Hadith Representative
Beliau menghadap kiblat dan terus berdoa hingga matahari terbenam
Imam Ibnu Majah : 3065حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال
hi byerile [Hisyam bin Ammar]; u hi byerile [Hatim bin Isma’il]; u hi byerile [Ja’far bin Muhammad] ku suka eka [tata wa yena], u vurile; ‘Ndzi tshame ndzi ta ku ta vona [Jabir bin Abdullah]. Loko hi hlangana na yena, u vutisile leswaku vanhu va njhani, ku kondza a vutisa hi mina. Hiloko ndzi hlamula; 'Hi mina Muhammad bin Ali bin Husain'. Hiloko a veka voko ra yena enhlokweni ya mina a ri karhi a pfula swibamu swa mina swa le henhla na swa le hansi, ivi a veka makatla ya yena exikarhi ka xifuva xa mina naswona hi nkarhi wolowo a ndza ha ri n’wana loyi a fikile eka vukulu. U te; 'Mi amukeriwile, vutisa xin'wana na xin'wana lexi u xi lavaka'. Ndzi n’wi vutisile hikuva a a fe mahlo. Ku fikela loko ku fika nkarhi wa xikhongelo, a a yime ehenhla ka xikhongelo xa yena, lexi, loko a veka swirhendze swa yena ematlhelo ka xikhongelo, a xi ta xi koka hikwalaho ka vukulu lebyintsongo bya xikhongelo, kasi xiambalo xa yena a xi lengalenga emakatleni ya yena naswona a a khongela a hi rhangela.’ Kutani ndzi vutisa; 'Hi byele ndlela leyi Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam a endleke Hajj ha yona! ' Hiloko a kombetela hi voko ra yena kutani a tshambuluta tintiho ta yena ta nhungu, a ku; 'Hakunene, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam a nga yanga eka Hajj ku ringana malembe ya nhungu, kutani u vitane vanhu ku endla Hajj hi lembe ra vukhume. Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u ye eka Hajj, kutani vanhu vo tala va ta eMedina, hinkwavo a va lava ku hlengeletana na Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam va endla hilaha a endleke hakona. Hiloko a famba, na hina hi famba na yena. Loko hi fika eDzul Hulaifah, Asma’ bint Umais u veleke Muhammad bin Abu Bakr, kutani u rhumeriwe ku ya vutisa; ‘Xana ndzi fanele ndzi endla yini? ' Kutani a ku eka Asma: 'Hlamba u yi boha swinene hi lapi u nghena eka ihram'. Kutani Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam u khongerile emosque kutani a khandziya kamela ya Qashwa, naswona kamela yi yime yi kongoma yi n’wi rhwale ehenhla ka mananga ya Sahara. Jabir u te; 'Ndzi vone hilaha ndzi nga vona vanhu vo tala emahlweni ka yena, exikarhi ka vachayeri va mimovha na vafambi hi milenge, na vona va ri exineneni, eximatsini na le ndzhaku ka yena - vanhu vo tala a va vonaka -.' Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam a a ri exikarhi ka hina, kasi Qur'an yi rhelela eka yena, naswona a a swi tiva swinene takwil ya yona. Xin’wana ni xin’wana lexi a xi endlaka, na hina hi xi endla. U tlakusile rito ra yena ra vukhongeri bya Xikwembu xin’we hi ku vula leswaku: ‘Ndzi hetisisa xirhambo xa Wena, O Allah. Ndzi hetisisa xirhambo xa Wena, Ndzi hetisisa xirhambo xa Wena. A ku na munghana wa Wena, ndzi hetisisa xirhambo xa Wena. Hakunene, ku dzunisiwa, ku tiphina na mfumo i swa Wena ntsena, A wu na vanghana'. Vanhu va tlhele va tlakusa marito ya vona hi ku hlaya loku a va ku hlaya, naswona yena sallallaahu ‘alaihi wasallam a nga vulanga nchumu hi swiendlo swa vona. U sallallaahu 'alaihi wasallam u ye emahlweni a hlaya talbiyah ya yena'. Jabir radiallahu 'anhu u vule nakambe; 'A hi na xikongomelo handle ko endla Hajj, naswona a hi si tiva