِنَّا لَنُحِبُّ أَنْ تَغْفِرَ لَنَا وَعَادَ لَهُ بِمَا كَانَ يَصْنَعُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ وَقَدْ رَوَاهُ يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ وَمَعْمَرٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَعَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيِّ وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَائِشَةَ هَذَا الْحَدِيثَ أَطْوَلَ مِنْ حَدِيثِ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ وَأَتَمَّ
Yandi tubaka nde: “Ntangu bo bingaka mambu na mono na mutindu yina mpi mono zabaka yo ve, Ntumwa ya Nzambi telamaka sambu na kulonga mono, tahmid ya me fwana na Yandi, na nima ya mambu yina yandi tubaka nde: ‘Bankento ti babakala, beno pesa mono bangindu na yina me tala bantu yina ke funda dibuta na mono sambu na mambu ya mbi —yandi ke zola kutuba ‘Aisyah —, na zina ya Nzambi mono me zaba ve ata kima mosi ya mbi na dibuta na mono, mpi bo ke funda bantu yina na zina ya Nzambi mono me zaba ve ata kima mosi ya mbi yina bo me sala yandi —yandi ke zola kutuba Shafwan bin Mu’aththal —. Yandi -Shafwan- kotaka ata fioti ve na nzo na mono katula kaka kana mono vandaka pana mpi mono kwendaka ve na voyage kansi yandi -Shafwan- kwendaka ti mono. Sa’ad bin Mu’adz bika Nzambi kusepela na yandi me telama mpi me tuba nde: O Ntumwa ya Nzambi, pesa mono nzila ya kuzenga ntulu na bo. Muntu mosi ya dikanda ya Khajraj telamaka na nima, mama ya Hassan bin Thabit vandaka ya dikanda ya muntu yina, yandi tubaka nde: ‘Beno ke tuba luvunu, na zina ya Allah, kana bo vandaka bantu ya Aus, beno zolaka kuzenga bo ve mikongo’. Tii pene-pene ya kima mosi ya mbi salamaka na kati ya Aus ti Khajraj na mosquée mpi mono zabaka ve mambu yina. Na nima ya midi, mpi kaka kilumbu yina, mono - Aisyah - kwendaka na kisalu mosi ti Umm Mista, yo ke monana nde yandi lembaka mpi tubaka nde: Mawa na Mista. Mu me tuba na yandi : He mama, nge ke critiquer mwana na nge ? Yandi vandaka pima ebuna yandi lembaka diaka, yandi tubaka nde: Mawa na Misthah, ebuna mono me boka yandi, mono me tuba na yandi nde: He mama, nge ke sosila mwana na nge. Yandi tubaka nde: Na zina ya Allah, mono ke tonga yandi ve katula kaka sambu na mambu na nge. Mono yulaka nde: Sambu na inki? Yandi vutulaka na nima yandi tendudilaka mono diambu yina. Mono yulaka nde: Keti yo me salama? Yandi vutulaka : Ee, na zina ya Allah. Mono vutukaka na nzo, bonso nde bampusa ya mono vandaka kukwenda vandaka kima ve, mono bakaka ve fioti to mingi, mono vandaka ti fievre. Mono tubaka na mfumu ya insi nde: Vutula mono na nzo ya tata na mono. Yandi tindaka mono ti mpika mosi, mono kotaka na nzo na nima mono monaka Umm Ruman na nsi ntangu Abu Bakr vandaka na zulu ke tanga Coran. Mama yulaka: Nge me kwisa sambu na inki, mwana na mono ya nkento? Aisyah tubaka nde: Na nima mono songaka yandi disolo yina kansi yo ke monana nde yandi waka ve mambu yina mono waka. Yandi tubaka nde: O mwana na mono ya nkento, lembika kikalulu na nge sambu na kieleka, na zina ya Allah, yo ke monanaka mingi ve nde nkento ya kitoko kukwela muntu yina kele ti bwiki mpi yandi ke zolaka, kansi bo ta tuba mambu ya luvunu sambu na yandi mpi bo ta funda yandi mambu ya mutindu na mutindu. Yo ke monana nde yandi waka ve mambu yina mono waka. Aisyah tubaka nde: Mono yulaka: Keti tata na mono me zaba dezia? Yandi vutulaka : Ee. Mu yulaka: Rasulullah Sallahu Salam mpi? Yandi vutulaka : Ee. Mono vandaka na mawa mpi vandaka kudila tii kuna Abu Bakr waka ndinga na mono ntangu yandi vandaka na zulu ke tanga Coran. Abu Bakr kulumukaka mpi yulaka mama na mono : Inki mambu me kumina yandi ? Yandi vutulaka nde: Yandi waka nsangu yina bo tubilaka sambu na mpasi na yandi. Abu Bakr vandaka na mansanga na meso mpi yandi tubaka nde: Mono ke zenga kieleka na nge, O mwana na mono ya nkento, katula kaka kana nge vutuka na nzo na nge. Mu vutukaka mpi Rasulullah Saw Salam kumaka. Yandi yulaka nsadi na mono sambu na mono, nsadi na mono vutulaka : Ve, na Allah mono zaba kima ya mbi ve sambu na yandi katula kaka nde yandi lalaka tii kuna nkombo mosi kotaka mpi diaka pate ya mampa ya levire to ya levire. Banduku ya nkaka ya mfumu ya insi, bokaka yandi mpi tubaka nde: Sungisa mfumu ya insi, tii kuna bo vandaka kutonga yandi. Yandi tubaka nde: “Subhanallaah, na Nzambi mono me zaba ve mutindu na yo katula