Hadith Representative
Air Zam-zam penuh berkah dan mengenyangkan
Imam Muslim : 4520حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ خَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَنَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا وَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَالَفَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَ خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْنَا الَّذِي قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلَا جِمَاعَ لَكَ فِيمَا بَعْدُ فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ فَجَعَلَ يَبْكِي فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا أُنَيْسٌ بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا مَعَهَا قَالَ وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلَاثِ سِنِينَ قُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ أَتَوَجَّهُ حَيْثُ يُوَجِّهُنِي رَبِّي أُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي فَانْطَلَقَ أُنَيْسٌ حَتَّى أَتَى مَكَّةَ فَرَاثَ عَلَيَّ ثُمَّ جَاءَ فَقُلْتُ مَا صَنَعْتَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلًا بِمَكَّةَ عَلَى دِينِكَ يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَهُ قُلْتُ فَمَا يَقُولُ النَّاسُ قَالَ يَقُولُونَ شَاعِرٌ كَاهِنٌ سَاحِرٌ وَكَانَ أُنَيْسٌ أَحَدَ الشُّعَرَاءِ قَالَ أُنَيْسٌ لَقَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكَهَنَةِ فَمَا هُوَ بِقَوْلِهِمْ وَلَقَدْ وَضَعْتُ قَوْلَهُ عَلَى أَقْرَاءِ الشِّعْرِ فَمَا يَلْتَئِمُ عَلَى لِسَانِ أَحَدٍ بَعْدِي أَنَّهُ شِعْرٌ وَاللَّهِ إِنَّهُ لَصَادِقٌ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ قَالَ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ فَأَتَيْتُ مَكَّةَ فَتَضَعَّفْتُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَقُلْتُ أَيْنَ هَذَا الَّذِي تَدْعُونَهُ الصَّابِئَ فَأَشَارَ إِلَيَّ فَقَالَ الصَّابِئَ فَمَالَ عَلَيَّ أَهْلُ الْوَادِي بِكُلٍّ مَدَرَةٍ وَعَظْمٍ حَتَّى خَرَرْتُ مَغْشِيًّا عَلَيَّ قَالَ فَارْتَفَعْتُ حِينَ ارْتَفَعْتُ كَأَنِّي نُصُبٌ أَحْمَرُ قَالَ فَأَتَيْتُ زَمْزَمَ فَغَسَلْتُ عَنِّي الدِّمَاءَ وَشَرِبْتُ مِنْ مَائِهَا وَلَقَدْ لَبِثْتُ يَا ابْنَ أَخِي ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ فَبَيْنَا أَهْلِ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ قَمْرَاءَ إِضْحِيَانَ إِذْ ضُرِبَ عَلَى أَسْمِخَتِهِمْ فَمَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ أَحَدٌ وَامْرَأَتَيْنِ مِنْهُمْ تَدْعُوَانِ إِسَافًا وَنَائِلَةَ قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فِي طَوَافِهِمَا فَقُلْتُ أَنْكِحَا أَحَدَهُمَا الْأُخْرَى قَالَ فَمَا تَنَاهَتَا عَنْ قَوْلِهِمَا قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فَقُلْتُ هَنٌ مِثْلُ الْخَشَبَةِ غَيْرَ أَنِّي لَا أَكْنِي فَانْطَلَقَتَا تُوَلْوِلَانِ وَتَقُولَانِ لَوْ كَانَ هَاهُنَا أَحَدٌ مِنْ أَنْفَارِنَا قَالَ فَاسْتَقْبَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا هَابِطَانِ قَالَ مَا لَكُمَا قَالَتَا الصَّابِئُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا قَالَ مَا قَالَ لَكُمَا قَالَتَا إِنَّهُ قَالَ لَنَا كَلِمَةً تَمْلَأُ الْفَمَ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى اسْتَلَمَ الْحَجَرَ وَطَافَ بِالْبَيْتِ هُوَ وَصَاحِبُهُ ثُمَّ صَلَّى فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَكُنْتُ أَنَا أَوَّلَ مَنْ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ فَقُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ وَعَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ مَنْ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ مِنْ غِفَارٍ قَالَ فَأَهْوَى بِيَدِهِ فَوَضَعَ أَصَابِعَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي كَرِهَ أَنْ انْتَمَيْتُ إِلَى غِفَارٍ فَذَهَبْتُ آخُذُ بِيَدِهِ فَقَدَعَنِي صَاحِبُهُ وَكَانَ أَعْلَمَ بِهِ مِنِّي ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ مَتَى كُنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ قَدْ كُنْتُ هَاهُنَا مُنْذُ ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ قَالَ فَمَنْ كَانَ يُطْعِمُكَ قَالَ قُلْتُ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا أَجِدُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِي طَعَامِهِ اللَّيْلَةَ فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُمَا فَفَتَحَ أَبُو بَكْرٍ بَابًا فَجَعَلَ يَقْبِضُ لَنَا مِنْ زَبِيبِ الطَّائِفِ وَكَانَ ذَلِكَ أَوَّلَ طَعَامٍ أَكَلْتُهُ بِهَا ثُمَّ غَبَرْتُ مَا غَبَرْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ وُجِّهَتْ لِي أَرْضٌ ذَاتُ نَخْلٍ لَا أُرَاهَا إِلَّا يَثْرِبَ فَهَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي قَوْمَكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَنْفَعَهُمْ بِكَ وَيَأْجُرَكَ فِيهِمْ فَأَتَيْتُ أُنَيْسًا فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ صَنَعْتُ أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ قَالَ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكَ فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَأَتَيْنَا أُمَّنَا فَقَالَتْ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكُمَا فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَاحْتَمَلْنَا حَتَّى أَتَيْنَا قَوْمَنَا غِفَارًا فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ أَيْمَاءُ بْنُ رَحَضَةَ الْغِفَارِيُّ وَكَانَ سَيِّدَهُمْ وَقَالَ نِصْفُهُمْ إِذَا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ أَسْلَمْنَا فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ الْبَاقِي وَجَاءَتْ أَسْلَمُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِخْوَتُنَا نُسْلِمُ عَلَى الَّذِي أَسْلَمُوا عَلَيْهِ فَأَسْلَمُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ نَعَمْ وَكُنْ عَلَى حَذَرٍ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ فَإِنَّهُمْ قَدْ شَنِفُوا لَهُ وَتَجَهَّمُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ يَا ابْنَ أَخِي صَلَّيْتُ سَنَتَيْنِ قَبْلَ مَبْعَثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ كُنْتَ تَوَجَّهُ قَالَ حَيْثُ وَجَّهَنِيَ اللَّهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ فَتَنَافَرَا إِلَى رَجُلٍ مِنْ الْكُهَّانِ قَالَ فَلَمْ يَزَلْ أَخِي أُنَيْسٌ يَمْدَحُهُ حَتَّى غَلَبَهُ قَالَ فَأَخَذْنَا صِرْمَتَهُ فَضَمَمْنَاهَا إِلَى صِرْمَتِنَا وَقَالَ أَيْضًا فِي حَدِيثِهِ قَالَ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَلْفَ الْمَقَامِ قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَإِنِّي لَأَوَّلُ النَّاسِ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ قُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَعَلَيْكَ السَّلَامُ مَنْ أَنْتَ وَفِي حَدِيثِهِ أَيْضًا فَقَالَ مُنْذُ كَمْ أَنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ مُنْذُ خَمْسَ عَشَرَةَ وَفِيهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَتْحِفْنِي بِضِيَافَتِهِ اللَّيْلَةَ
