Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 1
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُقْبَلُ صَلَاةٌ بِغَيْرِ طُهُورٍ وَلَا صَدَقَةٌ مِنْ غُلُولٍقَالَ هَنَّادٌ فِي حَدِيثِهِ إِلَّا بِطُهُورٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ بْنُ أُسَامَةَ اسْمُهُ عَامِرٌ وَيُقَالُ زَيْدُ بْنُ أُسَامَةَ بْنِ عُمَيْرٍ الْهُذَلِيُّ
wedi dweud wrthym [y dywedodd Qutaibah bin Sa'id], wedi dweud wrthym [Abu Awanah] gan [Simak bin Harb], ac wedi dweud wrthym [y dywedodd Hannad], wedi dweud wrthym [Waki'] gan [Israil] gan [Simak] gan [Mush'ab bin Sa'd] gan [Ibn Umar] gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam, dywedodd: 'Ni dderbynnir gweddïau a berfformir heb buro, ac ni dderbynnir elusen sy'n deillio o eiddo wedi'i ddwyn'. Mae Hannad yn sôn yn ei hadith, 'amhur'. Dywedodd Abu Isa; 'Yr hadith hwn yw'r mwyaf dilys a'r gorau yn y bennod hon'. Yn y bennod hon mae yna hefyd hadithiau gan Abu Al Malih gan ei dad ac Abu Hurairah ac Anas. Ac enw Abu Al Malih bin Usamah yw Amir, a elwir hefyd yn Zaid bin Usamah bin Umair Al Hudzali'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ أَوْ الْمُؤْمِنُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَتْ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ أَوْ نَحْوَ هَذَا وَإِذَا غَسَلَ يَدَيْهِ خَرَجَتْ مِنْ يَدَيْهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ بَطَشَتْهَا يَدَاهُ مَعَ الْمَاءِ أَوْ مَعَ آخِرِ قَطْرِ الْمَاءِ حَتَّى يَخْرُجَ نَقِيًّا مِنْ الذُّنُوبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ مَالِكٍ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبُو صَالِحٍ وَالِدُ سُهَيْلٍ هُوَ أَبُو صَالِحٍ السَّمَّانُ وَاسْمُهُ ذَكْوَانُ وَأَبُو هُرَيْرَةَ اخْتُلِفَ فِي اسْمِهِ فَقَالُوا عَبْدُ شَمْسٍ وَقَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو وَهَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ وَهُوَ الْأَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَثَوْبَانَ وَالصُّنَابِحِيِّ وَعَمْرِو بْنِ عَبَسَةَ وَسَلْمَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَالصُّنَابِحِيُّ الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ لَيْسَ لَهُ سَمَاعٌ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْمُهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُسَيْلَةَ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ رَحَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُبِضَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الطَّرِيقِ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ وَالصُّنَابِحُ بْنُ الْأَعْسَرِ الْأَحْمَسِيُّ صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ الصُّنَابِحِيُّ أَيْضًا وَإِنَّمَا حَدِيثُهُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمْ الْأُمَمَ فَلَا تَقْتَتِلُنَّ بَعْدِي
Wedi dweud wrthym fod [Ishaq bin Musa Al Ansari] wedi dweud, wedi dweud wrthym fod [Ma'n bin Isa Al Qazzaz] wedi dweud, wedi dweud wrthym [Malik bin Anas]. O lwybr arall; ac wedi adrodd i ni [Qutaibah] gan [Malik] gan [Suhail bin Abu Salih] gan [ei dad] gan [Abu Hurairah] dywedodd, Dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Sallam: 'Os yw Mwslim, neu gredwr, yn perfformio ymolchi, yna mae'n golchi ei wyneb, yna bydd y pechodau sydd ar ei wyneb oherwydd golwg y llygad yn dod allan gyda'r dŵr, neu gyda'r diferyn olaf o ddŵr, neu rywbeth felly. Os yw'n golchi ei ddwylo, bydd y pechodau o'i ddwylo yn dod allan gyda'r dŵr, neu gyda'r diferyn olaf o ddŵr nes iddo ddod allan heb y pechod lleiaf'. Dywedodd Abu Isa; 'Dyma hadith hasan sahih, sef yr hadith a adroddwyd gan Malik o Suhail gan ei dad o Abu Hurairah ac Abu Salih, tad Suhail, sef Abu Salih As Samman, a'i enw oedd Dzakwan. Mae Abu Hurairah ei hun yn dal i gael ei ddadlau ynghylch ei enw; mae rhai'n dweud Abdu Syamsi, mae rhai'n dweud Abdullah bin 'Amru ac fel hyn, dywedodd Muhammad bin Isma'il; 'Dyna'r mwyaf cywir'. Dywedodd Abu Isa; yn y bennod hon mae yna hefyd adrodd gan Uthman bin 'Affan, Thauban, Ash Shunabihi, Umar bin Abasah, Salman, Abdullah bin 'Amru, ac Ash Shunabihi a adroddodd gan Abu Bakr Ash Shiddiq, ond ni chlywodd ef yn uniongyrchol gan Negesydd Allah Shallahu 'alaihi wa Sallam. Ei enw oedd Abdurrahman bin Usailah, tra bod ei lysenw yn Abu Abdullah, teithiodd i gwrdd â'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam, tra bod y Proffwyd sallahu 'alaihi wa Sallam ei hun wedi marw tra roedd yn dal ar y daith. Mae wedi adrodd sawl hadith gan y Proffwyd Shallahu 'alaihi wa Sallam. Roedd Ash Shunabi Ibnul A'sar Al Ahmasi yn ffrind i'r Proffwyd Shallahu 'alaihi wa Sallam, a gelwid ef hefyd yn Ash Shunabihi. Yr hadith a adroddodd yw; dywedodd; Clywais y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam yn dweud: 'Yn wir, byddaf yn lluosogi'r Ummah, felly peidiwch byth â lladd eich gilydd ar fy ôl i'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ وَمَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عَلِيٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الطُّهُورُ وَتَحْرِيمُهَا التَّكْبِيرُ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ هُوَ صَدُوقٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ كَانَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَالْحُمَيْدِيُّ يَحْتَجُّونَ بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ قَالَ مُحَمَّدٌ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ
Dywedwyd wrthym [Qutaibah] a [Hannad] a [Mahmud bin Ghailan] dywedasant; mae wedi dweud wrthym [Waki'] gan [Sufyan]. -mewn ffordd arall fe'i crybwyllir- Mae wedi dweud wrthym [Fe ddywedodd Muhammad bin Basyar], mae wedi dweud wrthym [Fe ddywedodd Abdurrahman bin Mahdi], mae wedi dweud wrthym [Sufyan] gan [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] gan [Muhammad Ibnul Hanafiah] gan [Ali] gan y Proffwyd sallahu 'alaihi wa Sallam, dywedodd: 'Yr allwedd i weddïo yw puro, y gwaharddedig yw takbir a'r halal yw cyfarchion'. Dywedodd Abu Isa; 'Yr hadith hwn yw'r mwyaf dilys a'r gorau yn y bennod hon. Mae Abdullah bin Muhammad bin Aqil yn ddyn gonest, ond mae rhai gwyddonwyr sy'n siarad am ei gofio. Dywedodd Abu Isa; 'Rwyf wedi clywed Muhammad bin Isma'il yn dweud; 'Ahmad bin Hanbal, Ishaq bin Ibrahim ac Al Humaidi, maen nhw'n rhagdybio gyda hadith Abdullah bin Muhammad bin Aqil. Dywedodd Muhammad; 'Mae'r amser yn agos'. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon mae hanes o Jabir ac Abu Sa'id hefyd'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 4
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ زَنْجَوَيْهِ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ أَبِي يَحْيَى الْقَتَّاتِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاةُ وَمِفْتَاحُ الصَّلَاةِ الْوُضُوءُ
wedi dweud wrthym [Abu Bakr Muhammad bin Zanjawih Al Baghdadi] ac nid dim ond un, meddai; wedi dweud wrthym [Dywedodd Husain bin Muhammad], wedi dweud wrthym [Sulaiman bin Qarn] gan [Abu Yahya Al Qattat] gan [Mujahid] gan [Jabir bin Abdullah] Radliaallahu 'anhuma, meddai, dywedodd Rasulullah Shallahu 'alaihi wa Sallam: 'Yr allwedd i'r nefoedd yw gweddi, tra mai ymolchi yw'r allwedd i weddi'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 5
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ قَالَ شُعْبَةُ وَقَدْ قَالَ مَرَّةً أُخْرَى أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبِيثِ أَوْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَزَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَجَابِرٍ وَابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَحَدِيثُ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فِي إِسْنَادِهِ اضْطِرَابٌ رَوَى هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ فَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ و قَالَ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ فَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَقَالَ يُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ قَتَادَةُ رَوَى عَنْهُمَا جَمِيعًا
wedi dweud wrthym [Qutaibah] a [Hannad] dywedasant; wedi dweud wrthym [Waki'] gan [Syu'bah] gan [Abdul Aziz bin Shuhaib] gan [Anas bin Malik] meddai, y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam pan oedd yn mynd i mewn i'r toiled dywedodd: 'ALLAHUMMA INNI A'UUDZU BIKA -O Allah, yn wir rwy'n ceisio lloches ynoch Chi-'. Dywedodd Shu'bah; 'Ar adeg arall dywedodd: 'A'UUDZU BIKA MINAL KHUBTSI WAL KHUBIIS -Rwy'n ceisio lloches ynoch Chi rhag cythreuliaid gwrywaidd a chythreuliaid benywaidd- neu AL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -Rwy'n ceisio lloches ynoch Chi rhag cythreuliaid gwrywaidd a chythreuliaid benywaidd-'. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon mae yna hefyd naratifau gan Ali, Zaid bin Arqam, Jabir ac Ibnu Mas'ud'. Dywedodd Abu Isa; 'Hadith Anas bin Isa yw'r mwyaf dilys a'r gorau yn y bennod hon. Yn y cyfamser, yn hadith Zaid bin Arqam, mae dryswch yn y sanad. Adroddwyd yr hadith hwn hefyd gan Hisyam Ad Dastuwa`i a Sa'id bin Abu Arubah o Qatadah. Dywedodd Sa'id ei fod o Al Qasim bin 'Auf Asy Syaibani o Zaid bin Arqam. A Hisyam Ad Dastuwa`i o Qatadah Zaid bin Arqam, tra bod Syu'bah a Ma'mar wedi'i adrodd o Qatadah An Nadlr bin Anas. Soniodd Syu'bah amdano o Zaid bin Arqam. Dywedodd Ma'mar ei fod o An Nadlr bin Anas gan ei dad, gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam. Dywedodd Abu Isa; 'Gofynnais i Muhammad am yr hanes hwn, felly atebodd, 'Mae'n dal yn bosibl bod Qatadah wedi adrodd gan y ddau ohonyn nhw'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 6
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا دَخَلَ الْخَلَاءَ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبْثِ وَالْخَبَائِثِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
