Hadith Representative
Maqam Ibrahim termasuk tanda-tanda kekuasaan Allah
Imam Abu Dawud : 1628حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيَّانِ وَرُبَّمَا زَادَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ الْكَلِمَةَ وَالشَّيْءَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ وَأَهْلًا يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا يَعْنِي ثَوْبًا مُلَفَّقًا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا فَصَلَّى بِنَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أُذِّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ فَقَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَذْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ فَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ تَقَدَّمَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَرَأَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ قَالَ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ قَالَ ابْنُ نُفَيْلٍ وَعُثْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سُلَيْمَانُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ بِقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَوَحَّدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعَدَ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَصَنَعَ عَلَى الْمَرْوَةِ مِثْلَ مَا صَنَعَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ الطَّوَافِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ إِنِّي لَوْ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَلَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيُحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلْأَبَدِ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى ثُمَّ قَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ لَا بَلْ لِأَبَدِ أَبَدٍ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ عَلِيٌّ ذَلِكَ عَلَيْهَا وَقَالَ مَنْ أَمَرَكِ بِهَذَا فَقَالَتْ أَبِي فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الْأَمْرِ الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحْلِلْ قَالَ وَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ قَالَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ لَهُ مِنْ شَعْرٍ فَضُرِبَتْ بِنَمِرَةٍ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ بِالْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةٍ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا إِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دِمَاؤُنَا دَمُ قَالَ عُثْمَانُ دَمُ ابْنُ رَبِيعَةَ و قَالَ سُلَيْمَانُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ و قَالَ بَعْضُ هَؤُلَاءِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ اتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَإِنِّي قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ ثُمَّ قَالَ بِأُصْبُعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حِينَ غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَس
Ior mba ve ôr se kwagh ne yô, ka [Abdullah bin Muhammad An Nufaili] man [Uthman bin Abu Syaibah] man [Hsyyam bin ‘Ammar] man [Sulaiman bin Abdurrahman Ad Dimasyqi], man alaghga mbagenev ken a ve yange ve seer ishember i môm sha mbagenev mbara. Ve kaa er; a ôr Se [Hatim bin Isma’il], a ôr Se [Ja’far bin Muhammad] hen [ter na], a kaa ér; Se zua a [Jabir bin Abdullah], maa se mba za nyer hen a na yô a pine kwagh u ior mban zan zan a kar van hen a mo. M kaa mer; M ngu or u ken tar u Amerika. Tsô a kende uwegh sha ityough yagh a bugh ikyondo i sha ityough ki ikyondo yam la, maa a bugh ikyondo yam i shin inya la, maa a wa uwegh nagh hen atô u ikyav mbi tswamev mbihar man hen shighe la m lu wanye u kiriki. Tsô a kaa er; m sugh u, anmgbian wam. Pine kwagh u u soo la. Tsô m pine un shighe u lu or u nengen a kwagh ga la. Tsô shighe u msen va kuma, maa a mough a hua ikyondo i yange kôr vegher ugen la, hanma shighe