A kaa a vese ér [Haddab bin Khalid Al Azdi]; A kaa a vese ér [Sulaiman bin Al Mughirah]; Er yange ôr se kwagh u [Humaid bin Hilal] hen [‘Abdullah bin Ash Shamit] yô, a kaa ér; [Abu Dzar] yange kaa ér; ‘Ica i gbe je se undu kweior wase, kweior u Ghifar. Ashighe kpishi ve er uwer u haram la u lu kwagh u tindi a venda yô, zan zan mo vea anmgbian wam Unais man ngôm se kar duen ken kwe wase kera. Se mba been yô, se za tsa hen ya u anngô u ngô wase -uncle-. Angbianev mba ngô wase - uncles - yange ve na se icivir kpishi shi ve eren a vese doo doo kpa ken masejime yô, kwe u ngô wase u nomso la hingir u gban se iyuhe. Ve kaa a angbian u ngô wase er; ‘Shighe u u lu hen ya ga yô, ashighe kpishi Unais ka a nôngo num a tsombor wou’. Anmgbian u ngô wase va nyer yô, a ôr se kwagh u kwe na u kaa la, nahan se gba anyiman; ‘Sha mimi yô, uncle vihi mlu u dedoo u uncle a ne se shighe ne cii la. Oh, ka nahan ve, hii hen shighe ne je, i hembe doon aluer se za sha igbenda yase kposo kposo tseegh yô’. Tsô se hii u wan agoyol sha akaa a se lu a mi sha u yemen la, kpa anmgbian u ngô wase yô, lu nengen a ishimavihin, lu ôôn ishigh nagh ki ki lu a mliam ashe la sha ikyondo na, lu vaan. Ken masejime yô, se due hen ya u anngô u ngô wase zan zan se za nyôr ikyua a gar u Mecca. Iyange igen yô, Unais gba anyiman a vese. Tsô un vea ngô wase ve za hen or u eren tom a icigh. I mase kaven ér shaman la wuese Unais. Ica i gbe ga yô, Unais vea ngô wase hide va u va lun vea vese. Abu Dharr kaa er; 'O wan u angbian wam, fa wer yange m er msen anyom atar cii ve m mase zuan a Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam' ye. I -Abdullah bin Ash- Shamit- pine ér; ‘Uncle ka a er msen hen an? ’ Abu Dharr gema kaa ér; ‘M er msen hen Allah’. Nahan mo - Abdullah bin Ash-Shamit - m hide m pine mer; ‘Aluer ka nahan yô, ka hanma vegher uncle ka a nenge a mi shighe u a lu eren msen laa? ’ Abu Dharr gema kaa ér; ‘M nenge a gbenda u Allah Subhanahu wa Ta’ala a soo la shighe u m lu eren msen yô. Yange m er msen u Isha je kpaa zan zan tugh mbu kar been. Tsô m yav zan zan iyange i wanger mo’. Unais kaa a mo er; ‘M soo u nyôron ken gar u Mecca. Nahan yô, de m yem’. Tsô Unais mough yem zan zan a za nyôr ken gar u Mecca. Yange hide va hen a mo ga ica i gba. M hiden ken gar u Makkah yô, m pine un mer; ‘Ka nyi u er hen ijiir la, Unais? ’ Unais gema kaa ér; ‘M zua a orgen ken gar u Makkah u nan lu a kwaghaôndo môm a we yô, O Abu Dzar. Dugh kwagh ne kera yô, a shi a kaa ér ka Allah Subhanahu wa Ta’ala’ a tindi un ye. M pine un mer; ‘Hei Unais, ka nyi ior ve hen sha kwagh na? ’ Unais gema kaa ér; ‘Ior kaa ér yange lu orngeren icam, or u ôron akaa a ken hemen, man or u eren ahir’. Shighe ne, Unais iyol na kpa lu or u ngeren icam. Unais kaa ér; ‘M ungwa ahir a mbaimev man mbafankwagh mba eren ahir, kpa nga er kwagh u ior mbara ve ôron la nahan ga. Shi mo iyol yam kpa m nôngo mer me kar mkaanem nam mara sha ityakerada i mbafantakerada mba i fe ve tsembelee la. Kpa, nahan kpa, kwagh u yange ôr la lu icam ga, aluer ka sha mnenge wam shin sha mnenge u mbagenev kpaa. Sha iti i Allah yô, mimi je kwagh u ior ve ôron la ka mimi, man ka ve ve er aie ye’. Tsô Abu Dzar kaa er; ‘De m za nenge a or u u ter kwagh na la! ’ Nahan m yem ken Mecca. Shighe u m lu zan zende la, m zua a orgen ken mba ve lu ken gar u Makkah la, m pine un mer; ‘Or u nan gem ishima ken kwaghaôndo - Ash-Shabi - la nan ngu hana? ’ Or u yange m vande pinen un kwagh la tesem uwegh, kaa ér; ‘Ka nyi u kaa wer, we orvannya? Ka nyi i lu