Hadith Representative
Beliau menghadap kiblat dan terus berdoa hingga matahari terbenam
Imam Ibnu Majah : 3065حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال
Wakatwaambila [Hisyam bin Ammar]; wakatwaambila [Hatim bin Isma'il]; wakatwaambila [Ja'far bin Muhammad] kuzwa kuli [wisi], wakati; 'Chimwi chiindi ndakaboola kuyoobona [Jabir bin Abdullah]. Nitwakaswaangana anguwe, wakabuzya bantu mbobabede, kusikila wakabuzya aatala andime. Mpawo ndakasandula; 'Ndime Muhammad bin Ali bin Husain'. Mpawo wakabikka janza lyakwe amutwe wangu kumwi kavwungulula mabbatani aangu aali atala aansi, mpawo wakabikka bbwe lyakwe aakati kachifuwa changu mpawo aachiindi eecho ndakali mwana wakasika akukomena. wakati; 'Watambulwa, kobuzya kufumbwa ncoyanda'. Ndakamubuzya nkaambo wakali moofwu. Kusikila chiindi chakukomba chakasika, wakaliimvwi abulo bwakwe bwakukombela, oobo, kuti naa wabikka zisinkilizyo zyakwe kumabazu aabulo bwakukombela, bwakali kukonzya kukwela akaambo kakuti bulo bwakukombela bwakali buniini, mpawo cisani chakwe chakali kulengaana amagwezyo aakwe mpawo wakali kupaila katusololela.' Mpawo ndakabuzya; 'Kotwaambile Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam mbwaakachita Hajj! ' Mpawo wakatondeezya ajanza lyakwe mpawo wakatandabika minwe yakwe iili cisambomwe, mpawo wakati; 'Masimpe, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam tanaakaunka ku Hajj kwamyaka iili cisambomwe, mpawo wakaita bantu kuti bachite Hajj mumunyaka wakkumi. Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakainka ku Hajj, mpawo bantu biingi bakaboola ku Medina, boonse bakali kuyanda kuti babungane a Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam mpawo bachite mbuli mbwaakachita. Mpawo wakainka, mpawo twakainka anguwe. Nitwakasika ku Dzul Hulaifah, Asma' bint Umais wakazyala Muhammad bin Abu Bakr, aboobo wakatumwa kuti akabuzye; 'Ino ndeelede kuchita biyeni? ' Mpawo wakati kuli Asma: 'Samba mpawo ukaange loko achisani mpawo unjile ihram'. Mpawo Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wakapaila mu mosque mpawo wakatanta nkamela ya Qashwa, mpawo nkamela yakanyampuka mpawo yakamunyamwide kunkanda ya Sahara. Jabir wakati; 'Ndakabona kusikila mpondakali kukonzya kubona bantu biingi kunembo lyakwe, aakati kabasikubbadelela myootokala abaabo beenda amawulu, abalo kululyo, kulumwensyi akusule lyakwe - bantu biingi bakali kulibonya -. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wakali akati kesu, aawo Qur'an niyakasika kuli nguwe, mpawo wakalizyi kabotu takwil yayo. Kufumbwa nzyachita, andiswe tulachita. Wakasumpula jwi lyakwe lyakusyoma Leza omwe akwaamba kuti: 'Ndazuzikizya lwiito lwako, O Allah. Ndazuzikizya lwiito lwako, ndazuzikizya lwiito lwako. Taakwe mweenzinyokwe, ndilazuzikizya lwiito lwako. Masimpe, kutembaula, kukkomana abwami nzyako alike, tokwe mweenzinyokwe pe. Bantu abalo bakasumpula majwi aabo muzibalo nzyobakali kwaamba, mpawo walo sallallaahu 'alaihi wasallam tanaakaamba chintu aatala amichito yabo. Walo sallallaahu 'alaihi wasallam wakazumanana kubala talbiyah yakwe'. Jabir radiallahu 