Hadith Representative
Beliau menghadap kiblat dan terus berdoa hingga matahari terbenam
Imam Ibnu Majah : 3065حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال
Hot uns kesaat [Hisyam bin Ammar]; hot uns kesaat [Hatim bin Isma’il]; hot uns [Ja’far bin Mohammed] fon [sayn fater] fertseelt, hot er kesaat; ‘Ich sin een mool khom fer [Jabir bin Abdullah] se siin. Wii mer tee ketrof hon, hot eyer kefroot wii ti layt waare, pis eyer iwer mich kefroot hot. Soo, hon ich keantwort; ‘Ich sin Mohammed, te bin Ali, te bin Husain’. Soo, hot eyer sayn hant uf mayn khop kexmis, wii eyer mayn hooch un uner knoop uf kexmis hot, tan hot eyer sayn xulter tswixe mayn prust kexmis un in tee tsayt waar ich noch en khint woo ti kroos elter erkhënt hat. Tee hot kesaat; ‘Wilkom, froo was tuu wilst’. Ich hon em kefroot wayl eyer xwach waar. Tas es tsayt waar fer se peete, waar eyer uf sayn kepeet mat kextan, woo, wën eyer sayn heep uf te sayte fom kepeet mat xtele teet, teet sich xmayse weeche ti kleene xpitse fon te kepeet mat, wën sayn xul iwer sayn xulter kextan hot un eyer uns am fiire kepeet hot.’ Tan hon ich kefroot; ‘Saat uns wii te Rasulullah te Hajj kemacht hot! ’ Soo, hot eyer mit sayn hant ketsaycht un hot sayn neekste finger aus kextrekt, un saat; ‘In woerheet, te Rasulullah is xon 9 yoer net uf em Hajj kang, tan hot eyer ti layt aan keruuf fer tas Hajj im 10. yoer mache. Te Prophet is uf te Haj kang, tan sin fiile layt khom noo Mediina, tii al wolte sich mit em Prophet samele un mache wii eyer kemach hot. Soo, is tee kang, un mëyer sin mit tëm kang. Wii mer in Dzul Hulaifah khom sin, hot Asma’ bint Umais te Mohamed bin Abu Bakr uf te welt keprung, soo waar se kexikt kep fer se frooe; ‘Was sol ich mache? ’ Tan hot er fer Asma kesaat: ‘Mach en waser xprits un xmays es fest mit en xtok un khomt in te ihram’. Tan hot te Rasulullah in te moskee kepeet un tan hot eyer te Qashwa-Kameel kefaar, un te Kameel is richtich uf kextii un hot em iwer ti Sahara-Wüste ketraa. Jabir hot kesaat; ‘Ich hon kesiin soo wayt wii ich khont fiile layt foer em, tswixe te xtroose un ti pewooner, aach uf te rechts, links un hiner em - fiile layt waare sichtbar -. Rasulullah waar unich uns, wii te Qur’an runer khom is, un tee waar sich aarich pewusst fon sayn takwil. Was aach ëyer macht, tuun mer tas aach mache. Er hot sayn xtim fon monoteismus uf kehoop un saat: ‘Ich erfiile Tayn ruufe, O Allah. Ich erfiile Tayn ruufe, ich erfiile Tayn ruufe. Es kept khee partnerxaft fer Tich, ich erfiile Tayn ruufe. In woerheet, loope, frooheet un raych keheere ploos fer Teer, Tuu host khee partnerxaft’. Ti layt hon aach sayn xtim uf kehoop mit te rechiirunge woo se am xpreche waare, un tee hot niks iwer sayn aktsioone kesaat. Er hot wayter sayn talbiyah keleest. Jabir radiaalhu hot noch mool kesaat; ‘Meyer hon khee intentsioon ausser tas Hajj mache, un meyer wise noch net iwer ti Umra. Wii mer mit tëm noo Baitullah khom sin, hot eyer klaych -kexnit- te Rukun -te aanfang