Hadith Representative
Beliau menghadap kiblat dan terus berdoa hingga matahari terbenam
Imam Ibnu Majah : 3065حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال
Lavaret en deus deomp [Hisyam bin Ammar]; en deus lavaret deomp [Hatim bin Isma'il]; en deus lavaret deomp [Ja'far bin Muhammad] digant [e dad], emezañ; 'Ur wech on deuet da welet [Jabir bin Abdullah]. Pa oamp en em gavet gantañ e c'houlenne penaos e oa an dud, betek ma c'houlenne diwar va fenn. Setu ma respontas; 'Me eo Muhammad bin Ali bin Husain'. Neuze e lakaas e zorn war ma fenn en ur zigeriñ ma boutonoù uhelañ hag izelañ, goude-se e lakaas e skoaz etre ma bruched ha d'ar mare-se e oan c'hoazh ur bugel hag a oa deuet da vezañ oadour. Lavarout a reas; 'Degemer mat, goulennit ar pezh a fell deoc'h'. Goulenn a ran outañ peogwir e oa dall. Betek ma oa poent ar bedenn e oa en e sav war e vantell-pediñ, hag a denne, ma lakae e zreid war gostezioù ar vantell-pediñ, abalamour da vihan ment ar vantell-pediñ, e-keit ma oa e skoed o krogiñ war e skoaz hag e pede o ren ac'hanomp.' Neuze e c'houlennis; 'Lavar deomp penaos en deus Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam graet an Hajj ! ' Neuze e reas sin gant e zorn hag e astennas e nav biz, hag e lavaras; 'E gwirionez, Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam n'eo ket aet d'an Hajj e-pad nav bloaz, goude-se e c'halvas an dud da ober an Hajj en dekvet bloavezh. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a yeas da Hajj, neuze e teuas kalz a dud da Medina, c'hoant o doa holl en em vodañ gant ar profed Sallallahu Alaihi Wasallam ha d'ober ar pezh a reas. Evel-se ez eas, ha ni a yeas gantañ. Pa'z omp erruet e Dzul Hulaifah, Asma' bint Umais a c'hanas Muhammad bin Abu Bakr, setu ma voe kaset da c'houlenn ; 'Petra dlefen ober ? ' Neuze e lavaras da Asma : 'Kemer ur banne ha stagañ anezhañ start gant ur vantell ha mont e-barzh an ihram'. Neuze e pedas Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam er voskeenn, ha pignat a reas war ar c'hañval Qashwa, hag ar c'hañval a chomas en e sav o kas anezhañ dreist dezerzh ar Sahara.' Jabir a lavaras; 'Gwelet em eus keit ha ma c'hellen gwelet kalz a dud dirazañ, etre blenierien kirri ha tud war droad, ivez a-zehoù, a-gleiz hag a-dreñv dezhañ - kalz a dud a oa gwelet -. Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam a oa en hor c'hreiz, e-keit ma oa bet diskuliet ar C'horan dezhañ, hag e oa war evezh mat eus e takwil. Petra bennak ma ra, ni a ra ivez. Sevel a reas e vouezh undoueek en ur lavarout : 'Seveniñ a ran da c'halv, o Allah. Seveniñ a ran ho galv, seveniñ a ran ho galv. N'eus kenlabourer ebet evidoc'h, seveniñ a ran ho galv. E gwirionez, ar meuleudi, ar blijadur hag ar rouantelezh n'int nemet deoc'h, n'hoc'h eus ket a gevredidi. An dud a savas o mouezh ivez gant al lennadenn a lavarent, ha ne lavaras netra diwar-benn o oberoù. Kenderc'hel a reas da lenn e talbiyah'. Jabir Radliallahu Anhu a lavaras adarre; 'N'hon eus mennozh ebet nemet ober an Hajj, ha