'anhu wakaamba alimwi; 'Tatujisi makanze kunze lyakuchita Hajj, mpawo tatuzi pe aatala a Umrah pe. Nitwakasika ku Baitullah anguwe, wakafwambaana kuswida -kumyonta- Rukun -matalikilo aa Tawaf-, mpawo wakabalika ziindi zyotatwe mpawo wakeenda mbuli mbukweelede ziindi zyone zimbi. Mpawo wakayinka kuli Maqam Ibrahim, kumwi kabala kapango kakuti: 'Amuchite Maqam Ibrahim busena bwakukombela'. Wakalibikka aakati ka Maqam Ibrahim a Baitullah -Kaaba-. -Taata wakati; - 'mpawo nsezi pe kunze kwakuti wakaamba kuzwa kuli Mushinshimi sallallalaahu 'alaihi wasallam, kuti Musinsimi wakabala ma surah Al Kaafiruun a Al Ikhlaash mumipailo yobile ya rak'ah -ku Maqam Ibrahim-. Mpawo wakapiluka kuli Baitullah, mpawo wakaswida - kumyonta naa kwaanzya - Rukun - matalikilo aa Tawaf -, mpawo wakazwa amulyango wa - Kaaba - kuya kucilundu ca Shafa. Mpawo naakaswena kuli Shafa, wakabala kuti: 'Nchoonzyo Shafa a Marwa zili akati kazitondezyo zya Allah, twatalika -sa'i- aawo Allah Sub Hanahu Wa Ta'ala watalika'. Wakatalika kuchita mupailo kuzwa ku Safa, mpawo wakatanta kalundu kusikila wakabona Kaaba, mpawo wakaamba takbir, tahlil a tahmid kumwi kaamba kuti: 'Kunyina leza pele Allah alikke uutakwe mweenzinyina. Kulinguwe mpali bwami mpawo kuli nguwe mpali kutembaulwa koonse. -Ngu- Singuzuzyoonse uupa buumi aSinguzuzyoonse uujaya, mpawo ngusinguzuzyoonse atala azintu zyoonse. Taakwe leza pesi Allah alikke, uutakwe mweenzinyina, uuzuzikizya zisyomezyo zyakwe, uugwasya babelesi bakwe akuzunda nkamu zyoonse alikke'. Mpawo wakapaila aakati kakubala, mpawo wakaamba kubala ziindi zyotatwe. Mpawo wakaselemuka kuya ku Marwa, kumwi kayeenda kuchitila kuti mawulu aakwe naakalulamika, wakabalika akati ka kkuti. Naakatanta mawulu, wakeenda kusikila wakasika ku Marwa. Mu Marwa wakachita nzyaakachita mu Shafa. Mpawo aawo Tawaf yakwe niyakamana mu Marwa, wakati: 'Ikuti nindali kulanga kuli ceeco ncendakali musyule, mpawo inga tii ndasololela munyama wakajayigwa -al hadyu-, mpawo ndakali kunga ndachita kuti ube Umrah. Kufwumbwa akati kanu uutaleti munyama wakupaizya, amutambule akumukomba'. Aboobo boonse bakali tahallul akufwiinsya masusu aabo kunze lya Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam abantu bakali kuleta banyama bakajayigwa. Mpawo Suraqah bin Malik bin Ju'syum wakanyampuka mpawo wakati; "O Mutumwa wa Allah, sena eezi zilabeleka amwaka uno, naa kukabe kutamani?" -Sikwaambilizya- wakati; 'Mufutuli sallallaahu 'alaihi wasallam wakaswaanganya minwe yakwe aminwe yakwe mpawo wakasandula kuti: 'Umrah ulibikkilizyidwe mu Hajj - hajj tamattu' - mbombubo mbochichitwa'. Wakaamba ziindi zyobile mpawo wakati: 'Peepe - eezi zibeleka buyo mumunyaka ooyu - pesi kukabe kutamani''. -Sikwaambilizya- wakati; 'Ali radliallahu 'anhu wakaboola ankamela -al hadyu- Musinsimi sallallaahu 'alaihi wasallam, mpawo wakajana Fatima, umwi wabantu wakaliimvwi akati kasamide zizwaato zyamibala mpawo kasamide zivwunisyo. Ali wakamupa mulandu, aboobo Fatimah wakati; 'Taata wangu - Musinsimi sallallaahu 'alaihi wasallam - wakandaambila kuti ndichite eezi'. Ali radiallahu 'anhu wakaamba