Hədis
Tata cara Nabi Bertolak dari Arafah ke Muzdalifah, bermalam, berdzikir, dan memberi keringanan bagi orang lemah
Imam Abu Dawud : 1628حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيَّانِ وَرُبَّمَا زَادَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ الْكَلِمَةَ وَالشَّيْءَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ وَأَهْلًا يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا يَعْنِي ثَوْبًا مُلَفَّقًا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا فَصَلَّى بِنَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ فَقَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَذْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ فَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَرَأَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ قَالَ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ قَالَ ابْنُ نُفَيْلٍ وَعُثْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سُلَيْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَوَحَّدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعَدَ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَصَنَعَ عَلَى الْمَرْوَةِ مِثْلَ مَا صَنَعَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ الطَّوَافِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ إِنِّي لَوْ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَلَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيُحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلْأَبَدِ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى ثُمَّ قَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ عَلِيٌّ ذَلِكَ عَلَيْهَا وَقَالَ مَنْ أَمَرَكِ بِهَذَا فَقَالَتْ أَبِي فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الْأَمْرِ الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحْلِلْ قَالَ وَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ قَالَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ لَهُ مِنْ شَعْرٍ فَضُرِبَتْ بِنَمِرَةٍ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ بِالْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةٍ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا إِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دِمَاؤُنَا دَمُ قَالَ عُثْمَانُ دَمُ ابْنُ رَبِيعَةَ و قَالَ سُلَيْمَانُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ و قَالَ بَعْضُ هَؤُلَاءِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ اتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَإِنِّي قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ ثُمَّ قَالَ بِأُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حِينَ غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَس
Bunu bizə [Abdullah bin Məhəmməd Ən-Nufeili], [Osman bin Əbu Şəybə], [Hisyam bin Əmmar] və [Süleyman bin Əbdürrəhman əd-Dimasiqi] danışıb və bəzilərinin digərlərinə bir cümlə əlavə etməsi mümkündür. Onlar dedilər ki, bizə [Hatim bin İsmayıl] danışıb, bizə [Cəfər bin Məhəmməd] atasından danışıb, dedi: “Biz [Cabir bin Abdullah] ilə görüşdük, sonra onun yanına çatanda o, bu insanlar haqqında soruşdu, ta ki mənə çatana qədər. Mən deyirəm ki, mən Məhəmməd bin Əli bin Hüseynəm”. Sonra əlini başıma uzadıb köynəyimin üst düyməsini, sonra köynəyimin alt düyməsini açıb, sonra ovucunu iki məmə ucu arasına qoydu və mən o vaxtlar kiçik bir uşaq idim. Sonra dedi: “Xoş gəlmisiniz, qardaşım. Nə istəyirsən soruş”. Sonra mən ondan kor ikən soruşdum. Namaz vaxtı çatdı, sonra bir tərəfi digərinə yapışmış köynək geyinərək ayağa