Hadith Representative
Disingkaplah betis-nya hingga orang-orang yang menyembah Allah tetap bersujud
Imam Muslim : 269و حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ نَاسًا فِي زَمَنِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ بِالظَّهِيرَةِ صَحْوًا لَيْسَ مَعَهَا سَحَابٌ وَهَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ صَحْوًا لَيْسَ فِيهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا كَمَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ أَحَدِهِمَا إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ لِيَتَّبِعْ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ فَلَا يَبْقَى أَحَدٌ كَانَ يَعْبُدُ غَيْرَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ مِنْ الْأَصْنَامِ وَالْأَنْصَابِ إِلَّا يَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ وَغُبَّرِ أَهْلِ الْكِتَابِ فَيُدْعَى الْيَهُودُ فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَمَاذَا تَبْغُونَ قَالُوا عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى النَّارِ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ ثُمَّ يُدْعَى النَّصَارَى فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ لَهُمْ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَيُقَالُ لَهُمْ مَاذَا تَبْغُونَ فَيَقُولُونَ عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا قَالَ فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ تَعَالَى مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ أَتَاهُمْ رَبُّ الْعَالَمِينَ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى فِي أَدْنَى صُورَةٍ مِنْ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا قَالَ فَمَا تَنْتَظِرُونَ تَتْبَعُ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ قَالُوا يَا رَبَّنَا فَارَقْنَا النَّاسَ فِي الدُّنْيَا أَفْقَرَ مَا كُنَّا إِلَيْهِمْ وَلَمْ نُصَاحِبْهُمْ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ لَا نُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا حَتَّى إِنَّ بَعْضَهُمْ لَيَكَادُ أَنْ يَنْقَلِبَ فَيَقُولُ هَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ آيَةٌ فَتَعْرِفُونَهُ بِهَا فَيَقُولُونَ نَعَمْ فَيُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ فَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِهِ إِلَّا أَذِنَ اللَّهُ لَهُ بِالسُّجُودِ وَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ اتِّقَاءً وَرِيَاءً إِلَّا جَعَلَ اللَّهُ ظَهْرَهُ طَبَقَةً وَاحِدَةً كُلَّمَا أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ خَرَّ عَلَى قَفَاهُ ثُمَّ يَرْفَعُونَ رُءُوسَهُمْ وَقَدْ تَحَوَّلَ فِي صُورَتِهِ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا ثُمَّ يُضْرَبُ الْجِسْرُ عَلَى جَهَنَّمَ وَتَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَقُولُونَ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجِسْرُ قَالَ دَحْضٌ مَزِلَّةٌ فِيهِ خَطَاطِيفُ وَكَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَكُونُ بِنَجْدٍ فِيهَا شُوَيْكَةٌ يُقَالُ لَهَا السَّعْدَانُ فَيَمُرُّ الْمُؤْمِنُونَ كَطَرْفِ الْعَيْنِ وَكَالْبَرْقِ وَكَالرِّيحِ وَكَالطَّيْرِ وَكَأَجَاوِيدِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَمَخْدُوشٌ مُرْسَلٌ وَمَكْدُوسٌ فِي نَارِ جَهَنَّمَ حَتَّى إِذَا خَلَصَ الْمُؤْمِنُونَ مِنْ النَّارِ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ بِأَشَدَّ مُنَاشَدَةً لِلَّهِ فِي اسْتِقْصَاءِ الْحَقِّ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِلَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِإِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ فِي النَّارِ يَقُولُونَ رَبَّنَا كَانُوا يَصُومُونَ مَعَنَا وَيُصَلُّونَ وَيَحُجُّونَ فَيُقَالُ لَهُمْ أَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ فَتُحَرَّمُ صُوَرُهُمْ عَلَى النَّارِ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا قَدْ أَخَذَتْ النَّارُ إِلَى نِصْفِ سَاقَيْهِ وَإِلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا مَا بَقِيَ فِيهَا أَحَدٌ مِمَّنْ أَمَرْتَنَا بِهِ فَيَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا أَحَدًا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ نِصْفِ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا أَحَدًا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا خَيْرًا وَكَانَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ يَقُولُ إِنْ لَمْ تُصَدِّقُونِي بِهَذَا الْحَدِيثِ فَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا } فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ شَفَعَتْ الْمَلَائِكَةُ وَشَفَعَ النَّبِيُّونَ وَشَفَعَ الْمُؤْمِنُونَ وَلَمْ يَبْقَ إِلَّا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنْ النَّارِ فَيُخْرِجُ مِنْهَا قَوْمًا لَمْ يَعْمَلُوا خَيْرًا قَطُّ قَدْ عَادُوا حُمَمًا فَيُلْقِيهِمْ فِي نَهَرٍ فِي أَفْوَاهِ الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ نَهَرُ الْحَيَاةِ فَيَخْرُجُونَ كَمَا تَخْرُجُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ أَلَا تَرَوْنَهَا تَكُونُ إِلَى الْحَجَرِ أَوْ إِلَى الشَّجَرِ مَا يَكُونُ إِلَى الشَّمْسِ أُصَيْفِرُ وَأُخَيْضِرُ وَمَا يَكُونُ مِنْهَا إِلَى الظِّلِّ يَكُونُ أَبْيَضَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّكَ كُنْتَ تَرْعَى بِالْبَادِيَةِ قَالَ فَيَخْرُجُونَ كَاللُّؤْلُؤِ فِي رِقَابِهِمْ الْخَوَاتِمُ يَعْرِفُهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ اللَّهِ الَّذِينَ أَدْخَلَهُمْ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا خَيْرٍ قَدَّمُوهُ ثُمَّ يَقُولُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ فَمَا رَأَيْتُمُوهُ فَهُوَ لَكُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُونَ يَا رَبَّنَا أَيُّ شَيْءٍ أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُ رِضَايَ فَلَا أَسْخَطُ عَلَيْكُمْ بَعْدَهُ أَبَدًا قَالَ مُسْلِم قَرَأْتُ عَلَى عِيسَى بْنِ حَمَّادٍ زُغْبَةَ الْمِصْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ فِي الشَّفَاعَةِ وَقُلْتُ لَهُ أُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْكَ أَنَّكَ سَمِعْتَ مِنَ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ فَقَالَ نَعَمْ قُلْتُ لِعِيسَى بْنِ حَمَّادٍ أَخْبَرَكُمُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَرَى رَبَّنَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ إِذَا كَانَ يَوْمٌ صَحْوٌ قُلْنَا لَا وَسُقْتُ الْحَدِيثَ حَتَّى انْقَضَى آخِرُهُ وَهُوَ نَحْوُ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا قَدَمٍ قَدَّمُوهُ فَيُقَالُ لَهُمْ لَكُمْ مَا رَأَيْتُمْ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ بَلَغَنِي أَنَّ الْجِسْرَ أَدَقُّ مِنْ الشَّعْرَةِ وَأَحَدُّ مِنْ السَّيْفِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ اللَّيْثِ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ وَمَا بَعْدَهُ فَأَقَرَّ بِهِ عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ بِإِسْنَادِهِمَا نَحْوَ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ إِلَى آخِرِهِ وَقَدْ زَادَ وَنَقَصَ شَيْئًا
Era [Suwaid bin Sa’id] yannyumiza, yagamba nti, [Hafs bin Maisarah] yannyumiza okuva ku [Zaid bin Aslam] okuva ku [‘Ata’ bin Yasar] okuva ku [Abu Sa’id Al Khudri] nti ekibinja ky’abantu mu kiseera ky’omubaka wa Allah (okusaasira n’emirembe bibeere ku ye) kyabuuza nti, ‘Ayi Omubaka wa Allah! Tunalaba Mukama waffe ku lunaku lw’amazuukira?’. Yamuddamu nti, ‘Okuba enduulu okulaba enjuba ku lunaku olutangaavu nga temuli bire?’. Ne baddamu nti, ‘Nedda ggwe Omubaka wa Allah. Awo n’agamba nti, ‘Okuba enduulu okulaba omwezi mu kiro ky’omwezi omujjuvu nga tewali bire?’. Ne baddamu nti, ‘Nedda.’ Awo n’agamba nti: ‘Temugugumbula kulaba Mukama wammwe, wabula nga bwe mutagugumbula kulaba omu ku bombi. Ku lunaku lw’enkomerero, omuyita ajja kuleekaana nti ‘Buli bantu bagoberere ebyo bye baali basinza edda’, okutuusa nga tewali agenda kusinza mulala okuggyako Allah mu ngeri y’ebifaananyi n’ebibumbe wabula nga bagwa mu geyena, okutuusa nga tewali asigaddewo okuggyako abo abasinza Allah; abantu abalungi n’ababi, n’abantu b’Ekitabo abalala, olwo Abayudaaya ne bayitibwa ne bababuuza nti, ‘Musinza ki? ' Ne baddamu nti, 'Twasinzanga Uzair omwana wa Allah'. Awo ne kigambibwa nti, ‘Mulimba, Allah teyakola bakazi na baana. Olwo oyagala ki? ' Ne baddamu nti, 'Tulina ennyonta, Ayi Mukama waffe, kale tuwe eky'okunywa'. Olwo ne baweebwa akabonero ku kintu ekyabazikiza ennyonta, olwo ne batwalibwa mu geyena, nga balinga abakuba abalala, olwo ne bagwa mu geyena’. Awo Abakristaayo ne bayitibwa, ne babuuzibwa nti, ‘Musinza ki? ' ne baddamu nti, 'Twasinzanga Masiya omwana wa Allah'. Olwo ne babagamba nti, ‘Mulimba. Allah tatwala bakazi na baana.’ Kinaagambibwa nti, ‘Mwagala ki?’. Bajja kugamba nti, ‘Tulina ennyonta, ai Mukama waffe! Tuwe ekyokunywa.’ Ajja kugamba nti, ‘Awo kijja kubategeeza nti, ‘Temunywa?’. Era balikuŋŋaanyizibwa mu Ggeyeena nga bwe kiri eky’ekyewuunyo, abamu ne bakuba abalala, n’oluvannyuma ne bagwamu, okutuusa nga tewali asigaddewo okuggyako abo abasinza Allah, okuva mu batuukirivu n’abaavu. Olwo Allah ajja gye bali mu ngeri etangaavu gye basobola okulaba. Allah ajja kugamba nti, ‘Mulindirira ki, nga buli ggwanga ligoberera ebyo bye basinza?’