Hadith Representative
Nabi membaca surat Al-Kafirun dan Al-Ikhlas pada dua rakaat thawaf di belakang Maqam Ibrahim
Imam Muslim : 2137حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ حَاتِمٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ الْمَدَنِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَحَضَرَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ مِثْلَ عَمَلِهِ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي بَيْنَ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ وَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ نَفَذَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَرَأَ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ { إِنَّ الصَّفَا والْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ } أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَوَحَّدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ قَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْوَادِي سَعَى حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ فَقَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحِلَّ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدٍ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ وَاحِدَةً فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدٍ أَبَدٍ وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا قَالَ فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ لِلَّذِي صَنَعَتْ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحِلُّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِائَةً قَالَ فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ تَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى فَأَهَلُّوا بِالْحَجِّ وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِهَا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ تُضْرَبُ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَأَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ وَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ حَرَامٌ عَلَيْكُمْ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا كُلُّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَإِنَّ أَوَّلَ دَمٍ أَضَعُ مِنْ دِمَائِنَا دَمُ ابْنِ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَلَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابُ اللَّهِ وَأَنْتُمْ تُسْأَلُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُتُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ وَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ الزِّمَامَ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ وَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَدَعَاهُ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ وَوَحَّدَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا فَدَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ وَكَانَ رَجُلًا حَسَنَ الشَّعْرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْ
