Hadith Representative
Wukuf dilakukan dengan berdzikir dan menghadap kiblat, bukan menghadap gunung
Imam Abu Dawud : 1628حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيَّانِ وَرُبَّمَا زَادَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ الْكَلِمَةَ وَالشَّيْءَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ وَأَهْلًا يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا يَعْنِي ثَوْبًا مُلَفَّقًا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا فَصَلَّى بِنَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ فَقَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَذْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ فَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَرَأَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ قَالَ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ قَالَ ابْنُ نُفَيْلٍ وَعُثْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سُلَيْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَوَحَّدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعَدَ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَصَنَعَ عَلَى الْمَرْوَةِ مِثْلَ مَا صَنَعَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ الطَّوَافِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ إِنِّي لَوْ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَلَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيُحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلْأَبَدِ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى ثُمَّ قَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ عَلِيٌّ ذَلِكَ عَلَيْهَا وَقَالَ مَنْ أَمَرَكِ بِهَذَا فَقَالَتْ أَبِي فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الْأَمْرِ الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحْلِلْ قَالَ وَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ قَالَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ لَهُ مِنْ شَعْرٍ فَضُرِبَتْ بِنَمِرَةٍ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ بِالْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةٍ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا إِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دِمَاؤُنَا دَمُ قَالَ عُثْمَانُ دَمُ ابْنُ رَبِيعَةَ و قَالَ سُلَيْمَانُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ و قَالَ بَعْضُ هَؤُلَاءِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ اتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَإِنِّي قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ ثُمَّ قَالَ بِأُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حِينَ غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَس
Ca jɛ la̱r kɔn ɛ [Abdullah bin Muɣa̱mɛd An Nupai̱li], [Uthman bin Abu Thyaiba], [Ɣi̱thi̱a̱m bin ‘Ammar] kɛnɛ [Thulɛyman bin Abdurra̱man Ad Dimathi̱ki̱], kä jɛn derɛ rɔ lot ɛn ɣöö tha̱a̱ŋkiɛn cukɛ riet kɛl mat kä tin kɔ̱kiɛn. Cukɛ wee i̱; cuɛ la̱r kɔn [Ɣatim bin I̱thma’il], cuɛ kɔn la̱r [Ja’par bin Muɣammad] kä [gua̱n], jɛn cuɛ wee; Cuɔ̱kɔ röm kɛ [Jabir bin Abdullah], kɛ kɔrɛ mëë cakɔ cop kä jɛ cuɛ thiec kɛ kui̱ nɛɛni ti̱ti̱ amäni̱ mëë cɛ cop kä ɣä. Ɣän laarɛ jɛ; Ɣän ɛ Muɣammad bin Ali̱ bin Ɣuthein. Cuɛ tetdɛ cop wi̱i̱dä kä cuɛ button in te nhial kä bieydä lëp, kä cuɛ button in te piny bieydä lëp, kä cuɛ tetdɛ la̱th kam thokdä da̱ŋ rɛw kä ɣän cua̱a̱ gat mi̱ tɔt kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ. Kä cuɛ wee i̱; nhɔk ji̱ ɛlɔ̱ŋ, dämaar. Thiec kɛ min go̱o̱ri. Kä cua jɛ thiec kɛ gua̱a̱th ëë ŋotdɛ ɛ cɔr. Ɛn guäth ɛmɔ cu gua̱a̱th palä cop, kɛ kɔrɛ cuɛ rɔ jiɛc kɛ bi̱i̱ mi̱ cɛ käp kɛl kä min dɔ̱ŋ, gua̱a̱thni̱ diaal tin cɛ la̱th wi̱i̱dɛ la guutkɛ da̱ŋ rɛw ɛ luny jɔk kä jɛ kɛ ɣöö kuiy bi̱i̱ ɛmɔ. Kä cuɛ pal kɛɛl kɛ Kɔn gua̱a̱th ëë te bi̱i̱dɛ la̱th gekä wi̱i̱ gua̱a̱th in la la̱thkɛ bieyni thi̱n. Kä cua̱ wee; Lar jɛ kɔn kɛ kui̱ Ɣa̱jj Rathulullah i̱ bɛ la̱t! Kä cuɛ tetdɛ la̱t kɛ nyuuth kä cuɛ kuɛn ni bäŋuan. Kä cuɛ wee; Kɛ thuɔ̱k, ɛn Rathul-ullah cuɛ cieŋ kɛ run bäŋuan ɛ /kenɛ Ɣa̱jj la̱t, kɛ kɔrɛ cua lar rɛy nath kɛ ruɔ̱n in bäŋuandiɛn ɛn ɣöö Rathul-ullah go̱o̱rɛ ɣöö bɛ Ɣa̱jj la̱t. Kä kɛ kɔrɛ cu nɛy ti ŋuan ben kä Medina, kɛn diaal cukɛ go̱r i̱ ba Rathul-ullah guɔ̱ɔ̱r kä ba la̱t ce̱tkɛ min cɛ la̱t. Kä cu Rathul-ullah ben raar kä cua kɔ wä raar kɛɛl kɛ jɛ amäni mëë