Hadith Representative
Tata cara Nabi Bertolak dari Arafah ke Muzdalifah, bermalam, berdzikir, dan memberi keringanan bagi orang lemah
Imam Abu Dawud : 1628حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيَّانِ وَرُبَّمَا زَادَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ الْكَلِمَةَ وَالشَّيْءَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ وَأَهْلًا يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا يَعْنِي ثَوْبًا مُلَفَّقًا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا فَصَلَّى بِنَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ فَقَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَذْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ فَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَرَأَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ قَالَ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ قَالَ ابْنُ نُفَيْلٍ وَعُثْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سُلَيْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَوَحَّدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعَدَ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَصَنَعَ عَلَى الْمَرْوَةِ مِثْلَ مَا صَنَعَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ الطَّوَافِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ إِنِّي لَوْ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَلَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيُحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلْأَبَدِ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى ثُمَّ قَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ عَلِيٌّ ذَلِكَ عَلَيْهَا وَقَالَ مَنْ أَمَرَكِ بِهَذَا فَقَالَتْ أَبِي فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الْأَمْرِ الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحْلِلْ قَالَ وَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ قَالَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ لَهُ مِنْ شَعْرٍ فَضُرِبَتْ بِنَمِرَةٍ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ بِالْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةٍ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا إِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دِمَاؤُنَا دَمُ قَالَ عُثْمَانُ دَمُ ابْنُ رَبِيعَةَ و قَالَ سُلَيْمَانُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ و قَالَ بَعْضُ هَؤُلَاءِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ اتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَإِنِّي قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ ثُمَّ قَالَ بِأُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حِينَ غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَس
Уый нын радзырдтой [Абдулла бин Мухаммад Ан Нуфаили], [Усман бин Абу Сяибах], [Хисям бин Аммар] æмæ [Сулайман бин Абдуррахман Ад Димасыки], æмæ гæнæн ис, æмæ дзы иуæй-иутæ иннæтæм бафтыдтой иу хъуыдыйад. Уыдон загътой; загъта нын [Хатим бин Исмаилæн], загъта нын [Джафар бин Мухаммадæн] [йæ фыдæй], загъта уый; Мах фембæлдыстæм [Джабир бин Абдулла], стæй йæм куы бахæццæ стæм, уæд бафарста уыцы адæмы тыххæй, цалынмæ мæнмæ нæ бахæццæ, уæдмæ. Æз зæгъын; Æз дæн Мухаммад бин Али бин Хусейн. Уый фæстæ мын йæ къух мæ сæрмæ æрбадардта æмæ мын мæ роны уæллаг дæгъæл ралыг кодта, стæй мын мæ роны дæллаг дæгъæл ралыг кодта, стæй йæ къух дыууæ дзыккуйы æхсæн æрæвæрдта æмæ æз уыцы рæстæджы уыдтæн гыццыл сывæллон. Уæд загъта; æгас цу, ме фсымæр. Бафæрс, цы дæ фæнды, уый. Уæд æй бафарстон, цалынмæ куырм лæг уыд, уæдмæ. Уæд æрцыд куывды рæстæг, уæд æрлæууыд, йæ иу хай иннæйы кæй æрцахста, ахæм роныл, алы хатт дæр æй йæ уæхсчытыл куы æрæвæрдта, уæд æм дыууæ кæроны æрбаздæхтысты, дарæсы гыццыл кæй уыдысты, уый тыххæй. Уый фæстæ скуывта Немæ, цалынмæ йæ æмбæрзæн æвæрд уыд дарæс æвæрыны бынаты сæрмæ. Уæд æз загътон; Радзурут нын Расулуллахы хаджы тыххæй. Уый фæстæ йæ къухæй æвдыста æмæ нымадта нæуæдз. Уæд загъта; Æцæгæй та, Расулуллах æнæ хадж кæнгæйæ баззад 9 азы, уый фæстæ нæуæм азы адæмы æхсæн фехъусын кодтой, Расулуллах æххæст кæнын кæй фæндыд. Уæд бирæ адæм æрцыдысты Мæдинæмæ, се ппæты дæр фæндыд Расулуллахы фæдыл ацæуын æмæ уый куыд кодта, афтæ бакæнын. Уæд рацыд Расулуллах æмæ йемæ рацыдыстæм, цалынмæ Дзул Хулайфæмæ нæ бахæццæ стæм, уæдмæ, æмæ Асма` бинт Умаисæн райгуырд Мухаммад бин Абу Бакр. Уый фæстæ арвыста минæвар Расулуллахмæ, цæмæй йæ бафарстаид; цы кæнон? Уый фæстæ загъта: «Дæхи ныссæрф æмæ дæ фарджи — дæ æнæуи буаргъæдтæ — æрбатых æмбæрзæныл, æмæ бацу ихраммæ». Уый фæстæ Расулуллах скуывта мæзджыды, уый фæстæ абадт Аль-Кашвайы теуайыл, цалынмæ йæ теуа Аль-Байдайыл нæ уыд, уæдмæ. -загъта Джабир; Æз кастæн, мæ цæстытæ цас уыдтой, уыйбæрц мæ разы, адæмæй, кæцытæ цыдысты æмæ цæуынц, æмæ афтæ рахиз фарсæй, галиу фарсæй афтæ, æмæ йæ фæстæйæ афтæ. Æмæ не 'хсæн уыдис Аллахы минæвар, æмæ йæм æрвыст æрцыд Хъуыран, æмæ йын йæ таквил зыдта. Цы сарæзта, уый мах сарæзтам, уый фæстæ дзырдта монотеизм ахæм хъуыдыйадимæ: ЛАББАЙКАЛЛААХУММА ЛАББАЙК, ЛАББАЙКА ЛАА СЯРИИКА ЛАКА ЛАББАЙК ИННАЛ ХАМДА ВАН НИ'МАТА ВАЛ МУЛКА ЛАА СЯРИИ КАЛАК. -О Аллах, æз æххæст кæнын Дæ сидт, æз æххæст кæнын Дæ сидт, æз æххæст кæнын Дæ сидт. Дæуæн æмбал нæй, æз æххæст кæнын Дæ сидт, æцæгæйдæр æппæт кад, æхцондзинад æмæ æппæт паддзахад дæу у, Дæуæн æмбал нæй. Æмæ адæм уыдысты талбия, цы талбия дзырдтой, уымæй, æмæ Расулуллах æппæт уыдæттæй иу дæр нæ ныууагъта, æмæ Расулуллах дарддæр дзырдта йæ талбия. Джабир загъта; Мах æрмæстдæр фæнд кодтам хадж скæнын. Умра цы хуызæн у, уый нæ зыдтам, цалынмæ йемæ Каабæмæ нæ бахæццæ стæм, уæдмæ. Уый ныссæрфта цæджындзтæ æмæ æртæ хатты æрзылди æмæ цыппар хатты цыд нормалонæй, стæй бацыд Макам Ибрагиммæ æмæ бакаст стих: «Æмæ Макам Ибрагимæн йæ хай скæн куывды бынат». Уый фæстæ Макам Ибрагимы скодта йæхи æмæ Кæйы æхсæн. бах. Перови загъта; [мæ фыд] загъта; [Ибн Нуфаил] æмæ [Усман] загътой; …. -æмæ йæ æз нæ зонын, кæд æмæ Пехуымпарæй нæу, уæд- [Сулайман] загъта; æмæ йæ æз нæ зонын, æрмæст зæгъын; Расулуллах хъуамæ дыууæ ракатæй бакæса Сурæ Аль Ихлас æмæ Сурæ Аль Каафируун. Уый фæстæ æрыздæхт Каабæмæ æмæ йæ рукъон ныссæрфта, стæй рацыд дуарæй Шафæмæ. Уый фæстæ Шафæмæ куы бацыд, уæд бакаст: «ИННАШ ШАФА ВАЛ МАРВАТА МИН СЯАИРИЛЛААХ, НАБДАУ БИМАА БАДА-АЛЛАХУ БИХИ». -Æцæгæйдæр, Шафаа æмæ Марва сты Аллахы сиъары хай. Хуыцау куыд райдыдта, афтæ райдайæм-. Уый фæстæ райдыдта Сафæйæ, схызт ыл, цалынмæ нæ федта Каабæ, уæд загъта такбир æмæ Аллахы монотеизм. Уый загъта: 'ЛАА ИЛАХА ИЛАЛАХУ ВАХДАХУ ЛАА СЯРИИКА ЛАХУ, ЛАХУЛ МУЛКУ УА ЛАХУЛ ХАМДУ ЮХИИ УА ЮМИТУ УА ХУВА 'АЛАА КУЛЛИ СЯИ ИН КАДИР. ЛАА ИЛАХА ИЛЛАЛАХУ ВАХДАХ, АНДЖАЗА ВА'ДАХ ВА НАШАРА 'АБДАХ, ВА ХАЗАМАЛ АХЗААБА ВАХДАХ'. -Иунæг Аллахæй дарддæр кувыны бар кæмæн ис, ахæм хуыцау нæй, æмбал ын нæй, уымæн у æппæт паддзахад æмæ уымæн у æппæт кад, уый у царддæттæг æмæ мæлæт чи æвзæрын кæны, æмæ йæ бон у æппæт дæр саразын. Кувынæн аккаг хуыцау нæй, æрмæстдæр иунæг Аллах, иунæг уый ирвæзын кæны, æмæ æххуыс кæны йæ лæггадгæнджытæн æмæ иунæгæй ныппырх кæны знаджы къордтæ. Уый фæстæ уыцы хъуыддæгты æхсæн скуывта æмæ æртæ хатты ахæм цыдæртæ загъта, стæй ныллæууыд Марвæмæ, цалынмæ йæ къæхты бынтæ йыл куы нæ ныллæууыдысты, уæдмæ, уый æрзылди комы астæу, цалынмæ уæлæмæ схизыны фæстæ, уæдмæ цыд, цалынмæ Марвæмæ нæ бахæццæ, уæдмæ, æмæ Марвæйы сæрмæ сарæзта, Шафайы цы кодта, уый. Марвæйы тавафы кæронмæ уый загъта: «Кæд мæм ивгъуыд рæстæджы фæзындысты, ныртæккæ цы зынынц, уыдон, уæд æз нывонд фос нæ æрбахастаин æмæ дзы умрæ нæ сарæзтаин, уымæ гæсгæ сымахæй нывонд фос чи нæ æрбахæсса, уый хъуамæ скæна тахаллул æмæ йæ скæна умрæ». Уæд æппæт адæм дæр æркъул кодтой æмæ сæ сæрыхъуынтæ ныссагътой, Пехуымпар саллаллаху алейхи васаллям æмæ нывонд фос чи æрхаста, уыцы адæмæй дарддæр. Уæд Суракæ бин Джусям загъта; О, Аллахы минæвар, уый æрмæст нæ азæн у æви æнустæм? Уæд Расулуллах йе 'нгуылдзтæ æрбатыхта æмæ загъта: «Ды афтæ бацыдтæ Хаджы Умрæмæ». Дыууæ хатты йæ загъта: «Нæ, фæлæ æнустæм». Али радлиаллаху 'анху æрцыд Йеменæй Пехуымпар саллаллаху алейхи васалламæн йæ теуатæ хæсгæйæ æмæ ссардта Фатимæ радлиаллаху анхуйы адæмы æхсæн, кæцытæ æххæст кодтой талаллул æмæ дардтой уæгъд æмæ æнæфау дарæс. Уæд Али нæ сразы æмæ загъта; Уый дын чи бафæдзæхста? Фатимæ загъта; мæ фыд. Иракы Али иухатт загъта; Æз æрцыдтæн Расулуллахмæ, цæмæй Фатимæйы смæсты кæнон, цы сарæзта, уый тыххæй æмæ ракуырдтон Расулуллахæй, цы загъта, уый тыххæй фетвæ. Уый фæстæ йын загътон, цы сарæзта, ууыл кæй нæ сразы дæн. Уæд Фатимæ загъта; Æцæгæй та мын уый бафæдзæхста мæ фыд. Уæд Расулуллах загъта: «Уый раст у, раст у». Хадж кæнын куы фæфæнды, уæд цы зæгъыс?» Али