fom Tawaf-, tan hot eyer tray xrit noo heyer kexprung un hot ti anere fier xrit normaal kefaar. Tan is er noo Maqam Ibrahim kang, wii eyer te wersikel keleest hot: ‘Un mache Maqam Ibrahim en kepeet plats’. Er hot sich aach tswixe Maqam Ibrahim un Baitullah -Kaaba- kextëlt. -Mayn fater hot kesaat; - 'un ich wees net, ekstra wën eyer tas fom Prophet kesaat hot, tas te Prophet ti sura Al Kaafiruun un Al Ikhlaash in te tswaay rakaat kepeete -an Maqam Ibrahim- keleest hot. Tan is er tsurik noo Baitullah kang, tan hot er - kexmis ore kexpot - Rukun - te aanfang fom Tawaf -, tan is er raus kang fon te tier fon - ti Kaaba - noo em hëmes fon Safa. Un wii eyer ticht pay Shafa khom is, hot eyer keleest: ‘In woerheet, Shafa un Marwa sin tswixich ti simpoole fon Allah, meyer fange aan -sa’i- mit was Allah Sub . Hanahu Wa Ta'ala begint'. Er hot aankefang tas kepeet fon Safa se mache, tan is er uf te hëm kang, pis er ti Kaaba kesiin hot, tan hot er takbir, tahlil un tahmid kesaat, un saat: ‘Es kept khee kot, ploos Allah aleen woo khee partnerxaft hot. Fer Ëyer is tas Raych un fer Ëyer is ale loop. -Eyer- is te Ale Mëchtiche woo leewe kept un te Ale Mëchtiche woo um pringe tuut, un Ëyer is te Ale Mëchtiche iwer ales. Es kept khee kot wii Allah aleen, woo khee partnerxaft hot, woo sayn ferxpreche erfiilt, sayn tiiner hëlfe khan un ale krupe aleen kewine tuut’. Tan, hot eyer tswixich ti leese kepeet, tan hot eyer ti leese tray mool kesaat. Er is tan runer kang noo Marwa, am faare soo tas wën sayn fiis richtich waare, hot er in te mite fom tal kexprung. Wii sayn fiis uf kextii waare, is er kang pis er uf Marwa khom is. In Marwa hot eyer kemacht was eyer in Shafa kemacht hot. Un wii sayn Tawaf in Marwa ëntkeen hot, hot er kesaat: ‘Wën ich mich foer xtele teet was ich hiner traan waar, tan teet ich net tas kexlachte tier -al hadyu- fiire, un ich teet tas en Umrah mache. Weer fon aych nët een opfer fii pringt, tan tuut tas aan nëme un tas een aanpeetung mache’. Soo, waare al tahallul un hon sayn hoer ferklaycht, ekstra te Prophet un ti layt woo kexlacht tiere keprung hon. Tan is Suraqah bin Malik bin Ju'syum uf kextii un saat; "Oh Messenger fon Allah, is tas fer tas yoer, orer fer imer?" -Te fertseeler- saat; 'Te Prophet hot sayn finger mit sayn finger ferpint un hot keantwort: 'Umra is in te Hajj - Hajj Tamattu' - soo is es kemach kep'. Er hot tas tswaay mool kesaat un tan hot er kesaat: 'Nee - tas xteet ploos fer tas yoer - awer fer imer''. -Te fertseeler- saat; ‘Ali radliallahu ‘anhu is mit en kameel khom -al hadyu- te Prophet, tan hot eyer Fatima kefun, eene fon te layt woo in te mite fon te farwiche kleetcher kextan hot un ti aue plike. Ali hot se ti xult kep, soo hot Fatimah kesaat; ‘Mayn fater - te Prophet - hot mich kesaat tas ich tas mache solt’. Ali radiallahu ‘anhu hot tas kesaat wii eyer im Irak waar: ‘Tan sin ich kang fer te Messenger fon Allah se frooe un hon mich peklaacht iwer Fatimah sayn aktsioone woo ich ferpoot hon. Soo, hot er keantwort: ‘Tii - Fatima - hot richtich, tii hot richtich. Was hon ich kesaat wii tuu te Hajj ëyerst mache wolt? ’ Ali hot keantwort; ‘Ich hon kesaat; ‘O Allah, ich heere ti xtim uf woo fon Tayne Messenger uf kehoop kep waar, sallallaahu ‘alaihi wasallam’. Tee hot kesaat: ‘In woerheet, ich hon een opfer keprung, tan, tuu net in te tahallul teel nëme’. -Te fertseeler- saat; ‘Ti opfere tiere woo Ali fon Yemen keprung hot un tii woo te Prophet fon Mediina keprung hot, waare ins keeche tayl hunert. Tan hon al sayn khop tsusamer kexmis un sayn hoer kexnit, ekstra te Prophet un ti layt woo ti opfere tiere keprung hon. Wii te taach fon Tarwiyah khom is, sin se al noo Mina kang un hon sayn intentsioon fer Hajj kexraayt. Te Rasulullah is in en vehikel rin kang, un too hot eyer ti mitachs, Asr, Maghrib, Isha' un Fajr kepeete kemacht. Tan waart en tsayt pis ti sun uf keet, tan ortnung fer ti kuupel in Mash’aril uf paue, es is haram, soo is se in Namirah keplanst kep. Te Rasul is tan kang wii ti Quraysh es normalerwayse mache, awer hot sich in Mash’aril Haram ore Muzdalifah kehal. Te Prophet hot tëm erlaupt in Arafat se khome. Un wii eyer ticht pay te kuupel khom is woo in Nay York uf kepaut kep waar, hot eyer tat kehal. Wii ti sun runer kang is, hot eyer sayn kameel - Qashwa - kexikt, tan hot eyer tas kexlept pis eyer uf em tal khom is. Tan hot er fer ti layt kepreeticht: ‘In woerheet, tayn pluut, raychtum, eere un frooheet - tayn hërlichkheet - is haram wii es haram is uf tayn taach, in tayn moonat un tayn lant. n tas, erinert aych, in te woerheet sin ale tinge fon te jahiliyyah uner mayn fiis ferxwun, tas pluut fon te jahiliyyah is ferxwun kep un tas pluut woo ich ëyerxt inkexpërt hon waar tas pluut fon Rabi’ah bin Harith - woo friier fer ti erhalung fon te Bani Sa’ad ferlangt hot un tan waar er um keprung kep wën te Idzahilyahil ëyerxt kextorep is -, ap kexmis waar unser rente, neekst ti rente woo fon Abbas bin Abdul Muthallib kemacht kep sin, ales is ap kexmis kep. Soo, hon mer pang fon Allah fon te fraae, wayl tëyer hot se fraae kemacht mit Allah sayn mandaat un tëyer hot farji kefeerlich kemach mit Allah sayn wërter. In woerheet, tayn recht iwer tëne is tas tii nët anere layt woos tuu hast, in tayn pet xloofe lose. Wën tayn fraae tas mache, tan, tuu se mit en xlag xmayse woo nët wee macht. Un fer se tich uf phase un tich in een kuut aat aan tsiie. Ich lose aych tswaay tings woo, wën tëyer sich aanxtrëngt, tëyer nët ferkheert keet, tas puuch fon Allah. Un tuu pist ferantwortlich fer mich. Tan, was wilst tuu saan? ’ Tii hon keantwort; ‘Meyer tuun tsayche tas tuu ti aarwayt iwertraut host, aus kefiirt host un aanreete kep host. Soo, hot er kesaat, un hot sayn finger noo em himel ketsaycht: ‘O Allah, phast uf! O Allah, zeugen’. Tee hot tas tray mool kesaat. Tan hot Bilal ti ruufe fer tas kepeet kesaat, tan hot eyer te iqamat, tan hot eyer tas Zhuhur kepeet kemacht. -Noo tëm- is Bilal tsurik noo te qamat kang, tan hot