Hadith Representative
Nadzar dalam maksiat dan di luar kemampuan tidak wajib dilaksanakan
Imam Muslim : 3099و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ كَانَتْ ثَقِيفُ حُلَفَاءَ لِبَنِى عُقَيْلٍ فَأَسَرَتْ ثَقِيفُ رَجُلَيْنِ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَسَرَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا مِنْ بَنِي عُقَيْلٍ وَأَصَابُوا مَعَهُ الْعَضْبَاءَ فَأَتَى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْوَثَاقِ قَالَ يَا مُحَمَّدُ فَأَتَاهُ فَقَالَ مَا شَأْنُكَ فَقَالَ بِمَ أَخَذْتَنِي وَبِمَ أَخَذْتَ سَابِقَةَ الْحَاجِّ فَقَالَ إِعْظَامًا لِذَلِكَ أَخَذْتُكَ بِجَرِيرَةِ حُلَفَائِكَ ثَقِيفَ ثُمَّ انْصَرَفَ عَنْهُ فَنَادَاهُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ يَا مُحَمَّدُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَحِيمًا رَقِيقًا فَرَجَعَ إِلَيْهِ فَقَالَ مَا شَأْنُكَ قَالَ إِنِّي مُسْلِمٌ قَالَ لَوْ قُلْتَهَا وَأَنْتَ تَمْلِكُ أَمْرَكَ أَفْلَحْتَ كُلَّ الْفَلَاحِ ثُمَّ انْصَرَفَ فَنَادَاهُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ يَا مُحَمَّدُ فَأَتَاهُ فَقَالَ مَا شَأْنُكَ قَالَ إِنِّي جَائِعٌ فَأَطْعِمْنِي وَظَمْآنُ فَأَسْقِنِي قَالَ هَذِهِ حَاجَتُكَ فَفُدِيَ بِالرَّجُلَيْنِ قَالَ وَأُسِرَتْ امْرَأَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ وَأُصِيبَتْ الْعَضْبَاءُ فَكَانَتْ الْمَرْأَةُ فِي الْوَثَاقِ وَكَانَ الْقَوْمُ يُرِيحُونَ نَعَمَهُمْ بَيْنَ يَدَيْ بُيُوتِهِمْ فَانْفَلَتَتْ ذَاتَ لَيْلَةٍ مِنْ الْوَثَاقِ فَأَتَتْ الْإِبِلَ فَجَعَلَتْ إِذَا دَنَتْ مِنْ الْبَعِيرِ رَغَا فَتَتْرُكُهُ حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى الْعَضْبَاءِ فَلَمْ تَرْغُ قَالَ وَنَاقَةٌ مُنَوَّقَةٌ فَقَعَدَتْ فِي عَجُزِهَا ثُمَّ زَجَرَتْهَا فَانْطَلَقَتْ وَنَذِرُوا بِهَا فَطَلَبُوهَا فَأَعْجَزَتْهُمْ قَالَ وَنَذَرَتْ لِلَّهِ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا فَلَمَّا قَدِمَتْ الْمَدِينَةَ رَآهَا النَّاسُ فَقَالُوا الْعَضْبَاءُ نَاقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنَّهَا نَذَرَتْ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ بِئْسَمَا جَزَتْهَا نَذَرَتْ لِلَّهِ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا لَا وَفَاءَ لِنَذْرٍ فِي مَعْصِيَةٍ وَلَا فِيمَا لَا يَمْلِكُ الْعَبْدُ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ حُجْرٍ لَا نَذْرَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ عَنْ عَبْدِ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيِّ كِلَاهُمَا عَنْ أَيُّوبَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَفِي حَدِيثِ حَمَّادٍ قَالَ كَانَتْ الْعَضْبَاءُ لِرَجُلٍ مِنْ بَنِي عُقَيْلٍ وَكَانَتْ مِنْ سَوَابِقِ الْحَاجِّ وَفِي حَدِيثِهِ أَيْضًا فَأَتَتْ عَلَى نَاقَةٍ ذَلُولٍ مُجَرَّسَةٍ وَفِي حَدِيثِ الثَّقَفِيِّ وَهِيَ نَاقَةٌ مُدَرَّبَةٌ
އަދި [ޒުހައިރު ބިން ޙަރްބު] އާއި [ޢަލީ ބިން ޢުޖުރު އަސް ސަޢީދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއިރު، ޒުހައިރުގެ ކިބައިން ލިބިފައިވާ ބަސްފުޅުން ދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [އިސްމާޢީލް ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، [އައްޔޫބު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވިއެވެ އުޤައިލް، ދެން ބަނޫ ތަޤީފް ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ދެ ޞަޙާބީން އަތުލައިގަތްއިރު، ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ޞަޙާބީ އޭނާގެ ޖަމަލާއެކު ބަނޫ އުޤައިލުން މީހަކު އަތުލައިގަތެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދެން އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތީ އޭނާ އަޅުވެތިކަމުގެ ޙާލަތުގައި ހުންނަވަނިކޮށް، އަޅުވެތި މީހާ ވިދާޅުވީ، އޭ މުޙައްމަދު! އެކަލޭގެފާނަށް ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. އެމީހާ ބުނީ، ކަލޭ އަހަރެން އަތުލައިގަތީ ކޮން ސަބަބަކާއި، އަހަރެންގެ ބާރަށް ދުއްވާ ޖަމަލު އަތުލައިގަތީ ކޮން ސަބަބެއް ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'އަހަރެން އެކަން ކުރީ ކަލޭގެ އެކުވެރި ތަޤީފްގެ ފާފަގެ ބަދަލު ހިފުމުގެ ގޮތުންނެވެ!' ދެން އޭނާ ދަތުރު ފެށިއެވެ. އެމީހާ އަނެއްކާވެސް ގޮވާލަމުން ބުނީ އޭ މުޙައްމަދު އޭ މުޙައްމަދު! -الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އަކީ އޯގާތެރި މަޑުމައިތިރި ބޭފުޅެއް- ދެން އެނބުރި އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ: 'ތިބާއަށް ބޭނުންވަނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟' އެމީހާ ޖަވާބު ދިނީ 'މިހާރު އަހަރެންނަކީ މުސްލިމެއް' ކަމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ތިބާ ބުނާ އެއްޗަކީ ތެދެއް ކަމުގައި ވާނަމަ، އަދި ތިބާގެ ކަންތައްތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭނަމަ، ހަގީގަތުގައި ވެސް ތިބާއަށް ހުރިހާ ނަސީބެއް ލިބިގެންދާނެ' އެވެ. ދެން އޭނާ ފުރައިގެން ދިޔަ ނަމަވެސް އެމީހާ އޭނާއަށް ގޮވާލަމުން ބުނީ އޭ މުޙައްމަދު އޭ މުޙައްމަދު ކަމަށެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާއާ ބައްދަލުކުރައްވައި ވިދާޅުވީ: 'ކަލޭ ބޭނުންވަނީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟' އެމީހާ ބުނީ، އަހަރެން ބަނޑުހައިވެއްޖެ، އެހެންވީމަ އަހަންނަށް ކާންދީ، އަދި އަހަރެން ކަރުހިއްކުން، އެހެންވީމަ އަހަރެންނަށް ބޯން އެއްޗެއް ދީބަލަ! އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'މިއީ ތިބާގެ ބޭނުންތެރިކަމެވެ'. ފަހުން އެމީހާ ފިދާވެފައިވަނީ ދެ -ރަސޫލާގެ ޞަޙާބީން-' އާއެކުގައެވެ. އިމްރާން ވިދާޅުވީ، 'ދެން އަންސާރު އަންހެނަކު އަތުލައިގަތީ - ދުޝްމަނުން - އޭނާގެ ޖަމަލާއެކު އާންމުކޮށް އަދުލްބާ'، އަންސާރު އަންހެންމީހާ ބަނދެފައި އޮތްއިރު، އެ ވަގުތު ރައްޔިތުން - ފޭރޭ މީހުން - އަރާމު ކުރަމުން ދިޔައިރު، ޖަމަލުތައް - ވައްކަމުގެ ނަތީޖާ - އެމީހުންގެ ހުއްޓުމެއްގެ ކުރިމަތީގައި ސްޓޭބަލްކޮށްފައި ހުއްޓެވެ. ދެން އަންސާރު އަންހެންމީހާއަށް އޭނާގެ ބަނޑުން ދޫކޮށްލެވުނު އިރު، ވަގުތުން ޖަމަލުގެ ވަޅުގަނޑަށް ދިޔަ ނަމަވެސް، ޖަމަލަށް އަރަން އަންނަ ކޮންމެ ފަހަރަކު ޖަމަލު ނޭވާ ހާސްކޮށް، 'އަދުލްބާ' ލިބެންދެން ދޫކޮށްލިއެވެ. އެހެންކަމުން އޭނާ ކިޔަމަންތެރި ޖަމަލުގެ ބުރަކަށީގައި އަރައިގަތެވެ. ދެން ބާރަށް ދުއްވައިގަންނަންދެން ފާޑުކިޔާލިއެވެ. ނިދާފައި ތިބި މީހުން ހައިރާންވީ އަންސާރު އަންހެންމީހާ ގެއްލުމުން ކަމުން އެމީހުން ފަހަތުން ދުއްވައިގަތް ނަމަވެސް އެމީހުންނަށް ހިފެހެއްޓޭ ގޮތެއް ނުވިއެވެ. އެ އަންހެން މީހާ ވަނީ މާތްالله އޭނާ ސަލާމަތް ކުރައްވައިފިނަމަ ދެން 'އަދުލްބާ' ޖަމަލު ކަތިލާނެ ކަމަށް ވައުދުވެފައެވެ. މަދީނާއަށް ވަޑައިގަތުމުން، މީސްތަކުންނަށް އެޖަމަލު ފެނި، އެމީހުން ބުނީ، މިއީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޖަމަލެއް ކަމަށްވާ އަލް އަދުލްބާއެވެ!' އެ އަންހެންމީހާ ބުނީ - ރިޑެކްޝަން އާއި އެކު - 'الله އެ ސަލާމަތް ކޮށްފިނަމަ ކަތިލާނެ' ކަމަށެވެ. ދެން މީސްތަކުން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށް ގޮސް އެކަމަނާގެ ވަޢުދު އެކަލޭގެފާނަށް އަންގަވައިފިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޝަރަޙަ ކުރައްވައިފިއެވެ. އިބްނު ޙުޖުރުގެ ރިވާޔަތުގައި އެވާހަކަ ވެއެވެ؛ 'الله އަށް ނުކިޔަމަންތެރިވުމުގައި ނަދުރެއް ނެތެވެ'. [އަބޫ ޢަރު ރަބީޢު އަލްޢަތާކީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމާދު] - އެއީ އިބްނު ޒައިދު- އަންގަވާފައި ވެއެވެ. -އަނެއް ސަފުހާއެއްގައި އެވާހަކަ ދައްކާފައި ވެއެވެ- އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިޝާޤު ބިން އިބްރާހީމް] އަދި [އިބްނު އަބޫ ޢުމަރު] އަށް [ޢަބްދުލް ވަޙްޙަބް އައްތަސް ތަޤާފީ] އިން ދެމީހުންވެސް [އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން މިކަހަލަ ޓްރާންސްމިޝަންގެ ސިލްސިލާއަކާއެކު ރިވާވެގެންވެއެވެ. އަދި ހައްމާދުގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި ފާހަގަކުރައްވާފައިވަނީ، 'އަދުލްބާ' އަކީ ބަނީ އުޤައިލްގެ މީހަކަށް ނިސްބަތްވާ ޖަމަލެއް ކަމަށާއި، އެއީ ވަރަށް ބާރަށް ދުއްވާ ޖަމަލެއްގެ ތެރެއިން ޖަމަލެއް ކަމަށެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި 'ދެން އެ އަންހެންމީހާ -އަންޝަރު- ވަރަށް ތަމްރީނު ލިބިފައިވާ ޖަމަލެއްގެ ގާތަށް އައީ' ކަމަށް ވެސް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި އައްތަޤާފީގެ ޙަދީޘްގައި އެކަން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ އެޑިޓޯރިއަލް، 'ނަޤާތުން މުދައްރަބަތޫން -ތަމްރީނު ލިބިފައިވާ ޖަމަލު-' އާއެކުގައެވެ.