Imam Tirmidzi : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
موږ ته [قطیبه بن سعید] روایت کړی دی، موږ ته [ابو عوانه] له [سماک بن حرب] څخه بیان کړی دی، او موږ ته [حناد] بیان کړی دی، موږ ته [وکیع] له [اسرائیل] له [سماک] له [مشعب بن سعد] له [ابن عمر] څخه روایت کړی دی، هغه له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی دی، هغه وویل: 'له پاکوالي پرته لمونځ نه منل کیږي، او د غلا شوي مال څخه صدقه نه منل کیږي'. حناد په خپل حدیث کې 'ناپاک' ذکر کړی دی. ابو عیسی وویل: 'دا حدیث په دې باب کې تر ټولو صحیح او غوره دی'. پدې باب کې د ابو الملیح څخه د هغه له پلار او ابو هریره او انس څخه هم احادیث راغلي دي. او د ابو الملیح بن اسامه نوم عامر دی، چې زید بن اسامه بن عمیر الحزلی هم بلل کیږي.'
Imam Tirmidzi : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
موږ ته [اسحاق بن موسی الانصاري] ویلي دي، موږ ته [معان بن عیسی القزاز] ویلي دي، موږ ته [مالک بن انس] ویلي دي. له بلې لارې؛ او موږ ته [قطیبه] له [مالک] څخه [سهیل بن ابو صالح] له [خپل پلار] څخه [ابو هریره] څخه روایت کړی دی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: 'که یو مسلمان یا مومن اودس وکړي، او بیا خپل مخ ومینځي، نو هغه ګناهونه چې د سترګو د لیدلو له امله د هغه په مخ دي، د اوبو سره، یا د اوبو د وروستي څاڅکي سره، یا داسې بل څه سره به وځي. که هغه خپل لاسونه ومینځي، نو د هغه د لاسونو ګناهونه به د اوبو سره، یا د اوبو د وروستي څاڅکي سره وځي تر هغه چې هغه پرته له کومې ګناه څخه راوځي'. ابو عیسی وویل؛ دا یو حسن صحیح حدیث دی، یعنې هغه حدیث چې مالک له سهیل څخه د هغه له پلار څخه د ابو هریره او ابو صالح څخه روایت کړی دی، د سهیل پلار، یعنی ابو صالح السمان، او د هغه نوم د زکوان و. پخپله ابو هریره لا هم د هغه د نوم په اړه اختلاف لري؛ ځینې یې وايي عبدالصیامسي، ځینې یې وايي عبدالله بن عمرو او په دې ډول، محمد بن اسماعیل وویل: 'دا تر ټولو صحیح دی'. ابو عیسی وویل؛ پدې فصل کې د عثمان بن عفان، ثوبان، الشنابي، عمر بن عبسه، سلمان، عبدالله بن عمرو او الشنابي څخه هم روایت دی چې له ابوبکر الشدیق څخه یې روایت کړی، مګر هغه دا په مستقیم ډول له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه نه دی اوریدلی. د هغه نوم عبدالرحمن بن عصیله وو، په داسې حال کې چې د هغه لقب ابو عبدالله وو، هغه د رسول الله صلی الله علیه وسلم سره د لیدو لپاره سفر کاوه، پداسې حال کې چې رسول الله صلی الله علیه وسلم پخپله په سفر کې وفات شوی و. هغه د رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه څو حدیثونه روایت کړي دي. الشنابي بن الاعصار الاحماسي د رسول الله صلی الله علیه وسلم ملګری و، هغه ته الشنابي هم ویل کیده. هغه حدیث چې هغه روایت کړی دی دا دی: هغه وویل: ما له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه اوریدلي چې ویل یې: 'بې شکه زه به امت زیات کړم، نو تاسو هیڅکله زما وروسته یو بل مه وژنئ'.