wedi dweud wrthym [dywedodd Ahmad bin Abdah Adl Dlabbi Al Bashri], wedi dweud wrthym [Hammad bin Zaid] gan [Abdul Aziz bin Shuhaib] gan [Anas bin Malik] a ddywedodd; 'Pan aeth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam i mewn i'r toiled, dywedodd: 'ALLAHUMMA INNI A'UUDZU BIKA MINAL KHUBUTSI WAL KHABA`ITS -O Allah, rwy'n ceisio lloches ynoch chi rhag cythreuliaid gwrywaidd a benywaidd-'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae hwn yn hadith Hasan dilys'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 7
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ إِسْرَائِيلَ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَرَجَ مِنْ الْخَلَاءِ قَالَ غُفْرَانَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ عَنْ يُوسُفَ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ وَأَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى اسْمُهُ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الْأَشْعَرِيُّ وَلَا نَعْرِفُ فِي هَذَا الْبَابِ إِلَّا حَدِيثَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
wedi dweud wrthym [mae Muhammad bin Isma'il] wedi dweud, wedi dweud wrthym [Malik bin Isma'il] gan [Isra'il bin Yunus] gan [Yusuf bin Abu Burdah] gan [ei dad] gan [Aisyah] Radliaallahu 'anha, meddai; 'Pan ddaeth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam allan o'r toiled, darllenodd: 'GHUFRAANAKA -Rwy'n gobeithio am Dy faddeuant-'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn o safle Hasan Gharib, nid ydym yn gwybod amdano ac eithrio ei fod o hadith Israelaidd, gan Yusuf bin Abu Burdah, tra bod enw Abu Burdah bin Abu Musa yn 'Amir bin Abdullah bin Qais Al Asy'ari. Ac nid ydym yn gwybod yn y bennod hon ac eithrio hadith Aisyah Radliaallahu 'anha gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 8
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءَ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَيْتُمْ الْغَائِطَ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُواقَالَ أَبُو أَيُّوبَ فَقَدِمْنَا الشَّامَ فَوَجَدْنَا مَرَاحِيضَ قَدْ بُنِيَتْ مُسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةِ فَنَنْحَرِفُ عَنْهَا وَنَسْتَغْفِرُ اللَّهَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيِّ وَمَعْقِلِ بْنِ أَبِي الْهَيْثَمِ وَيُقَالُ مَعْقِلُ بْنُ أَبِي مَعْقِلٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أَيُّوبَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَأَبُو أَيُّوبَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ زَيْدٍ وَالزُّهْرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ وَكُنْيَتُهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ أَبُو الْوَلِيدِ الْمَكِّيُّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ وَلَا بِبَوْلٍ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا إِنَّمَا هَذَا فِي الْفَيَافِي وَأَمَّا فِي الْكُنُفِ الْمَبْنِيَّةِ لَهُ رُخْصَةٌ فِي أَنْ يَسْتَقْبِلَهَا وَهَكَذَا قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ رَحِمَهُ اللَّهُ إِنَّمَا الرُّخْصَةُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اسْتِدْبَارِ الْقِبْلَةِ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَمَّا اسْتِقْبَالُ الْقِبْلَةِ فَلَا يَسْتَقْبِلُهَا كَأَنَّهُ لَمْ يَرَ فِي الصَّحْرَاءِ وَلَا فِي الْكُنُفِ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ
wedi dweud wrthym [dywedodd Sa'id bin Abdurrahman Al Makhzumi], wedi dweud wrthym [Sufyan bin Uyainah] o [Az Zuhri] o ['Atho` bin Yazid Al Laitsi] o [Abu Ayyub Al Anshari] meddai, dywedodd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wa Sallam: 'Os ydych chi'n baeddu yna peidiwch ag wynebu'r Qibla na throi eich cefn ato, boed yn baeddu neu'n baeddu. bach. Ond wynebu'r dwyrain neu'r gorllewin'. Dywedodd Abu Ayyub; 'Pan gyrhaeddon ni Syria, gwelsom eu toiledau wedi'u hadeiladu yn wynebu cyfeiriad y Qibla, felly fe wnaethon ni droi oddi wrthyn nhw a gofyn i Allah am faddeuant'. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon mae hanes hefyd o Abdullah bin Al Harith bin Jaz`i Az Zubaidi a Ma'qil bin Abu Al Haitsam -a elwir hefyd yn Ma'qil bin Abu Umamah-, Abu Hurairah a Suhail bin Hanif'. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon, yr hadith a adroddwyd gan Abu Ayyub yw'r gorau a'r mwyaf dilys. Enw Abu Ayyub yw Khalid bin Zaid, tra bod enw Az Zuhri yn Muhammad bin Muslim bin Ubaidullah bin Syihab Az Zuhri, ei lysenw yw Abu Bakr'. Dywedodd Abu Al Walid Al Makki; Dywedodd Abu Abdullah Muhammad bin bin Idris Asy Syafi'i; 'Yr unig ystyr sydd i eiriau'r Proffwyd sallahu 'alaihi wa sallam 'Peidiwch ag wynebu'r Qibla na throi eich cefn ato wrth ymgarthu neu droethi' yw mewn lle agored. Yn y cyfamser, os ydych chi mewn adeilad caeedig, mae cyfleustra wrth wynebu cyfeiriad y Qibla. Dyma a ddywedodd Ishaq bin Ibrahim hefyd. Yn y cyfamser, dywedodd Ahmad bin Hanbal Rahimahullah; "Rhyddhad y Proffwyd sallahu 'alaihi wa Sallam wrth ymgarthu neu droethi oedd dim ond troi ei gefn ato, tra nad yw ei wynebu o hyd yn cael ei ganiatáu." Mae fel pe na bai Imam Ahmad wedi gwahaniaethu rhwng wynebu'r Qibla yn yr anialwch neu mewn adeilad caeedig.
