Hadith Representative
Al Hamid
Imam Tirmidzi : 3263حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى الْعَصْرَ هَمَسَ وَالْهَمْسُ فِي قَوْلِ بَعْضِهِمْ تَحَرُّكُ شَفَتَيْهِ كَأَنَّهُ يَتَكَلَّمُ فَقِيلَ لَهُ إِنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا صَلَّيْتَ الْعَصْرَ هَمَسْتَ قَالَ إِنَّ نَبِيًّا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ كَانَ أُعْجِبَ بِأُمَّتِهِ فَقَالَ مَنْ يَقُومُ لِهَؤُلَاءِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنْ خَيِّرْهُمْ بَيْنَ أَنْ أَنْتَقِمَ مِنْهُمْ وَبَيْنَ أَنْ أُسَلِّطَ عَلَيْهِمْ عَدُوَّهُمْ فَاخْتَارُوا النِّقْمَةَ فَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ الْمَوْتَ فَمَاتَ مِنْهُمْ فِي يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفًا قَالَ وَكَانَ إِذَا حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ الْآخَرِ قَالَ كَانَ مَلِكٌ مِنْ الْمُلُوكِ وَكَانَ لِذَلِكَ الْمَلِكِ كَاهِنٌ يَكْهَنُ لَهُ فَقَالَ الْكَاهِنُ انْظُرُوا لِي غُلَامًا فَهِمًا أَوْ قَالَ فَطِنًا لَقِنًا فَأُعَلِّمَهُ عِلْمِي هَذَا فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ أَمُوتَ فَيَنْقَطِعَ مِنْكُمْ هَذَا الْعِلْمُ وَلَا يَكُونَ فِيكُمْ مَنْ يَعْلَمُهُ قَالَ فَنَظَرُوا لَهُ عَلَى مَا وَصَفَ فَأَمَرُوهُ أَنْ يَحْضُرَ ذَلِكَ الْكَاهِنَ وَأَنْ يَخْتَلِفَ إِلَيْهِ فَجَعَلَ يَخْتَلِفُ إِلَيْهِ وَكَانَ عَلَى طَرِيقِ الْغُلَامِ رَاهِبٌ فِي صَوْمَعَةٍ قَالَ مَعْمَرٌ أَحْسِبُ أَنَّ أَصْحَابَ الصَّوَامِعِ كَانُوا يَوْمَئِذٍ مُسْلِمِينَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَسْأَلُ ذَلِكَ الرَّاهِبَ كُلَّمَا مَرَّ بِهِ فَلَمْ يَزَلْ بِهِ حَتَّى أَخْبَرَهُ فَقَالَ إِنَّمَا أَعْبُدُ اللَّهَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَمْكُثُ عِنْدَ الرَّاهِبِ وَيُبْطِئُ عَنْ الْكَاهِنِ فَأَرْسَلَ الْكَاهِنُ إِلَى أَهْلِ الْغُلَامِ إِنَّهُ لَا يَكَادُ يَحْضُرُنِي فَأَخْبَرَ الْغُلَامُ الرَّاهِبَ بِذَلِكَ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ إِذَا قَالَ لَكَ الْكَاهِنُ أَيْنَ كُنْتَ فَقُلْ عِنْدَ أَهْلِي وَإِذَا قَالَ لَكَ أَهْلُكَ أَيْنَ كُنْتَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّكَ كُنْتَ عِنْدَ الْكَاهِنِ قَالَ فَبَيْنَمَا الْغُلَامُ عَلَى ذَلِكَ إِذْ مَرَّ بِجَمَاعَةٍ مِنْ النَّاسِ كَثِيرٍ قَدْ حَبَسَتْهُمْ دَابَّةٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ تِلْكَ الدَّابَّةَ كَانَتْ أَسَدًا قَالَ فَأَخَذَ الْغُلَامُ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ مَا يَقُولُ الرَّاهِبُ حَقًّا فَأَسْأَلُكَ أَنْ أَقْتُلَهَا قَالَ ثُمَّ رَمَى فَقَتَلَ الدَّابَّةَ فَقَالَ النَّاسُ مَنْ قَتَلَهَا قَالُوا الْغُلَامُ فَفَزِعَ النَّاسُ وَقَالُوا لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا لَمْ يَعْلَمْهُ أَحَدٌ قَالَ فَسَمِعَ بِهِ أَعْمَى فَقَالَ لَهُ إِنْ أَنْتَ رَدَدْتَ بَصَرِي فَلَكَ كَذَا وَكَذَا قَالَ لَهُ لَا أُرِيدُ مِنْكَ هَذَا وَلَكِنْ أَرَأَيْتَ إِنْ رَجَعَ إِلَيْكَ بَصَرُكَ أَتُؤْمِنُ بِالَّذِي رَدَّهُ عَلَيْكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا اللَّهَ فَرَدَّ عَلَيْهِ بَصَرَهُ فَآمَنَ الْأَعْمَى فَبَلَغَ الْمَلِكَ أَمْرُهُمْ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ فَأُتِيَ بِهِمْ فَقَالَ لَأَقْتُلَنَّ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْكُمْ قِتْلَةً لَا أَقْتُلُ بِهَا صَاحِبَهُ فَأَمَرَ بِالرَّاهِبِ وَالرَّجُلِ الَّذِي كَانَ أَعْمَى فَوَضَعَ الْمِنْشَارَ عَلَى مَفْرِقِ أَحَدِهِمَا فَقَتَلَهُ وَقَتَلَ الْآخَرَ بِقِتْلَةٍ أُخْرَى ثُمَّ أَمَرَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ انْطَلِقُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَأَلْقُوهُ مِنْ رَأْسِهِ فَانْطَلَقُوا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْجَبَلِ فَلَمَّا انْتَهَوْا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْمَكَانِ الَّذِي أَرَادُوا أَنْ يُلْقُوهُ مِنْهُ جَعَلُوا يَتَهَافَتُونَ مِنْ ذَلِكَ الْجَبَلِ وَيَتَرَدَّوْنَ حَتَّى لَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ إِلَّا الْغُلَامُ قَالَ ثُمَّ رَجَعَ فَأَمَرَ بِهِ الْمَلِكُ أَنْ يَنْطَلِقُوا بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَيُلْقُونَهُ فِيهِ فَانْطُلِقَ بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَغَرَّقَ اللَّهُ الَّذِينَ كَانُوا مَعَهُ وَأَنْجَاهُ فَقَالَ الْغُلَامُ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَا تَقْتُلُنِي حَتَّى تَصْلُبَنِي وَتَرْمِيَنِي وَتَقُولَ إِذَا رَمَيْتَنِي بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَأَمَرَ بِهِ فَصُلِبَ ثُمَّ رَمَاهُ فَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَوَضَعَ الْغُلَامُ يَدَهُ عَلَى صُدْغِهِ حِينَ رُمِيَ ثُمَّ مَاتَ فَقَالَ أُنَاسٌ لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا مَا عَلِمَهُ أَحَدٌ فَإِنَّا نُؤْمِنُ بِرَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَقِيلَ لِلْمَلِكِ أَجَزِعْتَ أَنْ خَالَفَكَ ثَلَاثَةٌ فَهَذَا الْعَالَمُ كُلُّهُمْ قَدْ خَالَفُوكَ قَالَ فَخَدَّ أُخْدُودًا ثُمَّ أَلْقَى فِيهَا الْحَطَبَ وَالنَّارَ ثُمَّ جَمَعَ النَّاسَ فَقَالَ مَنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ تَرَكْنَاهُ وَمَنْ لَمْ يَرْجِعْ أَلْقَيْنَاهُ فِي هَذِهِ النَّارِ فَجَعَلَ يُلْقِيهِمْ فِي تِلْكَ الْأُخْدُودِ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِيهِ{ قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ حَتَّى بَلَغَ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ }قَالَ فَأَمَّا الْغُلَامُ فَإِنَّهُ دُفِنَ فَيُذْكَرُ أَنَّهُ أُخْرِجَ فِي زَمَنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَأُصْبُعُهُ عَلَى صُدْغِهِ كَمَا وَضَعَهَا حِينَ قُتِلَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Ni rau sa tukuna oti vei keirau [Mahmud bin Ghailan] kei [Abdu bin Humaid] na kena ibalebale e dua ga, rau kaya; sa tukuna vei keimami [Abdur Razzaq] mai [Ma’mar] mai [Tabit Al Bunani] mai [Abdur Rahman bin Abu Laila] mai [Shuhaib], e kaya o koya; E dua na itovo vakavanua nei Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ni gauna e sa vakayacora kina na masu ni 'Asr e dau vosa kudrukudru, kei na vosa vosa kudrukudru me vaka eso vei ira sa ikoya na toso ni gusu ruarua me vaka erau vosa tiko. Sa qai tarogi; O iko na italai ni Allah, ni o vakayacora na masu ni 'Asr o vosavosa. E kaya: ‘E dua na parofita e vakadrukai ira na nona tamata, oti