aawo naakali ku Iraq: 'Mpoonya ndakaunka kuyoobuzya Mutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam kuti andipe lulayo mpawo ndakatongooka aatala amichito ya Fatimah eeyo njondakakaka. Mpawo wakasandula kuti: 'Walo - Fatimah - uliluzi, uliluzi. Ino ndakaamba nzi aawo nowakali kuyanda kuchita Hajj kusaanguna? ' Ali wakasandula; 'Ndakati; 'O Allah, ndisumpula jwi lyakasumpulwa aMutumwa wako sallallaahu 'alaihi wasallam'. Wakati: 'Masimpe, ndakaleta munyama wakupaizya, aboobo utatoli lubazu mu tahallul'. -Sikwaambilizya- wakati; Mweelwe wabanyama bazipaizyo Ali mbaakaleta kuzwa ku Yemen alimwi a Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam ngwaakaleta kuzwa ku Medina wakali mwaanda. Mpawo boonse bakabikka mitwe yabo antoomwe akufwiinsya masusu aabo kunze lya Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam abantu bakaleta banyama bazipaizyo. Buzuba bwa Tarwiyah nibwakasika boonse bakaunka ku Mina mpawo bakakoongolola kuti bayanda ku Hajj. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wakanjila mumootokala, mpawo wakachita mipailo yamasikati, Asr, Maghrib, Isha' a Fajr. Mpawo kolindila kaindi kaniini kusikila zuba lizwe, mpawo kolailila kuti dome iyakwe muMash'aril, nchintu chibi, aboobo yakabyalwa muNamirah. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam mpawo wakeenda mbuli ba Quraysh mbobakali kuchita, asi wakaima ku Mash'aril Haram naa Muzdalifah. Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakamuzumizya kuti asike ku Arafat. Mpawo naakaswena afwaafwi abwaanda bwakayakidwe ku Namirah, wakaima aawo. Izuba nilyakabbila, wakalailila kuti nkamela yakwe - Qashwa - iletwe, mpawo wakatanta kusikila wakasika munsi aamumpata. Mpawo wakakambaukila nkamu yabantu kuti: 'Masimpe, bulowa bwako, buvubi, bulemu alukkomano - bulemu bwako - zili haram mbuli mbozili haram mubuzuba bwako, mumwezi wako amunyika yako. muli ceeci, koyeeya, mubwini zintu zyoonse zya jahiliyyah zilasampaulwa munsi lyamaulu aangu, bulowa bwa jahiliyyah bwakasampaulwa mpawo bulowa mbondakasaanguna kusampaula bwakali bulowa bwa Rabi'ah bin Harith - ooyo wakali kulomba chakulya kuzwa kuli Bani Sa'ad mpawo wakajayigwa a Hudzail -, mpindu ya jahiliyya yakagwisigwa mpawo usury yakusaanguna chakagwisigwa mpindu yesu, nkokuti mpindu yakachitwa aAbbas bin Abdul Muthallib, zyoonse zyakagwisigwa. Aboobo amuyoowe Allah kuzwa kuli bamakaintu, nkaambo mwakabapa kuba bamakaintu kwiinda mumulawo wa Allah alimwi mwakapa kuti farji ibe mumulawo kwiinda mumajwi aa Allah. Mubunike, nguzu zyako atala ambabo nzyakuti tabazumizyi bamwi bantu mbosulaika koona abulo bwako. Kuti banakazi bako bachita oobu, mpawo ubaumye akuuma kutachisi pe. Alimwi akuti bakupe nzyoyanda akusama munzila mbotu. Ndilakusiya zintu zyobile, kuti wakakatila kulinzizyo, tokonzyi kusweeka, nkokuti Bbuku lya Allah. Alimwi ulijisi mukuli kulindime. Ino uyanda kwaamba nzi? ' Bakasandula; 'Tulapa bumboni bwakuti mwakaambilizya, kuchita milimu akupa lulayo. Mpawo wakati, kutondeka munwe wakwe kujulu: 'O Allah, langa! O Allah, kamboni'. Wakaamba ziindi zyotatwe. Mpawo Bilal