Тхуна [Абу Бакр бин Абу Сайба] а, [Исхьакъ бин ИбрахӀимна] а [Хьатимера] дерриге а дийцича цо элира, - [Абу Бакара] элира- Тхуна [Хьатим бин ИсмаӀил Аль-Маданига] [ДжаӀфар бин Мухьаммадера] [шен дегара] дийцича цо элира; Тхо [Джабир бин ӀабдуллахӀан] хӀусаме деара, тӀаккха цо тхоьга цхьацца хаьттира тхан цӀераш хӀун ю аьлла. Сайн рагӀ тӀекхаьчча, ас элира, сан цӀе Мухьаммад бин Ӏали бин Хьусайн ю. ТӀаккха сан кочара лакхара а, лахара а кнопкаш схьайиллина цо. ТӀаккха сан шина кийра юккъе шен пӀелг дӀахӀоттийра цо. ХӀетахь со хӀинца а жима вара. ТӀаккха цо элира: «Марша вогӀийла хьо, сан вешин кӀант, хьайна хатта луург хатта». Цундела хаьттира ас цуьнга. БӀаьрзе вахана вара иза. Ламазан хан тӀекхаьчча, ша даима а шеца лелош йолчу ламазан маьнги тӀехь дӀахӀоьттира иза. ХӀоразза а ламазан кхаба белш тӀе дӀахӀоттийча, йистош даима а шена тӀе хьакхалуш хилла, ламазан кхаба мел жима хиларна. Ас хаьттира цуьнга: «Дийцахьа суна Делан Элчано (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) хьаж муха дира». ТӀаккха шен исс пӀелг а лаьцна, куьйгашца къамел дира цо. Цо элира; Мадинатехь исс шарахь ваьхна иза, амма хӀинца а хьаж дина вацара иза. ТӀаккха цо дӀакхайкхийра, итт шарахь ша ХьаьжцӀа воьду аьлла. И бахьана долуш, нах массо а агӀор богӀура Мадинате, Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи ва салламах дӀакхета лууш, цуьнан Ӏамалш санна дика Ӏамалш ян. Цул тӀаьхьа цуьнца цхьаьна дахара тхо. Дзулхулайфате кхаьчча, Асмаъ бинт Хьумайс шен кӀант Мухьаммад бин Абу-Бакр вина. Цо омра дина Пайхамаре саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам хатта, хӀун дан деза - бер дар бахьана долуш - аьлла. Цундела цо элира: «Душ а лийчина, хьайн гигиеникан салфетка лелае. ТӀаккха юха а хьайн ихьрам духар тӀедуха'. РасулуллахӀ саллаллохӀу ӀалайхӀи васаллам ши ракаӀат ламаз дира ЗулхӀулайфа маьждигехь, цул тӀаьхьа Къашва олучу шен эмкал тӀе хиира цо. Байда` волчу кхаьчначул тӀаьхьа, гонаха хьаьжира со, маса стаг ву цуьнца цхьаьна, говрахь а, лелаш а, дехьа-сехьа а, тӀехьа а. Цу хенахь Къуръан -вахьйу- охьадоьссина, цигахь Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам кхетта цуьнан маьӀнех, нийса аьлча, вай кхочушдан дезачу Ӏамалшна тӀедиллар санна. ТӀаккха мохь туьйхира цо талбийах читая: «ЛАББАЙКА АЛЛАХӀУММА ЛАББАЙКА ЛАББАЙКА ЛАА СЯРИИКА ЛАКА ЛАББАЙКА ИННАЛХЬАМДА ВАН НИӀМАТА ЛАКА ВАЛМУЛКУ ЛАА СЯРИИКА ЛАКА -Я подчиняюсь Твоим приказам, я Аллах, я подчиняюсь, я обей. Хьуна накъост вац, Хьан омранашна муьтӀахь ву со; Баккъалла а, хастам а, комаьршалла а Хьан ду, паччахьалла санна, Хьан накъостий бац, Хьан омранашна муьтӀахь ву со-'. Иштта дукха нах бу Пайхамаран саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам санна талбийат долуш. Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам магош ца хилла царна иза дешар, бакъдерг аьлча цара хаддаза доьшура иза. Тхан ният хьаж дан бен дац, ткъа Ӏумратах дерг тхуна цкъачунна хууш дац. БайтуллахӀе кхаьчначул тӀаьхьа, цуьнан цхьана маьӀӀе -хьажар Асвад- мара а воьллина, тӀаккха Таваф дира цо, кхузза ведда а волуш, диъза нормально лелаш. Цул тӀаьхьа дӀавахара иза Макъам йолчу агӀор. ИбрахӀим Ӏалайс Салам, тӀаккха цо аят дешна: «ИбрахӀиман станци ламазан меттиг елахь..». -Ал-Бакъарат: 125-. Цул тӀаьхьа макъам БайтуллахӀана юккъе дӀахӀоттийра цо. Цу юкъана сан дас элира, Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам шен доӀанехь дешна: «КъУЛ ХУВАЛЛАХӀУ АХАДЛ...» -Аль Ихлас: 1-4-. И: 'КЪУЛ ЯА АЙЮХАЛ КААФИРУУН.'. -Ал Кафирун: 1-6-. ТӀаккха Делан цӀийнан маьӀӀе юха а веана - Асвадна йиттина - цунна а мара а воьллина. ТӀаккха неӀарехула, Шафана тӀевахара иза. Сафа гу тӀе кхаьчначул тӀаьхьа цо дешна аят: «Бакъдолуш, Сафана а, Марвана а юкъахь болу СаӀи АллахӀан динан сийлаллин билгалонашна юкъахь бу..». -Аль-Бакъара: 1589-. Цул тӀаьхьа Делан омранаш кхочушдан волавелира иза. Цундела иза Шафа гу тӀе хьалавелира. БайтуллахӀ гинчул тӀаьхьа, цул тӀаьхьа къиблана дуьхьал велира иза, АллахӀ цхьаъ деш, Иза тасбихь деш. Ткъа цо дешна: «Л.А. А ИЛААХА ИЛАЛАЛЛАХ ВАХДАХУ ЛАА СЯРИИКА ЛАХУ ЛАХУЛ МУЛКУ ВА ЛАХУЛ ХАМДУ ВА ХУВА ӀАЛА КУЛЛИ СЯИ`ИН КЪАДИР ЛАА ИЛААХА ИЛЛАЛЛАХ ВАХДАХУ АНДЖАЗА ВАЪДАХУ воршипВАНАШАРА ӀАБДАХУ ВАХАЗАХДАХДАХДАХДАХОРОПОЛОЖЕНИЕ цхьаъ бен воцуш, Цуьнан накъост вац, Цунна ду паччахьалла а, хастам а, ткъа Иза массо хӀуманна тӀехь ницкъ болуш ву. Шена Ӏибадат дан хьакъ долу Дела вац, Шен ваӀданаш кхочушдеш, Шен лайшна гӀо деш, Шен мостагӀий хӀаллакбеш волу АллахӀ воцург. Цул тӀаьхьа ламаз дира цо. Кхузза карладаккха тахлил. Цул тӀаьхьа Марва волчохь охьавоьссира иза. ТогӀи чу кхаьчча, ведда дӀавахара иза. Ткъа цул тӀаьхьа, юхавогӀуш, Марва-Хилла агӀор дӀавахара иза. Марва гу тӀе кхаьчначул тӀаьхьа, Сафа гу тӀехь динарг дина цо. Марва гу тӀехь шен саӀий чекхдаьккхича, цо элира: «Айса динарг ас ца динехьара, ас Хьадйа схьа а ялийна, цунах Ӏумрат дийр дацара». ТӀаккха Суракъат бин Малик бин ЖуьцӀум: «ХӀаъ, РасулуллахӀ! Кху шарна бен дац иза, я гуттаренна а?» РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам шен вукху куьйган пӀелгаш дӀасакховдийра, олуш: «Ӏумрат хьажна юкъадаккха». Ӏумрат ХьаьжцӀа юкъадаккхар, хӀан-хӀа! ХӀаьта гуттаренна а'. Цу юкъана Ӏали веара Йеменера, Пайхамарна саллаллахӀу ӀалайхӀи васалламна тӀе сагӀа доккху даьхни дохьуш. цунна Фатима тахӀаллул стаг карийра; басаршца йина бедарш а юьйхина, бӀаьргаш дӀа а къевлина ю иза. Ӏелас дихкира цунна иза дан. Фатимас жоп делира: «Сан дас ша аьлла соьга хӀара дан». Ӏалис аьлар; Цундела со Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам волчу вахара, Фатимас лелийначу гӀуллакхех лаьцна фатва деха. Ас цуьнга дӀахаийтира, ас новкъарло йо цунна и дан аьлла. Иштта цо элира: «ФатӀимат нийса ю». ТӀаккха цо хаьттира: «ХьаьжцӀа ваха лууш хилча хӀун доьшу ахь?». Ӏалис аьлар; Ас жоп делира: «Я АллахӀ, Хьан Элчано масална ма-аллара, хьаж дан дагахь ву со». ТӀаккха Ӏалис хаьттира: «Амма ас хванкурбан еана, муха ю иза?» Цо жоп делира: «Тахалулул