Hadith
Imam Tirmidzi : 9
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبَانَ بْنِ صَالِحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَنَهَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِبَوْلٍ فَرَأَيْتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِعَامٍ يَسْتَقْبِلُهَاوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي قَتَادَةَ وَعَائِشَةَ وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
wedi dweud wrthym fod [Muhammad bin Basyar] a [Muhammad bin Al Mutsanna] ill dau wedi dweud; wedi dweud wrthym fod [Wahb bin Jarir] wedi dweud, wedi dweud wrthym [fy nhad] gan [Muhammad bin Ishaq] gan [Aban bin Salih] gan [Mujahid] gan [Jabir bin Abdullah] dywedodd; Gwaharddodd y Proffwyd, heddwch a bendithion arno, wynebu cyfeiriad y Qibla wrth fynd i droethi, ond gwelais ef flwyddyn cyn iddo farw yn wynebu cyfeiriad y Qibla.' Yn y bennod hon mae hanes hefyd gan Abu Qatadah, Aisyah ac Ammar bin Yasir'. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon, yr hadith a adroddwyd gan Jabir yw hasan gharib'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 10
وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي قَتَادَةَأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَبُولُ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِحَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ وَحَدِيثُ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ وَابْنُ لَهِيعَةَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
Ac mae'r hadith hwn wedi'i adrodd gan [Ibn Lahi'ah], gan [Abu Zubair], gan [Jabir], gan [Abu Qatadah], ei fod unwaith wedi gweld y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam yn troethi yn wynebu cyfeiriad y Qibla'. Mae [Qutaibah] wedi dweud hynny wrthym, meddai; 'Mae Ibn Lahi'ah wedi dweud wrthym'. Ac mae hadith Jabir a adroddwyd gan y Proffwyd sallaahu 'alaihi wa sallam yn fwy dilys na hadith Ibn Lahi'ah, oherwydd bod Ibn Lahi'ah yn berson gwan yn ôl yr arbenigwyr hadith, Imam Yahya bin Sa'id Al Qaththan ac eraill sydd wedi'i ddehongli o'u cof'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 11
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْكَعْبَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
wedi dweud wrthym [dywedodd Hannad], wedi dweud wrthym [Abdah bin Sulaiman] gan [Ubaidullah bin Umar] gan [Muhammad bin Yahya bin Habban] gan ei ewythr - [Wasi' bin Habban] - gan [Ibn Umar] dywedodd; 'Un diwrnod es i fyny i atig tŷ Hafshah, yna gwelais y Proffwyd sallahu 'alaihi wa sallam yn ysgarthu tra'n wynebu cyfeiriad Syria gyda'i gefn at y Kaaba.' Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn hasan ddilys o ran safle'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 12
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَبُولُ قَائِمًا فَلَا تُصَدِّقُوهُ مَا كَانَ يَبُولُ إِلَّا قَاعِدًاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَبُرَيْدَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَسَنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَحَدِيثُ عُمَرَ إِنَّمَا رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ قَالَ رَآنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبُولُ قَائِمًا فَقَالَ يَا عُمَرُ لَا تَبُلْ قَائِمًا فَمَا بُلْتُ قَائِمًا بَعْدُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَإِنَّمَا رَفَعَ هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ وَهُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ وَتَكَلَّمَ فِيهِ وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا بُلْتُ قَائِمًا مُنْذُ أَسْلَمْتُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْكَرِيمِ وَحَدِيثُ بُرَيْدَةَ فِي هَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَمَعْنَى النَّهْيِ عَنْ الْبَوْلِ قَائِمًا عَلَى التَّأْدِيبِ لَا عَلَى التَّحْرِيمِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ إِنَّ مِنْ الْجَفَاءِ أَنْ تَبُولَ وَأَنْتَ قَائِمٌ
wedi dweud wrthym [Ali Bin Hujr] dywedodd, wedi dweud wrthym [Sharik] gan [Al Miqdam bin Syuraih] gan [ei dad] gan [Aisyah] dywedodd; 'Pwy bynnag sy'n dweud wrthych fod y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam wedi troethi wrth sefyll, peidiwch â'i gredu, oherwydd ni wnaeth droethi ac eithrio wrth eistedd'. Dywed; 'Yn y bennod hon mae hadithiau hefyd gan ffrindiau Umar, Buraidah ac Abdurrahman bin Hasanah'. Dywedodd Abu Isa; 'Hadith Aisyah yw'r gorau a'r mwyaf dilys yn y bennod hon, tra bod hadith Umar wedi'i adrodd o hadith Abdul Karim bin Abul Mukhariq, gan Nafi', gan Ibn Umar, gan Umar, dywedodd; 'Gwelodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam fi'n troethi yn sefyll unwaith, yna dywedodd: 'O Umar, peidiwch â throethi yn sefyll,' felly ar ôl hynny wnes i erioed droethi yn sefyll eto'. Dywedodd Abu Isa; Yr unig berson a ddehonglodd yr hadith hwn oedd Abdul Karim bin Abul Mukhariq, ac roedd yn berson gwan yn ôl arbenigwyr hadith. Mae Abu Ayyub As Sikhtiyani hefyd wedi gwanhau a'i drafod'. Mae Ubaidullah wedi adrodd gan Nafi', gan Ibn Umar, meddai; Dywedodd Umar Radliaallahu 'anhu; 'Dydw i erioed wedi troethi'n sefyll ers i mi droi at Islam'. Ac mae'r hadith hwn yn fwy dilys na hadith Abdul Karim, tra nad yw hadith Buraidah yn y bennod hon yn mahfudz -deffro-'. Yn y cyfamser, mae ystyr y gwaharddiad yn erbyn troethi'n sefyll yn gysylltiedig â moesau, nid gwaharddiad gwaharddol. Wedi'i adrodd gan Abdullah bin Mas'ud, dywedodd; 'Mewn gwirionedd, mae'n foesau drwg os ydych chi'n troethi'n sefyll'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 13