n'ouzomp ket c'hoazh diwar-benn an Umrah. Pa'z omp erruet e Baitullah gantañ, e frotas -poket- ar Rukun -penn-kentañ Tawaf- diouzhtu, goude-se e redas teir dro hag e kerzhas normal ar pevar tro all. Neuze ez eas da gavout Maqam Ibrahim, en ur lenn ar gwerzenn : 'Ha grit eus Maqam Ibrahim ul lec'h a bedenn'. En em lakaat a reas ivez etre Maqam Ibrahim ha Baitullah -Kaaba-. -Ma zad a lavare ; - 'ha n'ouzon ket nemet m'en deus meneget gant ar profed sallallallaahu alaihi Wasallam, e oa bet lennet gant ar profed ar surahoù Al Kaafiruun hag Al Ikhlaash en div bedenn rak'ah -e Maqam Ibrahim-. Neuze e tistroas da Baitullah, goude-se e frotas - pokat pe saludiñ - Rukun - penn-kentañ an Tawaf -, neuze ez eas er-maez eus dor - ar C'haaba - war-du menez Safa. Ha pa dostaas ouzh Shafa e lennas : 'E gwirionez emañ Shafa ha Marwa e-touez sinoù Allah, kregiñ a reomp -sa'i- gant ar pezh en deus lavaret Allah Subhanahu Wa. Kregiñ a ra an uhelaat'. Kregiñ a reas da ober ar bedenn adalek Safa, goude-se e pignas war ar menez betek gwelet ar C'haaba, goude-se e lavaras takbir, tahlil ha tahmid en ur lavarout : 'N'eus doue ebet nemet Allah hepken n'en deus kenlabourer ebet. Dezhañ eo ar rouantelezh ha dezhañ eo an holl veuleudi. -Eñ- eo an Holl-C'halloudek a ro buhez hag an Holl-C'halloudek a lazh, hag Eñ a zo hollc'halloudek war pep tra. N'eus doue ebet nemet Allah hepken, n'en deus kenlabourer ebet, a seven e bromesaoù, a sikour e servijerien hag a drec'h an holl strolladoù e-unan'. Neuze e pede etre al lennadennoù, goude e lavare al lennadenn teir gwech. Diskenn a reas neuze da Marwa, en ur gerzhout evel-se pa oa e dreid eeun, e rede e-kreiz ar saonenn. Pa voe pignet e zivhar e kerzhas betek erruout e Marwa. E Marwa e reas ar pezh a reas e Shafa. Ha pa voe echuet e Tawaf e Marwa, e lavaras : 'Ma vije bet dirak ar pezh a oa a-dreñv din, ne gasfen ket al loen lazhet -al hadyu-, hag e rafen anezhañ un Umrah. Piv bennak ac'hanoc'h ne zegaso ket ul loen aberzhet, degemer anezhañ ha grit anezhañ un oberenn a azeulerezh'. Setu an holl a oa tahallul ha berraet o blev nemet ar profed hag an dud o doa degaset al loened lazhet. Neuze Suraqah bin Malik bin Ju'syum a savas hag a lavaras; "O kannad Allah, ha talvezout a ra kement-mañ evit ar bloaz-mañ, pe da viken ?" -An daneveller- a lavaras; 'Ar profed sallallalaahu alaihi wasallam a liammas e vizoù gant e vizoù hag a respontas : 'Umrah a zo e-barzh an Hajj - hajj tamattu' - setu penaos e vez graet'. Lavaret en deus div wech ha goude-se e lavaras : 'Nann - ne dalvez kement-mañ nemet evit ar bloaz-mañ - met da viken''. -An daneveller- a lavaras; 'Ali Radliallahu Anhu a zeuas gant ur c'hamel -al hadyu- eus ar profed sallallallaahu alaihi wasallam, setu ma kavas Fatima, unan eus an dud a oa en e sav e-kreiz o wiskañ dilhad livioù hag o wiskañ skoedoù-daoulagad. Ali a damall anezhi, setu ma lavaras Fatimah ; 'Ma zad - ar profed - en deus lavaret din ober kement-mañ'. Ali Radliallahu Anhu a lavaras e-pad ma oa en Irak : 'Neuze ez on aet