Imam Tirmidzi : 1568

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي يَزِيدَ الْخَوْلَانِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ فَضَالَةَ بْنَ عُبَيْدٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الشُّهَدَاءُ أَرْبَعَةٌ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ جَيِّدُ الْإِيمَانِ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ حَتَّى قُتِلَ فَذَلِكَ الَّذِي يَرْفَعُ النَّاسُ إِلَيْهِ أَعْيُنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ هَكَذَا وَرَفَعَ رَأْسَهُ حَتَّى وَقَعَتْ قَلَنْسُوَتُهُ قَالَ فَمَا أَدْرِي أَقَلَنْسُوَةَ عُمَرَ أَرَادَ أَمْ قَلَنْسُوَةَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَرَجُلٌ مُؤْمِنٌ جَيِّدُ الْإِيمَانِ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَكَأَنَّمَا ضُرِبَ جِلْدُهُ بِشَوْكِ طَلْحٍ مِنْ الْجُبْنِ أَتَاهُ سَهْمٌ غَرْبٌ فَقَتَلَهُ فَهُوَ فِي الدَّرَجَةِ الثَّانِيَةِ وَرَجُلٌ مُؤْمِنٌ خَلَطَ عَمَلًا صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ حَتَّى قُتِلَ فَذَلِكَ فِي الدَّرَجَةِ الثَّالِثَةِ وَرَجُلٌ مُؤْمِنٌ أَسْرَفَ عَلَى نَفْسِهِ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ حَتَّى قُتِلَ فَذَلِكَ فِي الدَّرَجَةِ الرَّابِعَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَطَاءِ بْنِ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ قَدْ رَوَى سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ دِينَارٍ وَقَالَ عَنْ أَشْيَاخٍ مِنْ خَوْلَانَ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِي يَزِيدَ و قَالَ عَطَاءُ بْنُ دِينَارٍ لَيْسَ بِهِ بَأْسٌ

موږ ته [قطیبه] ویلي دي، موږ ته [ابن لحیة] له [عثا بن دینار] له [ابو یزید الخولاني] څخه روایت کړی دی چې هغه [فضله بن عبید] څخه اوریدلي دي چې ویل یې؛ ما [عمر بن الخطاب] اوریدلي دي چې ویل یې: ما له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه اوریدلي دي چې ویل یې: څلور شهیدان دي؛ هغه مومن چې په خپل ایمان کې ځانګړی و، هغه له دښمن سره مخ شو او د الله تعالی توجیه یې وکړه تر هغه چې ووژل شو. دا هغه مومنان دي چې د قیامت په ورځ به یې انساني سترګې د ستاینې سره ورته وګرځول شي. پیغمبر صلی الله علیه وسلم دا خبره د خپل سر پورته کولو په وخت کې وکړه تر هغه چې د هغه خولۍ وغورځېده. هغه وویل: 'زه نه پوهیږم چې کوم پړانګ مراد دی، د عمرې پړانګ یا د پیغمبر صلی الله علیه وسلم پړانګ'. هغه خپلې خبرې ته دوام ورکړ؛ او هغه مؤمن چې ایمان یې استثنایی وي او له دښمن سره مخامخ شي، یوازې د خپل بدن - یعنې ځان - د افسوس لپاره لکه څنګه چې د یوې کوچنۍ ونې اغزي سره ولګیږي ځکه چې د هغه بزدلي لاهم پاتې ده، هغه د تیر سره ولګیږي چې ګمراه کیږي او د هغه د وژلو لامل کیږي، دا سړی په دویمه درجه کې دی. او هغه مؤمن چې لاهم خپل نیک عملونه د خپلو بدو اعمالو سره ګډوي، هغه له دښمن سره مخ کیږي او په الله باور لري تر هغه چې ووژل شي. دا سړی په دریمه درجه کې دی. او هغه مؤمن چې د ځان په وړاندې له حد څخه تیریږي، هغه له دښمن سره مخ کیږي او په الله باور لري تر هغه چې ووژل شي. دا سړی په څلورمه درجه کې دی. ابو عیسی وویل: دا حدیث حسن غریب دی، موږ یې د عطا بن دینار له حدیث پرته نه پوهیږو. هغه وویل: ما [محمد] ته اوریدلي چې ویل یې: [سعید بن ابو ایوب] دا حدیث له [عطا بن دینار] څخه روایت کړی دی. هغه د خولان سیمې له ځینو [شیخانو] څخه ویلي، او هغه په خپل روایت کې د 'ابو زید څخه' یادونه نه ده کړې. خو عطاء بن دینار وویل، 'په دې کې کومه ستونزه نشته.'