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ عَلَيْهَا قَائِمًا فَأَتَيْتُهُ بِوَضُوءٍ فَذَهَبْتُ لِأَتَأَخَّرَ عَنْهُ فَدَعَانِي حَتَّى كُنْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ قَالَ وَكِيعٌ هَذَا أَصَحُّ حَدِيثٍ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْحِ و سَمِعْت أَبَا عَمَّارٍ الْحُسَيْنَ بْنَ حُرَيْثٍ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا فَذَكَرَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى مَنْصُورٌ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ مِثْلَ رِوَايَةِ الْأَعْمَشِ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَعَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ أَصَحُّ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْبَوْلِ قَائِمًا قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبِيدَةُ بْنُ عَمْرٍو السَّلْمَانِيُّ رَوَى عَنْهُ إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَعَبِيدَةُ مِنْ كِبَارِ التَّابِعِينَ يُرْوَى عَنْ عَبِيدَةَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمْتُ قَبْلَ وَفَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَنَتَيْنِ وَعُبَيْدَةُ الضَّبِّيُّ صَاحِبُ إِبْرَاهِيمَ هُوَ عُبَيْدَةُ بْنُ مُعَتِّبٍ الضَّبِّيُّ وَيُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْكَرِيمِ
wedi dweud wrthym ni [Dywedodd Hannad], wedi dweud wrthym ni [Waki'] gan [Al A'masy] gan [Abu Wa`il] gan [Hudzaifah] dywedodd; 'Ymwelodd y Proffwyd sallahu 'alaihi wa Sallam unwaith â safle sbwriel pobl, yna fe droethiodd wrth sefyll. Es i ddianc oddi wrtho, ond fe'm galwodd mewn gwirionedd nes i mi fod wrth ei ochr, yna fe wnaeth ymolchi a sychu ei khuf'. Dywedodd Abu Isa; 'Clywais [Al Jarud] yn dweud; 'Clywais [Waki'] yn adrodd yr hadith hwn gan [Al A'masy], ar ôl i Waki' ddweud; 'Dyma'r hadith mwyaf dilys a adroddwyd gan y Proffwyd Shallahu 'alaihi wa Sallam am sychu'r khuf. A chlywais hefyd Abu Ammar Al Husain bin Huraib yn dweud; 'Clywais Waki', yna dywedodd hynny'. Dywedodd Abu Isa; 'Fel hyn [Mansur] ac [Ubaidah Adl Dlabbi] wedi'u hadrodd o [Abu Wa`il] o [Hudzaifah], fel y adroddwyd gan Al A'masy'. [Hammad bin Abu Sulaiman] ac [Ashim bin Bindah] hefyd yn adrodd o [Abu Wa`il], o [Al Mughirah bin Syu'bah], oddi wrth y Proffwyd sallaahu 'alaihi wa Sallam'. Yn y cyfamser, hadith Abu Wa'il o Hudzaifah yw'r hadith mwyaf dilys. Mae rhai gwyddonwyr wedi ei gwneud hi'n haws i droethi tra'n sefyll. Dywedodd Abu Isa; 'Mae Ibrahin An Nakha'i wedi adrodd gan Abidah bin 'Amru As Salmani, ac 'Abidah yn uwch ysgolhaig Tabi`in'. Adroddir i Abidah unwaith ddywedyd; 'Tröais i Islam ddwy flynedd cyn marwolaeth y Proffwyd sallaahu 'alaihi wa Sallam'. Yn y cyfamser, Ubaidah Adl Dlabbi oedd ffrind Ibrahim, sef Ubaidah bin Mu'attib Adl Dlabbi, a gafodd y llysenw Abu Abdul Karim'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 14
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ الْمُلَائِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ وَرَوَى وَكِيعٌ وَأَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ الْحَاجَةَ لَمْ يَرْفَعْ ثَوْبَهُ حَتَّى يَدْنُوَ مِنْ الْأَرْضِ وَكِلَا الْحَدِيثَيْنِ مُرْسَلٌ وَيُقَالُ لَمْ يَسْمَعْ الْأَعْمَشُ مِنْ أَنَسٍ وَلَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ نَظَرَ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ رَأَيْتُهُ يُصَلِّي فَذَكَرَ عَنْهُ حِكَايَةً فِي الصَّلَاةِ وَالْأَعْمَشُ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ مِهْرَانَ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكَاهِلِيُّ وَهُوَ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ الْأَعْمَشُ كَانَ أَبِي حَمِيلًا فَوَرَّثَهُ مَسْرُوقٌ
wedi dweud wrthym fod [Qutaibah bin Sa'id] wedi dweud, wedi dweud wrthym fod [Abdussalam bin Harb Al Mula`i] gan [Al A'masy] gan [Anas] dywedodd; 'Pan oedd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam eisiau ymlacio ni chododd ei frethyn nes iddo bron â chyffwrdd â'r llawr'. Dywedodd Abu Isa; 'Felly adroddodd [Muhammad bin Rabi'ah] yr hadith hwn gan [Al A'masy], gan [Anas]'. Tra bod [Waki'] ac [Abu Yahya Al Himmani] wedi adrodd gan [Al A'masy], dywedodd; ' Dywedodd [Ibn Umar]; 'Pan oedd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam eisiau ymlacio ni chododd ei frethyn nes iddo bron â chyffwrdd â'r llawr'. Ac mae'r ddau hadith hyn yn mursal. Dywedir hefyd na chlywodd Al A'masy gan Anas, nac gan unrhyw un o gymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam. Gwelodd Anas bin Malik, yna dywedodd; 'Gwelais Anas yn gweddïo,' yna soniodd amdano am weddïo. Yn y cyfamser, enw Al A'mash oedd Sulaiman bin Mihran Abu Muhammad Al Kahili, ac roedd yn gyn-gaethwas i'r Bani Kahili. Dywedodd Al A'mash; 'Roedd gan fy nhad blentyn a oedd yn dal yn y groth ac yna'n cael ei etifeddu gan Masruq.'