. Bajja kugamba nti, ‘Ayi Mukama waffe! Tweyawula ku bantu b’ensi eno nga twetaaga bye twetaaga okuva gye bali, naye tetwabakola mukwano.’ Olwo Allah ajja kugamba nti, ‘Nze Mukama wammwe’. Kale bajja kugamba nti, ‘Nnoonya obuddukiro mu Allah okuva gy’oli; tetujja kugatta kintu kyonna na Allah.’ Babyogera emirundi ebiri oba esatu, olwo abamu ne bagenda okukyuka, olwo Allah n’abuuza nti; "Waliwo obubonero bwonna wakati wo naawe, kw'osobola okubutegeera?" ne baddamu nti; "Yee" olwo ennyana ye n'ebikkulwa, newabaawo n'omu yasigalawo eyali avunnama Allah emabegako okuva munda mu ye -mu bwesimbu- okuggyako nga Allah yamukkirizza okuvunnama. Era tewali asigaddewo eyavuunama emabegako olw’ego ne riya` okuggyako nga Allah yamufuula omugongo mu kifo kimu, buli lwe yayagala okuvunnama ng’agwa ku mugongo gw’ensingo. Olwo nebayimusa emitwe era Allah yali akyuse n’afuuka ekifaananyi kye baali basobola okulaba omulundi ogwasooka, Allah n’agamba nti: v “Nze Rabb wo.” Bwe batyo ne bagamba nti; “Ggwe Rabb waffe.” Awo omutala ne gugololwa ku Jahannam, era okwegayirira ne kubaawo mu kiseera ekyo, ne beemulugunya; "Ayi Allah, lokola, lokola." Waliwo eyabuuzizza nti; "Ayi Omubaka wa Allah, omutala ogwo kye ki?" n’addamu nti; "Ekifo ekiseerera ekiyinza okusereba, waliwo ebisenya ekyuma, ebikoola by'ekyuma n'amaggwa ag'ekyuma ebikoleddwa mu miti egy'amaggwa. Olwo abakkiriza bajja kukiyitamu ng'okumyansa kw'eriiso, ng'embuyaga, ng'empewo, ng'ebinyonyi, ng'embalaasi ezidduka, n'ensolo ezeebagadde. Olwo wajja kubaawo Abasiraamu abalokoka, abamu ne bakutulwamu ne balwawo n'abamu ne basuulibwa mu geyena. Kale." nti abakkiriza bwe basumululwa okuva mu geyena, Kale olw’oyo omwoyo gwange gwe guli mu ngalo ze, tewali n’omu ku mmwe anywerera nnyo mu kwegayirira Allah mu kusaba al-Haq ku lunaku lw’enkomerero ku lwa baganda be abali mu geyena, baleekaana; Bwe batyo ne babagamba nti; "Ggyayo abantu b'omanyi." Kale ebifaananyi byabwe byali biddugavu kubanga byayokebwa omuliro gwa geyena, olwo ne baggyayo abantu bangi nnyo abaali balidde ggeyeena okutuuka wakati mu nnyana zaabwe n’okutuuka ku maviivi gaabwe. Awo ne bagamba nti; "Ayi Mukama, tetukyasigadde na muntu yenna gwe watulagira." Awo Allah n’agamba nti; "Ddayo, olwo oyo yenna gw'osanga mu mutima gwe ebikolwa ebirungi ebizitowa nga dinali, olwo omuggyeyo." Baggyayo ssente nnyingi bwe zityo, olwo ne bagamba nti; "Ayi Rabb waffe, tetulekamu muntu yenna gwe watulagira." Awo Allah n’agamba nti; "Ddayo, olwo oyo yenna gw'osanga mu mutima gwe ogw'obulungi obw'ekitundu kya dinaali, olwo omuggyeyo." Bwe batyo ne basaasaanya ssente nnyingi. Awo ne baddamu ne bagamba nti; "Ayi Rabb waffe, tetuleseemu muntu yenna gwe watulagira." Awo Allah n’agamba nti; "Ddayo, olwo oyo yenna gw'osanga mu mutima gwe nga mulungi ng'empeke ya kasooli, giggyemu." Bwe batyo ne baddamu okuggyayo ssente nnyingi nnyo. Awo ne bagamba nti, “Ayi Mukama waffe, tetulese kalungi konna mu kyo.” Abu Sa’id al Khudri yagamba nti, ‘Bw’oba tokkiriza hadith eno, nsaba osome aya eno: -Mazima Allah tasobya muntu yenna wadde nga zarrah, era bwe wabaawo empisa ennungi nga zarrah, mazima Allah ajja kugikubisaamu n’okumuwa empeera ennene.