u una wa sha ityou yô, avegher a ahar la a hide a va sha a na sha ci u ikyondo la ngi kpuaa. Tsô a er msen vea Se shighe u ikyondo na i sha ityou la lu sha ityough ki ijiir i i cir akondo la. Tsô m kaa mer; Ka se ôr kwagh u Hajj u Rasulullah la. Tsô a er ikyav sha uwegh nagh, a ôr iyenge i anigheni. Tsô a kaa ér; Sha mimi yô, Rasulullah yange tsa anyom anigheni a u eren Hajj shio, maa i yôô hen atô u ior ken inyom i sha anigheni la ér Rasulullah soo u eren Hajj. Tsô ior kpishi va ken Medina, ve cii ve soo u dondon Rasulullah shallAllah wa’alaihi wa sallam shi eren er un kpa yange er nahan. Nahan Rasulullah due, se due vea na zan zan se za nyôr hen Dzul Hulaifah, nahan Asma’ bint ‘Umais mar Muhammad bin Abu Bakr. Tsô a tindi orgen hen Rasulullah shallAllah wa’alaihi wa sallam ér a pine un ér: ka nyi me er? Tsô a kaa ér: ‘Tôô mngerem shi cir farji wou - ikyav mbi tswamev mbi u lu a mi la - sha ikyondo, nahan nyôr ken ihram’. Nahan Rasulullah er msen ken iyou i aduaav, maa a tema sha rakumi u Al Qashwa, zan zan rakumi na kar sha Al Baida. -Jabir kaa er; M kenger sha ishigh yagh er ashe am a nenge a mi la cii, hen ior mba ve lu nahan mato shi ve lu zenden la man hen vegher u ken iyan la nahan, man hen vegher u ken imese la nahan, man hen ijime na nahan. Or u Aôndo tindi un la kpa lu hen atô wase, shi i tindi un a Kur’an, shi fa takwil u a lu ker la kpaa. Kwagh u yange er yô, Se er, maa a ôr kwagh u Aôndo môm la sha ishember i: LABBAIKALLAAHUMMA LABBAIK, LABBAIKA LAA SYARIIKA LAKA LABBAIK INNAL HAMDA WAN NI’MATA WAL MULKA LAA SYARII KALAK. -O Allah, m kure msen Wou, m kure msen Wou, m kure msen Wou. Or u lun vea We nan ngu ga, m kure m yila Wou, mimi je iwuese cii man msaanyol man tartor cii ka u Wou, or u nan lu a we imôngo nan ngu ga. Ior lu talbiyah a talbiyah u ve lu ôron la, man Rasulullah venda kwagh môm ken akaa ne ga, shi Rasulullah za hemen u ôron talbiyah na. Jabir kaa ér; Yange se wa ishima u eren Hajj tseegh. Se fa er Umrah a lu ga, zan zan se za nyôr hen Kaaba vea na. A cir ukpekpe mba iyou la shi a gba yevese kwa tar shi a zende vough vough kwa anyiin, maa a za hen Maqam Ibrahim a ôr ivur i i kaa ér: ‘Shi er vegher u Maqam Ibrahim a lu ijiir i eren msen’ la. Tsô a er Maqam Ibrahim hen atô na vea Ka’. bah. Perowi kaa er; [ter wam] kaa ér; [Ibn Nufail] man [Uthman] kaa er; .... -man m fa un ga saa una due hen Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam- [Sulaiman] kaa er; man m fa kwagh ne ga saa di u kaan mer; Ior kpishi mba ve lu a mnenge u kpeegh sha kwagh u mlu u ken hemen la, ka ve ôr Surah Al Ikhlas man Surah Al Kaafiruun ken rakaat uhar. A hide a yem ken Kaaba a za cir rukun la maa a due sha hunda u Shafa la. Nahan zum u a za hen Shafa yô, a ôr ér: ‘INNASH SHAFA WAL MARWATA MIN SYA’AAIRILLAAH, NABDAU BIMAA BADA-ALLAAHU BIHI’. -Sha mimi yô Shafaa man Marwa mba ken syi’ar u Allah. Se hii er Aôndo yange hii nahan-. Tsô a hii sha Safa, a kôndo sha mi zan zan a nenge a Kaaba, maa a kaa er takbir man monotheism u Allah. A kaa er: ‘LAA ILAAHA ILALLAAHU WAHDAHU LAA SYARIIKA LAHU, LAHUL MULKU WA LAHUL HAMDU YUHYII WA YUMIITU WA HUWA ‘ALAA KULLI SYAI IN QADIIR. LAA ILAAHA ILLALLAAHU WAHDAH, ANJAZA WA'DAH WA NASHARA 'ABDAH, WA HAZAMAL AHZAABA WAHDAH'. -Aôndo ugen ngu u a lu a ian i civir un ga saa di Allah tseegh, ngu a mba ve lu a na imôngo ga, tartor cii ngu sha ci na man iwuese cii ngi sha a na, ka un a ne uma man ka un a ne ku ye man ka un a lu a tahav mbu eren akaa cii ye. Aôndo ugen ngu u i doo u se civir un ga saa di Allah tseegh, ka Un tseegh A yima, shi a wase mbatomov Nav shi a hemba iniongo i mbaihyomov tseegh ye. Tsô a er msen hen atô u akaa ne a ôr kwagh nahan kwa tar, maa a sen shin Marwa zan zan shighe u angahar a na a kar sha mi la, a gba yevese ken atô u ikyônough ki torough kira, zan zan a yem sha yô, a zende zan zan a za nyôr hen Marwa, man sha ityough ki Marwa la a er kwagh u yange er sha Shafa la. Shighe u tawaf u sha Marwa la bee kera la a kaa er: "Luun er sha ayange a tsuaa la akaa a i nengen a mi hegen ne yange a tesem yô, ma m va a inyam i nan nagh m er Umrah ga, nahan hanma or u nan va a inyam i nan nagh ga yô, nana er Tahallul shi nana er Umrah." Tsô ior cii gure inya, ve cir ice ve, saa di Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam man ior mba ve va a inyam i nan nagh la tseegh. Tsô Surakah bin Ju’syam kaa ér; O Ortom u Allah, ka sha ci u inyom yase tseegh shin ka gbem sha won? Nahan Rasulullah shallAlahu wa’alaihi wa sallam cir ave na, maa kaa ér: ‘U nyôr ken Umrah ken Hajj nahan’. A kaa kwagh ne kwa har 'Ei, kpa gbem sha won'. Ali radliallahu ’anhu yange mough ken tar u Yemen va a rakumi u Profeti Sallallahu ’alaihi wasallam nahan a zua a Fatima radliallahu ’anha hen atô u ior mba ve zough a tahallul shi ve hua akondo a a lu a mshi ga shi a lu a ihyôghonough ga yô. Tsô Ali venda kwagh ne, a kaa er; Ka an nan kaa ér u er kwagh nee? Fatima kaa er; terem. Ali u ken tar u Iraq yange kaa ér; M va hen Rasulullah shallAllah wa sallam sha u me vihi Fatima ishima sha kwagh u yange er la, nahan m sôn Rasulullah shallallah shalllam fatwa sha kwagh u yange ter la. Tsô m kaa a na mer m venda kwagh u a er la. Tsô Fatima kaa er; Sha mimi yô, terem yange na zwa ér m er kwagh ne. Nahan Rasulullah kaa ér: ‘Ka mimi, ka mimi. Ka nyi u kaa shighe u u soo u eren Hajj laa?’ Ali kaa ér; M kaa mer: ALLAAHUMMA INNII UHILLU BIMAA AHALLA BIHI RASUULULLAH SHALLALLAHU 'ALAIHI WASALLAM. -O Allah, m ngu talbiyah vea talbiyah u Rasulullah shallAllah wa'alaihi wa sallam-. A kaa er: ‘Sha mimi yô, m va a inyam i nan nagh, nahan de lu tahallul ga’. Shi nongo u inyam i nan nagh i Ali yange va a mi ken tar u Yemen man u Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam va a mi ken Medina la cii lu deri môm. Tsô hanma or nan wa ityough ki nan, nan cir ice i nan, saa di Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam man mba ve . va a annyamev mba nan nagh. Tsô shighe u i lu iyange i Tarwiyah la ve yem ken Mina yô, ve er talbiyah sha u za eren Hajj. Tsô Rasulullah shallAllahu wa’alaihi wa sallam nyôr mato la, za er msen hen Dhuhr man Asr man Maghrib man Isha’s kua Fajr ken Mina, maa a tsa her shighe kar kpuaa zan zan iyange i kar duen, maa a kaa ér i maa un Qubbah u i er sha ice yô. Nahan i ver Qubbah hen haregh u Namirah, maa Rasulullah zende man ior mba ken tar u Quraish lu a akperan ga ér Rasulullah yange ôô iyol hen Mash’ar Haram ken gar u Muzdalifah er ior mba ken tar u Quraish yange ve eren nahan. Nahan Resulullah kar hen ijiir la zan zan a za nyôr hen gar u Arafah, a nenge ér i maa un Qubbah ken gar u Namirah. Tsô a tile her zan zan iyange i mir yô, a kaa ér i wa rakumi na u i yer ér Qashwa` la ago iyol, maa i wa un ikyav, maa a za hen atô u uwoo, a za pase kwagh, a kaa ér: ‘Sha mimi yô, awambe ou man akaa a ou cii ka kwagh u haram er ka kwagh u haram sha iyange you man ken uwer wou man ken tar wou nahan. Fa wer akaa a sha shighe u m-ban u kwaghfan la cii a lu shin angahar am, awambe a sha shighe u m-ban u fan kwagh la a haa kera man awambe a hiihii a yange i haa la lu awambe ase - Uthman kaa er; ka awambe a Ibn Rabi’ah je la. Shighe kar yô, Sulaiman kaa ér; awambe a Rabia man Al Harith man Abdul Muthalib. Mbagenev ken a ve kaa er; Cii man shighe ne yô, i na un mkurem hen atô u ior mba Bani Sa’d, maa ior mba Hudzail wua un - nahan i vihi inyaregh ki jahiliyah la, inyaregh ki hiihii ki m vihi yô, lu inyaregh ki Abbas bin Abdul Muththalib, ka inyaregh ki Abbas bin Abdul Muththalib je la, sha mimi yô, inyaregh kin cii i vihi ki. Cian Allah sha u eren kwagh a kasev, mimi je u tôô ve sha jighjigh u nan u Allah, shi u ôr farjj wou sha mkaanem ma Allah, mimi je ian you sha a ve ka u ve de ior mba u soo ve ga ve nyôr hen ya wou ga, aluer ve er nahan yô, gbidye ve sha ikyav mbi vihin iyol ga. Mba a ian i u na ve kwaghyan shi u wuhan ve sha gbenda u dedoo. Man m ver ne kwagh u ne za tsume sha mi ga aluer ne dondo un yô, ka Takerada u Allah - Kuran - je la. U zua a mbampin sha kwagh wam, u hen wer ka nyi?’ Ve gema ve kaa er; Se er shiada ser u na shi u kure takerada u i yer ér treatise la shi u na kwaghwan kpaa. Tsô a kaa er, a kende uwegh nagh ku tesen la sha, a tese ior mba a kaa er: ‘O Allah, er shiada, O Allah, er shiada’. Tsô Bilal ôr msen man iqamah kwa môm. Nahan a er msen u Zuhr maa a tile sha a er msen u Asr shi a er msen môm hen atô u msen la ga. Nahan a kôndo sha Al Qaswa` zan zan a za nyôr hen ijiir i wuquf la, a ver iyav mbu rakumi na, ka Al Qashwa` je la, a ver ishigh sha awen, a ver Hablul Musyah - ka ijiir i ve kohol her la je la - sha ishigh nagh, maa a ver ishigh sha Qibla, a tile her zan zan iyange i cir ye circle. shin mnger. Tsô a tôô Usamah a yem a na ken ijime maa a zende a urugh ikyav mbi rakumi na u i yer ér Qashwa` la zan zan ityough ki rakumi la ki za bende a ityough ki ikyônough ki torough kira, maa a kaa a uwegh nagh ku yanegh ér: ‘Kundu ishima, we orumace, kundu kundu kundu, we orumace’. Hanma shighe u ityough nagh ki lu ikyua a ikyônough kira yô, a cir ki kpuaa, zan zan ki mough sha ki za nyôr hen Muzdalifah, maa a kohol msen u Maghrib man Isha la sha u yilan msen môm man iqamah uhar, [Uthman] kaa ér; shi yange er msen u sunnah hen atô u mbauhar mban ga. Nahan la . Fazh ve ngu kwagh môm, ka; Tsô a gba yaven zan zan iyange i wanger yô, a er msen u pepe la shighe u i nenge wang ér iyange i wanger la. [Solomon] kaa ér; a msen môm man iqamah. Nahan gbenda u i yer ve la ngu kwagh môm, ka; Tsô a henda Qashwa` zan zan a tile sha Mash’ar Al Haram, a tema sha mi. [Uthman] man [Sulaiman] kaa ér; man u kenger sha Qibla. Nahan a wuese Allah shi a na un icivir kpaa. [Uthman] shi kaa ér; shi nan Un icivir kpaa. A za hemen u tilen zan zan iwanger i pepe la wanger kpishi, maa a yem cii ve iyange i mase duen ye, a tôô Al Fadhl bin Al Abbas er ka piggyback nahan, lu or u lun a ice i doon tsung, u lun pupuu shi u wanger doo doo yô. Nahan zum u Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam yem kera la a kar kasev kpishi mba ve lu yevese la, maa Al Fadhl hii u kenger ve man Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam wa uwegh sha ishigh ki Al Fadhl maa Al Fadhl gema ishigh nagh sha vegher ugen la. Nahan Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam gema uwegh nagh sha vegher ugen la, Al Fadhl gema ishigh nagh ver sha vegher ugen la, lu kenger her, zan zan a za nyôr hen Muhassir yô, a mough kpuaa, maa a dondo gbenda u ken atô u u dugh ken Jumrah Kubra la, zan zan a za nyôr hen Jumrah, ape kon ugen lu la, a kaa ér: i gbidye iwen i kiriki er khadzaf -iwen i eren tom a mi nahan. A kende un sha hen atô u uwo la maa a za hen ijiir i wuan iyôngo la a za wua urakumi akunduatargber kar utar sha ave na, maa a kaa a Ali ér a wua mba ve shi her la shi un kpa a kohol un u wuan urakumi nav, maa a kaa ér hanma rakumi i er kwagh ne sha ikyev i ior mba hemban uhar maa i ver un ken codroulon. Ve cii ve ya inyam la shi ve ma mngerem ma sôngon la kpaa. [Solomon] kaa ér; nahan a nyôr mato a hide a yem ken Kaaba a za er msen u Zuhur ken Mecca maa a za hen Bani Abdul Muththalib shighe u ve lu man mngerem ma Zamzam la, maa a kaa ér: ‘Ma, O Bani Abdul Muththalib, aluer ior vea gbidye u sha u nan we mngerem ga yô, me hide me’. Tsô ve na un baket, a ma kwagh ker.