qalxdı. Hər dəfə onu çiyinlərinə qoyanda paltarının kiçik olması səbəbindən iki ucu geri qayıdırdı. Sonra şalı paltar asmaq üçün yerin üstündə kənara qoyularkən Bizimlə birlikdə namaz qıldı. Sonra mən dedim: “Bizə Rəsulullahın həccindən danış!” Sonra əli ilə işarə etdi və doqquz saydı. Sonra dedi: “Əslində, Rəsulullah doqquz il həcc etmədən qaldı, sonra doqquzuncu ildə insanlar arasında Rəsulullahın həcc etmək istədiyi elan edildi. Sonra Mədinəyə çoxlu insan gəldi, hamısı Rəsulullahın ardınca getmək və onun etdiyi kimi etmək istədi. Sonra Rəsulullah çıxdı və biz onunla birlikdə Zul-Hüleyfəyə çatana qədər yola düşdük və Əsma bint Ümeys Məhəmməd ibn Əbu Bəkri dünyaya gətirdi. Sonra Rəsulullaha bir elçi göndərib soruşdu: Nə edim? Sonra dedi: “Duş qəbul et, cinsiyyət orqanlarını bir parça ilə ört və ehrama gir”. Sonra Rəsulullah (s.a.s.) məsciddə namaz qıldı, sonra Əl-Qəşvə dəvəsinə mindi, dəvəsi Əl-Bəydəyə çatana qədər...” – Cabir dedi; Mən gözlərim görə bildiyi qədər qarşımda baxdım, maşın sürən və piyada gedən insanlardan, sağdan belə, soldan belə, arxasından belə. Allahın Rəsulu (s.a.s.) aramızda idi və ona Quran nazil edildi və o, təkvili bilirdi. O nə etdisə, Biz də etdik, sonra tövhidi bu cümlə ilə oxudu: LƏBBƏYKƏLLAHUMMƏ LƏBBƏYK, LƏBBƏYKƏ LƏƏ ŞƏRİİKƏ LƏKƏ LƏBBƏYK İNNƏL HƏMDƏ VƏ Nİ'MƏTƏ VƏL MULKA LƏƏ ŞƏRİİ KƏLƏK. —İlahi, mən Sənin çağırışını yerinə yetirirəm, mən Sənin çağırışını yerinə yetirirəm, mən Sənin çağırışını yerinə yetirirəm. Sənin şəriki yoxdur, mən Sənin çağırışını yerinə yetirirəm, həqiqətən də bütün həmd, ləzzət və bütün səltənət Sənindir, Sənin şəriki yoxdur. İnsanlar dedikləri təlbiyə ilə təlbiyə etdilər və Rəsulullah (s.a.v.) bunların heç birini rədd etmədi və Rəsulullah (s.a.v.) təlbiyəsini davam etdirdi. Cabir dedi: Biz yalnız Həcc ziyarətini etmək niyyətində idik. Onunla birlikdə Kəbəyə çatana qədər ümrənin necə olduğunu bilmirdik. O, sütunları ovuşdurdu, üç dəfə qaçdı və dörd dəfə normal şəkildə gəzdi, sonra Məqamı İbrahimə gedib ayəni oxudu: “Və Məqamı İbrahimin bir hissəsini namaz yeri et”. Sonra özü ilə Kəbə arasında Məqamı İbrahim etdi. Pərovi dedi: [atam] dedi; [İbn Nufeyl] və [Osman] dedi: …. —Mən bunu Peyğəmbərdən (s) başqasından gəlməsə bilmirəm. —[Süleyman] dedi; —Mən bunu yalnız belə deməkdən başqa bir şey bilmirəm ki, Rəsulullah (s) iki rükətdə İxlas və Kafirun surələrini oxudu. Sonra Kəbəyə qayıtdı, rükuya əl atdı, sonra qapıdan Şəfaya çıxdı. Sonra Şəfaya yaxınlaşanda oxudu: “İNNƏŞ ŞƏFA VƏL MƏRVƏTƏ MİN ŞƏAƏRİLLAAH, NƏBDƏU BİMAƏ BƏDƏALLAHU BİHİ”. —Həqiqətən də Şəfa və Mərvə Allahın si'ərinin bir hissəsidir. Biz Allahın başladığı kimi başlayırıq. — Sonra Səfadan başladı, Kəbəni görənə qədər dırmaşdı, sonra təkbir və Allaha ibadət etdi. O dedi: “LA İLAHƏ İLLƏALLAHU VƏHDƏHU LƏ ŞƏRİİKƏ LƏHU, LƏHUL MULKU VƏ LƏHUL HƏMDU YUHYİİ VƏ YUMİİTU VƏ HUVA ƏLƏ KULLİ SƏYİ İN QADİİR. LƏ İLAHƏ İLLƏALLAHU VƏHDƏ, ƏNCƏZƏ VƏ'DƏH VƏ NƏŞARƏ ƏBDƏH, VƏ HƏZƏMƏL ƏHZƏBƏ VƏHDƏ”. -Tək olan Allahdan başqa ibadətə layiq olan heç bir tanrı yoxdur, Onun şəriki yoxdur, bütün mülk Ona məxsusdur və bütün həmd Ona məxsusdur, dirildən və öldürən Odur və O, hər şeyə qadirdir. Tək olan Allahdan başqa ibadətə layiq heç bir tanrı yoxdur, yalnız O, xilas edir, qullarına kömək edir və düşmən dəstələrini yalnız O məğlub edir. Sonra bu şeylərin arasında dua etdi və üç dəfə buna bənzər bir şey söylədi, sonra Mərvaya endi, ta ki ayaqları onun üzərinə basdıqdan sonra vadinin