kaka mutindu muntu ya ke salaka wolo ke zabaka mambu ya bima ya wolo. Nsangu yai ya luvunu kuwakanaka na muntu yina bo fundaka sambu na yo - Shafwan - na nima yandi tubaka nde: ata fioti ve kukatula nkento bilele. Aisyah tubaka nde: Yandi - Shafwan - fwaka martire na nzila ya Allah. Aisyah tubaka nde: Bibuti na mono vandaka pene-pene na mono, bo bikalaka pene-pene na mono tii kuna Ntumwa ya Nzambi kotaka mpi yandi manisaka kisambu ya Asr. Bibuti na mono ziungaka mono na diboko ya kitata ti ya kimama, Ntumwa tangaka shahada mpi salaka tahmid mutindu yo fwanaka sambu na yandi, na nima ya mambu yina yandi tubaka nde: ‘O Aisyah, kana nge sala kima mosi ya mbi to ya mbi, balula ntima na Allah sambu Allah ke ndimaka kubalula ntima ya bansadi na yandi’. Aisyah tubaka nde: Nkento mosi ya Ansar kwisaka mpi vandaka na kielo, mono tubaka nde: Keti nge ke wa ve nsoni na nkento yai na kutubilaka kima mosi? Rasulullah na nima pesaka bandongisila na nima mono balukaka na tata na mono, mono tubaka nde: Pesa yandi mvutu. Abu Bakr yulaka nde: Inki mono fwete tuba? Mono balukaka na mama, mono tubaka nde: Pesa yandi mvutu. Umm Misthah yulaka nde: Inki mono fwete tuba? Ntangu bo zole vutulaka ve, mono tangaka shahada, mono salaka tahmid mpi sikisaka yandi ti lukumu ya me fwana, na nima mono tubaka nde: Beno yibuka, na Nzambi kana mono songa beno nde mono salaka yo ve, Allah me zaba nde mono kele na kieleka kansi yo kele mfunu ve sambu na beno, beno me tuba - mambu ya mitindu yonso - mpi ntima na beno me kota. Ata mono tuba nde mono me sala yo, Allah me zaba nde mono me sala yo ve, nge ta tuba kibeni nde yandi me ndima bisalu na yandi, na Allah mbandu kele ve na kati na mono ti nge. Aisyah me landa na kutuba nde: Mono sosaka zina ya Ya’qub, kansi mono lendaka ve kupesa yandi zina ya nkaka katula kaka Abu Yusuf ntangu yandi tubaka nde: ‘Yo yina ntima-nda ya mbote – ntima-nda na mono – mpi Allah mpamba muntu ke lomba lusadisu na yandi na mambu ya beno ke songa mono’. -Yuusuf: 18- Aisyah landaka kutuba nde: Na ntangu yina nsangu ya nsangu zabisamaka na Ntumwa ya Nzambi, beto vandaka pima na nima nsangu ya nsangu katukaka na yandi, beto monaka kiese na luse na yandi, yandi nikaka mbunzu na yandi mpi tubaka nde: 'Nsangu ya mbote, O Aisyah me kulumusa kimpwanza na nge.' Aisyah tubaka nde: Na ntangu yina mono vandaka na makasi mingi. Bibuti na mono tubaka nde: Pusana pene-pene na yandi. Mono tubaka nde: Ve, na zina ya Allah mono ta pusana pene-pene na yandi ve, mono ke sikisa yandi ve mpi beno zole mpi ve, kansi mono ke sikisa Allah yina me tinda nsangu ya busantu na mono yina beno zole me widikila, beno ke buya ve mpi beno ke soba ve. Aisyah tubaka nde: Zainab bint Jahsy vandaka na lutaninu ya Allah sambu na dibundu na yandi, yandi vandaka kutuba ve bangogo ya nkaka katula kaka mambu ya mbote, na ntangu yina mpangi na yandi ya nkento, Hamnah, fwaka kumosi ti bantu ya nkaka. Mpe bayina vandaka kutuba mpi mambu ya luvunu - mambu ya luvunu - vandaka Misthah, Hassan bin Thabit ti muntu ya luvunu, Abdullah bin Ubai bin Salul, yandi muntu vandaka kutwadisa mpi kupesa yo makasi, yandi muntu vandaka kunata masumu na yandi na kati na bau, yandi ti Hamnah. Aisyah landaka na kutuba nde: Abu Bakr silaka na kupesa ve ata kima mosi na Misthah kimakulu na nima Allah monisaka verse yai: ‘Mpi bika ve nde bantu yina kele ti mambote mpi kisika ya nene na kati na beno kuzenga kieleka nde bo ta pesa ve...’. Tii na nsuka ya verse -An Nuur: 22- Abu Bakr zolaka kutuba kupesa -lusadisu- na bampangi, bansukami ti ba muhajirin na nzila ya Allah. Kima ya bo ke zola kutuba kele Misthah, tii kuna bangogo na Yandi: ‘Keti beno ke zola ve nde Allah kulolula beno? mpi Allah kele Muntu ya ke lolulaka mingi, ya ke wilaka bantu mawa mingi’. -An Nuur: 22- Abu Bakr tubaka nde: Ee, na zina ya Nzambi, O Rabbi na beto, beto ke zola nde Nge lolula beto. Abu Bakr vutukaka na kusala mambu yina yandi vandaka kusala ntete - kupesa makabu na Mistah -. Abu Isa tubaka nde: Hadisi yai kele ya kieleka katuka na hadisi ya Hisham bin Urwah. [Yunus bin Yazid], [Ma’mar] ti bantu ya nkaka mpi tubilaka yo katuka na [Az Zuhri] katuka na [Urwah bin Az Zubair], [Sa’id bin Al Musayyib], [Alqamah bin Waqqash Al Laitsi] mpi [Ubaidullah bin Abdullah] katuka na [Aisyah] yina kele nda mpi ya kuluta mbote.