hi Umrah.' Loko hi fika eBaitullah na yena, u hatle a rhurhumela -a tswontswa- Rukun -masungulo ya Tawaf-, ivi a tsutsuma swirhendzevutana swinharhu ivi a famba hi ntolovelo swirhendzevutana leswin’wana swa mune. Kutani u ye eka Maqam Ibrahim, loko a ri karhi a hlaya ndzimana leyi nge: ‘Naswona endla Maqam Ibrahim ndhawu yo khongela’. U tlhele a ti veka exikarhi ka Maqam Ibrahim na Baitullah -Kaaba-. -Tatana u te; - 'naswona a ndzi swi tivi handle ka loko a swi boxile ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, leswaku Muprofeta u hlayile ti surahs Al Kaafiruun na Al Ikhlaash eka swikhongelo swimbirhi swa rak'ah -eka Maqam Ibrahim-. Kutani a tlhelela eka Baitullah, kutani a rhurhumela - a tswontswa kumbe ku xeweta - Rukun - masungulo ya Tawaf -, kutani a huma hi nyangwa wa - Kaaba - a kongoma exitsungeni xa Shafa. Naswona loko a tshinelela Shafa, u hlayile: ‘Hakunene Shafa na Marwa i swin’wana swa swikombiso swa Allah, hi sungula -sa’i- hi leswi Allah Subhanahu Wa Ta’ala a swi sunguleke’. U sungurile ku endla xikhongelo ku suka eSafa, kutani a khandziya xitsunga ku kondza a vona Kaaba, kutani a vula takbir, tahlil na tahmid loko a ri karhi a ku: ‘A ku na xikwembu handle ka Allah ntsena lexi nga riki na vanghana. Mfumo wu le ka Yena naswona ku dzunisiwa hinkwako ku le ka Yena. -Yena- i Lowa Matimba Hinkwawo loyi a nyikaka vutomi na Lowa Matimba Hinkwawo loyi a dlayaka, naswona I wa matimba hinkwawo eka hinkwaswo. A ku na xikwembu handle ka Allah ntsena, loyi a nga riki na munghana, loyi a hetisisaka switshembiso swa Xona, a pfunaka malandza ya Xona naswona a hlula mintlawa hinkwayo a ri yexe’. Kutani a khongela exikarhi ka ku hlayiwa, kutani a vula ku hlaya kanharhu. U tlhele a rhelela eMarwa, loko a ri karhi a famba leswaku loko milenge ya yena yi ololoka, a tsutsuma exikarhi ka nkova. Loko milenge ya yena yi khandziyile, u fambe a kondza a fika eMarwa. Eka Marwa u endle leswi a swi endleke eShafa. Naswona loko Tawaf ya yena yi hela eMarwa, u te: ‘Loko a ndzi langutane na leswi a ndzi ri endzhaku, kutani a ndzi nga ta rhangela xiharhi lexi dlayiweke -al hadyu-, naswona a ndzi ta xi endla Umrah. Loyi exikarhi ka n'wina a nga tisiki xiharhi lexi endliweke magandzelo, kutani xi amukele u xi endla xiendlo xa vugandzeri'. Kutani un’wana ni un’wana a a ri tahallul naswona a a pfuxeta misisi yakwe handle ka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam ni vanhu lava a va tisa swiharhi leswi dlayiweke. Kutani Suraqah bin Malik bin Ju'syum a yima a ku; "O Murhumiwa wa Allah, xana leswi swi tirha eka lembe leri, kumbe hilaha ku nga heriki?" -Mutlhokovetseri- u te; 'Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u hlanganisile tintiho ta yena na tintiho ta yena kutani a hlamula: 'Umrah yi katsiwile eka Hajj - hajj tamattu' - leyi i ndlela leyi yi endliwaka ha yona'. U swi vule kambirhi kutani a ku: 'E-e - leswi swi tirha ntsena eka lembe leri - kambe hilaha ku nga heriki''. -Mutlhokovetseri- u te; 'Ali radliallahu 'anhu u tile na kamela -al hadyu- Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, kutani a kuma Fatima, un'wana wa vanhu lava a a yime exikarhi ka ku ambala swiambalo swa mihlovo na ku ambala swipfalo swa mahlo. Ali u n’wi sola, kutani Fatimah u te; 'Tatana - Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam - u ndzi byerile ku endla leswi'. Ali