cuakɔ cop kä Dzul Ɣulaifah, kä cu Athma' bint 'Umais dap kɛ Muɣammad bin Abu Bakr. Kä cuɛ raan ja̱k kä Rathul-ullah i̱ bɛ thiec i̱; Ɛŋu mi bä la̱t? Kä cuɛ wee: 'Käpni jɛ kä kumni farjidu - puɔ̱nydu - kɛ bi̱i̱, kä wä rɛy ihram'. Kä kɛ kɔrɛ cu RathulullahAllahu wa'alaihi wa thallam pal rɛy muɔ̱thki̱, kɛ kɔrɛ cuɛ ja̱l kɛ thɔ̱l Al Kathwa, amääni̱ mëë ci̱ thɔ̱ldɛ te wi̱i̱ Al Baida. -Cu Jabir ɛ lar; Cuä guic ni gua̱a̱th in dee wäŋkä jɛ nɛn nhiamdä, kä nɛy tin jäl kɛ thurbil kɛnɛ ja̱l kä kui̱c cuëëc ce̱tkɛ nɔmɔ, kä kui̱c caam ce̱tkɛ nɔmɔ, kä jɔkdɛ ce̱tkɛ nɔmɔ. Kä cu jääk Kuɔth ni Kuoth shallAllahu wa'alaihi wa sallam te rɛydan, kä cua Kuran ja̱k kä jɛ, kä cuɛ takwildɛ ŋa̱c. Min cɛ la̱t, Kɔn la̱tnɛ jɛ, kɛ kɔrɛ cuɛ lat ni monotheism kɛ rieet ti: LABBAIKALLAAHUMMA LABBAIK, LABBAIKA LAA SYARIIKA LAKA LABBAIK INNAL ƔAMDA WAN NI'MATA WAL MULKA LAA SYARII KALAK. -O Allah, ɣän la̱tdä ciötdu, ɣän la̱tdä ciötdu, ɣän la̱tdä ciötdu. Thiɛlɛ ram mi te kɛɛl kɛ ji̱, ɣän la̱tdä ciötdu, kɛ thuɔ̱k liak kɛɛliw, tɛthlɔac kɛnɛ kuäär kɛɛliw ɛ duŋdu, thilɛ ram mi te kɛɛl kɛ ji̱. Kä cu naath talbiyah kɛ talbiyah ëë ci kɛn ɛ lar, kä Rathul-ullah /ke̱nɛ duɔ̱ɔ̱r lo̱k kä ti̱ti̱, kä cu Rathul-ullah ŋot kɛ mi̱ latɛ talbiyahdɛ. Cu Jabir ɛ jiök; Cuɔ̱kɔ jɛ car kärɔa ɛn ɣöö bakɔ Hajj la̱t. /Ka̱nkɔ jɛ ŋa̱c ɛn ɣöö Umrah ɛ ŋu, amäni̱ mëë cuakɔ cop kä Kaaba kɛɛl kɛ jɛ. Cuɛ pi̱i̱li̱ moc kɛ pɛ̈th kä cuɛ riŋ ni̱ kä diɔ̱k kä cuɛ ja̱l ni̱ kä ŋuaan, kɛ kɔrɛ cuɛ wä kä Maqam Ibrahim kä cuɛ cio̱o̱k kuɛn: 'Kä lätni tha̱a̱ŋ Maqam Ibrahim ɛ la gua̱a̱th palä'. Kä cuɛ Maqam Ibrahim la̱t kamdɛ kɛnɛ Ka'. bah. Cu Perowi ɛ lar; [gua̱n] cuɛ wee; [Ibn Nufail] kɛnɛ [Uthman] cu kɛnɛ lar; .... -kä /cä jɛ ŋäc ɛ ni̱ mi̱ bëë kä gök tin ca gɔ̱r i̱ sallallaahu 'alaihi wasallam- [Sulaiman] cuɛ wee; kä /cä jɛ ŋäc ɛ ni ɣöö bä jɛ lar; Kä Rathulullah bɛAllahu wa'alai̱hi wa thallam rɛy rak'äni̱ rɛw kuɛn Thura Al Iklath kɛnɛ Thura Al Kaapi̱ruun. Cuɛ loc kä Kaaba kä cuɛ rukun moc kɛ pɛ̈th kä cuɛ wä raar kɛ thi̱i̱k kä Shafa. Kä mëë cɛ thia̱k kɛ Capa cuɛ kuɛn i̱: ''INNATH CAPA WAL MARWATA MIN ThYA'AAIRILLAAH, NABDAU BIMAA BADA-ALLAAHU