امام ترمذی : 1542

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا بَعَثَ أَمِيرًا عَلَى جَيْشٍ أَوْصَاهُ فِي خَاصَّةِ نَفْسِهِ بِتَقْوَى اللَّهِ وَمَنْ مَعَهُ مِنْ الْمُسْلِمِينَ خَيْرًا وَقَالَ اغْزُوا بِسْمِ اللَّهِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ قَاتِلُوا مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ وَلَا تَغُلُّوا وَلَا تَغْدِرُوا وَلَا تُمَثِّلُوا وَلَا تَقْتُلُوا وَلِيدًا فَإِذَا لَقِيتَ عَدُوَّكَ مِنْ الْمُشْرِكِينَ فَادْعُهُمْ إِلَى إِحْدَى ثَلَاثِ خِصَالٍ أَوْ خِلَالٍ أَيَّتُهَا أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ وَادْعُهُمْ إِلَى الْإِسْلَامِ وَالتَّحَوُّلِ مِنْ دَارِهِمْ إِلَى دَارِ الْمُهَاجِرِينَ وَأَخْبِرْهُمْ أَنَّهُمْ إِنْ فَعَلُوا ذَلِكَ فَإِنَّ لَهُمْ مَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَعَلَيْهِمْ مَا عَلَى الْمُهَاجِرِينَ وَإِنْ أَبَوْا أَنْ يَتَحَوَّلُوا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّهُمْ يَكُونُوا كَأَعْرَابِ الْمُسْلِمِينَ يَجْرِي عَلَيْهِمْ مَا يَجْرِي عَلَى الْأَعْرَابِ لَيْسَ لَهُمْ فِي الْغَنِيمَةِ وَالْفَيْءِ شَيْءٌ إِلَّا أَنْ يُجَاهِدُوا فَإِنْ أَبَوْا فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ عَلَيْهِمْ وَقَاتِلْهُمْ وَإِذَا حَاصَرْتَ حِصْنًا فَأَرَادُوكَ أَنْ تَجْعَلَ لَهُمْ ذِمَّةَ اللَّهِ وَذِمَّةَ نَبِيِّهِ فَلَا تَجْعَلْ لَهُمْ ذِمَّةَ اللَّهِ وَلَا ذِمَّةَ نَبِيِّهِ وَاجْعَلْ لَهُمْ ذِمَّتَكَ وَذِمَمَ أَصْحَابِكَ لِأَنَّكُمْ إِنْ تَخْفِرُوا ذِمَّتَكُمْ وَذِمَمَ أَصْحَابِكُمْ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَخْفِرُوا ذِمَّةَ اللَّهِ وَذِمَّةَ رَسُولِهِ وَإِذَا حَاصَرْتَ أَهْلَ حِصْنٍ فَأَرَادُوكَ أَنْ تُنْزِلَهُمْ عَلَى حُكْمِ اللَّهِ فَلَا تُنْزِلُوهُمْ وَلَكِنْ أَنْزِلْهُمْ عَلَى حُكْمِكَ فَإِنَّكَ لَا تَدْرِي أَتُصِيبُ حُكْمَ اللَّهِ فِيهِمْ أَمْ لَا أَوْ نَحْوَ هَذَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ مُقَرِّنٍ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ وَزَادَ فِيهِ فَإِنْ أَبَوْا فَخُذْ مِنْهُمْ الْجِزْيَةَ فَإِنْ أَبَوْا فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ عَلَيْهِمْ قَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَاهُ وَكِيعٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ سُفْيَانَ وَرَوَى غَيْرُ مُحَمَّدِ بْنِ بَشَّارٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَهْدِيٍّ وَذَكَرَ فِيهِ أَمْرَ الْجِزْيَةِ

محمد بن بسیار از عبدالرحمن بن مهدی از سفیان از علقمه مرثد از سلیمان بن بریده از پدرش نقل کرده است که فرمود: «اگر رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم سرداری را به سوی لشکری می‌فرستاد، همواره به ترس از خدا توصیه می‌کرد و مسلمانان را نصیحت می‌کرد. او می‌فرمود: «به نام خدا و در راه خدا بجنگید، با کسانی که به خدا کافرند بجنگید، اموال غنیمت را ندزدید، خیانت نکنید، مثله نکنید و کودکان خردسال را نکشید. اگر با مشرکان، دشمنان خود، روبرو شدید، به سه چیز دعوت کنید. هر کدام از این سه کار را انجام دادند، آن را بپذیرید و با آن نجنگید. آنها را به اسلام دعوت کنید، از سرزمین خود به سرزمین مهاجران (مسلمانان) کوچ کنید. و به آنها بگو، اگر بخواهند این کار (هجرت) را انجام دهند، همان چیزی را که به مهاجران می‌رسد، به آنها نیز خواهد رسید و مانند مهاجران، وظایفی بر دوش آنها خواهد بود. اما اگر از مهاجرت امتناع ورزند، جایگاه آنها مانند اعراب روستایی خواهد بود و قوانین اعراب روستایی در مورد آنها نیز اجرا خواهد شد. آنها غنیمت یا فِیع به دست نمی‌آورند مگر اینکه در جهاد شرکت کنند، اگر امتناع ورزند، از خدا برای آنها یاری بخواهند و بجنگند. و اگر قلعه‌ای را محاصره کردید و آنها از شما خواستند که از جانب خدا و رسولش به آنها ضمانت بدهید، این کار را نکنید. اما ضمانت خود و ضمانت دوستانتان را به آنها بدهید، زیرا اگر ضمانت خود یا ضمانت دوستانتان را لغو کنید، این بهتر از لغو ضمانت خدا و رسولش است. اگر قلعه‌ای را محاصره کردید و آنها از شما خواستند که آنها را طبق قانون خدا مجازات کنید، این کار را نکنید. بلکه آنها را با قانون خود مجازات کنید. چون نمی‌دانی که آیا می‌توانی آنها را طبق قانون خدا مجازات کنی یا نه.» کم و بیش شبیه این (سخنان رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم) است. ابوعیسی گفت: «در این باب حدیثی از نعمان بن مقرن نیز وجود دارد و حدیث بریده حسن است. [محمد بن بسییار] گفته است، [ابو احمد] از [سفیان] از [علقمة بن مرثد] مانند این حدیث را با معنایش برای ما نقل کرده است. اما او در حدیث اضافه کرده است: «اگر امتناع کردند، از آنها جزیه بگیرید و اگر امتناع کردند، از خدا برای آنها یاری بخواهید (بجنگید)». ابوعیسی گفت: «[وکی] و علاوه بر این، حدیث را از [سفیان] نیز چنین روایت کرده‌اند. و علاوه بر محمد بن بسییار، از عبدالرحمن بن مهدی نیز روایت کرده است و در این حدیث، جزیه را ذکر کرده است.»