загъта; Æз зæгъын: АЛЛАХУММА ИННИИ УХИЛЛУ БИМАА АХАЛЛА БИХИ РАСУУЛУЛЛАХ ШАЛЛАЛЛАХУ АЛАИХИ ВАСАЛЛАМ. -О Аллах, æз дæн талбия Расулуллахы талбияимæ. Уый загъта: «Æцæгæйдæр æз æрбахастон нывонд фос, уæдæ тахаллул ма кæнут». Æмæ Али Йеменæй цы нывонд фос æрбахаста æмæ Пехуымпар Саллаллаху алейхи ва саллам Мæдинæйæ цы нывонд фос æрхаста, уыдоны нымæц уыд сæдæ. Уый фæстæ алчидæр йæ сæртæ æрæвæрдта æмæ йæ сæрыхъуынтæ ныссагъта, Пехуымпар саллаллаху алейхи васаллам æмæ уыдонæй дарддæр æрбахæссут нывонд фос. Уый фæстæ Тарвийы бон куы уыд æмæ Минæмæ куы ацыдысты, уæд æххæст кодтой талбия, цæмæй æххæст кодтаиккой хадж. Уый фæстæ Расулуллах æрбадт хæдтулгæйыл æмæ сарæзта куывдтæ Дхур, Аср, Магриб æмæ Ишаасы, стæй ма Минайы Фаджры, стæй баззад цасдæр рæстæг, цалынмæ хур нæ ракаст, уæдмæ, æмæ бардзырд радта, цæмæй йын сарæзтаиккой хъуынæй конд Къубба. Уый фæстæ Намирайы районы арæзт æрцыд Къубба, уый фæстæ цыд Расулуллах æмæ Къурайш адæм дызæрдыг нæ кодтой, Расулуллах кæй æхсадта Муздалифæйы Машъар Харамы, куыд Къурайш адæм кодтой Джахилийы дуджы. Уæд Расулуллах ахызт, цалынмæ Арафæмæ нæ бахæццæ, уæдмæ æмæ ссардта, Намирæйы йын Къубба кæй æвæрд æрцыд, уый. Уый фæстæ уым æрлæууыд, цалынмæ хурныгуылдмæ нæ бафæдзæхста йæ теуатæ, Къашва`, цæмæй сцæттæ кæной, уый фæстæ йæ саргъ æрæвæрдта, стæй ацыд хохы астæумæ æмæ радзырдта æмæ загъта: «Æцæгæйдæр, дæ туг æмæ дæ мулк сты харам, дæ бон, дæ мæйы æмæ дæ бæстæйы куыд харам у, афтæ». Зон, æнæзонддзинады рæстæджы æппæт хъуыддæгтæ дæр мæ къæхты бын баззадысты, æнæзонддзинады рæстæджы туг ныккалд æмæ фыццаг туг, кæцы ныккалд, уыд Нæ туг - Усман загъта; ома Ибн Рабиайы туг. Уæдмæ Сулейман загъта; Рабиа бин Аль Харит бин Абдул Муттхалибы туг. Иуæй-иутæ дзырдтой; Раздæр æй æхсыры æвæрдтой Бани Саады адæмы æхсæн, уый фæстæ йæ амардтой Худзайлы адæм - æмæ джахилийы роба æрцыд æрæхгæд, фыццаг роба, кæцы æз фесæфтон, уыдис Нæ роба, ома Аббас бин Абдул Муттхалибы роба, æцæгæй та уыцы роба æппæт дæр æрцыд æрæхгæд. Сылгоймæгтимæ ныхас кæнгæйæ тæрсут Аллахæй, æцæгæйдæр сæ райсут Аллахы æууæнкæй, æмæ уæ фардж рæстаг кæнут Аллахы ныхæстæй, æцæгæйдæр уæ бар сыл у, цæмæй уæ хæдзармæ ма уадзой, кæй нæ уарзут, ахæм адæймæгты, кæд афтæ кæнынц, уæд сæ ныццæвут, кæцытæ нæ хъыгдарынц. Уыдонæн ис бар, цæмæй сæ хорз æгъдауæй бафсадай æмæ сæ дарæсай. Æмæ дын ныууагътон ахæм цыдæр, кæцыйы фæдыл нæ фæрæдийдзынæ, куы йыл фидар хæцай, уæд, ома Аллахы чиныг - Хъуыран -. Мæнмæ дæм æрбацæуы фарстатæ, цы хъуыды кæныс? Уыдон дзуапп радтой; Æвдисæн лæууæм, ды кæй æрбахастай æмæ сæххæст кодтай трактаты æмæ радтай уынаффæтæ. Уый фæстæ загъта, йæ амонæн æнгуылдз арвмæ сисгæйæ æмæ адæммæ амонгæйæ, загъта: «О Аллах, æвдисæн, о Аллах, æвдисæн». Уæд Билал иу хатт ракодта сидт æмæ икама. Уый фæстæ сарæзта Зухры куывд, стæй сыстад æмæ сарæзта Асры куывд æмæ æхсæны ницы куывд