Imam Tirmidzi : 1468

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّأَنَّ جَيْشًا مِنْ جُيُوشِ الْمُسْلِمِينَ كَانَ أَمِيرَهُمْ سَلْمَانُ الْفَارِسِيُّ حَاصَرُوا قَصْرًا مِنْ قُصُورِ فَارِسَ فَقَالُوا يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ أَلَا نَنْهَدُ إِلَيْهِمْ قَالَ دَعُونِي أَدْعُهُمْ كَمَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْعُوهُمْ فَأَتَاهُمْ سَلْمَانُ فَقَالَ لَهُمْ إِنَّمَا أَنَا رَجُلٌ مِنْكُمْ فَارِسِيٌّ تَرَوْنَ الْعَرَبَ يُطِيعُونَنِي فَإِنْ أَسْلَمْتُمْ فَلَكُمْ مِثْلُ الَّذِي لَنَا وَعَلَيْكُمْ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْنَا وَإِنْ أَبَيْتُمْ إِلَّا دِينَكُمْ تَرَكْنَاكُمْ عَلَيْهِ وَأَعْطُونَا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَأَنْتُمْ صَاغِرُونَ قَالَ وَرَطَنَ إِلَيْهِمْ بِالْفَارِسِيَّةِ وَأَنْتُمْ غَيْرُ مَحْمُودِينَ وَإِنْ أَبَيْتُمْ نَابَذْنَاكُمْ عَلَى سَوَاءٍ قَالُوا مَا نَحْنُ بِالَّذِي نُعْطِي الْجِزْيَةَ وَلَكِنَّا نُقَاتِلُكُمْ فَقَالُوا يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ أَلَا نَنْهَدُ إِلَيْهِمْ قَالَ لَا فَدَعَاهُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ إِلَى مِثْلِ هَذَا ثُمَّ قَالَ انْهَدُوا إِلَيْهِمْ قَالَ فَنَهَدْنَا إِلَيْهِمْ فَفَتَحْنَا ذَلِكَ الْقَصْرَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ بُرَيْدَةَ وَالنُّعْمَانِ بْنِ مُقَرِّنٍ وَابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحَدِيثُ سَلْمَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ أَبُو الْبَخْتَرِيِّ لَمْ يُدْرِكْ سَلْمَانَ لِأَنَّهُ لَمْ يُدْرِكْ عَلِيًّا وَسَلْمَانُ مَاتَ قَبْلَ عَلِيٍّ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ إِلَى هَذَا وَرَأَوْا أَنْ يُدْعَوْا قَبْلَ الْقِتَالِ وَهُوَ قَوْلُ إِسْحَقَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ إِنْ تُقُدِّمَ إِلَيْهِمْ فِي الدَّعْوَةِ فَحَسَنٌ يَكُونُ ذَلِكَ أَهْيَبَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا دَعْوَةَ الْيَوْمَ و قَالَ أَحْمَدُ لَا أَعْرِفُ الْيَوْمَ أَحَدًا يُدْعَى و قَالَ الشَّافِعِيُّ لَا يُقَاتَلُ الْعَدُوُّ حَتَّى يُدْعَوْا إِلَّا أَنْ يَعْجَلُوا عَنْ ذَلِكَ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ فَقَدْ بَلَغَتْهُمْ الدَّعْوَةُ

Wedi dweud wrthym [Qutaibah] dywedodd, wedi dweud wrthym [Abu Awanah] gan [Atha bin As Sa`ib] gan [Abul Bakhtari] dywedodd; "Bod grŵp o filwyr Mwslimaidd dan arweiniad [Salman Al Farisi] wedi amgylchynu un o balasau Persia, dywedasant hwy - y milwyr Mwslimaidd - 'O Abu Abdullah, onid ydym yn ymladd yn eu herbyn'. Atebodd Salman; 'Gadewch i mi eu galw fel y clywais y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam yn eu galw'. Yna daeth Salman atynt a dweud wrthynt; 'Rwy'n rhywun fel chi sy'n dod o Persia. Rydych chi'n gweld bod yr Arabiaid yn ufuddhau i mi. Os byddwch chi'n troi at Islam, yna byddwch chi'n cael yr hawliau a gawn ni a'r rhwymedigaethau a gawn. Ond os ydych chi'n amharod ac yn derbyn eich crefydd yn unig, yna byddwn ni'n gadael i chi fod. Ond mae'n rhaid i chi roi jizyah -treth - i ni yn ein cyflwr gostyngedig'. Dywedodd Abul Bakhtari, 'Siaradodd Salman â nhw yn Bersieg; 'Nid ydych chi'n glodwiw', os ydych chi'n amharod yna byddwn ni'n ymladd, fel yr ydym ni'n ymladd ag eraill'. Atebasant, 'Nid ydym yn rhoi jizyah fel y rhai sy'n ei roi, ond byddwn ni'n ymladd yn eich herbyn chi'. Dywedodd y Mwslimiaid, 'O Abu Abdillah, onid ydym ni’n ymladd â nhw? Atebodd Salman, 'Na'. Yna gofynnodd Salman iddyn nhw eto wneud yr un peth am dri diwrnod, nes iddo ddweud yn y diwedd, 'Ymladdwch nhw', yna fe wnaethon ni ymladd nhw a llwyddo i goncro'r ddinas'. Dywedodd, 'ac yn y bennod hon mae hadithiau tebyg o Buraidah, An Nu'man bin Muqarrin, Ibn Umar ac Ibn Abbas. Ac mae hadith Salman yn rheng Hasan, nid ydym yn gwybod amdano ac eithrio o hadith Atha bin As Sa'ib, a chlywais Muhammad yn dweud; 'Nid yw Abu Al Bakhtari erioed wedi cwrdd â Salman, oherwydd nid yw erioed wedi cwrdd ag Ali. Er bod Salman ei hun wedi marw cyn Ali. Mae rhai ysgolheigion o blith cymdeithion y Proffwyd (heddwch a bendithion Allah arno) ac eraill yn tueddu i ddal yr un farn â'r hadith hwn. Maent yn credu y dylid galw'r anghredinwyr i'r da'wah cyn cael eu hymladd. Dyma oedd barn Ishaq bin Ibrahim. Dywedodd, "Os cânt eu galw i'r da'wah yn gyntaf, bydd yn well, oherwydd mae'n fwy awdurdodol." Tra dywedodd rhai ysgolheigion eraill, "Ar y diwrnod hwnnw ni fydd da'wah." Dywedodd Ahmad, "Ar y diwrnod hwnnw, dwi'n meddwl na fydd neb yn cael ei alw i'r da'wah." Dywedodd As-Syafi'i, "Ni ddylid ymladd y gelyn nes bod y da'wah yn cael ei alw atynt, oni bai eu bod yn ei ragflaenu. Ac os na roddir y da'wah, yna mae'r da'wah wedi cyrraedd atynt mewn gwirionedd."