e qai kaya; o cei e rawa ni veisisivi kei ira? Sa qai solia vua o Allah e dua na ivakatakila: 'Solia vei ira e dua na digidigi ena maliwa ni rua na ka, oya niu na totogitaki ira se au na vakakaukauwataki ira na nodra meca vei ira?' era sa qai digitaka na itotogi, sa qai lewa o Allah na mate vei ira, me yacova ni dua ga na siga era sa mate kina e vitusagavulu na udolu na tamata’. E kaya o Suepi; ka ni sa tukuna na hadith oqo, sa qai tukuna tale e dua na hadith, e kaya: ‘Ena dua na gauna e dua na tui e tiko vua e dua na dauvakatevoro ka vakayacora vua na dauvakatevoro, sa qai kaya na dauvakatevoro; kunea vei au e dua na gone e kila totolo, se a kaya; na kena vuku. Au na vakavulica vua na noqu kila, baleta niu rerevaka na mate me rawa ni muduki tani kina vei kemuni na kila oqo, ka sega ni dua vei kemuni ena kila’. E kaya: ‘Era qai kunea e dua na cauravou me baleti koya me vaka na itovo e tukuna, era vakarota na cauravou me lako mai ka lako vua na dauvakatevoro. E lako vua na cauravou, ni lako tiko e dua na monaki ena dua na vanua ni sokalou.’ E kaya o Ma’mar; Au vakadeitaka ni o ira na tiko ena vanua ni sokalou ena gauna oya era Musolomani. E kaya: ‘Sa qai taroga na gone na monaki, ena veigauna kece e siviti koya kina na gone e dau tarogi koya tikoga, me yacova ni sa tukuna vua na monaki, e kaya; E dina sara, au sa sokaloutaki Allah'. E kaya: ‘Sa tekivu me tiko na gone ena vanua ni monaki qai dau bera ena nona lako vua na dauvakatevoro. E mani tala na daurairai e dua na italai ina vuvale ni gone kei na uto ni itukutuku; na kena dina e voleka ni sega ni lako mai vei au. Sa qai tukuna oqo na gone vua na monaki. E kaya vua na monaki; kevaka e kaya vei iko na dauvakacuru; O tu evei? Tukuna ga; kei na noqu matavuvale, ka kevaka era kaya vei iko na nomu matavuvale; O tu evei? O koya gona, tukuna vua ni o tiko vata kei na dauvakatevoro’. E kaya: ‘Ni sa tu oqo na gone, vakasauri ga sa sivita e dua na ilawalawa tamata era a tarovi ira tu e dua na manumanu. Eso vei ira era kaya ni manumanu oya e dua na laione’. E kaya: ‘Sa qai taura na gone e dua na vatu, ka kaya; O Allah, kevaka e dina na ka e tukuna na monaki au sa kerei Kemuni mo ni laiva meu vakamatea na manumanu'. E kaya: ‘E qai viritaka qai vakamatea na manumanu. Era sa qai kaya na tamata; o cei e vakamatei koya? Era sa kaya; na gone. Era sa qai kurabui kina na tamata ka ra kaya; E dina sara, sa vulica na gone oqo na kilaka e sega ni dua e kila.’ E kaya: ‘Sa qai rogoca oqo e dua na tamata mataboko, sa qai kaya vua na gone; Kevaka o sa rawa ni vakalesuya mai na noqu rai o na qai rawata vakaoqo ka vakakina e dua na bonisi. E kaya na gone; Au sega ni vinakata oqo mai vei iko, ia na cava o nanuma kevaka e lesu tale mai na nomu rai, o na vakabauta beka o Koya sa vakalesuya mai? E kaya; Io'. E kaya: ‘Sa qai masu vei Allah me yacova ni sa vakalesuya mai o Allah na rai ni tamata vua. Sa qai vakabauta na mataboko, sa qai yaco na nodratou kisi vua na tui . kei. Sa qai talai ira na italai vei ira ka ra sa vakaraitaki. Sa kaya na tui; E dina sara, au na vakamatei kemuni yadua ena veivakamatei au se bera vakadua ni cakava vua e cakava.’ Sa qai vakarota me kau mai e dua na monaki kei na dua na tamata mataboko, sa qai biuta e dua na isele ena lomadonu ni ulu ni dua vei rau ka vakamatei koya, ka vakamatea na kena ikarua ena dua tale na veivakamatei. Sa qai vakarota me kau mai na cauravou, sa qai kaya; kauti koya tani ki na ulunivanua vakaoqo, ka kolotaki koya mai na dela ni ulunivanua. Era sa qai kauti koya tani ki na ulunivanua. Ni rau sa yaco yani ena vanua oya me rau biuta mai kina na gone, rau sa qai lutu mai na ulunivanua me yacova ni sa sega tale ni dua na ka e vo vei rau, na gone ga.’ E kaya: ‘Sa qai lesu mai na gone, e vakarota na tui me ratou kauti koya i wasawasa me ratou qai kolotaki koya i wasawasa. A kau na gone ki wasawasa, sa qai luvuci ira na tamata vata kei koya o Allah ka vakabulai koya. Sa qai kaya na gone vua na tui; o na sega ni rawa ni vakamatei au me yacova ni o sa vakoti au ena kauveilatai ka vakamatei au, ni o sa vakamatei au qai kaya; ena yaca i Allah na Turaga ni gone oqo’. Sa qai vakarota me vakoti na gone, sa qai vakoti kina na gone, sa qai vanataki koya ka kaya; 'BISMILAAH ROBU HAADZAL GHULAAM' ena yaca i Allah na Turaga ni gone oqo'. E kaya: ‘E qai biuta na ligana na gone ina yadrena ni oti na nona vakamatei ena dua na dakaititi, oti sa qai mate. Era sa qai kaya na tamata; E dina sara, na gone oqo sa vulica na kila ka e sega ni dua e kila, keitou sa vakabauta kina na Kalou na gone oqo’. E kaya: ‘Sa qai tukuni vua na tui; o sega ni vosota me ratou sega ni duavata kei iko e tolu na tamata? Era sa vuki tani vei iko na tamata kecega'. E kaya: ‘Sa qai cakava e dua na qara levu, oti sa qai biuta kina na bukawaqa kei na bukawaqa, sa qai vakasoqoni ira vata na tamata ka kaya; O koya e lesu mai na nona lotu, eda na laivi koya me vakakina, kei koya e sega ni lesu, eda na biuti koya ki na bukawaqa oqo. Sa qai tekivu me biuti ira ki na veibuca’. E kaya: ‘E kaya o Allah tabaraka wa ta’ala ni volavolataka na itukutuku oqo: Me ra rusa ka cudruvi o ira era cakava na veibuca, ka vakawaqaci ena bukawaqa, ni ra dabe wavolita, ni ra vakadinadinataka tiko na ka era cakava vei ira na vakabauta. Ka ra sega ni vakararawataki ira na vakabauta vakavo ga kevaka era vakabauta na vakabauta vei Allah, na Kaukauwa, na Dauvakacaucautaki Duadua’. -QS. 4-8-. E kaya: ‘Sa bulu na gone’. Ka tukuni ni a kau tani - mai na i bulubulu - ena gauna nei Umar bin Al Khathab ni sa tiko na nona iqaqalo ena yadrena, me vaka e biuta ena gauna e vakamatei kina. E kaya o Abu Isa, oqo e dua na Hadith mai vei Hasan Gharib.
Hadith Corroboration :
Imam Ahmad : 1323, 1621, 15993, 16450, 16455, 17409, 17410, 17425, 17431, 21320, 22090, 25521
Imam Bukhari : 3118, 3119, 5880, 5883
Imam Muslim : 613, 614, 615, 4910
Imam Abu Dawud : 830, 831, 832
Imam Tirmidzi : 3144, 3263
Imam Nasa'i : 1268, 1270, 1271, 1272, 1273, 1274
Imam Ibnu Majah : 894, 895
Imam Malik : 357, 358
Imam Darimi : 1308, 1309