Shabi? ’ Tsô or la gbidyem inya man ikyav zan zan m gba m kpe. Abu Dharr kaa er; ‘Shighe kar yô, m . yeah nder man nder er ka eev mbu red nahan. Tsô m za hen ityungu i Zamzam la sha u me za ôô awambe a m lu a mi sha u tan iyôgh man ikyav mbi tswamev la. Kwagh ne been yô, m ma mngerem ma zam-zam. Fa, wan u angbian wam, yange m lu ker ayange akunduatargber, tugh man atetan, m lu a kwaghyan ga, saa di mngerem ma zam-zam tseegh. OIeh, nahan ka kwagh u kpilighyol ga er hen shighe la iyol yam i lu a mshi shi iyav mbu mbu lu a mshi kpuaa a mshi u ijen shio yô. Abu Dharr kaa er; ‘Sha iyange igen tugh mbu uwer u iv yô, gar u Mecca lu inja er ngu gbilin nahan or môm kpa lu eren tawaf hen kpe u Kaaba ga, lu kasev uhar tseegh lu eren msen hen akombo a Isaf man Nailah ye. Kasev mba uhar mbara va hen a mo shighe u tawaf la m kaa mer; ‘Veren nen môm ken akombo ahar ne tseegh sha ci wen uhar cii! ’ Yange mase kaven ér ve cii ishima vihi ve ker, nahan ve va hen a mo. Tsô m hide m kaa a ve uhar cii mer; ‘Ka i er eev mbun sha kon tseegh man i gbe u me fa iti i mbu je kpaa ga he’. Ken masejime kasev mba uhar mbara ve yem fese ve kaa er; 'Luun er ior mbagenev mba ken inja yase mba hen ijiir ne yo, ma se sôn iwasen sha mimi sha u tesen or la kwagh'. Abu Dharr kaa er; Ica i gbe ga yô, Rasulullah man Abu Bakr mba ve sember van hen ijiir la, gba yevese za kohol kasev mba uhar mbara. Rasulullah pine kasev mba uhar mbara ér: ‘Ka nyi i lu zan ne uhar? ’ Kasev mba uhar mbara gema kaa ér; 'Or u nan gem ishima -Ash-Shabi'- nan tile hen atô u Kaaba man ikyondo i yisan un'. U dondon yô, Rasulullah pine ér: ‘Ka nyi yange ôr ne uhar? ’ Ve cii ve na mlumun ér; ‘Or la ôr kwagh a vese sha mkaanem ma vihin tsung’. Tsô Profeti la va, fese je a suse Iwen i Nyian la zwa. Yange been yô, a er tawaf shi a er msen vea Abu Bakr. Msen la been yô, Abu Dzar va hen Ortom u Aôndo la, a kaa ér; 'Assalamu 'Alaikum O Rasulullah'. Ior mba ve lu ken tar u Amerika la cii, yange ve na mlumun ér: ‘Wa ‘Alaika wa Rahmatullah’. Abu Dharr kaa er; 'Ka mo m lu or u hiihii u sughun un sha ishughun i Mbamusulumi ye'. Tsô Or u Aôndo tindi un la pine ér: ‘Ka an nan lu we, anmgbian wam? ’ Abu Dharr gema kaa ér; 'M due ken kweior u Ghifar, O Ortyom u Allah'. Tsô Rasulullah kôrom uwegh. Kwagh ne been yô, a wa ave sha ityough nagh. M kaa ken ishima yam mer; ‘Alaghga a soo kwagh ne ga sha ci u m due ken kweior u Ghifar’. Tsô m soo u kôron un uwegh, kpa Abu Bakr yange mo. Sha mimi yô, a fa kwagh u Or u Aôndo a tindi un la hemba mo iyol yam. Kwagh ne been yô, Ortyom u Aôndo kende ityough sha, pinem ér: ‘Hii hanma shighe u lu hen ijiir ne, anmgbian wam? ’ M gema m kaa mer; 'M ngu heen ayange ikyundu kar ataankaranyiin, O Ortyom u Allah'. Rasulullah shi pine ér: ‘Ka an nan ne ne kwaghyan? ’ M gema m kaa mer; ‘Kwaghyan ngu u me ya ga, saa di mngerem ma Zamzam tseegh. OIeh, sha ci u kwagh la yô, m nenge mer m ngu a iyol i kpeghee shi iyav mbu mbu lu mshi kpuaa shi ijen kpa i kôrom ga’. Profeti kaa er: ‘Sha mimi yô, mngerem ma Zam-zam ma iv a averen shi ma a akaa a nan iyol agee hemba kwaghyan u ior ve ye la’. U dondon yô, Abu Bakr kaa ér; 'O Ortom u Allah, nam ian m na un kwaghyan tugh mbun'. Tsô Rasulullah man Abu Bakr mough yem hen ya ve, mo kpa m za vea ve. Abu Bakr yange bugh ya na, maa a na se wain u Thaif fese je. Ka kwaghyan u yange m hii yan je la. Nahan