Imam Tirmidzi : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
دا موږ ته [قطیبه] او [حناد] او [محمود بن غیلان] ویلي دي؛ موږ ته [وکیع] له [سفیان] څخه بیان کړی دی. - په بل ډول دا ذکر شوی دی - موږ ته [محمد بن بصیار] ویلي دي، موږ ته [عبدالرحمن بن مهدي] ویلي دي، موږ ته [سفیان] له [عبدالله بن محمد بن عقیل] له [محمد بن الحنفیه] له [علي] څخه له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی دی، هغه وویل: 'د لمانځه کیلي پاکوالی دی، حرام تکبیر دی او حلال سلام دی'. ابو عیسی وویل: 'دا حدیث په دې باب کې تر ټولو معتبر او غوره دی. عبدالله بن محمد بن عقیل یو صادق سړی دی، مګر ځینې ساینس پوهان شته چې د هغه د حفظ په اړه خبرې کوي. ابو عیسی وویل: 'ما د محمد بن اسماعیل څخه اوریدلي دي چې ویل یې؛' احمد بن حنبل، اسحاق بن ابراهیم او الحمیدي، دوی د عبدالله بن محمد بن عقیل په حدیث سره استدلال کوي. محمد وویل: 'وخت نږدې دی'. ابو عیسی وویل: 'په دې فصل کې د جابر او ابو سعید څخه هم تاریخ شته'.
Imam Tirmidzi : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
هغه وويل: "موږ ته [ابوبکر محمد بن زنجويه البغدادي] خبر راکړی دی، نه يوازې يو، هغه وويل: موږ ته [حسين بن محمد] خبر راکړی دی، هغه موږ ته [سليمان بن قرن] له [ابو يحيی القطات] له [مجاهد] له [جابر بن عبدالله] څخه روايت کړی دی، هغه وويل: رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمايلي دي: د جنت کيلي لمونځ دی، او د لمانځه کيلي اودس دی".
Imam Tirmidzi : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
موږ ته [قطیبه] او [حناد] روایت کړی دی، دوی ویلي دي، موږ ته [وکیع] له [صیوبة] څخه [عبدالعزیز بن شعیب] له [انس بن مالک] څخه روایت کړی دی، هغه ویلي دي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم کله چې تشناب ته ننوتل، نو ویې ویل: 'اللهم انی عوض بکا - ای الله، زه په تا پورې پناه غواړم -'. شعبه وویل؛ 'په بل وخت کې یې وویل: 'اعوض بکا منال خبطسی وال خبطیس - زه په تا پورې پناه غواړم له نارینه شیطانانو او ښځینه شیطانانو څخه - یا الخبطسی وال خبطیس - زه په تا پورې پناه غواړم له نارینه شیطانانو او ښځینه شیطانانو څخه -'. ابو عیسی وویل؛ 'په دې فصل کې د علي، زید بن ارقم، جابر او ابن مسعود څخه هم روایتونه دي'. ابو عیسی وویل؛ 'په دې فصل کې د انس بن عیسی حدیث تر ټولو معتبر او غوره دی. په عین حال کې، د زید بن ارقم په حدیث کې، په سند کې ګډوډي شتون لري. دا حدیث هم د هشام دستوای او سعید بن ابو عروبه له قتاده څخه روایت کړی دی. سعید وویل چې دا د القاسم بن عوف عاصي شیباني له زید بن ارقم څخه دی. او هشام دستوای د زید بن ارقم له قتاده څخه، پداسې حال کې چې سیوبه او معمر دا د عن نضلر بن انس له قتاده څخه روایت کړی دی. سیوبه دا د زید بن ارقم څخه ذکر کړی دی. معمار وویل چې دا د عن نضلر بن انس له خپل پلار څخه، له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه دی. ابو عیسی وویل: 'ما له محمد صلی الله علیه وسلم څخه د دې تاریخ په اړه پوښتنه وکړه، نو هغه ځواب ورکړ، 'لا هم امکان لري چې قتاده له دوی دواړو څخه روایت کړی وي'.
