Hadith Representative
Air Zam-zam penuh berkah dan mengenyangkan
Imam Muslim : 4520حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ خَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَنَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا وَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَالَفَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَ خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْنَا الَّذِي قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلَا جِمَاعَ لَكَ فِيمَا بَعْدُ فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ فَجَعَلَ يَبْكِي فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا أُنَيْسٌ بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا مَعَهَا قَالَ وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلَاثِ سِنِينَ قُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ أَتَوَجَّهُ حَيْثُ يُوَجِّهُنِي رَبِّي أُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي فَانْطَلَقَ أُنَيْسٌ حَتَّى أَتَى مَكَّةَ فَرَاثَ عَلَيَّ ثُمَّ جَاءَ فَقُلْتُ مَا صَنَعْتَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلًا بِمَكَّةَ عَلَى دِينِكَ يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَهُ قُلْتُ فَمَا يَقُولُ النَّاسُ قَالَ يَقُولُونَ شَاعِرٌ كَاهِنٌ سَاحِرٌ وَكَانَ أُنَيْسٌ أَحَدَ الشُّعَرَاءِ قَالَ أُنَيْسٌ لَقَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكَهَنَةِ فَمَا هُوَ بِقَوْلِهِمْ وَلَقَدْ وَضَعْتُ قَوْلَهُ عَلَى أَقْرَاءِ الشِّعْرِ فَمَا يَلْتَئِمُ عَلَى لِسَانِ أَحَدٍ بَعْدِي أَنَّهُ شِعْرٌ وَاللَّهِ إِنَّهُ لَصَادِقٌ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ قَالَ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ فَأَتَيْتُ مَكَّةَ فَتَضَعَّفْتُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَقُلْتُ أَيْنَ هَذَا الَّذِي تَدْعُونَهُ الصَّابِئَ فَأَشَارَ إِلَيَّ فَقَالَ الصَّابِئَ فَمَالَ عَلَيَّ أَهْلُ الْوَادِي بِكُلٍّ مَدَرَةٍ وَعَظْمٍ حَتَّى خَرَرْتُ مَغْشِيًّا عَلَيَّ قَالَ فَارْتَفَعْتُ حِينَ ارْتَفَعْتُ كَأَنِّي نُصُبٌ أَحْمَرُ قَالَ فَأَتَيْتُ زَمْزَمَ فَغَسَلْتُ عَنِّي الدِّمَاءَ وَشَرِبْتُ مِنْ مَائِهَا وَلَقَدْ لَبِثْتُ يَا ابْنَ أَخِي ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ فَبَيْنَا أَهْلِ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ قَمْرَاءَ إِضْحِيَانَ إِذْ ضُرِبَ عَلَى أَسْمِخَتِهِمْ فَمَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ أَحَدٌ وَامْرَأَتَيْنِ مِنْهُمْ تَدْعُوَانِ إِسَافًا وَنَائِلَةَ قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فِي طَوَافِهِمَا فَقُلْتُ أَنْكِحَا أَحَدَهُمَا الْأُخْرَى قَالَ فَمَا تَنَاهَتَا عَنْ قَوْلِهِمَا قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فَقُلْتُ هَنٌ مِثْلُ الْخَشَبَةِ غَيْرَ أَنِّي لَا أَكْنِي فَانْطَلَقَتَا تُوَلْوِلَانِ وَتَقُولَانِ لَوْ كَانَ هَاهُنَا أَحَدٌ مِنْ أَنْفَارِنَا قَالَ فَاسْتَقْبَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا هَابِطَانِ قَالَ مَا لَكُمَا قَالَتَا الصَّابِئُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا قَالَ مَا قَالَ لَكُمَا قَالَتَا إِنَّهُ قَالَ لَنَا كَلِمَةً تَمْلَأُ الْفَمَ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى اسْتَلَمَ الْحَجَرَ وَطَافَ بِالْبَيْتِ هُوَ وَصَاحِبُهُ ثُمَّ صَلَّى فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَكُنْتُ أَنَا أَوَّلَ مَنْ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ فَقُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ وَعَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ مَنْ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ مِنْ غِفَارٍ قَالَ فَأَهْوَى بِيَدِهِ فَوَضَعَ أَصَابِعَهُ عَلَى جَبْهَتِهِ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي كَرِهَ أَنْ انْتَمَيْتُ إِلَى غِفَارٍ فَذَهَبْتُ آخُذُ بِيَدِهِ فَقَدَعَنِي صَاحِبُهُ وَكَانَ أَعْلَمَ بِهِ مِنِّي ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ مَتَى كُنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ قَدْ كُنْتُ هَاهُنَا مُنْذُ ثَلَاثِينَ بَيْنَ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ قَالَ فَمَنْ كَانَ يُطْعِمُكَ قَالَ قُلْتُ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا أَجِدُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ إِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِي طَعَامِهِ اللَّيْلَةَ فَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُمَا فَفَتَحَ أَبُو بَكْرٍ بَابًا فَجَعَلَ يَقْبِضُ لَنَا مِنْ زَبِيبِ الطَّائِفِ وَكَانَ ذَلِكَ أَوَّلَ طَعَامٍ أَكَلْتُهُ بِهَا ثُمَّ غَبَرْتُ مَا غَبَرْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ وُجِّهَتْ لِي أَرْضٌ ذَاتُ نَخْلٍ لَا أُرَاهَا إِلَّا يَثْرِبَ فَهَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي قَوْمَكَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَنْفَعَهُمْ بِكَ وَيَأْجُرَكَ فِيهِمْ فَأَتَيْتُ أُنَيْسًا فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ صَنَعْتُ أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ قَالَ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكَ فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَأَتَيْنَا أُمَّنَا فَقَالَتْ مَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكُمَا فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَاحْتَمَلْنَا حَتَّى أَتَيْنَا قَوْمَنَا غِفَارًا فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ أَيْمَاءُ بْنُ رَحَضَةَ الْغِفَارِيُّ وَكَانَ سَيِّدَهُمْ وَقَالَ نِصْفُهُمْ إِذَا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ أَسْلَمْنَا فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَأَسْلَمَ نِصْفُهُمْ الْبَاقِي وَجَاءَتْ أَسْلَمُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِخْوَتُنَا نُسْلِمُ عَلَى الَّذِي أَسْلَمُوا عَلَيْهِ فَأَسْلَمُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ قُلْتُ فَاكْفِنِي حَتَّى أَذْهَبَ فَأَنْظُرَ قَالَ نَعَمْ وَكُنْ عَلَى حَذَرٍ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ فَإِنَّهُمْ قَدْ شَنِفُوا لَهُ وَتَجَهَّمُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ يَا ابْنَ أَخِي صَلَّيْتُ سَنَتَيْنِ قَبْلَ مَبْعَثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ كُنْتَ تَوَجَّهُ قَالَ حَيْثُ وَجَّهَنِيَ اللَّهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ فَتَنَافَرَا إِلَى رَجُلٍ مِنْ الْكُهَّانِ قَالَ فَلَمْ يَزَلْ أَخِي أُنَيْسٌ يَمْدَحُهُ حَتَّى غَلَبَهُ قَالَ فَأَخَذْنَا صِرْمَتَهُ فَضَمَمْنَاهَا إِلَى صِرْمَتِنَا وَقَالَ أَيْضًا فِي حَدِيثِهِ قَالَ فَجَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَلْفَ الْمَقَامِ قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَإِنِّي لَأَوَّلُ النَّاسِ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ قَالَ قُلْتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَعَلَيْكَ السَّلَامُ مَنْ أَنْتَ وَفِي حَدِيثِهِ أَيْضًا فَقَالَ مُنْذُ كَمْ أَنْتَ هَاهُنَا قَالَ قُلْتُ مُنْذُ خَمْسَ عَشَرَةَ وَفِيهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَتْحِفْنِي بِضِيَافَتِهِ اللَّيْلَةَ