ortasında qaçdı, ta ki yuxarı qalxdıqdan sonra Mərvaya çatana qədər yeridi və Mərvanın üstündə Şəfada etdiyini etdi. Mərvada təvaf bitənə qədər dedi: "Əgər keçmişdə indi görünən şeylər mənə görünsəydi, qurbanlıq heyvan gətirib onu ümrə etməzdim. Buna görə də aranızdan qurbanlıq heyvan gətirməyən hər kəs Təhallul edib onu ümrə etsin." Sonra bütün insanlar rükuya düşdülər və saçlarını kəsdilər, yalnız Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm - və qurbanlıq heyvanları gətirənlər istisna olmaqla. Sonra Suraqə ibn Cüsyam dedi: "Ey Allahın Rəsulu, bu, yalnız bizim ilimiz üçündür, yoxsa əbədilik üçündür?" Sonra Rəsulullah - sallallahu aleyhi və səlləm - barmaqlarını bir-birinə bağladı və sonra dedi: "Həccdə ümrəyə belə girmisən." O, bunu iki dəfə dedi: "Xeyr, amma əbədi". Əli radiyallahu anhu Yəməndən Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) dəvəsini daşıyaraq gəldi və Fatiməni (sallallahu aleyhi və səlləm) təhallula çatmış, geniş və ləkəsiz paltar geyinmiş insanlar arasında tapdı. Sonra Əli bunu inkar etdi və dedi: “Sənə bunu kim əmr etdi?” Fatimə dedi: “Atam.” İraqda Əli bir dəfə dedi: “Mən Rəsulullahın (sallallahu aleyhi və səlləm) yanına gəldim ki, Fatiməni etdiyi iş üçün təhrik edim və Rəsulullahdan (sallallahu aleyhi və səlləm) qeyd etdiyi şeylər barədə fətva istədim. Sonra ona etdiyini inkar etdiyimi dedim. Sonra Fatimə dedi: “Atam bunu mənə əmr edib.” Sonra Rəsulullah (sallallahu aleyhi və səlləm) dedi: “O, haqlıdır, haqlıdır. Həcc etmək istəyəndə nə deyirsən?” Əli dedi: “Mən deyirəm: ALLAAHUMMA INNII UHILLU BIMAA AHALLA BİHİ RASULULLAH SHALLALLAHU ALEYHI VƏSƏLLƏM.” —Allahım, mən Rəsulullahın təlbiyəsinə təlbiyə edirəm. — O dedi: “Həqiqətən, mən qurbanlıq heyvan gətirdim, ona görə də təhallul etmə”. Əlinin Yəməndən gətirdiyi və Peyğəmbərin Mədinədən gətirdiyi qurbanlıq heyvanların sayı yüz nəfər idi. Sonra hamı tövbə etdi və saçlarını kəsdi, yalnız Peyğəmbər və qurbanlıq heyvanları gətirənlər istisna olmaqla. Tərviyə günü olanda və onlar Minaya yola düşəndə həcc etmək üçün təlbiyə etdilər. Sonra Rəsulullah maşına mindi və Zöhr, Əsr, Məğrib və İşa namazlarını, eləcə də Minada sübh namazlarını qıldı, sonra günəş çıxana qədər bir müddət qaldı və onun üçün saçdan bir qübbə tikilməsini əmr etdi. Sonra Qübbə Nəmirə ərazisində quruldu, sonra Rəsulullah - sallallahu aleyhi və səlləm - gəzdi və Qureyş xalqı Rəsulullahın - sallallahu aleyhi və səlləm - Müzdəlifədəki Məşəri Həramda dəstəmaz aldığına şübhə etmirdi, necə ki, Qureyş cahiliyyət dövründə etdiyi kimi. Sonra Rəsulullah - sallallahu aleyhi və səlləm - Ərəfəyə çatana qədər oradan keçdi və Qübbənin Nəmirədə onun üçün tikildiyini gördü. Sonra orada dayandı, ta ki gün batdıqdan sonra Qaşva adlı dəvəsini hazırlamağı əmr etdi, sonra yəhərlədi, sonra təpənin ortasına çıxdı və xütbə oxudu və dedi: “Həqiqətən, sizin qanınız və malınız haramdır, sizin gününüzdə, ayınızda və ölkənizdə də haramdır. Bilin ki, cahiliyyət dövründə bütün işlər mənim ayaqlarımın altında qalıb, cahiliyyət dövründə tökülən qan və tökülən ilk qan Bizim qanımız idi” - Osman dedi; yəni İbn Rəbiənin qanı. Bu vaxt Süleyman dedi: “Rəbiə ibn əl-Haris ibn Əbdül Müttəlibin qanı”. Bəziləri dedilər: “Əvvəllər o, Bəni Səd qövmü arasında ana südü ilə qidalanırdı, sonra Hüzeyli qövmü tərəfindən öldürüldü və cahiliyyət sələmi ləğv edildi. Mənim ləğv etdiyim ilk sələm bizim sələmimiz, yəni Abbas ibn Əbdül Müttəlibin sələmi idi, əslində