da c'houlenn kuzul digant kannad Allah sallallallaahu alaihi Wasallam ha klemm a ran diwar-benn oberoù Fatimah am eus nac'het. Setu e respontas : 'Hi - Fatimah - he deus reizh, gwir he deus. Petra am eus lavaret pa felle deoc'h ober an Hajj da gentañ ? ' Ali a respontas; 'Lavaret em eus; 'O Allah, sevel a ran ar vouezh a oa bet savet gant da gannad Sallallahu Alaihi Wasallam'. Lavaret en deus : 'E gwirionez, degaset em eus ul loen aberzh, neuze na gemerit ket perzh en tahallul'. -An daneveller- a lavaras; Kant a oa en holl al loened aberzh a zegasas Ali eus Yemen hag ar re a zegasas Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam eus Medina. Neuze an holl a reas tahallul hag a verraas o blev nemet ar profed sallallaahu alaihi Wasallam hag an dud a zegase al loened aberzh. Pa zeuas deiz Tarwiyah ez ejont holl da Mina hag e krijont o mennozh da Hajj. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a bignas en ur c'harr, hag eno e reas ar pedennoù kreisteiz, Asr, Maghrib, Isha' ha Fajr. Gortozit neuze un tamm betek ma savfe an heol, neuze gourc'hemennit sevel ar c'hombod e Mash'aril, haram eo, setu ma vez plantet e Namirah. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a gerzhas neuze evel ma rae ar Quraysh kustum, met paouez a reas e Mash'aril Haram pe Muzdalifah. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a aotreas anezhañ da erruout en Arafat. Ha pa dostaas ouzh ar c'hoad a oa bet savet e Namirah, e paouezas eno. Pa voe kuzhet an heol e c'hourc'hemennas degas e gañval - Qashwa -, ha mont a reas warni betek erruout e traoñ ar c'hoad. Neuze e prezegas d'ar bobl : 'E gwirionez, ho gwad, ho pinvidigezh, ho enor hag ho eürusted - ho gloar - a zo haram evel ma'z eo haram en deiz-mañ deoc'h, er miz-mañ ha war ho douar, ho pet soñj anezhañ, sesun Gwirionez an holl aferioù jahiliyyah a zo bet mezhekaet dindan va zreid, gwad ar jahiliyyah a zo bet mezhekaet hag ar gwad am eus gwallgaset da gentañ a oa gwad Rabi'ah bin Harith - en doa goulennet boued digant ar Bani Sa'ad a-raok ha goude-se e oa bet lazhet gant Hudzail -, diskaret eo bet uzur ar Jahiliyya e-keit ma oa bet diskaret ar c'hentañ Usury Isury an usura, da lâret eo an usura graet gant Abbas bin Abdul Muthallib, pep tra a zo bet nullet. Setu, doujit Allah dirak ar merc'hed, rak graet hoc'h eus anezho gwragez gant urzh Allah ha lakaet hoc'h eus ar farji da vezañ lezennel gant komzoù Allah. E gwirionez, ho gwir warno eo ne lezfent ket tud all a gasait da gousket en ho gwele. Ma ra ho gwragez kement-se, skoit warno gant un taol na raio ket a boan. Hag evit ma pourvezint ac'hanoc'h ha ma gwiskfent ac'hanoc'h en un doare mat. Lezel a ran deoc'h daou dra ha, ma chomit stag outo, ne'z it ket da goll, da lâret eo Levr Allah. Ha karget oc'h em c'henver. Neuze petra fell deoc'h lavaret ? ' Respont a rejont; 'Testeni a reomp hoc'h eus treuzkaset, kaset da benn oberoù ha roet kuzulioù. Setu e lavaras, o tiskouez e viz war-du an oabl : « O Allah, sellit ! O Allah, test'. Lavaret en deus