ма хила». ЖаӀфара элира; Ӏалийс Йеменера деанчу а, Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам деанчу а хьадийн терахь бӀе дара. ЖамаӀатехь массарна а тахӀаллул хилла, месаш дӀаяьхна хилла, Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам а, цуьнца хьадйа деана нах а боцурш. Тарвийатан де тӀекхаьчча - Зулхьижжа беттан уьтталгӀа де - Мина бахара уьш ХьаьжцӀа дан. Расулуллах саллаллаху ӀалайхӀи васаллам ехал свою машину. Цигахь зур а, аср а, маьркӀажа а, иша а, фаджр а ламазаш дира цо. ТӀаккха, малх схьакхетталц, жимма собар дира цо; Цу юкъана цо хьалха Намире нах бахийтира, цигахь лагерь дӀахӀотто. Цу юкъана, къурайшашна моьттура, ша шеко йоцуш, МашӀарил Хьарамехь – Муздалифехь цхьана гу тӀехь – соцур ву, дукхахьолахь жехӀилчу наха санна. Амма гучудолу иза хӀинцца дӀавоьдуш хилар Арафатехьа. Намирате дӀакхаьчча, наха четарш хӀиттийна карийра цунна. ТӀаккха цигахь садаӀа сецира иза. Малх чубузучу хенахь, шен эмкал тӀехь дӀавахара иза. ХьаьжкӀашна юккъе а кхаьчна, цо къамел дира: «Бакъдолуш, цӀий Ӏанор а, хьайн махкахочун бахам дӀабаккхар а хьарам ду, хӀокху дийнахь а, хӀокху баттахь а, хӀокху махкахь а тӀом бар хьарам ма-хиллара». Хаалахь, сан низамца дӀадаьккхина дерриге а джахӀилитан хьожа йогӀуш дерг, джахилитан заманан цӀий мах а болуш. Ас дуьххьара дӀадаьккхина цӀий мах Бани СаӀада кхаьбначу Ибн РабиӀатан бин Хьаритан цӀий дара, цул тӀаьхьа Хьузайла вийна иза. Иштта, ас дӀадаьккхина жахилий риба; Ас дуьххьара дӀадаьккхинарг риба дара, иза Ӏаббас бин Ӏабдул Мутталиба билгалдаьккхина хилла. Баккъалла а, ас дӀадоккхур ду дерриге а риба. ТӀаккха зударех ма кхера. Ахь уьш АллахӀан аманат санна схьаэца мегар ду, ткъа уьш хьанал ду хьуна хьукма лардарца АллахӀ. Цул тӀаьхьа хьан бакъонаш ю царна тӀехь, нийса аьлча, цара хьан мат кхечу нахана дӀалаца ца магадо. Нагахь санна цара низам дохийна делахь, зене доцчу кепара тоха царна. Цуьнан метта церан бакъонаш ю шуна тӀехь. Аьлча а, рицкъ а, догӀу духар а. Ас шуна массарна а весет до дахаран нисдархо, нагахь санна шу цунах дӀатарлахь, иза Къуръан ду. Шуьга массаьрга а хоттур ду сох лаьцна, тӀаккха аша муха жоп лур ду?» цара жоп делира: «Оха тоьшалла до, ахь баккъалла а хаам дӀакхачийна хиларна, ахь хьайн декхарш кхочушдина хиларна, ахь тхуна хьехам бина хиларна». ТӀаккха цо элира, шен хьажо пӀелг стигала хьала а айбина, гулбеллачаьрга пӀелг а хьажош: «ХӀаъ, АллахӀ, теш, я АллахӀ, теш, я АллахӀ, теш». Цул тӀаьхьа ламазе кхайкхира, тӀаккха къамат дира, цул тӀаьхьа ЖухӀур-ламаз дира. ТӀаккха юха а къамат дар а, цу шинна юккъехь суннат ламаз доцуш аср ламаз дар а. Цул тӀаьхьа шен некъ дӀабаьхьира цо вукуф дечу метте кхаччалц. Цига дӀакхаьчча, Къашван эмкал цхьана тӀулган меттехь сецна, лелаш болу нах цунна хьалха хилла. Къиблана дуьхьал а ваьлла, лаьтташ Ӏийра иза, малх чубуззалц, цӀен мегафон дӀаяллалц. ТӀаккха шен некъ дӀабаьхьира цо, Ӏусамат тӀехьа а волуш, ша урхалла деш волуш. Цо