-

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ أَنَّ سَالِمًا حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ مَا سَمِعْتُ عُمَرَلِشَيْءٍ قَطُّ يَقُولُ إِنِّي لَأَظُنُّهُ كَذَا إِلَّا كَانَ كَمَا يَظُنُّ بَيْنَمَا عُمَرُ جَالِسٌ إِذْ مَرَّ بِهِ رَجُلٌ جَمِيلٌ فَقَالَ لَقَدْ أَخْطَأَ ظَنِّي أَوْ إِنَّ هَذَا عَلَى دِينِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَوْ لَقَدْ كَانَ كَاهِنَهُمْ عَلَيَّ الرَّجُلَ فَدُعِيَ لَهُ فَقَالَ لَهُ ذَلِكَ فَقَالَ مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ اسْتُقْبِلَ بِهِ رَجُلٌ مُسْلِمٌ قَالَ فَإِنِّي أَعْزِمُ عَلَيْكَ إِلَّا مَا أَخْبَرْتَنِي قَالَ كُنْتُ كَاهِنَهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ فَمَا أَعْجَبُ مَا جَاءَتْكَ بِهِ جِنِّيَّتُكَ قَالَ بَيْنَمَا أَنَا يَوْمًا فِي السُّوقِ جَاءَتْنِي أَعْرِفُ فِيهَا الْفَزَعَ فَقَالَتْ أَلَمْ تَرَ الْجِنَّ وَإِبْلَاسَهَا وَيَأْسَهَا مِنْ بَعْدِ إِنْكَاسِهَا وَلُحُوقَهَا بِالْقِلَاصِ وَأَحْلَاسِهَا قَالَ عُمَرُ صَدَقَ بَيْنَمَا أَنَا نَائِمٌ عِنْدَ آلِهَتِهِمْ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ بِعِجْلٍ فَذَبَحَهُ فَصَرَخَ بِهِ صَارِخٌ لَمْ أَسْمَعْ صَارِخًا قَطُّ أَشَدَّ صَوْتًا مِنْهُ يَقُولُ يَا جَلِيحْ أَمْرٌ نَجِيحْ رَجُلٌ فَصِيحْ يَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَوَثَبَ الْقَوْمُ قُلْتُ لَا أَبْرَحُ حَتَّى أَعْلَمَ مَا وَرَاءَ هَذَا ثُمَّ نَادَى يَا جَلِيحْ أَمْرٌ نَجِيحْ رَجُلٌ فَصِيحْ يَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقُمْتُ فَمَا نَشِبْنَا أَنْ قِيلَ هَذَا نَبِيٌّ

[ਯਹਯਾ ਬਿਨ ਸੁਲੇਮਾਨ] ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, [ਇਬਨ ਵਹਾਬ] ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, [ਉਮਰ] ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ [ਸਲੀਮ] ਨੇ ਉਸਨੂੰ [ਅਬਦੁੱਲਾ ਬਿਨ 'ਉਮਰ] (ਅੱਲ੍ਹਾ ਉਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼) ਤੋਂ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣਿਆ; ਮੈਂ ਕਦੇ [ਉਮਰ] ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ: "ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਹੈ," ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਅਸਲੀਅਤ ਉਹੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, 'ਉਮਰ' ਬੈਠਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਆਦਮੀ ਉੱਥੋਂ ਲੰਘਿਆ। 'ਉਮਰ' ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੇਰਾ ਸ਼ੱਕ ਗਲਤ ਹੈ" ਜਾਂ "ਇਹ ਆਦਮੀ ਅਜੇ ਵੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਧਰਮ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਹੈ" ਜਾਂ "ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੋਤਸ਼ੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ।" ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ 'ਉਮਰ' ਕੋਲ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੱਕ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਅੱਜ ਕਦੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ, ਅਰਥਾਤ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।" 'ਉਮਰ' ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: "ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਯਕੀਨ ਹੈ (ਮੇਰੇ ਸ਼ੱਕ ਬਾਰੇ) ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਾ ਦੱਸੋ।" ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੋਤਸ਼ੀ ਸੀ।" 'ਉਮਰ' ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ; "ਤੇਰਾ ਜਿੰਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਚੀਜ਼ ਕੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ?"। ਆਦਮੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ; "ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤਾਂ ਜਿੰਨ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਡਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿੰਨ ਨੇ ਕਿਹਾ; "ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਜਿੰਨ ਉਲਝਣ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਵਾਨ ਊਠਾਂ ਨੂੰ ਕਾਠੀ ਪਹਿਨੇ ਦੇਖ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ?" 'ਉਮਰ ਨੇ ਕਿਹਾ; "ਜਿੰਨ ਸਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ, (ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ) ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਇੱਕ ਵੱਛਾ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇੱਕ ਚੀਕ ਨਾਲ ਚੀਕਿਆ ਜੋ ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਜਿੰਨੀ ਉੱਚੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ; 'ਹੇ ਜਾਲਿਹ (ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਹੈ), ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਜੀਹ (ਸਫਲਤਾ) ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਹੈ ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ; "ਲਾ ਇਲਾਹਾ ਇੱਲੱਲਾਹ"।' ਤਾਂ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਗਏ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ; 'ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।' ਫਿਰ ਆਦਮੀ ਨੇ ਫਿਰ ਚੀਕਿਆ; 'ਹੇ ਸਿਆਣੇ ਬੰਦੇ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਜੀਹ ਦਾ ਕੰਮ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਹੈ ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ; "ਲਾ ਇਲਾਹਾ ਇੱਲੱਲਾਹ।" ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਕਿਹਾ ਗਿਆ; "ਇਹ ਆਦਮੀ ਪੈਗੰਬਰ ਹੈ"।