BIHI''. -Ɛpuc Shafaa kɛnɛ Marwa kɛ tha̱a̱ŋ syi'ar Allah. Banɛ tok cetkɛ min ci Kuoth ɛ tok-. Kä cuɛ tok kä Safa, cuɛ wä nhial wi̱i̱dɛ amäni mëë cɛ Kaaba nɛn, kɛ kɔrɛ cuɛ takbir kɛnɛ monotheism duŋ Allah lat. Cuɛ wee: 'LAA ILAAHA ILALLAAHU WAHDAHU LAA THYARIIKA LAHU, LAHUL MULKU WA LAHUL ƔAMDU YUƔYII WA YUMIITU WA ƔUWA 'ALAA KULLI THIAI KƐN QADIIR. LAA ILAAHA ILLALLAAHU WAƔDAH, ANJAZA WA'DAH WA NATHARA 'ABDAH, WA ƔADZAMAL AHZAABA WAƔDAH'. -Thiɛlɛ kuth mi tekɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ ɛn ɣöö ba pal ɛ ni Allah kärɔa, thiɛlɛ jɛ mat, kuäär kɛɛliw ɛ jɛn kä ɛ jɛn liak kɛɛliw, ɛ jɛn ram in moc tëk kä ɛ jɛn ram in no̱o̱ŋ lia̱a̱ kä ɛ jɛn ram in tekɛ lua̱ŋ kɛ lätni ŋɔak diaal. Thiɛlɛ kuth mi dee pal ɛ ni Allah kärɔa, ɛ jɛn kärɔa min kän naath, kä luäkɛ la̱a̱tkɛ kä jockɛ buɔ̱n ji̱ tɛ̈rɛ kärɔa. Cuɛ pal kam ŋɔaani̱ ti̱ti̱ kä cuɛ ruac mi̱ cäät kɛ nɔmɔ lat kä diɔ̱k, kɛ kɔrɛ cuɛ wä piny kä Marwa amäni mëë ci ciökkɛ rɔ̱ yuɔr piny, cuɛ riŋ rɛy lo̱o̱lä, amäni mëë cɛ wä nhial cuɛ ja̱l amäni mëë cɛ cop kä Marwa, kä wi̱i̱ Marwa cuɛ min cɛ la̱t kä Shafa la̱t. Amäni̱ mëë ci̱ tawaf thuɔ̱k kä Marwa jɛn cuɛ wee: "Mi̱ ci̱ ŋɔak tëë wal jɔɔc kä ɣä tin jɔc ɛntäämɛ /cä de̱e̱ le̱y mi̱ ba thöp muc nööŋ kä bä jɛ jakä Umrah, kɛ kui̱c ɛmɔ ram kɛl kä yɛ mi̱ /ci̱ le̱y mi̱ ba thöp muc nööŋ bɛ Tahallul la̱t kä bɛ cu jakä Umrah." Kä cu nɛy diaal rɔ̱ yuɔr piny kä cukɛ mi̱emkiɛn ŋok, ɛ ni gök sallallaahu 'alaihi wasallam kɛnɛ nɛy tëë nööŋkɛ ley tin ba thöp. Kä cu Thurɛkä bin Ju’thiyam wee; O jääk Kuɔth, ɛ kui̱ runädan kärɔa kiɛ ɛ kui̱ runä mi do̱raar? Kä cu Rathulullah tetkɛ mat kɛɛl kä cuɛ wee: 'Ji̱n ci̱ wä rɛy Umrah rɛy Ɣa̱jj ce̱tkɛ nɛmɛ'. Cuɛ jɛ lar kä rɛɛw '/Ciɛ jɛn, duŋni̱ ɣöö amäni cäŋ kɛl'. Ali radliallahu 'anhu cuɛ ben kä Yemen kɛ ka̱pdɛ kɛ thɔ̱l göökä min la göök Kuɔth kä cuɛ Fatima radliallahu 'anha jek rɛy nath tëë ci̱ tahallul cop kä cukɛ rɔ̱ moc kɛ bieyni̱ ti̱ /thiɛl diw. Kä cu Ali jɛ lo̱k kä cuɛ wee; Kä ɛŋa ci ji̱ la̱r ɣöö bi nɛmɛ la̱t ɔ? Cu Fatima ɛ lar; gua̱n. Ali rɛy Iraq cuɛ lar kɛ cäŋ kɛl; Ɣän cä ben kä Rathullah shallAllahu wa’alaihi wa thallam kɛ ɣöö bä