Imam Tirmidzi : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
احمد بن عبده عادل الدلبي البشري له موږ څخه روايت کړی دی، هغه له حماد بن زيد له عبدالعزيز بن شعيب له انس بن مالک څخه روايت کړی دی چې وايي: رسول الله صلی الله عليه وسلم چې کله تشناب ته ننوت، نو ويې فرمايل: "اللهم اني اعوذ بكا منال خبطسي والخبائطس - اې الله! زه ستا څخه د نارينه او ښځينه شيطانانو څخه پناه غواړم." ابو عيسى وويل: "دا يو صحيح حسن حديث دی".
Imam Tirmidzi : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
محمد بن اسماعیل موږ ته ویلي دي، مالک بن اسماعیل موږ ته د اسراییل بن یونس څخه د یوسف بن ابو برده څخه د هغه د پلار څخه د عائشه رضی الله عنها څخه روایت کړی دی، هغه وویل: کله چې رسول الله صلی الله علیه وسلم له تشناب څخه راووت، نو هغه دا ولوستل: "غفرانک - زه ستا د بخښنې امید لرم". ابو عیسی وویل: "دا حدیث د حسن غریب په درجه کې دی، موږ یې په اړه نه پوهیږو مګر دا چې دا د یوسف بن ابو برده څخه د اسراییلي حدیث څخه دی، پداسې حال کې چې د ابو برده بن ابو موسی نوم عامر بن عبدالله بن قیس العشیري دی. او موږ پدې باب کې د عائشه رضی الله عنها له حدیث څخه پرته بل څه نه پوهیږو چې له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه دی."
Imam Tirmidzi : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
موږ ته [سعید بن عبدالرحمن المخزومي] ویلي دي، موږ ته [سفیان بن عیینه] له [عز زهري] له [عثوع بن یزید اللیثي] له [ابو ایوب الانشاري] څخه روایت کړی دی، هغه ویلي دي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: 'که تاسو حاجت رفع کوئ نو قبلې ته مه مخ کوئ او شا مه ګرځوئ، که حاجت رفع کوئ یا حاجت رفع کوئ. کوچنی. مګر ختیځ یا لویدیځ ته مخ کوئ'. ابو ایوب وویل: 'کله چې موږ شام ته ورسیدو، موږ د دوی تشنابونه ولیدل چې د قبلې په لور جوړ شوي وو، نو موږ له دوی څخه مخ واړاوه او له الله څخه مو بخښنه وغوښته'. ابو عیسی وویل: 'په دې فصل کې د عبدالله بن الحارث بن جزعی الزبیدي او معقل بن ابو الحیثسم - چې د معقل بن ابو امامه په نوم هم پیژندل کیږي -، ابو هریره او سهیل بن حنیف څخه هم تاریخ دی. ابو عیسی وویل:' 'په دې باب کې د ابو ایوب لخوا روایت شوی حدیث غوره او تر ټولو معتبر دی. د ابو ایوب نوم خالد بن زید دی، پداسې حال کې چې د الزهري نوم محمد بن مسلم بن عبیدالله بن صیاب الزهري دی، د هغه لقب ابو بکر دی'. ابو الولید المکي وویل؛ ابو عبدالله محمد بن ادریس عاصي سیافعي وویل؛ 'د رسول الله صلی الله علیه وسلم د دې کلمو یوازینۍ معنی 'د قبلې ته مخ مه ګرځوئ یا د حاجت یا ادرار کولو په وخت کې شا مه ګرځوئ' په خلاص ځای کې ده. په عین حال کې، که تاسو په یوه تړلي ودانۍ کې یاست، نو د قبلې لوري ته مخ کول اسانه دي. دا هغه څه دي چې اسحاق بن ابراهیم هم وویل. په عین حال کې، احمد بن حنبل رحمه الله وویل: 'د رسول الله صلی الله علیه وسلم د حاجت یا ادرار کولو په وخت کې راحت یوازې دا و چې خپل شا هغه ته واړوي، پداسې حال کې چې هغه ته مخ کول لاهم جواز نلري.' دا داسې ده لکه امام احمد په صحرا کې د قبلې مخ کولو یا په تړلي ودانۍ کې توپیر نه دی کړی.
