Hadith Representative
Makan dan minum hingga ibnu ummi maktum mengumandangkan adzan subuh
Imam Tirmidzi : 187حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى تَسْمَعُوا تَأْذِينَ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةَ وَأُنَيْسَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَسَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْأَذَانِ بِاللَّيْلِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ بِاللَّيْلِ أَجْزَأَهُ وَلَا يُعِيدُ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ بِلَيْلٍ أَعَادَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ بِلَالًا أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُنَادِيَ إِنَّ الْعَبْدَ نَامَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَرَوَى عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رَوَّادٍ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ مُؤَذِّنًا لِعُمَرَ أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ عُمَرُ أَنْ يُعِيدَ الْأَذَانَ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا لِأَنَّهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عُمَرَ مُنْقَطِعٌ وَلَعَلَّ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ أَرَادَ هَذَا الْحَدِيثَ وَالصَّحِيحُ رِوَايَةُ عُبَيْدِ اللَّهِ وَغَيْرِ وَاحِدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَالزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَوْ كَانَ حَدِيثُ حَمَّادٍ صَحِيحًا لَمْ يَكُنْ لِهَذَا الْحَدِيثِ مَعْنًى إِذْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَإِنَّمَا أَمَرَهُمْ فِيمَا يُسْتَقْبَلُ و قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ وَلَوْ أَنَّهُ أَمَرَهُ بِإِعَادَةِ الْأَذَانِ حِينَ أَذَّنَ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ لَمْ يَقُلْ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ حَدِيثُ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَأَخْطَأَ فِيهِ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ
به ما گفته است [قتیبه] گفته است؛ به ما [اللیتس] از [ابن شهاب] از [سلیم] از [پدرش] گفته است که پیامبر صلی الله علیه وسلم گفته است؛ 'به راستی که بلال در شب اذان میکند، پس شما باید به خوردن و نوشیدن ادامه دهید تا زمانیکه اذان ابن امی مکتوم را بشنوید'. ابوعیسی گفت؛ 'در این باب همچنان یک تاریخ از ابن مسعود وجود دارد، 'عیسیه، عنیسه، انس، ابو دزار و سمره'. ابوعیسی گفت؛ حدیث ابن عمر حسن معتبر است. و علما در مورد اذان شب اختلاف نظر داشته اند. بعضی از آنها گفتند، 'اگر یک مؤذن در شب اذان بدهد پس این کافی است و نیازی به تکرار آن نیست'. این نظر را مالک، بن آل مبارک، احمد و اسحاق گرفتند. در همین حال، برخی دیگر از علما گفتند: «اگر او شب اذان کند، باید آن را تکرار کند». این نظر را سفیان اتس تصوری گرفته است. حماد بن سلمه از ایوب، از نافع از ابن عمر روایت کرده است که بلال باری در شب اذان زد، لذا پیامبر صلی الله علیه وسلم نیز به او دستور داد که بگوید: «به راستی که یک بنده خوابیده است». ابوعیسی گفت؛ این حدیث دقیق نیست. اما آنچه صحیح است حدیثی است که از [عبیدالله بن عمر] روایت شده است و علاوه بر آن از [نافع] از [ابن عمر] که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرموده است؛ 'به راستی که بلال در شب اذان میکند، پس شما باید به خوردن و نوشیدن ادامه دهید تا زمانیکه اذان ابن امی مکتوم را بشنوید'. همچنین روایت شده است که عبدالعزیز بن ابورواد از نافع؛ که حضرت عمر خوان باری در شب اذان داد، لذا دستور داد که آن را تکرار کند، اما این حدیث نیز باطل است. زیرا بین نافع و عمر سند شکسته بود. شاید حماد بن سلمه این حدیث را خواسته باشد. درست حدیث است که عبیدالله و دیگران از نافع از ابن عمر، و از زهری از سلیم بن عمر روایت کرده اند؛ که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند؛ 'در حقیقت، بلال در شب اذان میکند.' ابوعیسی گفت؛ اگر حدیث روایت شده از حماد صحیح باشد، البته این حدیث معنایی ندارد. زیرا رسول الله صلی الله علیه وسلم گفته است؛ 'در حقیقت، بلال در شب اذان میکند؛ ' او به دوستان خود دستور داد که چیزی بیاید. و گفت؛ 'در حقیقت، بلال در شب اذان میکند؛ اگر او امر میکرد که اذان قبل از طلوع آفتاب تکرار گردد، پیامبر نمیگفت؛ 'در حقیقت، بلال در شب اذان میکند.' علی بن آل مدینی گفت؛ 'حدیث حماد بن سلمه از ایوب، از نافع، از ابن عمر از پیامبر صلی الله علیه وسلم دقیق نیست، و حماد بن سلمه در آن اشتباهاتی مرتکب شده است'.