Fatima jakä jiäk lɔcdɛ kɛ min cɛ la̱t kä cua̱ Rathulullah shallAllahu wa’alaihi wa thallam thiec kɛ kui̱ fatwa kɛ kui̱ kä min cɛ lat. Kä cua̱ jɛ jiök i̱ cä min cɛ la̱t lo̱k. Kä cu Fatima ɛ jiök; Kɛ thuɔ̱k ci gua̱a̱r ɣä la̱r nɛmɛ. Kä cu Rathulullah ɛ lar i̱: ‘Jɛn ɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ, jɛn ɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ. Ɛŋu mi deri lar mi go̱ri ɣöö bi Hajj la̱t?’ Cu Ali wee; Ɣän laar jɛ i̱: ALLAAHUMMA INNII UHILLU BIMAA AHALLA BIHI RATHHUULULLAH THALLAƔU 'ALAIHI WATHALLA̱M. -Ɣɔ̱ɔ̱n Allah, ɣän cä talbiyah kɛ talbiyah duŋ Rathulullah shallAllahu wa'alai̱hi wa thallam-. Cuɛ wee: 'Ɛpuc cä ley mi ba thöp nööŋ, kɛ kui̱c ɛmɔ /cuɛ la tahallul'. Kä buɔ̱n leeyni tin la thöpkɛ muc tëë ca nööŋ ɛ Ali kä Yemen kɛnɛ tin ca nööŋ ɛ gök sallallaahu 'alaihi wasallam kä Medina cukɛ tekɛ kuɔ̱r kɛl. Kä kɛ kɔrɛ cu nɛy diaal wi̱cdiɛn mat kɛɛl kä cukɛ mi̱emkiɛn ŋok ɛ ni̱ gök sallallaahu 'alaihi wasallam kɛnɛ nɛy tëë nööŋni le̱y tin ba thöp. Kä mëë ci cäŋ Tarwiyah cop kä cukɛ wä kä Mina, cukɛ talbiyah la̱t kɛ ɣöö ba Hajj wä la̱t. Kä cu Rasulullah shallAllahu wa'alaihi wa sallam wä rɛy thurbiɛlä kä cuɛ pal la̱t kä Dhuhr, Asr, Maghrib kɛnɛ Isha'ä amäni Fajr kä Mina, kɛ kɔrɛ cuɛ cieŋ kɛ gua̱a̱th mi̱ tɔt amäni mëë ci cäŋ ben nhial, kä cuɛ lar i̱ ba Qubbah mi̱ ca la̱t kɛ mi̱em la̱t kɛ kui̱dɛ. Kä kɛ kɔrɛ cua Qubbah yiath piny rɛy gua̱th in te Namirah thi̱n, kɛ kɔrɛ cu Rathul-ullah Allahu wa'alaihi wa thallam wä ja̱l kä cu ji̱ Quraish cukɛ thil diw ɛn ɣöö Rathulullah shallAllahu wa'alaihi wa thallam cuɛ ablution naŋ kä Mash'ar Ɣaram rɛy Muzdalifah ce̱tkɛ min la ji̱ Duraish ɛ la̱tkɛ ɛ Jaliyah. Kä cu Rathul-ullah ɛ wä nhiam amäni mëë cɛ cop kä Arafah kä cuɛ Qubbah jek ca jɛ täth kä Namirah. Kä cuɛ cuɔ̱ŋ ɛn wi̱ni amäni mëë ci cäŋ ku thuŋ wä piny cuɛ thɔ̱ldɛ min cɔali Qashwa` la̱r ɣöö ba thɔ̱ldɛ min cɔali Qashwa` rialikä, kɛ kɔrɛ cuɛ thɔ̱ldɛ la̱th wi̱i̱ pa̱a̱m, cuɛ wä däär pa̱a̱m kä cuɛ ruac lat kä cuɛ wee: ‘Ɛpuc, riɛmdu kɛnɛ kuakdu kɛ haram ce̱tkɛ min haram kɛ cäŋdu, rɛy paydu kɛnɛ rɛy wecdu. Ŋäc ni jɛ ɛn ɣöö ŋɔak diaal kɛ gua̱a̱th