Imam Tirmidzi : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
موږ ته [محمد بن بصیر] او [محمد بن المثنیٰ] دواړو ویلي دي؛ موږ ته [وهب بن جریر] ویلي دي، موږ ته [زما پلار] له [محمد بن اسحاق] څخه [ابان بن صالح] له [مجاهد] څخه [جابر بن عبدالله] څخه روایت کړی دی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم د تشو متیازو کولو په وخت کې د قبلې په لور مخ کول منع کړي وو، مګر ما هغه د مړینې څخه یو کال دمخه ولید چې د قبلې په لور مخ کوي. په دې باب کې د ابو قتاده، عائشه او عمار بن یاسر څخه هم یوه کیسه ده. ابو عیسی وویل: 'په دې باب کې د جابر روایت شوی حدیث حسن غریب دی'.
Imam Tirmidzi : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
او دا حدیث [ابن لحیة] له [ابو زبیر] څخه، له [جابر] څخه، له [ابو قتاده] څخه روایت کړی دی چې هغه یو ځل رسول الله صلی الله علیه وسلم ولید چې د قبلې په لور یې متیازې کولې. [قطیبه] موږ ته دا خبره کړې ده، هغه وویل: 'ابن لحیة موږ ته بیان کړې ده'. او د جابر حدیث چې له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه روایت شوی د ابن لحیة له حدیث څخه ډیر معتبر دی، ځکه چې ابن لحیة د حدیثو د متخصصینو، امام یحیی بن سعید القثان او نورو په وینا چې دا یې له خپل حفظ څخه تفسیر کړی دی، یو ضعیف کس و.
Imam Tirmidzi : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
حناد له موږ څخه روایت کړی دی، هغه له موږ څخه روایت کړی دی، هغه له عبیدالله بن عمر څخه روایت کړی دی، هغه له محمد بن یحیی بن حبان څخه د هغه له تره څخه، هغه له وصی بن حبان څخه، هغه له ابن عمر څخه روایت کړی دی، هغه وویل: "یوه ورځ زه د حفشه د کور چت ته پورته شوم، نو ما ولیدل چې رسول الله صلی الله علیه وسلم د شام په لور مخ کړی و او شا یې کعبې ته وه." ابو عیسی وویل: "دا حدیث په درجه کې حسن دی".
Imam Tirmidzi : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
علي بن حجر له موږ څخه روايت کړی دی، هغه له مقدام بن سيوريه له خپل پلار څخه له عائشې څخه روايت کړی دی، هغه وويل: څوک چې تاسو ته ووايي چې رسول الله صلی الله عليه وسلم په ولاړه متيازې کولې، نو باور مه کوئ، ځکه چې هغه يوازې په ناسته کې متيازې کولې. هغه وايي: "په دې سورت کې د عمر د ملګرو بريده او عبدالرحمن بن حسنه له حديثونو څخه هم روايتونه شته." ابو عيسى وويل: "د عائشې حديث په دې سورت کې تر ټولو غوره او صحيح دی، پداسې حال کې چې د عمر حديث د عبدالکريم بن ابي المخارق له حديث څخه روايت شوی دی، هغه له نافع څخه، هغه له ابن عمر څخه، هغه له عمر څخه، هغه وويل: "نبي صلی الله عليه وسلم يو ځل ما په ولاړه متيازې کولې، نو ويې ويل: 'اي عمر! په ولاړه متيازې مه کوه،' نو له دې وروسته ما بيا هيڅکله په ولاړه متيازې نه دي کړې." ابو عيسى وويل: یوازینی کس چې دا حدیث یې تفسیر کړ عبدالکریم بن ابوالمخارق و، او د حدیثو د پوهانو په وینا هغه یو کمزوری کس و. ابو ایوب السختیاني هم ضعیف کړی او په دې اړه یې بحث کړی دی. عبیدالله د نافع څخه روایت کړی دی، هغه له ابن عمر څخه روایت کړی دی، هغه ویلي دي؛ عمر رضی الله عنه ویلي دي: 'له هغه وخت راهیسې چې ما اسلام راوړی دی، ما هیڅکله په ولاړه پیشاب نه دی کړی'. او دا حدیث د عبدالکریم له حدیث څخه ډیر مستند دی، پداسې حال کې چې د بریده حدیث پدې فصل کې محفض نه دی. په عین حال کې، د ولاړې پیشاب کولو د منع معنی د آداب سره تړاو لري، نه د ممنوعیت. له عبدالله بن مسعود څخه روایت شوی، هغه وویل: 'په حقیقت کې، دا بد اخلاق دی که تاسو په ولاړه پیشاب وکړئ'.