radiallahu 'anhu u swi vule loko a ri eIraq: 'Kutani ndzi ye ndzi ya kombela xitsundzuxo eka Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam kutani ndzi vilela hi swiendlo swa Fatimah leswi ndzi swi kaneteke. Hiloko a hlamula a ku: 'Yena - Fatima - u vula ntiyiso, u vula ntiyiso.' Xana ndzi vule yini loko u lava ku rhanga hi ku endla Hajj? ' Ali u hlamurile; 'Ndzi te; 'O Allah, ndzi tlakusa rito leri nga tlakusiwa hi Murhumiwa wa Wena sallallaahu 'alaihi wasallam'. U te: ‘Hakunene, ndzi tisile xiharhi xa magandzelo, kutani u nga hlanganyeli eka tahallul’. -Mutlhokovetseri- u te; Nhlayo ya swiharhi swa magandzelo leswi Ali a swi tiseke ku suka eYemen ni leswi Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a swi tiseke ku suka eMedina a yi ri dzana. Kutani un’wana na un’wana a hlanganisa tinhloko ta yena a pfuxeta misisi ya yena handle ka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam na vanhu lava a va tisa swifuwo swa magandzelo. Loko siku ra Tarwiyah ri fika hinkwavo va ye eMina va huwelela hi xikongomelo xa vona ku ya eHajj. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam u nghene emovheni, naswona kwalaho u endle swikhongelo swa ninhlikanhi, Asr, Maghrib, Isha’ na Fajr. Kutani yima nyana kufikela loko dyambu ri huma, kutani u lerisa leswaku dome yi yimisiwa e Mash’aril, i haram, kutani yi byariwa e Namirah. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam u tlhele a famba tani hi leswi ma-Quraysh a va tolovele ku endla swona, kambe u yime eMash'aril Haram kumbe Muzdalifah. Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam u n'wi pfumelerile ku fika eArafat. Kutani loko a tshinela eka dome leyi a yi akiwe eNamira, a yima kwalaho. Loko dyambu ri pela, u lerisile leswaku ku tisiwa kamela ya yena - Qashwa -, kutani a yi khandziya ku kondza a fika ehansi ka nkova. Kutani a chumayela ntshungu: ‘Hakunene, ngati ya n’wina, rifuwo, ku xiximeka na ntsako - ku vangama ka n’wina - i haram tani hi leswi swi nga haram esikwini leri, eka n’hweti ya n’wina na le tikweni ra n’wina, tsundzukani, hakunene swilo hinkwaswo swa jahiliyyah swi tsongahatiwile ehansi ka milenge ya mina, ngati ya jahiliyyah yi tsongahatiwile naswona ngati leyi ndzi nga sungula ku yi nyenya a ku ri ngati ya Rabi’ah bin Harith - loyi khale u kombele swakudya eka Bani Sa'ad naswona u dlayiwile Hudzail-, jahiliyyah ntswalo wu herisiwile kasi ntswalo wo sungula lowu ndzi wu heriseke a ku ri ntswalo wa hina, ku nga ntswalo lowu endliweke hi Abbas bin Abdul Muthallib, hinkwaswo swi herisiwile. Kutani chava Allah eka vavasati, hikuva u va endle vasati hi xileriso xa Allah naswona u endle leswaku farji yi va enawini hi marito ya Allah. Entiyisweni, mfanelo ya wena eka vona hi leswaku a va pfumeleli vanhu van’wana lava u va vengaka va etlela emubedweni wa wena. Loko vasati va wena va endla leswi, kutani va va ba hi xibakele lexi nga vavisiki. Naswona leswaku va ku wundla ni ku ku ambexa hi ndlela leyinene. Ndzi mi siyela swilo swimbirhi leswi, loko mi swi namarhela, mi nga ta ka mi nga hambuki, ku nga Buku ya Allah. Naswona u ni vutihlamuleri eka mina. Kutani u lava ku vula yini? ' Va hlamula; 'Hi nyikela vumbhoni bya leswaku u hundzisele, u endlile mintirho na ku nyika switsundzuxo.' Hiloko a vula, a kombetela hi rintiho ra yena exibakabakeni: ‘Oho Allah, languta! O Allah, mbhoni'. U swi vule