Hadith Representative
As Sami'
Imam Tirmidzi : 3345حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ الْمَكْتُوبَةِ رَفَعَ يَدَيْهِ حَذْوَ مَنْكِبَيْهِ وَيَصْنَعُ ذَلِكَ أَيْضًا إِذَا قَضَى قِرَاءَتَهُ وَأَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ وَيَصْنَعُهَا إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ وَلَا يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي شَيْءٍ مِنْ صَلَاتِهِ وَهُوَ قَاعِدٌ فَإِذَا قَامَ مِنْ سَجْدَتَيْنِ رَفَعَ يَدَيْهِ كَذَلِكَ فَكَبَّرَ وَيَقُولُ حِينَ يَفْتَتِحُ الصَّلَاةَ بَعْدَ التَّكْبِيرِ وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَا مِنْ الْمُشْرِكِينَ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ لَا شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ اللَّهُمَّ أَنْتَ الْمَلِكُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ أَنْتَ رَبِّي وَأَنَا عَبْدُكَ ظَلَمْتُ نَفْسِي وَاعْتَرَفْتُ بِذَنْبِي فَاغْفِرْ لِي ذُنُوبِي جَمِيعًا إِنَّهُ لَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ وَاهْدِنِي لِأَحْسَنِ الْأَخْلَاقِ لَا يَهْدِي لِأَحْسَنِهَا إِلَّا أَنْتَ وَاصْرِفْ عَنِّي سَيِّئَهَا لَا يَصْرِفُ عَنِّي سَيِّئَهَا إِلَّا أَنْتَ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ أَنَا بِكَ وَإِلَيْكَ وَلَا مَنْجَا وَلَا مَلْجَأَ إِلَّا إِلَيْكَ أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ ثُمَّ يَقْرَأُ فَإِذَا رَكَعَ كَانَ كَلَامُهُ فِي رُكُوعِهِ أَنْ يَقُولَ اللَّهُمَّ لَكَ رَكَعْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَلَكَ أَسْلَمْتُ وَأَنْتَ رَبِّي خَشَعَ سَمْعِي وَبَصَرِي وَمُخِّي وَعَظْمِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ فَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ثُمَّ يُتْبِعُهَا اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَيْءٍ بَعْدُ فَإِذَا سَجَدَ قَالَ فِي سُجُودِهِ اللَّهُمَّ لَكَ سَجَدْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَلَكَ أَسْلَمْتُ وَأَنْتَ رَبِّي سَجَدَ وَجْهِي لِلَّذِي خَلَقَهُ وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ تَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ وَيَقُولُ عِنْدَ انْصِرَافِهِ مِنْ الصَّلَاةِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ أَنْتَ إِلَهِي لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ الشَّافِعِيِّ وَبَعْضُ أَصْحَابِنَا وَأَحْمَدُ لَا يَرَاهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ يَقُولُ هَذَا فِي صَلَاةِ التَّطَوُّعِ وَلَا يَقُولُهُ فِي الْمَكْتُوبَةِ سَمِعْت أَبَا إِسْمَعِيلَ يَعْنِي التِّرْمِذِيَّ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ بْنِ يُوسُفَ يَقُولُ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ دَاوُدَ الْهَاشِمِيَّ يَقُولُ وَذَكَرَ هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ هَذَا عِنْدَنَا مِثْلُ حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ
[އަލް ޙަސަން ބިން ޢަލީ އަލް ޚައްލާލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން [ސުލައިމާން ބިން ދާއުދު އަލް ހާޝިމީ] އަޅުގަނޑުމެން [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އަބޫ އަޒް ޒިނާދު] ކިޔައިދިނީ؟ [މޫސާ ބިން ޢުޤްބާޙް] ގެ އަރިހުން ހެއްޔެވެ؟ [ޢަބްދުالله ބިން އަލް ފަޟްލް] ގެ އަރިހުން ހެއްޔެވެ؟ [ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަލް އަޢްރާޖް] ގެ ފަރާތުން ހެއްޔެވެ؟ ['އުބައިދުالله ބިން އަބޫ ރަފީ'] ގެ އަރިހުން ހެއްޔެވެ؟ [ޢަލީ ބިން އަބޫ ޠާލިބު] ގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހުން ފަރުޟު ނަމާދު ކުރުމަށް ތެދުވެއްޖެނަމަ ކޮނޑާ އެއްވަރަށް އަތް އުފުލާނެ ކަމަށާއި، ކިޔެވުން ނިންމާފައި ބޯޖަހަން އުޅޭއިރުވެސް އެކަން ކުރާނެ ކަމަށެވެ. އަދި އިށީނދެގެން އިންނައިރު ނަމާދުގައި ދެއަތް ނުއުފުލައްވައެވެ. އެ ދެ ސަޖިދައިން ތެދުވުމުން އޭނާވެސް ދެއަތް އުފުލާލައި ތަކްބީރު ކިޔައެވެ. ތަކްބީރަށްފަހު ނަމާދު ހުޅުވާއިރު އޭނާ ވިދާޅުވަނީ: ވަޖްޖަހްތޫ ވަޖްހިޔާ ލިލާދުޒީ ފަތަރަސް ސަމާވާތީ ވަލް އަރުދާ ވާ މާ އަނާ މިނަލް މުޝްރިކީން އެވެ. އިންނާ ޝަލަތީ ވާ ނޫސުކީ ވާ މަޙްޔާޔާ ވާ މަމާތީ ލިއްލާހީ ރަބީލް ޢާލަމީނާ ލާ ސިޔާރިކަލަހޫ ވާ ބިދުޒާލިކާ އުމިރުތޫ ވާ އަނާ މިނަލް މުސްލިމީން. އައްލާހުއްމާ އަންތަލް މަލިކު ލާ އިލާހާ އިއްލާ އަންތާ ސުބްހާނަކާ، އަންތާ ރައްބީ، ވާ އަނާ ޢަބްދުކާ، ޒާލަމްތޫ ނަފްސީ ވަޢުތަރަފްތޫ ބިދުޒާންބީ ފަޣްފިރު ލީ ދުޒުނޫބީ ޖަމީޢިޢާން އިންނާހޫ ލާ ޔަޣީރުދުޒް ދުޒޫނޫބާ އިއްލާ އަންތާ ވަޙްދީނީ ލިއަހުސަނިލް އަޚްލާޤީ، ލާ ޔަޙްދީ ލިއަޙްސަނިހާ އިއްލާ އަންތާ ވަޝްރިފް ޢަންނީ ސައްޔިޔާ، ލާ ޔަޝްރިފޫ ޢަންނީ ސައްޔިޔާ އިއްލާ އަންތާ، ލަބްބައިކާ ވާ ސަޢުދައިކާ އަނާ ބިކާ ވާ އިލައިކާ ވާ ލާ މަންޖާ ވާ ލާ މަލްޖާ-އަ އިއްލާ އިލައިކާ. ASTAGHFIRUKA WA ATUBU ILAIK'. -އަހަރެން މޫނު އަނބުރާލަނީ އުޑުތަކާއި ބިން ހެއްދެވި ފަރާތަށް ކަމަށާއި އަހަރެންނަކީ الله އަށް ޝަރީކު ކުރާ މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މީހެއް ނޫން ކަމަށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެންގެ ދުޢާއާއި އަހަރެންގެ ޤުރުބާނީއާއި އަހަރެންގެ ފުރާނައާއި އަހަރެންގެ މަރަކީ ދުނިޔެތަކުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ الله އަށްޓަކައި، އެކަލާނގެ އެއްވެސް ބައިވެރިއަކު ނެތް އަދި އެކަމަށްޓަކައި އަހަރެންނަށް އަމުރުކުރެވިފައިވާ އަދި އަޅުގަނޑަކީ ކިޔަމަންތެރިންގެ ތެރެއިން މީހެކެވެ. އޭ الله، ކަލޭގެފާނަކީ ރަސްގެފާނު، ކަލޭގެފާނު ފިޔަވައި އަޅުކަން ކުރަންޖެހޭ ކަލާނގެއެއް ނެތް، ކަލޭގެފާނަށް ޝަރަފުވެރިވެވަޑައިގަންނަވާ، ކަލޭގެފާނަކީ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އަދި އަހަންނަކީ ކަލޭގެފާނުގެ އަޅެކެވެ. އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް އަނިޔާވެރިވެ އަހަރެންގެ ފާފައަށް އިޢުތިރާފުވެއްޖެއެވެ.އެހެންކަމުން އަހަރެންގެ ހުރިހާ ފާފަތަކެއް އަހަންނަށް ފުއްސަވާށެވެ. އަދި އަހަރެން ތަޢުރީފު ކުރެވޭ ސިފައަކަށް މަގުދައްކައިދީ، ކަލޭގެފާނު ފިޔަވައި އެއްވެސް މީހަކަށް ތަޢުރީފު ކުރެވޭ ސިފައަކަށް މަގުދައްކައި ނުދެވޭނެއެވެ. އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ ގޮވާލެއްވުމަށް އިޖާބަދީ، ކަލޭގެފާނުގެ އެހީތެރިކަން ހޯއްދަވައި ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ހިމާޔަތް ހޯދަމެވެ، އަދި ކަލޭގެފާނު ފިޔަވައި ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ އެއްވެސް ތަނެއް ނެތެވެ. އަހަރެން ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން މާފަށް އެދެން އަދި ކަލޭގެފާނުގެ ކިބައިން ތައުބާވަމެވެ. ދެން އެ ސިޓީ ކިޔައިގެން ބޯޖަހާލިއިރު ކަނޑިމަތީގައި ދެއްކެވި ވާހަކައަކީ: އައްލާހުއްމާ ލަކާ ރަކާޢުތޫ ވާ ބިކާ އާމަންތޫ، ވަ ލަކާ އަސްލަމްތޫ، ވާ އަންތާ ރައްބީ ޚާސްޔާ ސަމްޢީ ދާރީ ވާ ބަޝަރީ، ވާ މުޚްޚީ، ވާ އަޒްހުމީ ލިއްލާހީ ރައްބީލް ޢަލާމީން’ އެވެ. އަދި ކަނޑިން ބޯ އުފުއްލަވައިލެއްވުމުން' އެކަލޭގެފާނު ކިޔައިދެއްވީ: 'ސާމީޢައްލަހޫ ލިމާން ހަމީދާ' އެވެ. -އެކަލާނގެއަށް ޙަމްދުކުރާ މީހުންގެ ވާހަކަ އަޑުއައްސަވައެވެ-. ދެން އެކަލޭގެފާނު ތަޤްރީރާއެކު ދެއްވީ: الله ތަޢާލާ ރައްބާނާ ވަލާކަލް ހަމްދޫ މިލް-އަސް ސަމާވާތީ ވަލް އާރްދީ ވާ މިލް-އާ މާ ސްޔި`ތާ މިން ސިޔާ-އިން ބަޢުދޫ ' -އާދެ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އުޑުތަކާއި ބިމުގައި އަދި އޭގެ ފަހުން ކަލޭގެފާނު އިރާދަކުރެއްވި ހުރިހާ ކަމެއްގައި ކަލޭގެފާނަށް ހުރިހާ ޙަމްދުތަކެއް ހުއްޓެވެ-. އަދި ސަޖިދަ ޖަހާއިރު ސަޖިދައިގައި ވިދާޅުވަނީ: اللَّه لކާ ޞަޖަދުއްތޫ ވާ ބިކާ އާމަންތޫ ވާ ލަކާ އަސްލަމްތޫ، ވާ އަންތާ ރައްބީ، ސްޖާދާ ވަޖްހީ ލިލާދުޒީ ޚަލަޤާހޫ ވާ ޝައްޤްޤާ ސަމްޢާހޫ ވާ ބަޝަރަހޫ، ތަބަރަކައްލާހޫ އަޙްސަނުލް ޚަލީޤީން ' -އޭ الله، ކަލޭގެފާނަށް އަޅުގަނޑު ސަޖިދަކުރަމެވެ. އަދި ކަލޭގެފާނަށް އަހަރެން އީމާންވެ، ކަލޭގެފާނަށް އަހަރެން ހަވާލުވެ، ކަލޭގެފާނަކީ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއެވެ. އަހަރެންގެ މޫނު ސަޖިދަކުރަނީ އެ ހެއްދެވި ފަރާތަށް، އަދި އޭގެ އަޑުއިވުމާއި ފެނުން ހުޅުވާލި ރަސްކަލާނގެއަށެވެ. ފަހެ، ޚާލިޤުންގެ އެންމެ މޮޅު الله އަށް މަތިވެރިވެގެންވެއެވެ-. އަދި ނަމާދުން ދުރުވެވަޑައިގަތުމުން ވިދާޅުވަނީ: 'الله ޢަބްދުالله ޔާމީން އަބްދުލްޤައްޔޫމް ކީ މާ އަޚްޚަރްތޫ ވާ މާ އަޞްރާރުތޫ ވާ މާ އަޢްލަންޓޫ، އަންތާ އިލާޙީ، ލާ އިލާޙް އިއްލާ އަންތާ’ އެވެ. -އޭ الله، އަހަރެން ކުރި ފާފަތަކާއި، އަހަރެން ލަސްކުރި ފާފަތަކާއި، އަހަރެން ފޮރުވިފައިވާ ފާފަތަކާއި، އަހަރެން އާންމުކުރި ފާފަތައް ފުއްސަވާށެވެ. ކަލޭގެފާނަކީ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، ކަލޭގެފާނު ނޫން އެހެން އިލާހެއް ނެތެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙް ޙަދީޘެކެވެ. އަދި މި ޙަދީޘަކީ އަޝްޝާފިޢީ އާއި އަޅުގަނޑުމެންގެ ބައެއް ޞަޙާބީންގެ ރައުޔުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ޢަމަލުކުރާ ޙަދީޘްފުޅެއް ކަމުގައިވާއިރު، އަޙްމަދު އެ ރައުޔުގައި ހިފަހައްޓާފައެއް ނުވެއެވެ. ކޫފާގެ މީހުންގެ ތެރެއިން ބައެއް ޢިލްމުވެރިން، އަދި އެމީހުންގެ ތެރެއިން އަނެއް ބަޔަކު އެ ޚިޔާލު ގެންގުޅުއްވިއެވެ؛ މިކަން ސުންނަތް ނަމާދުގައި ފެނިގެންދާއިރު، ސުންނަތް ނަމާދުގައި އެކަލޭގެފާނު އެކަން ކިޔަވާފައެއް ނުވެއެވެ. އަބޫ އިސްމާޢީލް، އެއީ އައްތިރްމީދީ މުޙައްމަދު ބިން އިސްމާޢީލް ބިން ޔޫސުފް ވިދާޅުވާ އަޑު އަހަން؛ ސުލައިމާން ބިން ދާއުދު އަލްހާޝިމީ ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނު އިރު، އޭނާ މި ޙަދީޘް ޛިކުރު ކުރައްވައި، ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ މިއީ އަޒްޒުހްރީގެ ޙަދީޘްފަދައިން އަޅުގަނޑުމެން ބުނާގޮތުގައި؟ ބައްޕަގެ ފަރާތުން ސަލީމްގެ އަތުންނެވެ.