Imam Tirmidzi : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
موږ ته [حناد] ویلي دي، موږ ته [وکیل] له [العماسي] څخه [ابو وائل] له [حذیفه] څخه روایت کړی دی، وايي: 'رسول الله صلی الله علیه وسلم یو ځل د خلکو د کثافاتو د ډېرۍ ته لاړ، بیا یې په ولاړه متیازې وکړې. زه د هغه څخه د لرې کېدو لپاره لاړم، خو هغه ما ته غږ وکړ تر هغه چې زه د هغه تر څنګ وم، بیا یې اودس وکړ او خپل موزوں یې مسح کړل.' ابو عیسی وویل: 'ما [الجرود] واوریدل چې ویل یې؛ 'ما [وکیل] د [العماسي] څخه دا حدیث بیان کړ، وروسته وکیل وویل: 'دا تر ټولو صحیح حدیث دی چې له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه د موزوں د مسح کولو په اړه روایت شوی دی. او ما د ابو عمار الحسین بن حریب څخه هم اوریدلي دي چې ویل یې: 'ما وکیل اوریدلي دي، بیا یې دا وویل'. ابو عیسی وویل؛ همدا ډول [منصور] او [عبيده عادل دلابي] له [ابو وائل] له حذیفه څخه روایت کړی، لکه څنګه چې العاماسي روایت کړی دی. [حماد بن ابوسليمان] او [عاشم بن بنده] هم له [ابو وائل]، [مغيره بن سيبه] له رسول الله (صلى الله عليه و اله و صحبه و سلم) څخه روايت كړى دى. په همدې حال کې له حذیفه څخه د ابو وائل حدیث تر ټولو صحیح حدیث دی. ځینې ساینس پوهانو د ولاړ کیدو په وخت کې ادرار کول اسانه کړي دي. ابو عیسی وویل؛ ابراهین نخعی له عبیده بن عمرو عسلمانی څخه روایت کړی دی او عبیده د تابعین لوړ عالم دی. روایت دی چې عابده یو ځل وویل: ما د رسول الله صلی الله علیه وسلم له وفات څخه دوه کاله مخکې اسلام قبول کړ. په همدې حال کې عبیده عدل الدلبي د ابراهیم ملګرې وه، یعني عبیده بن معطیب عدل دلبي، چې په ابو عبدالکریم لقب ورته ویل کیده.