kanharhu. Kutani Bilal a vula xirhambo xa xikhongelo, ivi a vula iqamat, kutani a endla xikhongelo xa Zhuhur. -Endzhaku ka sweswo- Bilal u tlhelele eka qamat, kutani a endla xikhongelo xa Asr naswona a nga endlanga xikhongelo xihi na xihi exikarhi ka lavambirhi. Kutani Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u chayele movha wa yena ku kondza a fika endhawini ya wukuf. Kutani a tshamisa kamela ya yena - leswaku khwiri ra kamela ri khumba nsimu - kutani a veka ntambhu yo famba emahlweni ka yena, kutani a langutana na Qibla. U ye emahlweni a endla wukuf ku kondza dyambu ri pela naswona ku vonakala ko tshwuka ku hangalaka nyana naswona bolo ya dyambu yi nwela. Kutani u piggyback Usamah bin Said kutani a famba. U tlhele a boha Qashwa hi tintambhu, lero nhloko ya yena yi lava ku khumba ehansi ka milenge ya movha lowu a a khandziya wona. Loko a ri karhi a kombetela hi voko ra xinene, u te: ‘N’wina vanhu, mi rhulile, mi rhulile! ’ Nkarhi wun’wana ni wun’wana loko a tshambuluta tintambhu ta kamela yakwe, a a ntshunxekanyana leswaku kamela yi tlakukanyana. Kutani u fike eMuzdalifah, kutani a endla swikhongelo swa Maghrib na Isha’ kwalaho hi xirhambo xin’we xo khongela na iqamat timbirhi. Naswona a nga endlanga swikhongelo swo karhi exikarhi ka lavambirhi. Kutani u sallallaahu 'alaihi wasallam u etlela ehansi ku fikela nimixo. U endle xikhongelo xa nimixo loko swi va erivaleni eka yena leswaku i dyambu, hi xirhambo xin’we xo khongela ni iqamat yin’we. Kutani a khandziya Qashwa ku kondza a fika eMash'aril Haram, kutani a khandziya xitsunga a dzunisa Allah -bertahmid-, a N'wi dzunisa -bertakbir- a N'wi tiyisisa -bertahlil-. U ye emahlweni a endla Wukuf ku kondza dyambu ri voninga hi ku helela, ivi a suka dyambu ri nga si huma. A a rhwale Fadl bin Abbas - wanuna wa misisi ya kahle, nhlonge yo basa na ku saseka - hi nhloko. Loko Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a famba, u hundze hi vavasati lava a va tsutsuma, kutani a va languta ivi a veka voko ra yena etlhelo lerin’wana. Hi nkarhi wolowo, Fadl u hundzuluxe xikandza xakwe etlhelo lerin’wana. Loko a fika e Muhassar, u rhurhile nyana kutani a teka ndlela yo koma kuya e Kubra -Aqabah- Jumrah, kutani hiku hatlisa a fika e Jumrah leyi ayi ri etlhelo ka nsinya. Kutani a hoxa swiribyana swa nkombo hi takbir eka ku hoxa kun’wana ni kun’wana, -na- swiribyana leswikulu ku fana ni swiribyana leswi humaka eka xibalesa. Kutani a yi hoxa ekhwirini ra nkova. Kutani a ya endhawini leyi swifuwo swa magandzelo a swi dlayiwa eka yona. Kwalaho u dlaye swifuwo swa magandzelo swa makume-nhungu-nharhu hi yexe, kutani a nyiketa eka Ali leswi seleke swin’we ni swifuwo swa magandzelo. Kutani a lerisa leswaku xiphemu xa nyama xi vekiwa etlhelo eka xifuwo xin’wana ni xin’wana xa magandzelo lexi a xi dlayeke, ivi xi vekiwa exigwitsirisini, ivi xi swekiwa. Rasulullah na Ali na vona va dye va tlhela va nwa sauce. Kutani Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u ye eKaaba - ku ya endla Tawaf Ifadhah -, kutani a endla Xikhongelo xa Madyambu eMakkah kutani a ta eka Bani Abdul Muththalib lava a va hlengeleta mati ya Zamzam. U te: ‘Yi teke, Wena Bani Muthtalib. Loko vanhu a va nga ku tlulanga hi ku ku nyika swakunwa swa wena, a ndzi ta va ndzi lwile na wena hi swona'. Kutani va n’wi nyika sallallaahu ‘alaihi wasallam bakiti, kutani a nwa eka rona.’