teir gwech. Neuze e lavaras Bilal ar galv d'ar bedenn, goude an iqamat, goude e kinnigas ar bedenn Zhuhur. -Goude-se- e tistroas Bilal d'ar qamat, neuze e kinnigas ar bedenn Asr ha ne reas pedenn ebet etre an daou. Neuze e redas Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam gant e c'hirri betek tizhout al lec'h wukuf. Neuze e lakaas e c'hañval da azezañ - evel ma stokfe kof ar c'hañval ouzh an dachenn - hag e lakaas ur gordenn-bale dirazañ, neuze e sellas ouzh ar C'hibla. Kenderc'hel a reas da ober wukuf betek ma kouezhas an heol hag e tistroas un tamm ar gouloù melen ha ma kouezhas boul an heol. Neuze e skoazellas Usamah bin Said hag e kuitaas. Stagañ a reas ivez Qashwa gant reier, evel ma tostae e benn ouzh diazez favioù ar c'hirri ma oa o vont warni. En ur ober sinoù gant e zorn dehou e lavaras : « O tud, bezit sioul, bezit sioul ! ' Bep tro ma astenne reier e c'hañval, e tiskuizhe un tamm evit ma savfe ar c'hañval un tammig. Neuze e erruas e Muzdalifah, neuze e reas ar pedennoù Maghrib hag Isha' eno gant ur galv d'ar bedenn ha daou iqamat. Ha ne reas pedenn ebet etre an daou. Neuze e kousk betek an noz. Kinnig a reas pedenn an deiz pa voe sklaer dezhañ e oa an deiz, gant ur galv d'ar bedenn hag un iqamat. Goude-se e pignas war ar Qashwa betek erruout e Mash'aril Haram, goude-se e pignas war ar menez hag e veulas Allah -bertahmid-, e veuleudias -bertakbir- hag e kadarnaas -bertahlil-. Kenderc'hel a reas da ober Wukuf betek ma voe an heol sklaer penn-da-benn, ha goude-se e kuitaas a-raok ma savfe an heol. Dougen a rae Fadl bin Abbas - un den gant blev brav, kroc'hen gwenn ha koant - war e gein. Pa oa Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam o vont kuit e tremenas dirak merc'hed o redek, setu e sellas outo ha goude e lakaas e zorn war an tu all. E-keit-se e troas Fadl e zremm war-zu an tu all. Erruet e Muhassar, e fiñvas un tamm ha goude-se e kemeras un hent berr betek ar Kubra -Aqabah- Jumrah, hag e erruas diouzhtu er Jumrah a oa war ribl ar wezenn. Neuze e taolas seizh mein gant un takbir war bep taol, -gant- mein bihan a oa ken bras ha mein bihan eus ur c'hleze. Hag e taolas anezhañ eus kof an draonienn. Neuze ec’h eas d’al leac’h ma veze lazet al loened sakrifis. Eno e lazhas e-unan tri loen aberzh ha tri-ugent, hag e roas da Ali ar peurrest asambles gant al loened aberzh. Neuze e c'hourc'hemennas ma vije lakaet un tamm eus ar c'hig a-gostez eus pep loen aberzh a lazhe ha goude-se e vije lakaet lakaat anezhañ en ur billig, ha poazhañ anezhañ goude. Rasulullah hag Ali o deus debret hag evet ar soubenn ivez. Neuze ez eas Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam d'ar C'haaba - evit ober Tawaf Ifadhah -, goude-se e reas ar bedenn kreisteiz e Makkah hag e teuas da gavout Bani Abdul Muththalib a oa o dastum dour Zamzam. Lavarout a reas : « Kemer anezhañ, o Bani Muthtalib. Ma ne vije ket bet trec'h an dud warnoc'h o reiñ deoc'h hoc'h evaj, em bije stourmet ganeoc'h. Neuze e rojont dezhañ ur podad, hag e evas anezhañ.