Imam Tirmidzi : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
قتیبه بن سعید موږ ته ویلي دي، موږ ته یې [عبدالسلام بن حرب الملعی] له [العماسي] څخه له [انس] څخه روایت کړی دی، هغه ویلي دي: 'کله چې رسول الله صلی الله علیه وسلم غوښتل چې حاجت رفع کړي، نو خپل ټوکر به یې تر هغه وخته پورې نه پورته کاوه چې نږدې ځمکې ته نه وي رسیدلی'. ابو عیسی وویل: 'همدا ډول [محمد بن ربیعه] دا حدیث له [العماسي] څخه له [انس] څخه روایت کړی دی. پداسې حال کې چې [وکیع] او [ابو یحیی الحماني] له [العماسي] څخه روایت کړی دی، هغه وویل:' [ابن عمر] وویل: 'کله چې رسول الله صلی الله علیه وسلم غوښتل چې حاجت رفع کړي، نو خپل ټوکر به یې تر هغه وخته پورې نه پورته کاوه چې نږدې ځمکې ته نه وي رسیدلی'. او دا دواړه حدیثونه مرسل دي. دا هم ویل کیږي چې العماسي له انس څخه نه اوریدلي او نه هم د رسول الله صلی الله علیه وسلم له کوم صحابي څخه. هغه انس بن مالک ولید، بیا یې وویل: ما انس لمونځ کاوه، بیا یې له هغه څخه د لمانځه په اړه یادونه وکړه. په عین حال کې، د العمش نوم سلیمان بن مهران ابو محمد الکهلي و، او هغه د بنی کاهلي پخوانی غلام و. العمش وویل: زما پلار یو ماشوم درلود چې لا تر اوسه په رحم کې و او بیا مسروق ته په میراث پاتې شو.
Imam Tirmidzi : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
موږ ته [محمد بن ابو عمر المکي] ویلي دي، موږ ته [سفیان بن عیینه] له [معمر] له [یحیی بن ابو کثیر] له [عبدالله بن ابو قتاده] له [خپل پلار] څخه روایت کړی دی چې وايي: 'رسول الله صلی الله علیه وسلم سړي ته د خپل تناسلي آلې د ښي لاس سره د لمس کولو څخه منع کړې ده'. پدې باب کې د عائشې، سلمان، ابو هریره او سهیل بن حنیف څخه هم تاریخونه شتون لري. ابو عیسی وویل: 'دا حدیث حسن دی.' په عین حال کې، د ابو قتاده الانصاري نوم الحارث الربیعي دی. د ساینسي کارپوهانو په وینا، د دې حدیث تطبیق دا دی چې د ښي لاس په کارولو سره استنجاء - سیبوک - کول جائز دي'.
Imam Tirmidzi : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
موږ ته [حناد] ویلي دي، موږ ته [ابو معاویه] له [العماسي] له [ابراهیم] له [عبدالرحمن بن یزید] څخه روایت کړی دی، هغه وویل: 'ایا ستاسو پیغمبر صلی الله علیه وسلم تاسو ته هرڅه زده کړي دي، تر دې چې څنګه حاجت رفع کړئ؟' [سلمان] ځواب ورکړ، 'دا سمه ده، هغه موږ د قبلې په لور د حاجت رفع کولو یا ادرار کولو په وخت کې د مخ کولو، په ښي لاس سره د استنجاء کولو، او له دریو څخه کم ډبرو سره استنجاء کولو، او د څارویو د خوشایو یا هډوکو په کارولو سره استنجاء کولو څخه منع کړي وو'. ابو عیسی وویل: 'په دې باب کې د عائشه، خزیمه بن ثابت، جابر، خلاد بن السائب څخه د هغه له پلار څخه هم یوه تاریخ شتون لري'. ابو عیسی وویل: 'په دې باب کې د سلمان حدیث حسن دی، دا د رسول الله صلی الله علیه وسلم د صحابه وو او له هغه وروسته راغلو کسانو د ډیری علماوو نظر دی.' دوی په دې باور دي چې د ډبرې سره استنجاء کول کافي دي که څه هم څوک یې په اوبو سره ونه کړي، تر هغه چې ډبره د خاورې د لرې کولو توان ولري. دا نظر د عطاسوري، ابن المبارک، عاصي سیافعي، احمد او اسحاق لخوا هم دی.