Вайга дийцина [Хьаддаб бин Халид Аль-Азди]; Цо дийцина тхуна [Сулайман бин Аль-МугӀира]; Тхоьга [Хьумайд бин ХӀилал] [ӀабдуллахӀ бин Аш Шамитера] хаам а бина, цо элира; [Абу Дзара] цкъа аьлла; — Дукха хьалха дӀадахна вай вешан тайпа, гӀифаран тайпа. Цара дукха хьолахь хьарам бутт хьарам бора, со а, сан ваша Унайс а, сан нана а тхайн тайпанах дӀаяххалц. Цул тӀаьхьа, ненан вешин -ден вешин- цӀахь Ӏийра тхо. Тхан ненан вежарша - ден вежарша - тхо чӀогӀа лоруш, дика лелош хилла, амма эххар а тхан ненан вешин тайпа тхоьца хьагӀ йолуш хилла. Тхан ненан вешега элира цара; — Хьо цӀахь воцчу хенахь, Унаис кест-кеста дов до хьан доьзалца'. Тхан ненан ваша веъча, шен тайпано аьлларг дийцира цо, цундела къийсавелира тхо; — Бакъдерг аьлча, ден вешо бехдина хӀокху ерриге а хенахь ден вешо вайна дина дика. Ой, цундела, хӀинца дуьйна, вай еккъа вайшиннан некъаш дӀадахча дика хир ду'. ТӀаккха тхо дӀадаха оьшург кечдан долийра, ткъа тхан ненан вашас, гӀайгӀане хьаьжна, велха а воьлхуш, шен бӀаьрхишца хьаькхна юьхь кочаца дӀаяьккхира. Эххар а тхайн ненан вешин цӀера арадевлира тхо, Макка улло дӀакхаччалц. Цхьана дийнахь Унаис тхоьца дов иккхира. ТӀаккха иза а, тхан нана а цхьана шаманна тӀе вахара. Гучудаьлларг ду, шамано Унайс хестийна хилар. Дукха хан ялале, тхоьца хан яккха юхаеара Унаис а, тхан нана а. Абу Зарра аьлла; «ХӀай сан вешин кӀант, хаийла хьуна, со Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам вовзале кхаа шарахь ламаз деш вара со». Ас -ӀабдуллахӀ бин Аш-Шамита- хаьттира; — Дядя хьанга доӀа до? — Абу Зарра жоп делира; 'Ас АллахӀе доӀа до'. ТӀаккха ас - ӀабдуллахӀ бин Аш-Шамита - юха а хаьттира; — Нагахь санна иштта делахь, тӀаккха ден ваша ламаз деш муьлхачу агӀор хьаьжна ву? — Абу Зарра жоп делира; — Ламаз оьцуш АллахӀ СубхьанахӀу ва ТаӀала луучу агӀор дӀавоьду со. ХӀаьта буьйса чакхъяллалца Иша ламазаш дира аз. ТӀаккха со Ӏуьллура, малх суна тӀе хьаьжча бен'. Унаис соьга элира; — Макка-гӀалина чуваха лаьа суна. Цундела, дӀавахийта со'. Цул тӀаьхьа новкъавелира Унаис, ша Макка-гӀала кхаччалц. Дукха хан яьллера иза со волчу юха ца вогӀуш. Макка гӀалара цӀавеанчул тӀаьхьа, ас хаьттира цуьнга; — ХӀун дина ахьа цигахь, Унаис? — жоп делира Унаис; — Макка-гӀалахь цхьа стаг вевзина суна, хьан динехь волу, хӀай Абу-Дзар. Цул сов, цо иштта дӀахьедина, ша АллахӀа СубхьанахӀу ва ТаӀалаъ ваийтина хилар а. Ас хаьттира цуьнга; — ХӀай Унаис, нахана хӀун хета цунах лаьцна? — жоп делира Унаис; — Наха дуьйцу, иза поэт а, говзанча а, бозбунча а вара бохуш. Цу юкъана Унаис ша поэт ву. Унаис аьлла; — Суна хезнера шаманийн а, гадалийн а Ӏовдалаллаш, амма уьш цу наха дуьйцучух тера дац. Ткъа со суо а гӀиртина цуьнан дешнаш гӀарабевллачу поэтийн произведенешца нисдан. Амма, делахь а, цо аьлларг стихотворени яцара, суна хетарехь а, кхечарна хетарехь а. ВаллахӀи, баккъалла а, наха дуьйцург бакъ ду, уьш бу харцлуьйш берш». ТӀаккха Абу Дзара элира; — Ахьа вийцинчу стаге хьажа вахийтахьа со! — ТӀаккха Макка дӀавахара со. Новкъахь Макка-гӀалин бахархойх цхьанна дуьхьал а кхетта, хаьттира ас; — Мичахь ву дин тӀеэцна стаг - Аш-Шаби -? — Хьалха ас хаьттиначо соьга пӀелг хьажийра, аьлла; — ХӀун боху ахь, хӀай хийра стаг? Аш Шаби? — ТӀаккха цу стага соьга поппар а, даьӀахкаш а кхоьссира, со охьа а воьжна, кхетамчуьра валлалц. Абу Зарра аьлла; — Цхьа хан яьлча ас ... . йа сама а ваьлла, цӀен хӀайкал санна сама вала. Цул тӀаьхьа Замзам бӀов йолчу вахара со, поппар а, даьӀахкаш а кхиссаро йинчу чевнех цӀий цӀандан. Цул тӀаьхьа зам-зам хи мелла ас. Хаийла хьуна, хӀай сан вешин кӀант, со цигахь кхузткъа дийнахь, дийнахь а, буса а зам-зам хи доцург кхин хӀума а йоцуш Ӏийна хилар. ОӀех, цундела, цецвала хӀума дац, цу хенахь сан дегӀ товш хиларх а, кийрахь цхьа а мацалла ца хеташ, жимма товш хиларх а. Абу Зарра аьлла; — Бутт буьззинчу буса Макка гӀала яьсса хетара, КаӀбатна гонаха цхьа а тӀаваф деш вацара, ши зуда бен яцара Ӏисафан а, Наилан а цӀушна хьалха ламаз деш. ТӀаваф еш суна тӀееара и ши зуда, ас элира; — Деккъа цхьана шина цӀух цхьаъ маре яхийта шуьшинна а! — Гучуделира, и шиъ оьгӀазвахана, со волчу агӀор веана хилар. ТӀаккха ас юха а элира цу шинне а; — ХӀара кумир еккъа дечигах йина яц, цуьнан цӀе хаа а ца оьшу суна». Эххар а ши зуда сихха дӀаяхара, бохуш; — Кхузахь гонаха цхьаболу тхан тайпанах нах белахьара, цу стагана урок ян гӀо доьхур дара оха шеко йоцуш». Абу Зарра аьлла; Цул тӀаьхьа дукха хан ялале, хӀинцца цу метте кхаьчна волу РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам а, Абу-Бакр а цу шина зудчунна тӀеиккхира. РасулуллахӀа хаьттина шина зудчуьнга: «ХӀун ду шуьшинна? — Шина зудчо жоп делира; 'КаӀбатна а, цуьнан пардона а юккъехь лаьтташ цхьа дине веана -Аш-Шаби'- ву'. Дагахь, РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам хаьттира: «ХӀун элира цо шуьга шинга? — Шинне а жоп делира; — ЧӀогӀа гӀайгӀанечу дешнашца къамел дира стага тхоьга». ТӀаккха Пайхамара схьа а веана, оцу сохьта Ӏаьржачу тӀулгана барт баьккхира. Цул тӀаьхьа Абу-Бакарца цхьаьна тӀаваф а дина, ламаз а дина цо. Ламаз дина ваьлча, Абу Дзара Делан Элчана тӀе а веана, цо элира; 'Ассаламу 'Алайкум я Расулуллах'. РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам жоп делира саламна: «Ва Ӏалайка ва РохьматуллахӀ». Абу Зарра аьлла; 'Со вара цуьнга дуьххьара бусалба саламца салам делларг'. ТӀаккха Делан Элчано хаьттира: «Хьо мила ву, сан ваша? — Абу Зарра жоп делира; «Со ГӀифаран тайпанах ву, хӀай Делан Элча». ТӀаккха РасулуллахӀа сан куьг ластийра. Цул тӀаьхьа шен хьаж тӀе пӀелгаш диллира цо. Ас сайга элира; — Со ГӀифар тайпанах хиларна, цунна ца товш хила а тарло. ТӀаккха цуьнан куьг лаца лиира суна, амма Абу-Бакра со сацийра. Бакъдерг аьлча, Делан Элчанах лаьцна суна сайначул а дукха хаьа цунна. Цул тӀаьхьа Делан Элчано корта хьала а айбина хаьттира соьга: «Маца дуьйна ву хьо кху меттехь, сан ваша? — жоп делира ас; «Со кхузахь волу кхузткъа де ду, хӀай Делан Элча». РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам юха а хаьттира: «Хьуна кхаба мила ву? — жоп делира ас; — Замзаман хи доцург, суна кхача бац. ОӀех, и бахьанехь, со томма хьаьжча, кийра жимма товш бу, мацалла ца хета суна'. Пайхамара аьлла: «Зам-заман хи баккъалла а беркатех дуьзна ду, могӀарерчу кхачанал а алсам белок ю цу чохь». Дагахь Абу-Бакра аьлла; «ХӀай Делан Элча, пурба лохьа суна тховса цунна кхача баа». ТӀаккха РасулуллахӀ а, Абу-Бакр а шайн цӀа дӀавахара, со а вахара цаьрца. Абу-Бакра шен цӀа схьа а диллина, оцу сохьта тхуна Тайфан вайн мах хадийра. Иза яра ас дуьххьара йиъна юург. ТӀаккха Абу Бакаре цӀа гӀохьара