Hadith Representative
Air Zam-zam penuh berkah dan mengenyangkan
Imam Muslim : 4520حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ خَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَنَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا وَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَالَفَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَ خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْنَا الَّذِي قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلَا جِمَاعَ لَكَ فِيمَا بَعْدُ فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ فَجَعَلَ يَبْكِي فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا أُنَيْسٌ بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا مَعَهَا قَالَ وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلَاثِ سِنِينَ قُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ أَتَوَجَّهُ حَيْثُ يُوَجِّهُنِي رَبِّي أُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي فَانْطَلَقَ أُنَيْسٌ حَتَّى أَتَى مَكَّةَ فَرَاثَ عَلَيَّ ثُمَّ جَاءَ فَقُلْتُ مَا صَنَعْتَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلًا بِمَكَّةَ عَلَى دِينِكَ يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَهُ قُلْتُ فَمَا يَقُولُ النَّاسُ قَالَ يَقُولُونَ شَاعِرٌ كَاهِنٌ سَاحِرٌ وَكَانَ أُنَيْسٌ أَحَدَ الشُّعَرَاءِ قَالَ أُنَيْسٌ لَقَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكَهَنَةِ فَمَا هُوَ بِقَوْلِهِمْ وَلَقَدْ وَضَعْتُ قَوْلَهُ عَلَى أَقْرَاءِ الشِّعْرِ فَمَا يَلْتَئِمُ عَلَى لِسَانِ أَحَدٍ بَعْدِي أَنَّهُ شِعْرٌ وَاللَّهِ إِنَّهُ لَصَادِقٌ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ قَالَ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ فَأَتَيْتُ مَكَّةَ فَتَضَعَّفْتُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَقُلْتُ أَيْنَ هَذَا الَّذِي تَدْعُونَهُ الصَّابِئَ فَأَشَارَ إِلَيَّ فَقَالَ الصَّابِئَ فَمَالَ عَلَيَّ أَهْلُ الْوَادِي بِكُلٍّ مَدَرَةٍ وَعَظْمٍ حَتَّى خَرَرْتُ مَغْشِيًّا عَلَيَّ قَالَ فَارْتَفَعْتُ حِينَ ارْتَفَعْتُ كَأَنِّي نُصُبٌ أَحْمَرُ قَالَ فَأَتَيْتُ زَمْزَمَ فَغَسَلْتُ عَنِّي الدِّمَاءَ وَشَرِبْتُ مِنْ مَائِهَا وَلَقَدْ لَبِثْتُ يَا ابْنَ أَخِي ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ فَبَيْنَا أَهْلِ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ قَمْرَاءَ إِضْحِيَانَ إِذْ ضُرِبَ عَلَى أَسْمِخَتِهِمْ فَمَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ أَحَدٌ وَامْرَأَتَيْنِ مِنْهُمْ تَدْعُوَانِ إِسَافًا وَنَائِلَةَ قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فِي طَوَافِهِمَا فَقُلْتُ أَنْكِحَا أَحَدَهُمَا الْأُخْرَى قَالَ فَمَا تَنَاهَتَا عَنْ قَوْلِهِمَا قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فَقُلْتُ هَنٌ مِثْلُ الْخَشَبَةِ غَيْرَ أَنِّي لَا أَكْنِي فَانْطَلَقَتَا تُوَلْوِلَانِ وَتَقُولَانِ لَوْ كَانَ هَاهُنَا أَحَدٌ مِنْ أَنْفَارِنَا قَالَ فَاسْتَقْبَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا هَابِطَانِ قَالَ مَا لَكُمَا قَالَتَا الصَّابِئُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا قَالَ مَا قَالَ لَكُمَا قَالَتَا إِنَّهُ قَالَ لَنَا كَلِمَةً تَمْلَأُ الْفَمَ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى اسْتَلَمَ الْحَجَرَ وَطَافَ بِالْبَيْتِ هُوَ وَصَاحِبُهُ ثُمَّ صَلَّى فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَكُنْتُ أَنَا أَوَّلَ مَنْ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ فَقُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ وَعَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ مَنْ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ مِنْ غِفَارٍ قَالَ فَأَهْوَى بِيَدِهِ فَوَضَعَ أَصَابِعَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي كَرِهَ أَنْ انْتَمَيْتُ إِلَى غِفَارٍ فَذَهَبْتُ آخُذُ بِيَدِهِ فَقَدَعَنِي صَاحِبُهُ وَكَانَ أَعْلَمَ بِهِ مِنِّي ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ مَتَى كُنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ قَدْ كُنْتُ هَاهُنَا مُنْذُ ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ قَالَ فَمَنْ كَانَ يُطْعِمُكَ قَالَ قُلْتُ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا أَجِدُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِي طَعَامِهِ اللَّيْلَةَ فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُمَا فَفَتَحَ أَبُو بَكْرٍ بَابًا فَجَعَلَ يَقْبِضُ لَنَا مِنْ زَبِيبِ الطَّائِفِ وَكَانَ ذَلِكَ أَوَّلَ طَعَامٍ أَكَلْتُهُ بِهَا ثُمَّ غَبَرْتُ مَا غَبَرْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ وُجِّهَتْ لِي أَرْضٌ ذَاتُ نَخْلٍ لَا أُرَاهَا إِلَّا يَثْرِبَ فَهَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي قَوْمَكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَنْفَعَهُمْ بِكَ وَيَأْجُرَكَ فِيهِمْ فَأَتَيْتُ أُنَيْسًا فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ صَنَعْتُ أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ قَالَ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكَ فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَأَتَيْنَا أُمَّنَا فَقَالَتْ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكُمَا فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَاحْتَمَلْنَا حَتَّى أَتَيْنَا قَوْمَنَا غِفَارًا فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ أَيْمَاءُ بْنُ رَحَضَةَ الْغِفَارِيُّ وَكَانَ سَيِّدَهُمْ وَقَالَ نِصْفُهُمْ إِذَا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ أَسْلَمْنَا فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ الْبَاقِي وَجَاءَتْ أَسْلَمُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِخْوَتُنَا نُسْلِمُ عَلَى الَّذِي أَسْلَمُوا عَلَيْهِ فَأَسْلَمُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ نَعَمْ وَكُنْ عَلَى حَذَرٍ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ فَإِنَّهُمْ قَدْ شَنِفُوا لَهُ وَتَجَهَّمُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ يَا ابْنَ أَخِي صَلَّيْتُ سَنَتَيْنِ قَبْلَ مَبْعَثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ كُنْتَ تَوَجَّهُ قَالَ حَيْثُ وَجَّهَنِيَ اللَّهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ فَتَنَافَرَا إِلَى رَجُلٍ مِنْ الْكُهَّانِ قَالَ فَلَمْ يَزَلْ أَخِي أُنَيْسٌ يَمْدَحُهُ حَتَّى غَلَبَهُ قَالَ فَأَخَذْنَا صِرْمَتَهُ فَضَمَمْنَاهَا إِلَى صِرْمَتِنَا وَقَالَ أَيْضًا فِي حَدِيثِهِ قَالَ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَلْفَ الْمَقَامِ قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَإِنِّي لَأَوَّلُ النَّاسِ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ قُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَعَلَيْكَ السَّلَامُ مَنْ أَنْتَ وَفِي حَدِيثِهِ أَيْضًا فَقَالَ مُنْذُ كَمْ أَنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ مُنْذُ خَمْسَ عَشَرَةَ وَفِيهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَتْحِفْنِي بِضِيَافَتِهِ اللَّيْلَةَ
ሓዳብ ቢን ካሊድ ኣል ኣዝዲ ከምዚ ኢሉና፤ ሱሌማን ቢን ኣል ሙጊራ እንተዝነግረና ነይሩ፤ ሑመይድ ቢን ሂላል ካብ ዓብደላ ቢን ኣሽ ሻሚት ከምዚ ኢሉ እንተዝነግረና ነይሩ፤ ኣቡ ድራር፡ ‘ቀደም ካብ ቀቢላና ማለት ካብ ቀቢላ ጊፋር ንወጽእ ኔርና። ቅዱሳት ኣዋርሕ ሕጋውያን ይገብሩ ነበሩ፣ ኣነን ኡናይስ ሓወይን ኣደይን ካብ ቀቢላና ክሳብ ዝወጹ። ብድሕሪኡ ኣብ እንዳ ኣደ ኣኮና ኢና እንነብር ኔርና። ኣኮና ኣደና ኣዝዩ የኽብረናን ጽቡቕ ኣተሓሕዛ ይገብረልናን እኳ እንተነበረ፡ ኣብ መወዳእታ ግን ቀቢላ ኣኮና ኣደና ቀኒኦምና። ንኣኮና ኣደና ድማ፡ 'ኣብ ገዛ ኣብ ዘይትህልወሉ እዋን፡ ኡናይስ ብዙሕ ግዜ ምስ ስድራኻ ትበኣስ' በልዎ። ኣኮና ኣደና ምስ መጸ፡ ነገዱ ዝበሎ ስለ ዝነገረና፡ ‘ብሓቂ ነዚ ዅሉ ግዜ ዝሃብካና ጽቡቕ ኣበላሽኻዮ’ ኢልና ሓሲብና። OIeh ስለዚ ንመጻኢ ክንፈላለ ጥራይ እዩ ዝግባእ'። ሽዑ ንመገሻና ዝኸውን ስንቂ ከነዳሉ ጀመርና፡ ሓው ኣዴና ድማ ሓዚኑ መሲሉ እናነብዐ ነቲ ንብዓት ዝለኸየ ገጹ ብስረኡ እናደረዘ። ኣብ መወዳእታ ኣብ ጥቓ መካ ክሳብ እንበጽሕ ካብ እንዳ ሓው ኣዴና ወጺእና። ሓደ መዓልቲ ኡናይስ ምሳና ዘይምርድዳእ ኣጋጠመ። ሽዑ ንሱን ኣዴናን ፈዋሲ ክርእዩ ከዱ። እቲ ሻማን ንኡናይስ ከም ዝነኣዶ ተረጋጊጹ። ነዊሕ ከይጸንሐ ኡናይስን ኣዴናን ምሳና ክእከቡ ተመሊሶም። ኣቡ ድራር ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣታ ወዲ ሓወቦይ ቅድሚ ምስ ረሱል ረሱል ምርኻበይ ንሰለስተ ዓመት ጸሎት ከም ዝጸናሕኩ ፍለጥ፡ እግዚኣብሄር ይባርኽን ሰላም ይሃቦን'። ኣነ -ዓብደላ ቢን ኣሽ-ሻሚት- ሓቲተ፤ 'ኣኮይ ነቲ ጸሎት ንመን ይፍጽሞ? ' ኣቡ ድዛር መለሰ፤ 'ናብ ኣምላኽ እጽሊ ኣለኹ'። ሽዑ ኣነ - ዓብደላ ቢን ኣሽ-ሻሚት - እንደገና ሓተትኩ፤ ‘እሞ፡ ኣኮይ ክጽሊ ከሎ ኣየናይ ሸነኽ እዩ ዝገጥም? ' ኣቡ ድዛር መለሰ፤ 'ኣሏህ ሱብሓናሁ ወታዓላ ዝደልዮ ኣንፈት ክጽልየሉ ከለኹ እየ ዝገጥሞ። ብሓቂ ክሳዕ መወዳእታ ለይቲ ሰላት ዒሻ እፍጽም። ድሕሪኡ ጸሓይ ክሳብ እትበርቐለይ ደቂሰ’። ኡናይስ ከምዚ በለኒ፤ ‘ኣብ ከተማ መካ ክኣቱ ደልየ ኣለኹ። ስለዚ ክኸይድ ፍቐዱለይ'። ሽዑ ኡናይስ ክሳብ ኣብ ከተማ መካ ዝበጽሕ ተበገሰ። ንእተወሰነ እዋን ናባይ ኣይተመልሰን። ካብ ከተማ መካ ምስ ተመለስኩ ድማ፤ ‘ኣንታ ኡናይስ ኣብኡ እንታይ ጌርካ?’ ኢሉ መለሰሉ። ኡናይስ መለሰሉ፤ 'ኣብ ከተማ መካ ሓደ ሃይማኖት ዘለዎ ሰብኣይ ተራኺበ ኣለኹ ኦ ኣቡድህር። ብተወሳኺ ብኣሏህ ሱብሓናሁ ወታዓላ ከም ዝተላእከ እውን ገሊጹ ኣሎ። ኢለ ሓቲተዮ፤ 'ኦ ኡናይስ፡ ህዝቢ ብዛዕባኡ እንታይ ይሓስብ?' ኡናይስ መለሰሉ፤ 'ሰባት ገጣሚ፡ ጠንቋሊ፡ ጠንቋሊ እዩ ይብሉ'። ኡናይስ ንባዕሉ ገጣሚ ክኸውን ከሎ። ኡናይስ ከምዚ ኢሉ፤ ‘ናይቶም ጠንቆልትን ጠንቆልትን ፍንጠራታት ሰሚዐ ኣለኹ፡ ግን ከምቲ እቲ ሰብኣይ ዝበሎ ዝመስል የለን። ኣነ ባዕለይ ድማ ኣዘራርባኡ ምስ ስርሓት ፍሉጣት ገጠምቲ ከነጻጽሮ ፈቲነ ኣለኹ። ግን፡ ብዝኾነ፡ ኣዘራርባኡ፡ ብናተይ ኣረኣእያ ይኹን ብናይ ካልኦት ሰባት ኣረኣእያ፡ ግጥሚ ኣይኮነን። በላህ ቃላት ናይቶም ሰባት ሓቂ እዩ፡ ንሳቶም ድማ እቶም ዝሓሰዉ እዮም'። ሽዑ ኣቡ ድዛር ከምዚ ኢሎም፤ ‘ነቲ ዝጠቐስካዮ ሰብ ክርእዮ ፍቐደለይ! ' ድሕሪኡ ናብ መካ ከድኩ። ኣብ ማእኸል መንገዲ ምስ ሓደ ካብ ነበርቲ መካ ተራኺበ ሓቲተ፤ 'ኣበይ ኣሎ እቲ ናብ ሃይማኖት ዝተቐየረ ሰብ -ኣሽ-ሻቢ-? ' እቲ ዝሓተትክዎ ሰብ ናባይ ኣመልኪቱ ጥራይ፤ ‘እንታይ ትብል ጓና? ኣሽ-ሻቢ? ' ሽዑ እቲ ሰብ ክሳብ ዝወድቕን ዝሕንክስን ጭቃን ኣእማን ዓጽምን ደርበየለይ። ኣቡ ድራር ከምዚ ኢሎም፤ ‘ድሕሪ ዝተወሰነ ግዜ ካብ ድቃሰይ ተሲአ ከም ቀይሕ ሓወልቲ ተበራቢረ። ብድሕሪኡ ካብቲ ጭቃን ዓጽሚ ዝድርቢ ቁስሊ ደምን ከጽርዮ ናብቲ ዛምዛም ዒላ ከይደ። ብድሕሪኡ ማይ ዛም-ዛም ሰተኹ። ፍለጥ ወዲ ሓወቦይ፡ ብዘይካ ማይ ዛምዛም ካልእ መግቢ ከይረኸብኩ፡ ለይትን መዓልትን ሰላሳ መዓልቲ ከም ዝጸናሕኩ። ስለዚ ኣብቲ ግዜ እቲ ኣካላተይ ስብሒ ኮይኑ ከብደይ ድማ ብዘይ ዝኾነ ጥሜት ቁሩብ ስብሒ ምህላዉ ዘገርም ኣይኮነን። ኣቡ ድራር ከምዚ ኢሎም፤ 'ሓደ ለይቲ ከተማ መካ ርጉእ ኮይኑ ተሰሚዕዋ ኣብ ዙርያ ካዕባ ጠዋፍ ዝገብር ሰብ ኣይነበረን፣ ክልተ ደቂ ኣንስትዮ ጥራይ እየን ናብ ጣኦት ኢሳፍን ናይላን ዝጽልያ ነይረን። እተን ክልተ ደቂ ኣንስትዮ ጠዋፍ እናፈጸማ ከለዋ ናባይ መጺአን ኣነ ድማ፤ 'ንኽልቴኹም ካብተን ክልተ ጣኦታት ሓንቲ ተመርዓዉ!' ክልቲኦም ተቖጢዖም ናባይ ከም ዝመጹ ተረጋጊጹ። ሽዑ እንደገና በልክዎም፤ 'እዚ ጣኦት ብዕንጨይቲ ጥራይ'ዶ ኣይኮነን ንባዕለይ'ውን ኣየድልየንን'ዩ።u ስሙ ንኽፈልጥ'። ኣብ መወዳእታ እተን ክልተ ኣንስቲ ብኡ ንብኡ ከምዚ ኢለን ተበገሳ፤ 'ኣብዚ ከባቢ ካብ ህዝብና ገለ ሰባት እንተዝህልዉ ነቲ ሰብኣይ ትምህርቲ ንምሃብ ሓገዝ ምሓተትና ነይርና'። ኣቡዳር ከምዚ ኢሎም፤ 'ድሕሪ ነዊሕ ከይጸንሐ ድማ እቶም ገና ኣብቲ ቦታ ዝበጽሑ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ኣቡበከርን፡ በተን ክልተ ኣንስቲ ሓለፉ። ረሱል ረሱል ነተን ክልተ ኣንስቲ ከምዚ ኢሎም ሓተትወን: ‘እንታይ ጸገም ኣለኩም ክልቴኹም? ' እተን ክልተ ኣንስቲ መለሳ፤ 'ኣብ መንጎ ካዕባን መጋረጃኡን ደው ኢሉ ዝተቐየረ - ኣሽ-ሻቢ' - ኣሎ። ሽዑ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ከምዚ ኢሎም ሓተትዎም: ‘ክልቴኹም እንታይ ኢሉኩም? ' ክልቲኦም ድማ መለሱ፤ 'እቲ ሰብ ብጣዕሚ ዘሕዝን ቃላት ኢሉና'። ሽዑ ረሱል መጺኦም ብኡ ንብኡ ነቲ ጸሊም እምኒ ሰዓሞ። ብድሕሪኡ ድማ ተዋፍ ፈጺሙ ምስ ኣቡበከር ሰገደ። ኣቡድሃር ምስ ሰገደ ናብ ረሱል መጺኦም ከምዚ በሎም፤ 'ኣሰላሙ ዓላይኩም ያ ረሱል ኣላህ'። ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ድማ ንሰላምኦም ከምዚ ኢሉ መለሰሉ: 'ዋ ዓላይካ ዋ ረህማቱላህ'። ኣቡዳር ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣነ እየ ንመጀመርታ ግዜ ብሰላምታ እስልምና ሰላም ኢለዮ'። ብድሕሪ’ዚ ረሱል (ሰ.ዓ.ወ)፡ ‘ሓወይ መን ኢኻ?’ ኢሎም ሓተቱ። ኣቡ ድራር ከምዚ ክብሉ መለሱ፤ 'ኣነ ካብ ነገድ ጊፋር እየ ኦ ረሱል ኣላህ'። ሽዑ ረሱል (ሰ.ዓ.