Hadith
Imam Tirmidzi : 15
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَمَسَّ الرَّجُلُ ذَكَرَهُ بِيَمِينِهِوَفِي هَذَا الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَلْمَانَ وَأبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ رِبْعِيٍّ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْيَمِينِ
wedi dweud wrthym fod [Muhammad bin Abu Umar Al Makki] wedi dweud, wedi dweud wrthym fod [Sufyan bin Uyainah] wedi dweud gan [Ma'mar] gan [Yahya bin Abu Katsir] gan [Abdullah bin Abu Qatadah] gan [ei dad] wedi dweud; 'Gwaharddodd y Proffwyd sallahu 'alaihi wa Sallam i ddyn gyffwrdd â'i organau cenhedlu â'i law dde'. Yn y bennod hon mae hanesion hefyd gan Aisyah, Salman, Abu Hurairah a Suhail bin Hanif. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn ddilys.' Yn y cyfamser, enw Abu Qatadah Al Ansari yw Al Harith Ar Rib'i. Yn ôl arbenigwyr gwyddonol, cymhwysiad yr hadith hwn yw ei bod yn ganiataol perfformio istinja` -cebok- gan ddefnyddio'r llaw dde'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 16
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قِيلَ لِسَلْمَانَقَدْ عَلَّمَكُمْ نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى الْخِرَاءَةَ فَقَالَ سَلْمَانُ أَجَلْ نَهَانَا أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ بِغَائِطٍ أَوْ بَوْلٍ وَأَنْ نَسْتَنْجِيَ بِالْيَمِينِ أَوْ أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِأَقَلَّ مِنْ ثَلَاثَةِ أَحْجَارٍ أَوْ أَنْ نَسْتَنْجِيَ بِرَجِيعٍ أَوْ بِعَظْمٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَخُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ وَجَابِرٍ وَخَلَّادِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَلْمَانَ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا أَنَّ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ وَإِنْ لَمْ يَسْتَنْجِ بِالْمَاءِ إِذَا أَنْقَى أَثَرَ الْغَائِطِ وَالْبَوْلِ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
wedi dweud wrthym ni [Dywedodd Hannad], wedi dweud wrthym ni [Abu Mu'awiyah] gan [Al A'masy] gan [Ibrahim] gan [Abdurrahman bin Yazid] dywedodd: 'A ddysgodd eich Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam bopeth i chi hyd at sut i ysgarthu?' Atebodd [Salman], 'Dyna'n iawn, fe'n gwaharddodd rhag wynebu'r Qibla wrth ysgarthu neu droethi, perfformio istinja` gyda'r llaw dde, a pherfformio istinja` gyda llai na thair carreg, a pherfformio istinja` gan ddefnyddio tail neu esgyrn anifeiliaid'. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon mae hanes hefyd o Aisyah, Khuzaimah bin Thabit, Jabir, Khallad Ibn As Sa`ib, gan ei dad'. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon, mae hadith Salman yn hasan ddilys, dyma farn y rhan fwyaf o ysgolheigion o blith cymdeithion y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa sallam a'r rhai a ddaeth ar ei ôl. Maen nhw'n credu bod perfformio istinja' gyda charreg yn ddigonol hyd yn oed os nad yw rhywun yn ei berfformio gyda dŵr, cyn belled â bod y garreg wedi gallu tynnu'r baw. Mae'r farn hon hefyd yn cael ei dal gan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Asy Syafi'i, Ahmad, ac Ishaq'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 17
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ قَالَ فَأَتَيْتُهُ بِحَجَرَيْنِ وَرَوْثَةٍ فَأَخَذَ الْحَجَرَيْنِ وَأَلْقَى الرَّوْثَةَ وَقَالَ إِنَّهَا رِكْسٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَكَذَا رَوَى قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَى مَعْمَرٌ وَعَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهَذَا حَدِيثٌ فِيهِ اضْطِرَابٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ هَلْ تَذْكُرُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ شَيْئًا قَالَ لَا قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الرِّوَايَاتِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ أَصَحُّ فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا فَلَمْ يَقْضِ فِيهِ بِشَيْءٍ وَكَأَنَّهُ رَأَى حَدِيثَ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَشْبَهَ وَوَضَعَهُ فِي كِتَابِ الْجَامِعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا عِنْدِي حَدِيثُ إِسْرَائِيلَ وَقَيْسٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لِأَنَّ إِسْرَائِيلَ أَثْبَتُ وَأَحْفَظُ لِحَدِيثِ أَبِي إِسْحَقَ مِنْ هَؤُلَاءِ وَتَابَعَهُ عَلَى ذَلِكَ قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا مُوسَى مُحَمَّدَ بْنَ الْمُثَنَّى يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَهْدِيٍّ يَقُولُ مَا فَاتَنِي الَّذِي فَاتَنِي مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ إِلَّا لِمَا اتَّكَلْتُ بِهِ عَلَى إِسْرَائِيلَ لِأَنَّهُ كَانَ يَأْتِي بِهِ أَتَمَّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَزُهَيْرٌ فِي أَبِي إِسْحَقَ لَيْسَ بِذَاكَ لِأَنَّ سَمَاعَهُ مِنْهُ بِآخِرَةٍ قَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ التِّرْمِذِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتَ الْحَدِيثَ عَنْ زَائِدَةَ وَزُهَيْرٍ فَلَا تُبَالِي أَنْ لَا تَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِهِمَا إِلَّا حَدِيثَ أَبِي إِسْحَقَ وَأَبُو إِسْحَقَ اسْمُهُ عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّبِيعِيُّ الْهَمْدَانِيُّ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ وَلَا يُعْرَفُ اسْمُهُ
wedi dweud wrthym fod [Hannad] a [Qutaibah] ill dau wedi dweud; wedi dweud wrthym [Waki'] o [Isra'il] o [Abu Ishaq] o [Abu Ubaidah] o [Abdullah] meddai, aeth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam allan i leddfu ei esmwythyd, yna dywedodd: 'Dewch o hyd i dair carreg i mi,' meddai Abu Ubaid; 'Felly dygais ddwy garreg ac un dail anifeiliaid sych iddo, cymerodd ddwy garreg a thaflu'r dail anifeiliaid yna dywedodd: 'Yn wir, mae dail anifeiliaid yn aflan'. Dywedodd Abu Isa; 'Dyma sut yr adroddodd [Qais bin Ar Rabi'] yr hadith hwn gan [Abu Ishaq], gan [Abu Ubaidah], gan [Abdullah] fel yr hadith a adroddwyd gan Israil. [Ma'mar] ac ['Ammar bin Ruzaiq] hefyd yn adrodd gan [Abu Ishaq], gan [Alqamah], gan [Abdullah]. [Adroddwyd gan [Abu Ishaq], gan [Abdurrahman Ibnul Aswad], gan ei dad - [Al Aswad bin Yazid] -, gan [Abdullah]. Fodd bynnag, mae dryswch yn yr hadith hwn. Mae wedi dweud wrthym fod Muhammad bin Basysyar wedi dweud wrthym fod Al Abdi wedi dweud, wedi dweud wrthym fod Muhammad bin Ja'far wedi dweud, wedi dweud y Syu'bah wrthym o 'Amru bin Murrah dywedodd; 'Ydych chi'n cofio unrhyw beth gan Abdullah?' atebodd, 'Na'. Dywedodd Abu Isa; 'Gofynnais i Abdullah bin Abdurrahman; Pa naratif yw'r mwyaf dilys yn hadith Abu Ishaq?' ond ni atebodd ddim. A gofynnais i Muhammad hefyd, ond ni roddodd unrhyw ateb chwaith'. Roedd fel pe bai'n gweld bod tebygrwydd rhwng yr hadith Zuhair gan Abu Ishaq, gan Abdurrahman Ibnul Aswad, gan ei dad, gan Abdullah, yna fe'i rhoddodd yn y llyfr Al Jami''. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon, yn fy marn i, yr hadith mwyaf dilys yw hadith Israel a Qais gan Abu Ishaq, gan Abu Ubaidah, gan Abdullah. Oherwydd bod Israel yn rhywun sy'n gryfach ac yn cofio hadith Abu Ishaq na'r lleill. Atgyfnerthwyd hyn gan Qais bin Ar Rabi''. Dywedodd Abu Isa; 'Clywais Abu Musa Muhammad Ibnul Mutsanna yn dweud; Clywais Abdurrahman bin Mahdi yn dweud; 'Nid yw ar goll gennyf fel y mae ar goll gennyf o hadith Sufyan Ats Tsauri, gan Abu Ishaq ac eithrio rhywbeth rwy'n ei ddal wrth Israel, oherwydd iddo ei adrodd gyda rhywbeth mwy perffaith'. Dywedodd Abu Isa; 'Nid yw hanes Zuhair gan Abu Ishaq fel 'na, oherwydd clywodd ef ar y diwedd'. Dywedodd; 'Clywais Ahmad Ibnul Hasan At Turmudzi yn dweud; 'Clywais Ahmad bin Hanbal yn dweud; 'Os clywch chi'r hadith gan Za`idah a Zuhair yna byddwch yn siŵr, er na chlywsoch chi ef gan unrhyw un arall, ac eithrio'r hadith gan Abu Ishaq, tra bod enw Abu Ishaq yn 'Amru bin Abdullah As Sabi'i Al Hamdani, ac ni chlywodd Abu Ubaidah bin Abdullah bin Mas'ud ef gan ei dad, ac mae ei enw'n anhysbys chwaith'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 18
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَسَلْمَانَ وَجَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَغَيْرُهُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ فَقَالَ الشَّعْبِيُّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَسْتَنْجُوا بِالرَّوْثِ وَلَا بِالْعِظَامِ فَإِنَّهُ زَادُ إِخْوَانِكُمْ مِنْ الْجِنِّ وَكَأَنَّ رِوَايَةَ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا
wedi dweud wrthym [Dywedodd Hannad], wedi dweud wrthym [Hafsh bin Ghiyats] gan [Dawud bin Abu Hind] gan [Ash Sya'bi] gan [Alqamah] gan [Abdullah bin Mas'ud] dywedodd, Dywedodd Rasulullah shallahu 'alaihi wa Sallam: 'Peidiwch â chynnal eich defodau gan ddefnyddio tail ac esgyrn anifeiliaid, oherwydd yn wir nhw yw bwyd eich brodyr o'r jinn'. Yn y bennod hon mae hadithiau hefyd gan Abu Hurairah, Salman, Jabir ac Ibn Umar'. Dywedodd Abu Isa; '[Isma'il bin Ibrahim] ac yn ogystal adroddodd yr hadith hwn gan [Dawud bin Abu Hind], gan [Ash Sya'bi], gan [Alqamah], gan [Abdullah], ei fod gyda'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam ar noson Laylatul Qadar... mae'r hadith yn hir. Dywedodd Ash Sya'bi, dywedodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wa Sallam: 'Peidiwch â bwyta gyda baw ac esgyrn oherwydd mewn gwirionedd mae'n fwyd i'ch brodyr gan y jinn'. Mae fel pe bai'r hadith a adroddwyd gan Isma'il yn fwy dilys na'r hyn a adroddwyd gan Hafsh bin Ghiyats. Mae'r ysgolheigion yn ymarfer yr hadith hwn. Ac yn yr hadith mae hadith arall a adroddwyd gan Jabir ac Ibn Umar Radliaallahu 'anhuma'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 19
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ الْبَصْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُعَاذَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمُرْنَ أَزْوَاجَكُنَّ أَنْ يَسْتَطِيبُوا بِالْمَاءِ فَإِنِّي أَسْتَحْيِيهِمْ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَخْتَارُونَ الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَإِنْ كَانَ الِاسْتِنْجَاءُ بِالْحِجَارَةِ يُجْزِئُ عِنْدَهُمْ فَإِنَّهُمْ اسْتَحَبُّوا الِاسْتِنْجَاءَ بِالْمَاءِ وَرَأَوْهُ أَفْضَلَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
wedi dweud wrthym ni [Qutaibah] a [Muhammad bin Abdul Malik bin Abu Asy Syawarib Al Bashri] ill dau wedi dweud; wedi dweud wrthym ni [Abu Awanah] o [Qotadah] o [Mu'adzah] o [Aisyah] dywedodd; 'Gorchmynnwch i'ch gwŷr buro eu hunain â dŵr, mae gen i gywilydd ohonynt, yn wir gwnaeth Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wa Sallam hynny'. Yn y bennod hon mae hadithiau hefyd gan ffrindiau Jarir bin Abdullah Al Bajali, Anas ac Abu Hurairah. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn hasan ddilys, ac mae'r Ahlul Ilmi yn ymarfer yr hadith hwn, maen nhw'n dewis puro â dŵr er eu bod nhw'n meddwl ei bod hi'n ddilys puro â cherrig, ac maen nhw'n well ganddyn nhw buro â dŵr oherwydd eu bod nhw'n gweld hynny'n bwysicach. Cymerwyd y farn hon gan Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi'i, Ahmad ac Ishaq'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 20
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجَتَهُ فَأَبْعَدَ فِي الْمَذْهَبِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي قُرَادٍ وَأَبِي قَتَادَةَ وَجَابِرٍ وَيَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلَالِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَرْتَادُ لِبَوْلِهِ مَكَانًا كَمَا يَرْتَادُ مَنْزِلًا وَأَبُو سَلَمَةَ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ
wedi dweud wrthym [mae Muhammad bin Basyar] wedi dweud, wedi dweud wrthym [Abdul Wahab Ats Tsaqafi] gan [Muhammad bin 'Amru] gan [Abu Salamah] gan [Al Mughirah bin Syu'bah] dywedodd; 'Roeddwn i gyda'r Proffwyd sallahu 'alaihi wa Sallam ar daith, yna fe aeth y Proffwyd sallahu 'alaihi wa Sallam i le pellach'. Dywedodd Abu Isa; 'Yn y bennod hon mae hadithiau hefyd gan ffrindiau Abdurrahman bin Abu Qurad, Abu Qatadah, Jabir, Yahya bin Ubaid gan ei dad, Abu Musa, Ibn Abbas a'i ffrind Bilal bin Harith'. Dywedodd Abu Isa; 'Mae'r hadith hwn yn hasan ddilys, ac mae hefyd wedi'i adrodd gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, ei fod yn gorchuddio ei wrinal wrth droethi fel y byddai tŷ yn ei orchuddio. Ac enw Abu Salamah yw Abdullah bin Abdurrahman bin 'Auf Az Zuhri'.