аьлла, нийсса Делан Элча волчу вахара со. Цо элира: «Баккъалла а, суна дуккха а хурманийн дитташца цхьа мохк белира, иза Ясриб – Мадинат – ю». ХӀай Абу Дзар, сан хьехамаш хьайн къоме дӀакхачо реза вуй хьо? АллахӀа пайда бойла хьан халкъана ахь хьегначу къинхьегамца, хьан хаам халкъе дӀакхачорна меле а бойла хьуна . а царна'. Цул тӀаьхьа Унайсе веара Абу Дзар. ТӀаккха Унаис хаьттира цуьнга; — ХӀун дина ахь цигахь, хӀай Абу-Зарр? — Абу Зарра жоп делира; «Со бусалба дин тӀеэцна, Мухьаммад О Унаис хьехамех теша». Унаис аьлла; — Ма-дарра аьлча, суна а ца беза цу динан хьехамаш. Хьуна хаийла, баккъалла а со бусалба дин тӀеэцна ву, АллахӀах тешна ву со». Цул тӀаьхьа тхайн нана йолчу дахара тхо. ТӀаккха цо элира; — Суна чӀогӀа хазахета шун дин. Цундела суна а лаьа бусалба дин тӀеэца а, АллахӀах теша а». Цул тӀаьхьа тхо юхадирзира тхан тайпанан даймахка, ГӀифарийн тайпане. Цигахь оха бусалба динан хаам дӀакхачийна тхайн тайпанан нахе, царех ах бусалба дин тӀеэцалц. Церан куьйгалхо ву Айма бин Рахадха Аль Гифари. Цу юкъана ах ГӀифаран тайпано элира; «РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Мадинате кхаьчча, тӀаккха вай бусалба дин тӀеоьцур ду». Пайхамар Мединате кхаьчча, эххар а бусалба дин тӀеийцира царех ах. Цул тӀаьхьа дукха хан ялале, Асламан тайпано бусалба дин тӀеэцна, олуш; — ХӀай Делан Элча, ГӀифар тайпанах болу тхан вежарий бусалба дин тӀеэцна. Цундела тхуна а лаьа бусалба дин тӀеэца'. И дӀахьедар хезча, РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам аьлла: «Дала гечдойла ГӀифаран тайпанна, маьрша а, машар а лойла Асламан тайпанна». Дийцина вайга [Исхьакъ бин ИбрахӀим Аль-Ханжалига]; Тхуна хаам бина [Ан Надр бин Сюмаил]; Цо дийцина тхуна [Сулайман бин Аль-МугӀира]; Дийцина вайга [Хьумайд бин ХӀилал] оцу некъаца амма цо аьллачунна тӀаьхьа тӀетохар ду; — Ахьа вийцинчу стаге хьажа вахийтахьа со! — жоп делира Унаис; — ДӀагӀо, амма Маккарчу нахах ларло, хӀунда аьлча, уьш цу стагаца мостагӀалла долуш бу, цуьнца цабезам болуш бу. Дийцина вайга [Мухьаммад бин Аль Муцанна Аль Ӏанбарига]; Дийцина соьга [Ибн Абу Ӏадис] цо элира; Вайна [Ибн Ӏауна] [Хьумайд бин ХӀилал] [ӀабдуллахӀ бин Аш Шамитера] дийцина цо аьлла; [Абу Зарра] аьлла; ХӀай сан вешин кӀант, Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам ваийтале ши шо ду ас ламаз деш. Унаис аьлла; — ТӀаккха ламаз деш юьхь мичахь хуьлу хьо? Абу Дзар жоп делира; АллахӀана луучу агӀор'. -тӀаккха дийциначо шен хьадис Сулайман бин Аль МугӀиратан хьадисехь дуьйцу. Хьадисехь иштта аьлла ду; — ТӀаккха и шиъ цхьана шаманна дуьхьалкхетта, Маккахь хиллачу стагах лаьцна хатта. Амма Унаис даима а цу стеган ницкъаш хестош хилла, шаманна шена хетарг дӀадаллалц. Унаис аьлла; Цуьнан эмкалш схьа а эцна, уьш тхайн эмкалшца цхьаьнатоххалц. Хьадисехь аьлла ду; тӀаккха Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам веана КаӀбатехь Таваф дина тӀаккха ИбрахӀиман макъамна тӀехьа ламаз дина. Абу Зарра аьлла; Иштта цуьнца саллаллохӀу ӀалайхӀи васаллам дуьхьал а ваьлла, салам делира сан. Со вара цуьнга дуьххьара дешнашца салам делларг; Ассаламу 'Алайка я Расулуллах'. Цо жоп делира: «Ва Алайкас Салам, хьо мила ву? Иштта хьахийна цуьнан дешнаш а; — Хьо маца дуьйна Ӏаш ву кхузахь? — Абу Зарра жоп делира; — Пхийтта де даьлла. ТӀаккха Абу-Бакара элира; — Тховса цуьнан хьошалла дийр ду ас.