Rahmat allah membebaskan setengah shalat dan puasa bagi musafir

İmam Tirmizi : 644

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى مَكَّةَ عَامَ الْفَتْحِ فَصَامَ حَتَّى بَلَغَ كُرَاعَ الْغَمِيمِ وَصَامَ النَّاسُ مَعَهُ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ شَقَّ عَلَيْهِمْ الصِّيَامُ وَإِنَّ النَّاسَ يَنْظُرُونَ فِيمَا فَعَلْتَ فَدَعَا بِقَدَحٍ مِنْ مَاءٍ بَعْدَ الْعَصْرِ فَشَرِبَ وَالنَّاسُ يَنْظُرُونَ إِلَيْهِ فَأَفْطَرَ بَعْضُهُمْ وَصَامَ بَعْضُهُمْ فَبَلَغَهُ أَنَّ نَاسًا صَامُوا فَقَالَ أُولَئِكَ الْعُصَاةُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ كَعْبِ بْنِ عَاصِمٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَيْسَ مِنْ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الصَّوْمِ فِي السَّفَرِ فَرَأَى بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْفِطْرَ فِي السَّفَرِ أَفْضَلُ حَتَّى رَأَى بَعْضُهُمْ عَلَيْهِ الْإِعَادَةَ إِذَا صَامَ فِي السَّفَرِ وَاخْتَارَ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ الْفِطْرَ فِي السَّفَرِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ إِنْ وَجَدَ قُوَّةً فَصَامَ فَحَسَنٌ وَهُوَ أَفْضَلُ وَإِنْ أَفْطَرَ فَحَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ وَإِنَّمَا مَعْنَى قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ مِنْ الْبِرِّ الصِّيَامُ فِي السَّفَرِ وَقَوْلِهِ حِينَ بَلَغَهُ أَنَّ نَاسًا صَامُوا فَقَالَ أُولَئِكَ الْعُصَاةُ فَوَجْهُ هَذَا إِذَا لَمْ يَحْتَمِلْ قَلْبُهُ قَبُولَ رُخْصَةِ اللَّهِ فَأَمَّا مَنْ رَأَى الْفِطْرَ مُبَاحًا وَصَامَ وَقَوِيَ عَلَى ذَلِكَ فَهُوَ أَعْجَبُ إِلَيَّ

Kuteybe, Cafer bin Muhammed'den, o da Cabir bin Abdullah'tan rivayet etti ki, Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sallam), Mekke'nin fethi yılında, sahabeleriyle birlikte oruç tutarak Mekke'ye gitti. Kura'ul Gamim'e vardığında kendisine, "İnsanlar oruçtan hoşnut değiller ve senin ne yapacağını görüyorlar" denildi. Bunun üzerine ikindi namazından sonra bir su tulumu istedi ve tüm sahabelerin huzurunda içti. Bazıları oruçlarını bozdu, bazıları ise oruç tutmaya devam etti. Oruç tutmaya devam edenlerin haberi kendisine ulaştığında, "Onlar isyankar olanlardır" dedi. Bu surede (ayrıca Ka'ab bin Aşim, İbn Abbas ve Ebu Hurayra'dan da rivayetler vardır) Cabir'in hadisi hasen sahih bir hadistir. Peygamberimiz (sallallahu aleyhi ve sallam)'den de rivayet edildiğine göre, "Yolculuk sırasında oruç tutmak hayırlı sayılmaz" demiştir. Bu nedenle, âlimlerin yolculuk sırasında oruç tutma konusunda farklı görüşleri vardır. Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem'in sahabelerinden bazı âlimler, yolculuk sırasında orucu bozmanın daha faziletli olduğunu, hatta yolculuk sırasında oruç tutanın kaza etmesinin farz olduğunu savunmaktadırlar. Bu görüşü benimseyenler arasında Ahmed ve İshak da bulunmaktadır. Öte yandan, Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem'in sahabelerinden ve diğerlerinden bazı âlimler ise, eğer kişi kendini güçlü hisseder ve oruç tutarsa daha faziletli olduğunu, ancak orucu bozmayı tercih ederse de şeriatta bir sakınca olmadığını savunmaktadırlar. Bu görüşü Sufyan Ats-Sauri, Malik bin Enes ve Abdullah İbnü'l-Mübarek de benimsemiştir. Şafiî şöyle demiştir: Peygamberimizin yukarıdaki hadisinin anlamı şudur: Eğer kalbi Allah Teala'dan bir rahatlama bulamazsa, yolculuk sırasında orucu bozmanın caiz olduğunu düşünen ancak kendilerini güçlü hissedip oruç tutanlara gelince, ben bunu tercih ederim.