eyer tas Asr kepeet kehal un hot khee kepeet tswixe te tswaay kemach. Tan hot te Rasulullah sayn vehikel kefaar pis eyer uf te plats fon te wukuf khom is. Tan hot er sayn kameel kehokt - soo tas te kameel sayn khop te fels aan keruuf hot - un hot en xling foer em kexlept, tan hot er sich noo te Qibla kekukt. Er hot wayter wukuf kemach pis ti sun runer kang is un tas keel licht sich en pisye ferprayt hot un ti sun sayn balão is runer kang. Tan hot eyer Usamah bin Said kexpot un is fat kang. Er hot aach Qashwa mit xteke kexpant, soo tas sayn khop xon neekst ti xteke fon te xteke fon tëm vehikel woo eyer kefaar waar, aan keruuf hot. Wën eyer mit sayn rechts hant ketsaycht hot, hot eyer kesaat: ‘Oh layt, sayt ruich, sayt ruich! ’ Yeete mool woo eyer ti xteke fon sayn kameel aus kextrekt hot, hot eyer sich een pisye entspant tas te kameel een pisye uf kextii is. Tan is er pis Muzdalifah khom, tan hot eyer ti Maghrib un ti Isha’ kepeete tat kemach mit en ruuf fer tas kepeet un tswaay iqamat. Un tee hot khee kepeete tswixich ti tswaay kemacht. Tan hot er sich pis an ti sun kexlept. Tee hot tas moynts kepeet kemacht wii es klaar kep waar tas es moynts kepeet waar, mit een aan ruufe fer tas kepeet un een iqamat. Tan hot er te Qashwa kefaar pis er uf te Mas’aril Haram khom is, tan is er uf te hëm kang un hot Allah -bertahmid- keloopt, hot em -bertakbir- ferhëyert un hot em -bertahlil- pekhant kemach. Er hot wayter Wukuf kemacht pis ti sun kans hel waar, tan is er fat kang eep ti sun uf kang is. Er waar Fadl bin Abbas - en man mit kuute hoer, ways haut un xeen - uf em richtung am traan. Wii te Prophet sallallaahu ‘alaihi wasallam fat kang is, is eyer foer fraae kang woo am laafe waare, tan hot eyer se kekukt un tan hot eyer sayn hant uf ti aner sayt kexmis. In te tswixe tsayt, hot Fadl sayn kesicht uf ti aner sayt kekukt. In Muhassar aan khom, hot eyer sich en pisye kewanert un tan hot eyer en xrit noo te Kubra -Aqabah- Jumrah kenom, un is klaych an te Jumrah khom woo uf te sayt fom paam waar. Tan hot er siwe xteen kexmis mit en takbir uf yeete xtek, -mit- xteen woo soo kroos waare wii xteen fon en xling. Un tee hot tas fon tëm xteen fon tëm tal kexmis. Tëm noo, is er pis an te plats kang woo ti opfere tii kelacht këp sin. Too hot eyer selepst tray un tswansich opfere kexlacht, un hot te rest mit te opfere fer Ali keprung. Tan, hot er kexikt tas yeete opfer fii woo ëyer aus keprung hot, een xtik flayx kriin solt . yaa, setst tas uf ti sayt tan tuu es in te pan xtele, tan tuu es koche. Rasulullah un Ali hon aach ti sause kehat un kexmëkt. Tan is te Rasulullah in te Kaaba kang - fer ti Tawaf Ifadhah se mache -, tan hot eyer tas Mitel Elter kepeet in Mekka kemach un is khom fer ti Bani Abdul Muththalib woo Zamzam waser samele waare. Tee hot kesaat: ‘Nëm tas, O Bani Muthtalib. Wën tas folek tich net iwer kefaar hët fer tich tayn trinke këpe, teet ich mit tich iwer tas khëmpfe’. Tan hon se tëm en eemre kep, un tee hot fon tëm ketrunk.