Къашва эмкалан легаш дӀаса а тардина, цуьнан корта седлонан гӀодаюкъах хьакхавала герга кхаччалц. Цо шен куьйган хьаьркца элира: «Вежарий, тийна хила, тийна хила». Цхьана гу тӀе хӀоразза а кхаьчча, къамелан кӀа жимма паргӀатдоккхура цо, хьалавала атта хилийта. Муздалифате кхаьчча, цхьа азан а, ши къамат а долуш, юккъехь цхьа а суннат ламаз а доцуш, маьркӀижа а, ишаӀа а ламазаш дира цо. Цул тӀаьхьа Ӏуьйре хиллалц вижира иза. Пхьуьйра хан тӀекхаьчча, цхьана азанца, цхьана къаматца дира цо пхьуьйра ламаз. Цул тӀаьхьа, Къасва эмкал тӀе а хиъна, шен некъ дӀабаьхьира цо Машарил Хьараме. Цкъа цигахь къиблана дуьхьал а ваьлла, ламаз а дина, такбир а дина, тахьлил а дина, тавхьидан предложени ешна цо. Цигахь стигал шаряллалц Ӏийна, малх схьакхетале дӀавахара иза, шена тӀехь Фадлал бин Ӏаббас а эцна. Фадлал хаза месаш йолуш, кӀайн юьхь йолуш стаг ву. Иза дӀавахча, цуьнца дӀабахара нах а. Фадлал цаьрга хьаьжира, тӀаккха Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам шен куьйгашца шен юьхь дӀакъевлира. Амма Фадлала корта кхечу агӀор дӀаберзийра, хьажа дагахь. РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам а вукху куьйгаца юьхь дӀакъевлира, Фадлала шен бӀаьрг кхечанхьа дӀаберзорхьама. Мухассир тогӀи юккъе кхаьчча, нийсса Жумратул-Кубра волчу боьдучу юккъерчу новкъахула шен эмкал сихйира цо. Цхьана диттана уллохь жумрате кхаьчча, хӀора кхоссарца такбир доьшуш, ворхӀ зезаг кхоьссира цо. Цул тӀаьхьа кхин дӀа а сагӀа доккхучу метте дӀавахара иза. Цигахь цо шен куьйгашца шовзткъе кхоъ сагӀина урс хьаькхна, дисинарг Ӏелига дӀаделира урс хьакха, нийса аьлча, сагӀа доккхуш долу даьхни кхечу жамаӀатан декъашхошца цхьаьна. ТӀаккха цо цуьнга хӀора сагӀийна жимма дакъа схьаэца аьлла, тӀаккха иза хьакха аьлла, тӀаккха жижиг а диъна, бульон а мелла цо. Цул тӀаьхьа шен машен тӀе а хиъна, БайтуллахӀ волчу дӀавахара иза, тӀаваф ян. ЗухӀр-ламаз Маккахь дира цо. Цул тӀаьхьа Замзам бӀов йоккхуш волчу Бани Ӏабдул Мутталиб волчу вахара иза. Цо элира цаьрга: «ХӀай Бану Ӏабдул МуттӀалиб, мала хӀума лохьа тхуна». Нагахь санна гулбеллачара иза гал ца даьккхича, хьаха, ас гӀо дийр ду шуна цхьаьна сурт дилла'. ТӀаккха цара цхьа ведар охьакхоьссира, цу чуьра хи мелла цо. Ткъа дийцина тхуна [Ӏумар бин Хьафш бин ГӀияца] дийцина тхуна [сан дас] дийцина тхуна [ДжаӀфар бин Мухьаммада] дийцина соьга [сан дас] цо аьлла; [Джабир бин ӀабдуллахӀ] волчу а вахана, цуьнга хаьттира со РасулуллахӀан хьаж дарх лаьцна шаллаллахӀу Ӏал айхи васаллам. цул тӀаьхьа Хьатим бин ИсмаӀилан хьадисах тера долу хьадис хьахийна цо, цу тӀе тӀетоьхна цо; Хьалха нахана Абу Саййарата омра деш хилла, Ӏовдал ХӀимар тӀе хьалавала аьлла. Ткъа Пайхамар саллаллохӀу ӀалайхӀи васаллам МашӀарил Хьарамехь Муздалифах тӀехваьлча Къурайшин халкъан жимма а шеко ца хилла иза цигахь соцур ву аьлла, тӀаьхьо цуьнан соцу меттиг хир ю аьлла. Амма иза тӀех а ваьлла, Ӏарафате а кхаьчна, цигахь сецна бен ца сецира иза.