Hadith Representative
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
Imam Bukhari : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Agus dúradh liom gur inis ['Abdullah bin Muhammad] dúinn gur inis ['Abdur Razzaq] dúinn [Ma'mar] ó [Ayyub as-Sakhtiyaniy] agus [Katsir bin Katsir bin Al Muthallib bin Abi Wada'ah] a chéile ag comhlánú a chéile ó [Sa'id bin Jubair] a dúirt [Ibn 'Abbas radliallahu 'anhuma]; 'Ba í máthair an Fháidh Isma'il 'Alaihissalam an chéad bhean a d'úsáid crios. D'úsáid sí é chun rianta Sárá a chlúdach agus ansin thug Ibrahim 'Alaihissalam í lena mac Isma'il a raibh a mháthair fós á bheathú go dtí gur chuir Ibrahim 'Alaihissalam an bheirt acu in aice le Teach Allah - an Ka'bah - i mbothán os cionn Zamzam ag deireadh al-Masjidil Haram. Ag an am sin i Mecca ní raibh aon duine ina gcónaí ann agus ní raibh aon uisce ann.' Chuir Ibrahim an bheirt acu ansin agus d’fhág sé cineál sac ina raibh dátaí agus mála/próca ina raibh uisce. Ansin chuaigh Ibrahim chun an bheirt acu a fhágáil. Lean máthair Isma'il é agus dúirt sí, ‘A Ibrahim, cá bhfuil tú ag dul? An bhfuil an croí agat sinn a fhágáil sa ghleann seo áit nach bhfuil aon duine ná tada ann?’ Lean máthair Isma'il ar aghaidh ag athrá a ceiste arís agus arís eile go dtí nár fhéach Ibrahim uirthi níos mó. Faoi dheireadh d’fhiafraigh máthair Isma'il, ‘An ndearna Allah ordú duit faoi seo ar fad?’ D’fhreagair Ibrahim, ‘Sea.’ Dúirt máthair Isma'il, ‘Mar sin, ní thréigfidh Allah sinn.’ Ansin d’fhill máthair Isma’il agus lean Ibrahim lena aistear go dtí gur shroich sé cnoc agus nach raibh na daoine in ann é a fheiceáil a thuilleadh, d’fhéach Ibrahim ar an gCáaba agus ghuigh sé ar a son le roinnt abairtí paidreacha trína dhá lámh a ardú, ag rá: ‘A Raibí, - ‘go deimhin, chuir mé cuid de mo shliocht i ngleann nach bhfuil aon phlandaí in aice le do theach naofa’ - go dtí go dtiocfaidís - go n-éireodh leo bheith ina seirbhísigh bhuíocha - - QS Ibrahim véarsa 37. Ansin thosaigh máthair Isma’il ag beathú cíche a linbh agus ag ól ón soláthar uisce go dtí nuair a rith an t-uisce sa geriba amach gur tháinig tart uirthi agus ar a leanbh freisin. Ansin d’fhéach sé ar Isma’il an leanbh a bhí ag streachailt, nó dúirt sé go heagarthóireachta: ‘Ag rolladh ar an talamh’. Ansin d’fhág Hajar Isma’il agus ní raibh sé in ann a riocht a fheiceáil. Mar sin chuaigh sé go Cnoc Shafaa mar an sliabh is gaire dó. Sheas sé ann agus d’fhéach sé ar an ngleann le súil go bhfeicfeadh sé daoine ann ach ní fhaca sé aon duine. Mar sin chuaigh sí anuas ó chnoc Safaa agus nuair a shroich sí an gleann, rolladh sí suas imeall a héadaigh agus streachail sí cosúil le duine ag streachailt go dtí gur éirigh léi an gleann a thrasnú agus shroich sí cnoc Marwah agus sheas sí ann ag féachaint an raibh aon duine ann ach ní fhaca sí aon duine. Rinne sí é seo seacht n-uaire - idir cnoic Safa agus Marwah -. Dúirt Ibn 'Abbas radillaallahu 'anhu; Dúirt an Fáidh sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Sin an rá a chaithfidh duine - a dhéanann Hajj - a dhéanamh idir an dá chnoc.' Nuair a bhí sí ag barr Marwah, chuala sí guth, ansin dúirt sí léi féin 'bí ciúin' rud a chiallaigh Hajar í féin. Ansin rinne sí iarracht éisteacht agus d'fhéadfadh sí an guth a chloisteáil arís agus dúirt sí; 'Chuir tú do ghlór in iúl má tá sé ar intinn agat cabhair a iarraidh'. Tharla gurbh é an guth guth an aingil - Gabriel 'Alaihissalam - a bhí in aice le Zamzam, ansin scríob Gabriel an t-uisce lena sháil nó dúirt sé; lena sciatháin go dtí gur scaoileadh an t-uisce amach. Thosaigh máthair Isma'il ag déanamh taiscumair uisce