сарæзта. Уый фæстæ схызт Аль-Касвæмæ, цалынмæ нæ бахæццæ ис вукъуфы бынатмæ, æмæ йæ теуайы царм, ома Аль-Кашва`, æрæвæрдта къæдзæхты ’рдæм, æмæ йæ разы æрæвæрдта Хаблул Мусяйы — ома, кæм æмбырд кодтой, уыцы бынат, стæй йæ цæст æрæвæрдта Киблæмæ, æмæ лæууыд, цалынмæ хур нæ аныгуылд æмæ йæ æрттиваг хуыз нæ фесæфт, уæдмæ. Уый фæстæ йæ фæстæ ахаста Усамæйы, стæй цыд æмæ йæ теуайы æфсæнттæ æрцахста, хуыдтой йæ Къашва`, цалынмæ йæ сæр йæ саргъы бынмæ нæ бахъавыд, уæдмæ, æмæ йæ рахиз къухæй загъта: «Сабыр у, адæймаг, æрсабыр у, адæймаг». Алы хатт дæр йæ сæр бæндæнмæ куы æрбаввахс, уæд æй чысыл феуæгъд кодта, цалынмæ нæ схызт æмæ Муздалифæмæ нæ бахæццæ, уæдмæ иу сидт æмæ дыууæ икамæй баиу ис Магрибы æмæ Ишайы куывдтæм, загъта [Усман]; æмæ дыууæйы æхсæн ницы сунæтон куывдтæ кодта. Уæд ла Сæ фæз иу у, ома; Уый фæстæ æрхуыссыди, цалынмæ райсомы фæстæ нæ сарæзта райсомы куывд, уæд бæрæг уыд, райсом кæй у, уый. [Соломон] загъта; иу сидт æмæ икамæимæ. Уæд сæ дзурын дæр у иугъуызон, ома; Уый фæстæ абадт Кашвайыл, цалынмæ нæ слæууыд Машъар Аль Харамыл, æмæ йыл сбадт. [Усман] æмæ [Сулайман] загътой; æмæ йæ цæст æрæвæрдта Киблæмæ. Уый фæстæ раппæлыд Аллахы æмæ йæ скадджын кодта. [Усман] бафтыдта; æмæ йын кад кæнут. Уый дарддæр лæууыд, цалынмæ райсомы рухс тынг æрттивгæ нæ уыд, уæдмæ, стæй рацыд, цалынмæ хур нæма ракаст, уæдмæ, æмæ райста Аль-Фадхл бин Аль-Аббасы хъугæй, уый уыдис рæсугъд сæрыхъуынтимæ, урс æмæ рæсугъд æрттивгæ лæг. Уый фæстæ, пехуымпар саллаллаху алейхи васаллам куы ацыд, уæд ахызт цалдæр сылгоймаджы разæй, кæцытæ лидзынц, уæд сæм Аль-Фадхл райдыдта кæсын æмæ пехуымпар саллаллаху алейхи васаллам йæ къух æрæвæрдта Аль-Фадхлы цæсгомыл, стæй Аль-Фадхл йæ цæсгом иннæ фарсмæ аздæхта. Уый фæстæ пехуымпар саллаллаху алейхи васаллям йæ къух иннæ фарсмæ æруагъта æмæ Аль-Фадхл йæ цæсгом иннæ фарсмæ æруагъта, нырма кæсгæйæ, цалынмæ Мухасирмæ куы бахæццæ, уæд чысыл фезмæлыд, стæй рацыд астæуккаг фæндагыл, кæцы цыд Джумра Кубрæмæ, цалынмæ нæ бахæццæ Джумрæмæ, цыран уыдис бæлас, уæдмæ æрæппæрста æвæрæнтæ æмæ алкæцыйыл дæр къæдзæх куыд хæдзæф -рогатка- къæдзæх. Уый йæ æрæппæрста хохы астæуæй, стæй ацыд маргæнæн бынатмæ æмæ йæ къухтæй ныццагъта æртæ ссæдз теуайы, æмæ бафæдзæхста Алийæн, цæмæй ма дзы баззад, уыдон ныццæгъда æмæ уый дæр баиу йæ теуаты ныццæгъдынмæ, стæй бардзырд радта, цæмæй алы теуатæ дæр дыууæ адæймагæй фылдæр æххæстгонд æрцæуой æмæ йæ уый фæстæ æрæвæрдтой агуывзæйы æмæ сæ фыцой. Дыууæйæ дæр бахордтой дзидза æмæ цыхтæй банызтой. [Соломон] загъта; стæй уый абадт хæдтулгæйыл æмæ æрыздæхт Каабæмæ æмæ сарæзта Зухур куывд Меккæйы стæй ацыд Бани Абдул Муттхалибмæ, цалынмæ уыдон истой Замзамы дон, уæд загъта: «Нуаз, о Бани Абдул Мутталиб, кæд дæ адæм нæ фæцæф кæндзысты нозт дæттыны хъуыддаджы, уæд æз æцæгæйдæр демæ нуаздзынæн». Стæй йын ведрæ радтой æмæ дзы иу цасдæр банызта.