bütün bu sələmlər ləğv edildi. Qadınlarla münasibətdə Allahdan qorxun, çünki siz onları Allahın əmanəti ilə qəbul edirsiniz və fərclərinizi Allahın sözləri ilə əsaslandırırsınız, çünki sizin onlar üzərindəki haqqınız budur ki, xoşunuza gəlməyən insanları evinizə buraxmasınlar. Əgər bunu etsələr, onları ağrıtmayan zərbələrlə döyün. Onları yaxşı şəkildə yedizdirib geyindirmək sizin ixtiyarınızdadır. Sizə bir şey qoyub getdim ki, əgər ona əməl etsəniz, sonra yolunuzu azmayacaqsınız, yəni Allahın kitabı olan Quran. Mənim haqqımda suallarınız var, nə düşünürsünüz?” Onlar cavab verdilər: “Biz şəhadət veririk ki, siz risaləni yerinə yetirdiniz və nəsihət verdiniz.” Sonra o, şəhadət barmağını göyə qaldırıb insanlara işarə edərək dedi: “Ey Allah, şahid ol, ey Allah, şahid ol”. Sonra Bilal bir dəfə azan və iqamə oxudu. Sonra zöhr namazını qıldı, sonra ayağa qalxıb əsr namazını qıldı və arada heç bir namaz qılmadı. Sonra Qasvaya qalxdı, ta ki vuquf yerinə çatdı və dəvəsinin qarnını, yəni Qaşvanı qayalara tərəf qoydu, Həblul Müsyahı - yəni onların toplaşdığı yeri - qarşısına qoydu, sonra qibləyə baxdı və günəş batana və sarı rəng bir az yox olana qədər dairə batana qədər ayaq üstə qaldı. Sonra Usamanı arxasına apardı, sonra Qaşva adlı dəvəsinin cilovunu çəkdi, ta ki başı yəhərinin dibinə dəyənə qədər yeridi və sağ əli ilə dedi: “Sakit ol, ey insan, sakit ol, ey insan”. Hər dəfə başı ipə yaxınlaşanda onu bir az boşaltdı, ta ki qalxıb Müzdəlifaya çatana qədər, sonra bir azan və iki iqamə ilə məğrib və işa namazlarına qoşuldu, [Osman] dedi: O, ikisi arasında heç bir sünnət namazı qılmadı. Sonra onların tələffüzü eyni oldu, yəni; sonra sübh azanını eşidənə qədər uzandı. [Süleyman] dedi: "Bir azan və iqamə ilə". Sonra onların tələffüzü eyni oldu, yəni: "Sonra Qaşvaya mindi, ta ki Məşərul-Haramın üzərində dayandı və ona mindi. [Osman] və [Süleyman dedilər: "Və qibləyə tərəf durdu". Sonra Allaha həmd etdi və Onu təriflədi. [Osman] əlavə etdi: "Və Ona ehtiram göstərdi". Səhər işığı çox parlaq olana qədər dayanmağa davam etdi, sonra günəş doğmadan əvvəl getdi və Əl-Fəzl ibn Əl-Abbası özünə tərəf götürdü. O, gözəl saçlı, ağ və gözəl parıldayan bir kişi idi. Sonra Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm - getdikdən sonra qaçan bir neçə qadının yanından keçdi, sonra Əl-Fəzl onlara baxmağa başladı və Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm - əlini Əl-Fəzlin üzünə qoydu, sonra Əl-Fəzl üzünü digər tərəfə çevirdi. Sonra Peyğəmbər -səlləllahu aleyhi və səlləm- əlini digər tərəfə keçirdi və əl-Fəzl hələ də baxaraq üzünü digər tərəfə çevirdi. Nəhayət, Muhassirə çatdıqdan sonra bir az irəlilədikdən sonra Cəmrə Kübraya aparan orta yolla getdi və üzərində bir ağac olan Cəmrəyə çatdı. Sonra yeddi çınqıl atdı və hər çınqıl atılarkən təkbir dedi, sapandın daşı kimi. Təpənin ortasından atdı, sonra kəsim yerinə getdi və əlləri ilə altmış üç dəvəni kəsdi. Əliyə əmr etdi ki, o da qalanlarını kəssin və dəvələrini də kəsməyə qoşulsun. Sonra hər dəvədən iki nəfərdən çox adamı əmr etdi, onları qazana qoyub bişirdilər. Hər ikisi ətdən yeyib, bulyondan içdilər. [Süleyman] dedi: Sonra o, arabaya minib Kəbəyə qayıtdı və Məkkədə zöhr namazını qıldı. Zəmzəm suyu içərkən Bəni Əbdül Müttəlibin yanına getdi və dedi: “İç, ey Bəni Əbdül Müttəlib, əgər insanlar səni su verməkdə məğlub etməsələr, mən də səninlə birlikdə içəcəyəm”. Sonra ona bir vedrə verdilər və o da ondan bir az içdi.