m kaa a Abu Bakar mer a yem ken ya, m za hen Ortyom u Allah la jighilii. A kaa ér: ‘Sha mimi yô, yange i na mo tar ugen u u lu a ikyon i date kpishi yô, ka Yathrib - Medina - je la. Hi Abu Dzar, u soo u pasen ityesen yam hen ior ou kpa? Allah a wase ior ou sha iniôngon you shi a na u injar sha u pasen loho wou hen ior . a ve’. Shighe kar yô, Abu Dzar va ken gar u Unais. Tsô Unais pine un er; ‘Ka nyi u er her, we Abu Dharr? ’ Abu Dharr gema kaa ér; 'M gema m nyôr kwaghaôndo u Mbamusulumi shi m na jighjigh a atesen a Muhammad O Unais'. Unais kaa ér; ‘Sha mimi yô, mo kpa m kôr atesen a kwaghaôndo la ihyom ga. Man fa, mimi je m gema m hingir Ormusulumi shi m na Allah jighjigh’. Tsô se za hen ngô wase. Tsô a kaa er; ‘M soo kwaghaôndo wou kpishi. Nahan yô, mo kpa m soo u geman hingir kwaghaôndo u Mbamusulumi shi nan jighjigh a Allah’. U dondon yô, se hide se yem ken gar wase u ikwe i Ghifar la. Hen ijiir la se pase ior mba ken kwe wase la loho u kwaghaôndo u Mbamusulumi zan zan vegher ugen ken a ve gema hingir Mbamusulumi. Orhemen ve ka Aima bin Rahadhah Al Ghifari. Shighe kar yô, vegher u kweior u Ghifar kaa ér; 'Shighe u Rasulullah una va nyôr ken Medina la, ka hen shighe la se gema se hingir Mbamusulumi ye'. Profeti ne va nyer ken Medina yô, vegher ugen ken a ve mase geman hingir kwaghaôndo u Mbamusulumi. Shighe kar kpuaa yô, kweior u Aslam gema hingir kwaghaôndo u Mbamusulumi, ve kaa ér; ‘Ortom u Aôndo, anmgbianev asev mba ken kwe u Ghifar la ve gema ve hingir Mbamusulumi. Nahan yô, se kpa se soo u geman hingir Mbamusulumi’. Er Rasulullah ungwa kwaghôron ne yô, a kaa ér: ‘Aluer Aôndo a de ikwe i Ghifar asorabo a ve shi a na ikwe i Aslam mkor man bem’. A kaa a vese ér [Ishaq bin Ibrahim Al Hanzhali]; A pase se [An Nadhr bin Syumail] ér; A kaa a vese ér [Sulaiman bin Al Mughirah]; A kaa a vese [Humaid bin Hilal] sha gbenda ne kpa kwagh ugen ngu u i seer sha kwagh u yange ôr la yô; ‘De m za nenge a or u u ter kwagh na la! ’ Unais gema kaa ér; ‘Za hemen, kpa wa ikyo sha ior mba ken Mecca, gadia ve kôr or la ihyom shi ve kôr un ihyom kpaa’. A kaa a vese ér [Muhammad bin Al Mutsanna Al ‘Anbari]; A kaa a mo [Ibn Abu ‘Adi] er; A ôr se kwagh u [Ibn Aun] hen [Humaid bin Hilal] hen [Abdullah bin Ash Shamit] ér; [Abu Dharr] kaa ér; O wan u angbian wam, m er msen anyom ahar cii ve i tindi Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam ye. Unais kaa ér; ‘Nahan ka han u nenge a mi shighe u u lu eren msen laa? Abu Dzar gema kaa er; sha gbenda u Allah a soo la’. -nahan or u ôron kwagh la ôr kwagh u Hadith na sha kwagh u Hadith u Sulaiman bin Al Mughirah la. Ken Hadith la kpa i kaa ér; ‘Tsô ve uhar cii ve zua a or u eren tom a mbaaôndo, sha u pinen kwagh u or u nan lu ken Mecca la. Kpa hanma shighe yô, Unais wuese tahav mbu or la zan zan or u shaman la kera lu a mhen ga. Unais kaa ér; zan zan se kar ngohol urakumi nav se kohol ve vea urakumi asev. Ken Hadith la i kaa er; nahan Profeti va er Tawaf hen Kaaba maa er msen ken ijime i maqam u Ibrahim. Abu Dharr kaa er; Shi m zua a na, m sugh un. Ka mo yange m hii sughun un sha mkaanem man ye; Assalaamu 'Alaika O Rasulullah'. A gema a kaa ér: ‘Wa Alaikas Salam, ka an nan lu? Shi i ter mkaanem nam kpaa; ‘Hii hanma shighe u lu heen? ’ Abu Dharr gema kaa ér; ‘Ka ayange pue kar ataan’. Tsô Abu Bakr kaa er; ‘De m er un iniongo hen tugh mbu nyian.