- -Qs. Nisa emu: 40-. Allah olwo n’agamba nti: ‘Bamalayika, Bannabbi n’abakkiriza beegayirira, kati abo abataagayirira be basaasira ennyo.’ Awo Allah n’akwata omukono okuva mu buziba bwa geyena, okuva munda Allah n’aggyayo abantu abatakola bulungi n’akatono, era nga baali bamaze okubumba ng’amanda amaddugavu. Olwo Allah n’abasuula mu mugga oguli mu maaso g’eggulu oguyitibwa omugga gw’obulamu. Olwo ne ziva mu mugga ng’ensigo ezimera mu kukulukuta kw’omugga, toziraba nga zikula -ziseeyeeya- ku mayinja oba emiti nga zigoba -omusana. Olwo ezo - ezikula ng’ensigo - ziba za kyenvu ne kiragala mu langi, ate ezo eziri mu kisiikirize zijja kuba njeru’. Olwo banne ne babuuza nti, ‘Ng’olinga asumba mu kitundu ky’Ababedouin?’. Yayongera n’agamba nti: ‘Awo ne bavaayo nga luulu, ate nga ku maviivi gaabwe waaliwo empeta abantu ab’omu ggulu ze baali basobola okutegeera. Era be bantu Allah be yasumulula n’abateeka mu ggulu nga tebalina bikolwa birungi wadde ekisa n’akatono. Allah olwo n’agamba nti: ‘Muyingire mu ggulu. Kye mulaba, nti ojja kuba nabyo'. Ne baddamu nti, ‘Ayi Rabb waffe, mazima otuwadde ekintu ky’otowangako muntu yenna ku batuuze ku nsi’. Allah olwo n’agamba nti: ‘-Mu butuufu- bye twabategekera bisinga bino byonna’. Ne baddamu nti, ‘Ayi Rabb, kiki ekisinga bino byonna!’ Allah n’addamu nti: ‘Okusiima kwange, sijja kukunyiiga n’akatono’. Muslim yagamba nti, ‘Nnasoma hadith eno mu maaso ga [Isa bin Hammad Zughbah al Mishri] ku bikwata ku kwegayirira. Namugamba nti, ‘Ntuusa hadiisi eno okuva gy’oli, nti owulidde okuva ku [Laits bin Sa’d] okuva ku [Khalid bin Yazid] okuva ku [Sa’id bin Abu Hilal] okuva ku [Zaid bin Aslam] okuva ku [Atha bin Yasar] okuva ku [Abu Sa’id Al Khudri] nti yagamba nti, ‘Ayi Omubaka wa Allah, tunaalaba Rabb waffe?’. Rasulullah Sallallahu ‘alaihi wa Sallam yabuuza mu kuddamu nti: ‘Ofuna akabi konna mu kutunuulira enjuba ku lunaku olutangaavu?’. tuddamu nti; 'Nedda'. Olwo ne ngenda mu maaso ne hadiisi okutuusa lwe yaggwa. Era hadiisi eno eringa hadiisi ya Hafsh bin Maisarah’. Era oluvannyuma lw’ebigambo bye yayongerako nti, ‘nga talina bikolwa wadde ebirungi n’akatono’. Awo ne babagamba nti, ‘Ku lwammwe bye mwalaba era bwe byali bwe mutyo naye’. Abu Sa’id yagamba nti, ‘kinzijidde nti ebibanda bitono okusinga enviiri ate nga bisongovu okusinga ebitala’. Era mu hadith ya Laith tewali redaction: ‘Bagamba nti, ‘Ayi Rabb waffe, otuwadde ekintu ekitaweebwa muntu yenna mu nsi’. Era sentensi oluvannyuma lw’ekyo. Era Isa bin Hammad yakkiriza'. Kitugambye nti [Abu Bakar bin Abu Syaibah] atugambye [Ja’far bin Aun] atugambye [Hisyam bin Sa’d] atugambye [Zaid bin Aslam] y’emu ne isnad eyokubiri nga hadith ya Hafsh bin Masarah, okutuuka ku sentensi esembayo, era waliwo okugatta n’okuggyako’.