Penjual dan pembeli berhak memilih meneruskan atau membatalkan akad selama keduanya belum berpisah (khiyar majlis)

ਇਮਾਮ ਤਿਰਮਿਦਜ਼ੀ : 1168

أَخْبَرَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا إِلَّا أَنْ تَكُونَ صَفْقَةَ خِيَارٍ وَلَا يَحِلُّ لَهُ أَنْ يُفَارِقَ صَاحِبَهُ خَشْيَةَ أَنْ يَسْتَقِيلَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَمَعْنَى هَذَا أَنْ يُفَارِقَهُ بَعْدَ الْبَيْعِ خَشْيَةَ أَنْ يَسْتَقِيلَهُ وَلَوْ كَانَتْ الْفُرْقَةُ بِالْكَلَامِ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ خِيَارٌ بَعْدَ الْبَيْعِ لَمْ يَكُنْ لِهَذَا الْحَدِيثِ مَعْنًى حَيْثُ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا يَحِلُّ لَهُ أَنْ يُفَارِقَهُ خَشْيَةَ أَنْ يَسْتَقِيلَهُ

ਨੇ ਸਾਨੂੰ [ਕੁਤੈਬਾ ਬਿਨ ਸਈਦ] ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਨੇ ਸਾਨੂੰ [ਅਲ ਲੈਥ ਬਿਨ ਸਈਦ] ਨੂੰ [ਇਬਨ 'ਅਜਲਾਨ] ਤੋਂ [ਅਮਰ ਬਿਨ ਸ਼ੁਐਬ] ਤੋਂ [ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ] ਤੋਂ [ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਜੀ] ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ਸਲੱਲਾਹੂ 'ਅਲੈਹੀ ਵਸਲਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨੂੰ ਖਿਆਰ (ਚੋਣ) ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਿਵਾਏ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਖਿਆਰ (ਚੋਣ) ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਡਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।" ਅਬੂ ਈਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਇਹ ਹਦੀਸ ਇੱਕ ਹਸਨ ਹਦੀਸ ਹੈ। ਇਸ ਹਦੀਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ, ਇਸ ਡਰ ਤੋਂ ਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਮੂੰਹ-ਜ਼ਬਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ (ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ) ਵਿਕਰੀ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਖਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ (ਖਿਆਰ) ਇਸ ਹਦੀਸ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਸੱਲਲੱਲਾਹੂ 'ਅਲੈਹੀ ਵਸੱਲਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।"