lena lámha mar seo, eadhon uisce a scoopáil agus é a chur isteach sa urn agus an t-uisce ag stealladh amach go láidir tar éis é a scoopáil'. Dúirt Ibn 'Abbas radliallahu 'anhuma; Dúirt an Fáidh sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Go ndéana Dia trócaire ar Umm Isma'il - Siti Hajar - mar dá bhfágfadh sí Zamzam' nó a bhriathra: 'mura mbaileodh sí an t-uisce láithreach, is cinnte go mbeadh uisce Zamzam ina uisce sreabhach'. Faoi dheireadh bhí sí in ann uisce a ól agus a leanbh a bheathú ar an gcíoch arís. Ansin dúirt an t-aingeal léi: 'Ná bíodh eagla ort go dtréigfear thú mar is é seo teach Allah, a thógfaidh an leanbh seo agus a athair agus go deimhin ní chuirfidh Allah a shearbhóntaí amú'. Ag an am sin bhí an Kaaba Baitullah suite beagán níos airde ná an talamh cosúil le cnoc beag, a chreimfeadh ón taobh deas agus clé nuair a thiocfadh tuile. Lean máthair Isma'il, Hajar, ag maireachtáil mar sin go dtí gur tháinig grúpa daoine ó threibh Jurhum nó ó theaghlach Jurhum ó bhealach chnoc Kadaa' agus stop siad síos an abhainn ó Mecca nuair a chonaic siad éan ag eitilt thart. D'éirigh siad; 'Caithfidh an t-éan seo a bheith ag ciorclú mar tá sé ag ciorclú an uisce cé go bhfuil a fhios againn go cinnte nach bhfuil aon uisce sa ghleann seo. Faoi dheireadh chuir siad duine nó beirt a rith go tapaidh agus is cosúil gur fuair siad uisce. D'fhill siad agus thuairiscigh siad láithreacht uisce agus ansin tháinig siad chuig an uisce. Dúirt sé: 'Ag an am sin bhí Bean Isma'il in aice leis an uisce'. Dúirt siad leis; 'An ligfidh tú dúinn stopadh anall chun bheith leat anseo?'. Dúirt Bean Isma'il; 'Is féidir leat ach níl an ceart agat uisce a bheith agat'. Dúirt siad; 'Ceart go leor'. Dúirt Ibn 'Abbas go raibh Allah sásta leis; Dúirt an Fáidh sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Bhí máthair Isma'il sásta faoin eachtra seo mar bhí daoine ina gcónaí léi'. Ar deireadh, chónaigh siad ann agus chuir siad teachtairí chuig a dteaghlaigh chun cuireadh a thabhairt dóibh maireachtáil ann le chéile.’ Nuair a bhí a dteaghlaigh ina gcónaí le Hajar agus Isma'il óg, d’fhoghlaim sé Araibis a labhairt uathu, agus ba é an duine ba luachmhaire agus ba dhraíochtúla ina measc fiú. Ansin d’fhás Isma'il ina fhear óg a raibh meas acu air. Nuair a d’fhás siad aníos, phós siad Isma'il le bean uathu agus go gairid ina dhiaidh sin fuair máthair Isma'il bás. Níos déanaí, tháinig Ibrahim tar éis Isma'il a phósadh chun a fháil amach cad a bhí fágtha aige ina dhiaidh ach ní bhfuair sé Isma'il. D’fhiafraigh Ibrahim de bhean Isma'il faoi Isma'il. D’fhreagair a bhean; ‘Bhí sé ar shiúl ag saothrú slí bheatha dúinn.’ Ansin d’fhiafraigh Ibrahim faoina saol agus faoina gcúinsí. D’fhreagair bean Isma'il; ‘Bhí go leor olc againn agus bhí ár saol cúng agus lán de fhulaingt mhór’. Ghearáin bean Isma'il faoin saol a bhí aici féin agus a fear céile ag maireachtáil le Ibrahim. Dúirt Ibrahim; ‘Níos déanaí, nuair a thiocfaidh do fhear céile, cuir mo bheannacht chugat agus abair leis doras a thí a athrú.’ Nuair a tháinig Isma'il, mhothaigh sé rud éigin agus mar sin d'fhiafraigh sé dá bhean chéile; 'An dtáinig aon duine chugat?'. D'fhreagair a bhean chéile; 'Sea. Níos luaithe, bhí seanfhear mar seo sa chás seo a tháinig chugainn agus d'fhiafraigh sé fút ansin mhínigh mé agus d'fhiafraigh sé díom faoi staid ár saoil agus mar sin mhínigh mé dom go raibh mé i mo chónaí i dtuirse agus i bhfulaingt'. D'fhiafraigh Isma'il; 'An dthug an duine sin teachtaireacht duit faoi rud éigin?'