Imam Tirmidzi : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
موږ ته [حناد] او [قطیبه] دواړو ویلي دي؛ موږ ته [وکیع] له [اسرائیل] څخه [ابو اسحاق] له [ابو عبیده] څخه [عبدالله] له [عبدالله] څخه روایت کړی دی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم د حاجت رفع کولو لپاره بهر ته لاړ، بیا یې وویل: "زما لپاره درې ډبرې ومومئ،" ابو عبید وویل: "نو ما هغه ته دوه ډبرې او یو وچ څاروی فضله راوړه، هغه یوازې دوه ډبرې واخیستې او د څاروی فضله یې وغورځوله او ویې ویل: "په حقیقت کې د څاروی فضله ناپاکه ده". ابو عیسی وویل: "دا حدیث [قیس بن الربیع] له [ابو اسحاق] څخه، له [ابو عبیده] څخه، له [عبدالله] څخه بیان کړ لکه څنګه چې د اسراییلو حدیث دی. [معمار] او [عمار بن رزیق] هم له [ابو اسحاق] څخه، له [علقمه] څخه، له [عبدالله] څخه روایت کړی دی." [زهير] له [ابو اسحاق] څخه، له [عبدالرحمن بن الاسود] څخه، له خپل پلار - [الاسود بن يزيد] څخه، له [عبدالله] څخه روايت کړی دی. خو دا حديث په کې ګډوډ دی. محمد بن بصير العبدي موږ ته روايت کړی دی، محمد بن جعفر وويل، له سيوبه يې له عمرو بن مره څخه روايت کړی دی، هغه وويل: 'آيا تاسو له عبدالله څخه څه ياد لرئ؟' هغه ځواب ورکړ، 'نه'. ابو عيسى وويل: 'ما له عبدالله بن عبدالرحمن څخه پوښتنه وکړه؛ د ابو اسحاق په حديث کې کوم روايت تر ټولو صحيح دی؟' خو هغه هيڅ ځواب ورنه کړ. او ما له محمد څخه هم پوښتنه وکړه، خو هغه هم هيڅ ځواب ورنه کړ. داسې ښکارېده لکه څنګه چې هغه وليدل چې د زهير حديث له ابو اسحاق څخه، له عبدالرحمن بن الاسود څخه، له خپل پلار څخه، له عبدالله څخه ورته والی لري، بيا يې په الجامي کتاب کې وليکه. ابو عيسى وويل: ' 'زما په نظر، په دې فصل کې تر ټولو معتبر حدیث د اسراییل او قیس دی چې له ابو اسحاق څخه، له ابو عبیده څخه، له عبدالله څخه دی. ځکه چې اسراییل هغه څوک دی چې د نورو په پرتله د ابو اسحاق حدیث قوي او حفظ کوي. دا د قیس بن الربیع لخوا تایید شو'. ابو عیسی وویل: 'ما د ابو موسی محمد بن المثنیٰ څخه اوریدلي چې ویل یې؛ ما د عبدالرحمن بن مهدي څخه اوریدلي چې ویل یې: 'دا زما څخه ورک شوی نه دی لکه څنګه چې دا د سفیان عطصوري له حدیث څخه له ما څخه ورک شوی دی، له ابو اسحاق څخه مګر هغه څه چې زه یې اسراییل ته ساتم، ځکه چې هغه دا په ډیر کامل ډول بیان کړی دی'. ابو عیسی وویل: 'د زهیر تاریخ له ابو اسحاق څخه داسې نه دی، ځکه چې هغه دا په پای کې اوریدلی دی'. هغه وویل: 'ما د احمد بن الحسن الترمدزي څخه اوریدلي چې ویل یې؛ 'ما د احمد بن حنبل څخه اوریدلي چې ویل یې؛' 'که تاسو له زیدة او زهیر څخه حدیث واورئ نو ډاډه اوسئ، که څه هم تاسو دا له بل چا څخه نه دی اوریدلی، پرته له ابو اسحاق څخه حدیث، پداسې حال کې چې د ابو اسحاق نوم عمرو بن عبدالله السبیعي الحمداني دی، او ابو عبیده بن عبدالله بن مسعود دا له خپل پلار څخه نه دی اوریدلی، او د هغه نوم هم نامعلوم دی'.
