Imam Tirmidzi : 582

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي خُبَيْبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَال سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مَسْعُودِ بْنِ نِيَارٍ يَقُولُ جَاءَ سَهْلُ بْنُ أَبِي حَثْمَةَ إِلَى مَجْلِسِنَا فَحَدَّثَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ إِذَا خَرَصْتُمْ فَخُذُوا وَدَعُوا الثُّلُثَ فَإِنْ لَمْ تَدَعُوا الثُّلُثَ فَدَعُوا الرُّبُعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَعَتَّابِ بْنِ أَسِيدٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى حَدِيثِ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي الْخَرْصِ وَبِحَدِيثِ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَالْخَرْصُ إِذَا أَدْرَكَتْ الثِّمَارُ مِنْ الرُّطَبِ وَالْعِنَبِ مِمَّا فِيهِ الزَّكَاةُ بَعَثَ السُّلْطَانُ خَارِصًا يَخْرُصُ عَلَيْهِمْ وَالْخَرْصُ أَنْ يَنْظُرَ مَنْ يُبْصِرُ ذَلِكَ فَيَقُولُ يَخْرُجُ مِنْ هَذَا الزَّبِيبِ كَذَا وَكَذَا وَمِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَيُحْصِي عَلَيْهِمْ وَيَنْظُرُ مَبْلَغَ الْعُشْرِ مِنْ ذَلِكَ فَيُثْبِتُ عَلَيْهِمْ ثُمَّ يُخَلِّي بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الثِّمَارِ فَيَصْنَعُونَ مَا أَحَبُّوا فَإِذَا أَدْرَكَتْ الثِّمَارُ أُخِذَ مِنْهُمْ الْعُشْرُ هَكَذَا فَسَّرَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهَذَا يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

Mae wedi dweud wrthym fod [Mahmud bin Ghailab] wedi dweud wrthym fod [Abu Daud At Thayalisi] wedi dweud wrthym fod [Syu'bah] wedi dweud wrthyf [Khubaib bin Abdurrahman] dywedodd, Clywais gan [Abdurrahman bin Mas'ud bin Niyar] dywedodd, [Mae Sahl bin Abu Hatsmah] wedi dod i'n cynulliad yna dywedodd wrthym, fod Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam wedi dweud: 'Os ydych chi wedi pennu swm y zakat y mae'n rhaid ei dalu, yna cymerwch ddwy ran o dair ohono a gadewch draean i'r perchennog, os nad yna chwarter'. -gelwir y peth hwn yn Kharsh-. Yn y bennod hon - mae yna hefyd hanes -pent- o 'Aisyah, 'Attab bin Usaid ac Ibn Abbas. Dywedodd Abu 'Isa, mae'r rhan fwyaf o ysgolheigion yn glynu wrth hadith Sahl bin Abu Hatsmah ac yn seiliedig ar yr hadith hwn mae Ahmad ac Ishaq hefyd yn credu bod Kharsh yn ganiataol. Os yw'r ffrwythau'n cynnwys dyddiadau a grawnwin ac wedi cyrraedd y zakat gorfodol, yna dylai'r llywodraethwr anfon rhywun i kharsh ac amcangyfrif cynhaeaf y dyddiadau a'r grawnwin, yna pennu degfed ohono, ar ôl i'r amser cynaeafu ddod mae'n cymryd degfed ohono, dyma sut mae rhai ysgolheigion yn dehongli ystyr kharsh a dyma farn Malik, Syafi'i, Ahmad ac Ishaq.