. D'fhreagair a bhean chéile; 'Sea. D'ordaigh sé dom a bheannacht a chur in iúl duit agus dúirt sé leat doras do thí a athrú.' Dúirt Isma'il; 'Is é m'athair é agus go deimhin d'ordaigh sé dom colscaradh a dhéanamh uait ionas go bhfillfidh tú ar do theaghlach'. Mar sin, scaradh Isma'il lena bhean chéile. Ansin phós Isma'il bean eile as measc na ndaoine, ansin d'imigh Ibrahim arís, ag fágáil iad laistigh den am a theastaigh ó Allah agus ina dhiaidh sin tháinig sé ar ais chun bualadh leo, ach ní bhfuair sé Isma'il go dtí gur chuaigh sé chuig bean chéile Isma'il sa deireadh agus d'fhiafraigh sé di faoi Isma'il. D'fhreagair a bhean chéile; 'Bhí sé ar shiúl ag saothrú slí bheatha dúinn.' Ansin d’fhiafraigh Ibrahim arís; ‘Conas atá sibh?’. D’fhiafraigh sé de bhean chéile Isma’il faoina saol agus a ndálaí maireachtála. D’fhreagair a bhean chéile; ‘Táimid i gcónaí go breá agus go leordhóthanach’. Mhol bean chéile Isma’il Allah. D’fhiafraigh Ibrahim; ‘Cad a itheann sibh?’. D’fhreagair bean chéile Isma’il; ‘Feoil’. D’fhiafraigh Ibrahim arís; ‘Cad a ólann sibh?’. D’fhreagair bean chéile Isma’il; ‘Uisce’. Mar sin ghuigh Abraham: ‘A Allah, beannaigh iad ina bhfeoil agus ina n-uisce’. Dúirt an Fáidh sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘Ag an am sin ní raibh aon ghrán i Mecca agus dá mbeadh, bheadh Ibrahim tar éis guí air’. Deir sé; ‘Agus ó phaidir Abraham faoi fheoil agus uisce, níor ghearáin aon duine seachas muintir Mecca mura bhfuair siad ach feoil agus uisce’. Dúirt Ibrahim ansin; ‘Nuair a thiocfaidh do fhear céile, cuir mo bheannacht chuige agus ordaigh dó doras a thí a neartú.’ Nuair a tháinig Isma’il, dúirt sé: ‘An dtáinig aon duine chugat?’. D’fhreagair a bhean chéile; ‘Sea. Tháinig seanfhear le cuma an-mhaith chugainn anois.’ Bhí meas ag a bhean chéile ar Ibrahim. D’fhiafraigh sé díom fút agus mhínigh mé duit é agus ansin d’fhiafraigh sé díom faoi staid ár saoil agus mar sin d’fhreagair mé go raibh mé ceart go leor.’ D’fhiafraigh Isma’il; ‘An dtug an duine sin teachtaireacht duit faoi rud éigin?’ D’fhreagair a bhean chéile; ‘Sea. D’ordaigh sé dom a bheannacht a chur in iúl duit agus dúirt sé leat doirse do thí a chosaint.’ Dúirt Isma’il; ‘Is é m’athair é agus is tusa an doras atá i gceist. D’ordaigh sé dom tú a chosaint.’ Ansin d’fhág Ibrahim iad arís ar feadh tamaill áirithe mar a thoiligh Allah, agus ansin tháinig sé ar ais ina dhiaidh sin nuair a chuir Isma’il a shaighead faoi chrann in aice le Zamzam. Nuair a chonaic sé é, chuaigh sé i dtreo dó láithreach agus ghníomhaigh sé mar a dhéanfadh athair i leith a linbh agus mac i leith a athar agus ansin dúirt sé; ‘A Isma’il, d’ordaigh Allah dom le hordú’. Dúirt Isma’il; ‘Déan mar a ordaíonn do Rabb’. Dúirt Ibrahim arís; ‘An gcabhróidh tú liom?’. Dúirt Isma’il; ‘Sea, cabhróidh mé leat’. Dúirt Ibrahim; ‘D’ordaigh Allah dom teach a thógáil san áit seo’. Léirigh Ibrahim áit a bhí sách ard i gcomparáid leis an timpeallacht.’ Dúirt an scéalaí; ‘Ón áit sin thóg an bheirt acu bunús an Baitullah, d’oibrigh Isma'il chun na clocha a iompar agus Ibrahim á gcur le chéile - á dtógáil - go dtí nuair a bhí an foirgneamh ard, tháinig Isma'il leis an gcloch seo agus ansin chuir sé d’Ibrahim í ionas go bhféadfadh sé dreapadh uirthi agus Isma'il ag tabhairt na gcloch.’ D’oibrigh an bheirt acu agus an paidir á rá acu; -‘Ár Rabb, glac -carthanacht- uainn, go deimhin is Tusa an té a Éisteann le Gach Éisteacht agus is Eolach’. Lean an bheirt acu ag tógáil go dtí gur thimpeallaigh siad an Baitullah agus lean an bheirt acu ag rá paidreacha; -‘Ár Rabb, glac -carthanacht- uainn go deimhin is Tusa an té a Éisteann le Gach Éisteacht agus is Eolach’-. -QS. Albaqarah 127-.