Imam Tirmidzi : 373

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى الْمُلَقَّبُ مَرْدُوَيْهِ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمٍ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ رَافِعٍ وَبَكْرَ بْنَ سَوَادَةَ أَخْبَرَاهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَحْدَثَ يَعْنِي الرَّجُلَ وَقَدْ جَلَسَ فِي آخِرِ صَلَاتِهِ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ فَقَدْ جَازَتْ صَلَاتُهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ إِسْنَادُهُ لَيْسَ بِذَاكَ الْقَوِيِّ وَقَدْ اضْطَرَبُوا فِي إِسْنَادِهِ وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِلَى هَذَا قَالُوا إِذَا جَلَسَ مِقْدَارَ التَّشَهُّدِ وَأَحْدَثَ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ فَقَدْ تَمَّتْ صَلَاتُهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَحْدَثَ قَبْلَ أَنْ يَتَشَهَّدَ وَقَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ أَعَادَ الصَّلَاةَ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ و قَالَ أَحْمَدُ إِذَا لَمْ يَتَشَهَّدْ وَسَلَّمَ أَجْزَأَهُ لِقَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَحْلِيلُهَا التَّسْلِيمُ وَالتَّشَهُّدُ أَهْوَنُ قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي اثْنَتَيْنِ فَمَضَى فِي صَلَاتِهِ وَلَمْ يَتَشَهَّدْ و قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ إِذَا تَشَهَّدَ وَلَمْ يُسَلِّمْ أَجْزَأَهُ وَاحْتَجَّ بِحَدِيثِ ابْنِ مَسْعُودٍ حِينَ عَلَّمَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ التَّشَهُّدَ فَقَالَ إِذَا فَرَغْتَ مِنْ هَذَا فَقَدْ قَضَيْتَ مَا عَلَيْكَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمٍ هُوَ الْأَفْرِيقِيُّ وَقَدْ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ مِنْهُمْ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَأَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ

Adroddwyd i ni [dywedodd Ahmad bin Muhammad bin Musa Al Mulaqqab Marduwaih]; mae wedi ein hysbysu fod [Ibn Al Mubarak] wedi dweud; mae wedi ein hysbysu [Abdurrahman bin Ziyad bin An'um] bod [Abdurrahman bin Rafi'] a [Bakr bin Sawadah] ill dau wedi ei hysbysu, o [Abdullah bin 'Amru] dywedodd; 'Dywedodd Negesydd Allah shallallahu 'alaihi wasallam: 'Os oes gan ddyn hadath, tra ei fod wedi eistedd ar ddiwedd ei weddi cyn y cyfarchiad, yna mae ei weddi yn ddilys'. Dywedodd Abu Isa; 'Nid yw'r hadith hwn yn gryf iawn, ac yn ei isnaad mae afreoleidd-dra. Mae rhai ysgolheigion yn dal i'r hadith hwn, maen nhw'n dweud; 'Os yw person wedi eistedd ar gyfer y tasyahud yn unig ac yna wedi cael hadath cyn y cyfarchiad, yna mae ei weddi yn ddilys'. Tra bod rhai eraill yn dweud; 'Os yw'n perfformio hadats cyn tasyahud a hefyd cyn salam, yna rhaid iddo ailadrodd ei weddi'. Dyma farn Imam Shafi'i. Dywedodd Imam Ahmad; 'Os nad yw rhywun wedi perfformio tashahhud yna'r cyfarchiad yna mae'r weddi'n ddilys, dyma fel y dywedodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam, '-Gweddi- y halal yw cyfarchiad'. Yn y cyfamser, mae tasyahud yn ysgafnach, oherwydd safodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam unwaith yn yr ail rak'ah a pharhaodd â'i weddi er nad oedd yn perfformio tasyahud'. Yn y cyfamser, dywedodd Imam Ishaq bin Ibrahim; 'Os yw rhywun yn perfformio tasyahud ac yna'n cyfarch yna mae'r weddi'n ddilys,' dadleuodd Ishaq â hadith Ibn Mas'ud pan ddysgodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam tasyahud iddo, dywedodd: 'Os ydych chi wedi gorffen gwneud hyn -tasyahud-, yna beth yw eich rhwymedigaeth wedi'i gwblhau'. Dywedodd Abu Isa; 'Abdurrahman bin Ziyad bin An'um yw Al Afriqi, ac mae wedi cael ei wanhau gan rai arbenigwyr hadith fel Yahya bin Sa'id Al Qaththan ac Ahmad bin Hanbal.