Hadith Representative
Kisah perjalanan Nabi Musa 'alaihissalam menuntut ilmu dan pertemuannya dengan Nabi Khidhir 'alaihissalam
Imam Bukhari : 119حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Sa tukuna vei keimami [o Abdullah bin Muhammad] kaya, sa tukuna vei keimami [Sufyan] sa tukuna vei keimami [Amru] kaya, sa tukuna vei au [E kaya o Bin Jubair] kaya, Au a kaya vei [Ibn Abbas], 'E dina sara o Nauf Al Bakali e nanuma ni o Musa e sega ni o Musa ni Bani Isireli, ia e dua tale.' Sa qai kaya o Ibn Abbas, 'Na meca i Allah e lasu tiko, dina sara [Ubay bin Ka'b] sa tukuna vei keda mai na Parofita sallallaahu alaihi Wasallam: 'A tucake o Mosese na Parofita i Allah ena matadra na Bani Isra'il ka solia tiko e dua na ivunau, sa qai tarogi: 'O cei na tamata vuku duadua?' Sauma o Musa: ‘Oi au’. Sa qai vunauci koya o Allah Ta’ala baleta ni sega ni soli vua na kila me baleta na ka oqo. Sa qai vakaraitaka vua o Allah Ta’ala: ‘E tiko e dua na dauveiqaravi ena kedra maliwa na Noqu dauveiqaravi ka tiko ena vanua e rau sota kina na wasawasa e rua ka vuku cake vei iko’. Sa qai kaya o Musa, ‘I Raba, au na sotavi koya vakacava?’ Sa qai tukuni vua: ‘Kauta mai na ika ena dua na basikete, kevaka o vakayalia na ika, sa qai oqori na veidusimaki’. Sa qai biubiu o Musa kei na nona dauveiqaravi, o Yusya’ bin Nun, ka rau sa kauta tiko na ika ena basikete me yacova ni rau sa yaco yani ki na dua na vatu levu. Erau sa qai vakadavora ruarua na uludrau ena dua na vatu ka moce. Sa qai lako mai na ika mai na basikete -sa qai cici na ika ka taura na nona sala ki wasawasa-' -Qs. 61-. Na ka e yaco oqo e kurabuitaki iratou kina o Mosese kei iratou na nona tisaipeli, ratou mani tomana na nodratou ilakolako na lewe rua ena vo ni bogi kei na siga. Me yacova ni dua na mataka sa kaya o Musa vua na nona tamata, '-Kauta mai eke na neitou kakana, e dina keitou sa oca mai na neitou ilakolako-' -Qs. 62-. E sega ni vakila o Musa na oca vakavo ga ni sa yaco yani ki na vanua e lako tiko kina me vaka e vakaroti. Sa qai kaya vua na nona tisaipeli: '-O kila beka na gauna keitou a vakasaqara kina na ivakaruru ena vatu e liu? Na kena dina, au guilecava meu tukuna vei kemuni na ika. Ka sega ni dua e guilecavi au vakavo ga o Setani-' -Qs. Kafa: 63-. Sa qai kaya o Musa: '-Oqori na vanua keitou sa vakasaqara tiko. Erau sa qai lesu tale na lewe rua me rau muria na nodrau ikalawa taumada- ' -Qs. Kafa: 64-. Ni rau sa yaco yani na lewe rua ki na vatu, rau sa kunea e dua na turaga ka daramaka tu na i sulu rabailevu. E kidavaki koya o Musa. Sa qai kaya o Khidlir, ‘O dau vakabula vakacava ena nomu vanua?’ Sa sauma o Mosese, ‘Oi au o Mosese’. A taroga lesu o Khidlir, 'Musa Bani Isireli?' Sa sauma o Musa, 'Io'. Sa qai kaya o Musa: '-E rawa beka niu muri iko mo vakavulica vei au na kila ka dodonu ena maliwa ni kila ka sa vakavulici vei iko?-' E sauma o Khidlir: 'E dina sara, o na sega vakadua ni rawa ni vosota vei Au-' -Qs. 66-67-. E tomana o Khidlir ka kaya, ‘O Musa, sa tu vei au na kila mai na kila nei Allah ka vakavulica vei au ka o sega ni kila, ka sa tu talega vei iko na kila ka vakavulica o Koya ka’u sega talega ni kila’. E kaya o Musa: '-Kevaka e vinakata na Kalou, o na kunei au meu tamata dau vosota, ka'u na sega ni saqati iko ena dua na ka-' -Qs. 69-. Erau mani lako voli ena baravi na lewe rua ni sega ni dua vei rau e waqa, oti sa qai lako sivita yani e dua na waqa. Erau veitalanoa me rawa ni rau kauti rau ruarua na tamata e waqa. Me vaka ni sa kilai o Khidlir, rau sa qai kauti rau ruarua ka sega ni saumi. Sa qai lako mai e dua na manumanu vuka lailai e dabe toka ena yasa ni waqa ka vakasaqara tiko na wai ni wasawasa me gunuva ena dua se rua na vakasaqara. Sa qai kaya o Khidlir, ‘O Musa, na noqu kila kei na nomu kila ni vakatauvatani kei na kila nei Allah e sega tale ni dua na ka ia me vaka na peck ni manumanu vuka oqo ena wai ni wasawasa’. Sa qai nakita o Khidlir me taura na papa ni waqa ka musuka. E kaya o Musa, ‘Era sa kauti keimami mai wale, ia na cava o vakarusa kina me ra luvu kina na pasidia?’ E kaya o Khidlir: '-Au sega beka ni kaya, 'E dina sara o na sega vakadua ni vosota vei au-' E sauma o Musa: '-Kakua ni totogitaki au ena noqu guilecava ka kakua ni vakacolata e dua na . vei au e dua na ka dredre ena noqu veika- ' -Qs. 72-73-. Na imatai ni ka e yaco oqo e baleta ni guilecava o Mosese. Erau sa qai biubiu na lewe rua me yacova ni rau sa sotava e dua na gone lailai ka rau qito tiko kei na rua na nona i tokani. E qai taura o Khidlir na ulu ni gone, laveta cake ka vakamavoataka me mate. Sa qai taroga o Musa: '-Na cava o vakamatea kina e dua na yalo savasava, sega ni baleta ni vakamatea e dua tale na tamata?-' -Qs. Kafa: 74-. E sauma o Khidlir: '-Au sega li ni tukuna vei iko, ni dina o na sega ni rawa ni vosota vei au?- ' -Qs. Kafa: 75-. E kaya o Ibn ‘Uyainah, ‘Oqo e dua na veivakadeitaki. '-E rau sa qai lako yani na lewe rua me yacova ni rau sa yaco yani vei ira na lewe ni dua na vanua, erau sa kerea me rau vakamarautaki mai vei ira na lewe ni vanua o ya, ia era sega ni via vakamarautaki rau na lewe ni vanua o ya. Erau qai kunea na lewe rua ni sa voleka ni kasura na lalaga ni vale. Sa qai vakaduria o Kidili na bai- ' -Qs. 77-. E tomana o Rasulullah na nona italanoa: ‘E cakava o Khidlir ena ligana ga. Sa qai kaya o Musa, '-Kevaka o vinakata, o na taura vakaidina na kena isau. E sauma o Khidlir, ‘Oqo na gauna ni veibiu ena kedrau maliwa o au kei iko-’ -Qs. 77-78-. E kaya na Parofita: ‘Me lomani Musa o Allah. Keirau nuitaka dina ni rawa ni vosota o Mosese me rawa ni keirau rogoca e levu na italanoa me baleti rau.’