Imam Tirmidzi : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
موږ ته [حناد] ویلي دي، موږ ته [حفش بن غیاث] له [داود بن ابو هند] له [عاش سیابي] له [علقمه] له [عبدالله بن مسعود] څخه روایت کړی دی، هغه ویلي دي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي: 'خپل مراسم د څارویو د خوشایو او هډوکو څخه مه ترسره کوئ، ځکه چې دا ستاسو د وروڼو جنیانو خواړه دي'. پدې باب کې د ابو هریره، سلمان، جابر او ابن عمر څخه هم احادیث راغلي دي. ابو عیسی وویل: '[اسماعیل بن ابراهیم] او سربیره پردې دا حدیث له [داؤد بن ابو هند] څخه، له [عاش سیابي] څخه، له [علقمه] څخه، له [عبدالله] څخه روایت کړی دی، چې هغه د لیلة القدر په شپه له رسول الله صلی الله علیه وسلم سره و... حدیث اوږد دی. الشیابي وایي، رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي: "په خاوره او هډوکو مه خورئ ځکه چې دا ستاسو د پیریانو وروڼو لپاره خواړه دي". دا داسې ده لکه څنګه چې د اسماعیل علیه السلام روایت شوی حدیث د حفش بن غیاث له روایت څخه ډیر مستند دی. علماء پدې حدیث عمل کوي. او په حدیث کې یو بل حدیث هم شته چې جابر او ابن عمر رضی الله عنهما روایت کړی دی.
Imam Tirmidzi : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
موږ ته [قطیبه] او [محمد بن عبدالمالک بن ابو عاص سیوارب البشري] دواړو ویلي دي؛ موږ ته [ابو عوانه] له [قطاده] له [معاذة] له [عیسیٰ] څخه روایت کړی دی چې ویلي یې دي: 'خپلو میړونو ته امر وکړئ چې ځانونه په اوبو سره پاک کړي، زه له دوی څخه شرمیږم، په حقیقت کې د الله رسول صلی الله علیه وسلم دا کار کړی دی'. پدې باب کې د جریر بن عبدالله البجلي د ملګرو، انس او ابو هریره څخه هم احادیث راغلي دي. ابو عیسی وویل: 'دا حدیث حسن صحیح دی، او اهل علم دا حدیث عملي کوي، دوی غوره کوي چې په اوبو سره پاک شي که څه هم دوی فکر کوي چې په ډبرو سره پاکول جائز دي، او دوی غوره ګڼي چې په اوبو سره پاک شي ځکه چې دوی دا ډیر مهم ګڼي. دا نظر سفیان عطصوري، ابن المبارک، سیافعي، احمد او اسحاق اخیستی دی'.
Imam Tirmidzi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
موږ ته [محمد بن بصیر] ویلي دي، موږ ته [عبدالوهاب عص ثقفي] له [محمد بن عمرو] له [ابو سلمه] له [المغیره بن صیوبة] څخه روایت کړی دی، هغه ویلي دي: 'زه په سفر کې له رسول الله صلی الله علیه وسلم سره وم، بیا رسول الله صلی الله علیه وسلم حاجت رفع کړ او بل ځای ته لاړ'. ابو عیسی وویل: 'په دې باب کې د ملګرو عبدالرحمن بن ابو قراد، ابو قتاده، جابر، یحیی بن عبید له پلار، ابو موسی، ابن عباس او ملګري بلال بن حارث څخه هم احادیث راغلي دي.' ابو عیسی وویل: 'دا حدیث حسن صحیح دی، او له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه هم روایت شوی دی، چې هغه د تشو متیازو کولو پر مهال خپل تشې متیازې داسې پټې کړې لکه کور چې پوښي. او د ابو سلمه نوم عبدالله بن عبدالرحمن بن عوف الزهري دی.'