ወ) ኢደይ ጨቢጦም። ብድሕሪኡ ኣጻብዕቱ ኣብ ግንባሩ ኣንበረ። ኢለ ብልበይ፤ 'ምናልባት ኣነ ካብ ቀቢላ ጊፋር ስለ ዝኾንኩ ኣይፈትዎን ይኸውን'። ሽዑ ኢዱ ክሕዞ ደለኹ፡ ኣቡበከር ግን ከልከለኒ። ብርግጽ ንሱ ካባይ ንላዕሊ ብዛዕባ ረሱል ረሱል ይፈልጥ ነይሩ። ብድሕሪ’ዚ ረሱል (ሰ.ዓ.ወ) ርእሱ ኣልዒሉ፡ ‘ሓወይ ኣብዚ ካብ ዝጸናሕካ ክንደይ ጌርካ?’ ኢሎም ሓተቱኒ። ኢለ መለስኩሉ፤ 'ኣነ ኣብዚ ሰላሳ መዓልቲ ጌረ ኣለኹ ኦ ረሱል ኣላህ'። ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም ደጊሞም ‘መን ይምግበኩም’ ኢሎም ሓተቱ። ኢለ መለስኩሉ፤ 'ብጀካ ማይ ዛምዛም ንዓይ ዝኸውን መግቢ የለን። ስለዚ ድማ እየ ስብሕቲ ይመስል ከብደይ ድማ ቁሩብ ስብሒ ኮይኑ ጥሜት ኣይስምዓንን'። ረሱል (ሰ.ዓ.ወ) ከምዚ ኢሎም: 'ማይ ዛምዛም ብሓቂ ብበረኸት ዝመልአ ኮይኑ ካብ ተራ መግቢ ንላዕሊ ፕሮቲን ዝሓዘ እዩ'። ሽዑ ኣቡበከር ከምዚ ኢሎም፤ 'ኦ ረሱል ሎሚ ምሸት ክምግቦ ፍቐደለይ'። ሽዑ ረሱል ናይ ኣላህን ኣቡበከርን ናብ ቤቱ ተበገሱ ኣነ ውን ምስኦም ከድኩ። ኣቡበከር ገዝኡ ከፊቱ ብኡ ንብኡ ታይፍ ወይኒ ኣምጺኡልና። እታ ናይ መጀመርታ ዝበልዕክዋ መግቢ ንሳ እያ ነይራ። ብድሕሪኡ ንኣቡበከር ክኸይድ ሓቲተዮ ትኽ ኢለ ናብ ረሱል ረሱል ኣምራሕኩ። ንሱ ድማ፡ ‘ብሓቂ ብዙሕ ተምሪ ዘለዎ መሬት ቀሪቡለይ ኣሎ፡ ንሱ ድማ ያስሪብ - መዲና እዩ። ኦ ኣቡ ድራር ትምህርተይ ናብ ህዝብኻ ከተመሓላልፍ ፍቓደኛ ዲኻ? ኣላህ ንህዝብኻ ብጻዕርኻ ይጠቕመካን ዳዕዋኻ ናብኦም ስለ ዘመሓላለፍካን ዓስቢ ይሃብካ'። ብድሕሪ እዚ ኣቡድሃር ናብ ኡናይስ ከደ። ሽዑ ኡናይስ ሓተቶ፤ ‘ኣታ ኣቡ ድራር ኣብኡ እንታይ ጌርካ? ' ኣቡ ድራር መለሰሉ፤ 'ኣነ እስልምና ተቐቢለ ኣብ ትምህርቲ መሓመድ ኣሚነ ኣለኹ ኦ ኡናይስ'። ኡናይስ ከምዚ ኢሉ፤ ‘ብሓቂ ንትምህርቲ እቲ ሃይማኖት እውን ኣይጸልኦን እየ። ከምኡ ውን ፍለጥ፡ ብሓቂ ኣነ እስልምና ተቐቢለ ብኣላህ ከም ዝኣመንኩ'። ድሕሪኡ ናብ ኣዴና ከድና። ሽዑ ንሳ ድማ፤ ‘ሃይማኖትካ ብጣዕሚ እየ ዝፈትዎ። ስለዚ ኣነ ውን ናብ እስልምና ክቕየርን ብኣላህ ክኣምንን እየ ዝደሊ'። ብድሕሪኡ ናብታ ቀቢላና እትነብረላ ዓሌት ግሂፋር ተመለስና። ኣብኡ ድማ ንህዝቢ ቀቢላና ክሳብ ፍርቆም ናብ እስልምና ዝኣትዉ እስላማዊ ዳዕዋ ኣመሓላሊፍናዮም። መራሒኦም ዓይማ ቢን ራሃዳህ ኣል ጊፋሪ እዩ ነይሩ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ፍርቂ ቀቢላ ጊፋር፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ መዲና ምስ በጽሑ ሽዑ ናብ እስልምና ጥራይ ኢና ክንኣቱ'። ረሱል ኣብ መዲና ምስ በጽሑ፡ ሽዑ ፍርቆም ኣብ መወዳእታ ናብ እስልምና ኣትዮም። ነዊሕ ከይጸንሐ ቀቢላ ኣስላም ናብ እስልምና ብምቕያር፤ 'ኦ ረሱል ረሱል ኣሕዋትና ካብ ቀቢላ ጊፋር ናብ እስልምና ኣትዮም ኣለዉ። ስለዚ ንሕና እውን ናብ እስልምና ክንቅየር ንደሊ ኢና'። ነዚ ኣበሃህላ እዚ ምስ ሰምዑ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ በሉ: 'ረቢ ንነገድ ጊፋር ይቕረ ይብለሎም ንነገድ ኣስላም ድማ ድሕነትን ሰላምን ይሃቦም'። [ኢሻቕ ቢን ኢብራሂም ኣል ሓንዛሊ] ከምዚ ኢሉና ኣሎ፤ [ሓደ ናድር ቢን ሹማዒል] ነጊሩና ኣሎ፤ [ሱሌማን ቢን ኣል ሙጊራ] ነጊሩና ኣሎ፤ በዚ መስመር እዚ ኣዘንትዩልና [ሑማይድ ቢን ሂላል] ድሕሪ መደረኡ ግን ተወሳኺ ኣሎ፤ ‘ነቲ ዝጠቐስካዮ ሰብ ክርእዮ ፍቐደለይ! ' ኡናይስ መለሰሉ፤ 'በጃኻ ግን ካብ ህዝቢ መካ ተጠንቀቕ፡ ምኽንያቱ ምስቲ ሰብ ጽልኢ ስለዘለዎን ይጸልእዎን'። ኣዘንትዩልና ኣሎ [መሓመድ ቢን ኣል ሙጽና ኣል ኣንባሪ]፤ ኣዘንትዩለይ ኣሎ [ኢብን ኣቡ ዓዲ] ከምዚ ኢሉ፤ ኣለዎ መ