ëë /thiɛl ŋäc ŋɔaani̱ ca kɛ ba̱ny piny ciöknikä, riɛm ëë te rɛy gua̱th ëë /thiɛl ŋäc ŋɔaani̱ ca kɛ yuɔr piny kä riɛm in nhiam ëë ca yuɔr piny ɛ riɛmdan - cu Uthman ɛ lar; kä cɔalɛ riɛm Ibn Rabi'ah. Kä niɛ gua̱a̱th ɛmɔ cu Sulaiman wee; kä riɛm Rabi'a bin Al Ɣa̱rith bin Abdul Muththali̱b. Cu tha̱a̱ŋkiɛn wee; Kɛ nhiam jɛn cua jɛ moc kɛ thɔ̱l rɛy nɛɛni̱ Bani Sa’d, kɛ kɔrɛ cua jɛ näk ɛ ji̱ Hudzail - kä cua thɔ̱l jahiliyah woc, thɔ̱l ëë nhiam ëë cä woc ɛ thɔ̱ldan, min cɔali̱ thɔ̱l Abbas bin Abdul Muththalib, kɛ thuɔ̱k cua thɔ̱l ti̱ti̱ diaal woc. Dual kɛ Allah rɛy lätni kɛ män, kɛ thuɔ̱k ji̱n naŋni kɛ kɛ ŋa̱th Allah, kä justify farjj du kɛ ruac Allah, kɛ thuɔ̱k cuɔ̱ɔ̱ŋdu kɛ kui̱diɛn ɛ ɣöö /cikɛ nɛy tin /ci nhɔk nhɔk ɛn ɣöö bikɛ wä rɛy duëëldu, mi cikɛ nɛmɛ la̱t kɛ kɔrɛ biɛ moc kɛ buɔ̱t ti /ci bikɛ moc riɛk. Tekɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ kɛ ɣöö deri kɛ moc mi̱eth kä deri kɛ moc bieyni ti gɔw. Kä cä yɛ ba̱ny piny kɛ kui̱ kä mi /ci yɛn bi bath kɛ kɔrɛ mi ci yɛn rɔ yuɔr piny, min la bok Kuɔth - Kur'an -. Ji̱n bi thiecni jek kɛ kui̱dä, ɛŋu mi caari?’ Cukɛ jɛ loc i̱; Ci̱ nɛy ɛ lar ɛn ɣöö ci ruac ɛmɛ lat kä ci ruac ɛmɔ thuk kɛ lätni kä ci ruac ɛmɛ thöp. Kä cuɛ lar, cuɛ yiɛtdɛ kap nhial nhial kä cuɛ naath nyuɔ̱th naath cuɛ wee: 'Ɣɔ̱ɔ̱n Allah, nëën, Ɣɔ̱ɔ̱n Allah, nëën'. Kä cu Bilal ciöt palä kɛnɛ iqamah lat kä kɛɛl. Kä kɛ kɔrɛ cuɛ pal Zuhr la̱t kɛ kɔrɛ cuɛ rɔ jiɛc kä cuɛ pal Asr la̱t kä /thiɛlɛ pal mi cɛ la̱t kamdiɛn. Kä kɛ kɔrɛ cuɛ Al Qaswa` wä nhial amäni mëë cɛ cop gua̱a̱th wuquf kä cuɛ jiɛc thɔ̱rɔ̱a̱a̱ldɛ la̱th, min cɔali̱ Al Qashwa`, guicɛ ni̱ pääm, kä cuɛ Hablul Musyah - min lot ni̱ gua̱a̱th ëë cikɛ rɔ̱ dol thi̱n - la̱th nhiamdɛ, kɛ kɔrɛ cuɛ guic ni̱ Qibla, kä cuɛ ŋot cuŋä piny amäni mëë ci̱ cäŋ lired ye dip. sunk. Kä cuɛ Usamah naŋ jɔkdɛ kä cuɛ ja̱l kä cuɛ thɔ̱l thɔ̱ldɛ min cɔali̱ Qashwa` ŋok amäni mëë ci wi̱cdɛ cop piny thɔ̱ldɛ, kä cuɛ wee kɛ tetdɛ cuëëc: ‘Cu lɔcdu piny, ji̱n raan, päli piny ji̱, ji̱n raan’. Gua̱thni̱ diaal tin la wi̱cdɛ thia̱k kɛ thɔ̱l, la jɛ laa lony ɛ määth, amäni̱ mëë cɛ rɔ jiɛc kä cuɛ cop kä Muzdalifah, kɛ kɔrɛ cuɛ rɔ mat kɛ pal Maghrib kɛnɛ Isha kɛ cɔal kɛl kɛ pal kɛnɛ iqamah da̱ŋ rɛw, cu [Uthman] ɛ lar; kä /ke̱nɛ pal sunnah la̱t kamdiɛn da̱ŋ rɛw. Kä la Kä fazhdiɛn ɛ kɛl, min lot ni̱ ɣöö; Kä cuɛ tɔ̱ɔ̱c amäni mëë ci runwaŋ cop kä cuɛ pal kɛ runwaŋ mëë ci jɛ jɔɔc ɛn ɣöö ci runwaŋ cop. [Tho-lɔ-mɔn] cuɛ wee; kɛ cɔal kɛl kɛ pal kɛnɛ iqamah. Kä ɛn ciötdiɛn ɛ mi̱ cäät, min lot ni̱ ɣöö; Kä cuɛ Qashwa` kɔt amäni̱ mëë cuɛ cuɔ̱ŋ wi̱i̱ Mash'ar Al Haram, kä cuɛ jɛ kɔt. [Uthman] kɛnɛ [Thulɛyman] cu kɛnɛ lar; kä guicɛ ni̱ Qibla. Kä cuɛ Allah liak kä cuɛ jɛ liak. [Uthman] cuɛ nyɔk kɛ lat; kä luɔ̱thɛ jɛ. Cuɛ ŋot kɛ mi̱ cuŋɛ amäni̱ mëë ci̱ buay ca̱ŋ buay ɛlɔ̱ŋ, kɛ kɔrɛ cuɛ jiɛɛn ɛ ŋot /ke̱n cäŋ ni cop, kä cuɛ Al Fadhl bin Al Abbas naŋ ɛ la thɔ̱l, jɛn ɛ wut mi̱ tekɛ mi̱em ti̱ gɔw, mi̱ bo̱o̱r kä buay ɛ gɔaa. Kä kɛ kɔr kä mëë ci göök ni sallallaahu 'alaihi wasallam jiɛɛn cuɛ män ti ŋuan ti riŋ bäl, kɛ kɔrɛ cu Al Fadhl kɛ tok kɛ mi guicɛ kä cu gök ni sallallaahu 'alaihi wasallam tetdɛ la̱th nhiam Al Fadhl kɛ kɔrɛ cu Al Fadhl nhiamdɛ riet kui̱c in dɔ̱ŋ. Kä kɛ kɔrɛ cu gök sallallaahu 'alaihi wasallam tetdɛ riet kui̱c in dɔ̱ŋ kä cu Al Fadhl nhiamdɛ riet kui̱c in dɔ̱ŋ kä ŋotdɛ guicɛ, amäni mëë cɛ cop kä Muhassir cuɛ riet ɛ tɔt kä cuɛ duɔ̱ɔ̱p in te däär guɔ̱ɔ̱r min wä raar kä Jumrah Kubra amäni mëë cɛ cop kä Jumrah gua̱a̱th ëë tekɛ pebble seven kä cuɛ wee. thɔ̱l pääm ce̱tkɛ khadhaf -thlingthɔt- pääm. Cuɛ jɛ yuɔr piny däär pa̱a̱m kä cuɛ wä gua̱a̱th in näkkɛ thi̱n kä cuɛ thɔ̱rɔ̱a̱a̱li̱ ti̱ jiɛn bäkɛl wi̱cdɛ diɔ̱k näk kɛ tetkɛ, kä cuɛ Ali jiök i̱ bɛ thɔ̱rɔ̱a̱a̱li̱ tin ci duɔth näk kä cuɛ rɔ mat rɛy näk thɔ̱rɔ̱a̱a̱li̱kɛ, kɛ kɔrɛ cuɛ thɔ̱rɔ̱a̱a̱l kɛl la̱t ɛ nɛy ti̱ ba̱lkɛ rɛw kä cuɛ codroulok la̱th rɛy. Cu kɛn da̱ŋ rɛw tha̱a̱ŋ ri̱ŋä cam kä cukɛ tha̱a̱ŋ thuɔpni math. [Tho-lɔ-mɔn] cuɛ wee; Kä kɛ kɔrɛ cuɛ wä kɛ thurbil kä cuɛ luny kä Kaaba kä cuɛ pal Zuhur la̱t kä Mecca kɛ kɔrɛ cuɛ wä kä Bani Abdul Muththalib gua̱a̱th ëë naŋkɛ pi̱w Zamzam, kɛ kɔrɛ cuɛ wee: 'Math, O Bani Abdul Muththalib, mi̱ /ci naath ji̱ bi moc kɛ ma̱th kɛ ma̱th, bä ji̱ moc kɛ pi̱w.' Kä cukɛ jɛ moc bul kä cuɛ math kɛ tha̱a̱ŋdɛ.