wakaamba lwiito lwakukomba, mpawo iqamat, mpawo wakapaila mupailo wa Zhuhur. -Kuzwa waawo- Bilal wakajokela ku qamat, mpawo wakapaila mupailo wa Asr mpawo tanaakapaila akati kabo bobile. Mpawo Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wakakwela moota wakwe kusikila wakasika kubusena bwa wukuf. Mpawo wakakkala nkamela yakwe - kuchitila kuti ida lyankamela lijate muunda - mpawo wakabikka ntambo yakweenda kunembo lyakwe, mpawo wakalanga ku Qibla. Wakazumanana kuchita wukuf kusikila zuba lyakabbila mpawo mumuni uusalala pyu wakamana mbichaani mpawo bbola lyazuba lyakabbila. Mpawo wakabweza Usamah bin Said mpawo wakazwa. Mpawo wakaanga Qashwa antambo, zyakuti mutwe wakwe wakasika munsi lyamawulu aamootokala ngwaakali kutanta. Naakatondeezya ajanza lyakwe lyalulyo, wakati: 'Nobantu, amukkazyike moyo, amukkazyike moyo! ' Chiindi choonse naakali kutandabika ntambo zya nkamela yakwe, wakali kulyookezya mbichani kuchitila kuti nkamela isumpuke mbichani. Mpawo wakasika ku Muzdalifah, mpawo wakachita mipailo ya Maghrib a Isha' ooko akwiita komwe kwakukomba antoomwe a iqamat zyobile. Alimwi tanaakachita mipailo iili yoonse aakati kabo bobile. Mpawo wakalala ansi kusikila mafwumofwumo. Wakapaila mupailo wamafwumofwumo aawo nikwakalibonya antangalala kuli nguwe kuti kwakaba mafwumofwumo, akwiita komwe kwakukomba a iqamat yomwe. Mpawo wakatanta Qashwa kusikila wakasika ku Mash'aril Haram, mpawo wakatanta kalundu akutembaula Allah -bertahmid-, wakamulemeka -bertakbir- mpawo wakamusinizya -bertahlil-. Wakazumanana kuchita Wukuf kusikila zuba lyakabala, mpawo wakazwa zuba kalitanazwa. Wakali kunyamuna Fadl bin Abbas - mwaalumi wakajisi masusu mabotu, chikumba chituba alimwi mubotu - kumusana wakwe. Mufutuli sallallaahu 'alaihi wasallam naakali kuzwa, wakainda abamakaintu bakali kuzuza, aboobo wakabalanga mpawo wakabikka janza lyakwe kulubazu lumwi. Aawo, Fadl wakacengulula busyu bwakwe kulubazu lumwi. Naakasika ku Muhassar, wakanyampuka mbichani mpawo wakabweza nzila mfwaafwi kuya ku Kubra -Aqabah- Jumrah, mpawo wakasika ku Jumrah wakali kumbali aamusamu. Mpawo wakawaala mabwe aali musanu ababili aa takbir kuli koonse, -a- mabwe mapati mbuli mabwe aazwa kuchibbeeke. Mpawo wakawusowa kuzwa mwida lyakkuti. Mpawo wakayinka kubusena ooko kwakali kujailwa banyama bazipaizyo. Ooko wakajaya banyama bazipaizyo bali makumi musanu ababili abatatu lwakwe mwini, mpawo wakapa kuli Ali bamwi boonse antoomwe abanyama bazipaizyo. Mpoonya wakalailila kuti munyama wacipaizyo umwi aumwi ngwaakajaya apegwe kabeela kanyama inzya, chibike ambali mpawo uchibike mupani, mpawo uchijike. Rasulullah a Ali abalo bakalya akunywa musamu. Mpawo Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wakayinka ku Kaaba - kuti akachite Tawaf Ifadhah -, mpawo wakachita mupailo wamasikati mu Makkah mpawo wakaboola kuli Bani Abdul Muththalib aabo bakali kuyobolola maanzi aa Zamzam. Wakati: 'Kobweza, O Bani Muthtalib. Kuti bantu nibatakakuzwidilila mukukupa chakumwa, nindakali kulwana anduwe'. Mpawo bakamupa sallallaahu 'alaihi wasallam nkomo, mpawo wakanywa mulinjiyo.'