Hadith Representative
Berlomba membangun gedung tinggi
Imam Tirmidzi : 2535حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْخُزَاعِيُّ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَأَوَّلُ مَنْ تَكَلَّمَ فِي الْقَدَرِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ قَالَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَتَّى أَتَيْنَا الْمَدِينَةَ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا أَحْدَثَ هَؤُلَاءِ الْقَوْمُ قَالَ فَلَقِينَاهُ يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ وَهُوَ خَارِجٌ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي قَالَ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّ قَوْمًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ وَيَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَأَنَّ الْأَمْرَ أُنُفٌ قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي مِنْهُمْ بَرِيءٌ وَأَنَّهُمْ مِنِّي بُرَءَاءُ وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ أَنْفَقَ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا مَا قُبِلَ ذَلِكَ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُ فَقَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْزَقَ رُكْبَتَهُ بِرُكْبَتِهِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ قَالَ فَمَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فِي كُلِّ ذَلِكَ يَقُولُ لَهُ صَدَقْتَ قَالَ فَتَعَجَّبْنَا مِنْهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَمَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَمَا أَمَارَتُهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ أَصْحَابَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ عُمَرُ فَلَقِيَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ بِثَلَاثٍ فَقَالَ يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنْ السَّائِلُ ذَاكَ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ مَعَالِمَ دِينِكُمْحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا كَهْمَسُ بْنُ الْحَسَنِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ عَنْ كَهْمَسٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ وَفِي الْبَاب عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ نَحْوُ هَذَا عَنْ عُمَرَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ هُوَ ابْنُ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އައްމާރުލް ޙުސައިން ބިން ޙުރައިރާލް ޚުޒާޢީ] ރިވާވެގެންވަނީ [ވާކީޢު] [ކަޙްމާސް ބިން އަލްޙަސަން] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ބުރައިދާ] ގެ އަރިހުން [ޔަޙްޔާ ބިން ޔަޢުމަރު] ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ ތަޤްދީރާ ބެހޭގޮތުން ކަލާމްގެ ޢިލްމާ ބެހޭގޮތުން އެންމެ ފުރަތަމަ މަޝްވަރާ ކުރެއްވި ބޭފުޅަކީ މަޢުބަދުލް ޖުހާނީއެވެ. ޔަހްޔާ ބުންޏެވެ؛ 'އަޅުގަނޑު ހުމައިދު ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން އަލްހިމްޔާރީއާއެކު ބޭރަށް ދިޔައީ، މަދީނާއަށް ވާސިލްވާންދެން، ދެން އަޅުގަނޑުމެން ބުނީމެވެ؛ 'ރަސޫލުﷲ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން ފިރިހެނަކާ ބައްދަލުވިނަމަ، ދެން އަޅުގަނޑުމެން މީސްތަކުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ކަމެއްގެ ވާހަކަ އޭނާއާ ސުވާލުކުރާނަމެވެ'. ޔަޙްޔާ ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން އަހަރެންނާއި އަހަރެންގެ އެކުވެރިޔާ އޭނާ ހުއްޓުވީ'. އަހަރެން ހީކުރީ އަހަރެންގެ އެކުވެރިޔާ އަހަންނަށް އެ ވާހަކަ ތަމްސީލުކުރާނެ ކަމަށް، އެހެންވެ އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އޭ އަބޫ ޢަބްދުއްރަޙްމާން، ހަމަކަށަވަރުން މީސްތަކުން ޤުރުއާން ކިޔައި ޢިލްމު ހޯދަނީ ދެން ދަޢުވާކުރާ ގޮތުގައި ތަޤްދީރެއް ނެތް ކަމަށާއި، އެމީހުންގެ މައްސަލައަކީ އައު ކަމެއް ކަމުގައި - ތަޤްދީރާއި اللهގެ ޢިލްމުގެ ކުރިން ނުވާ-'. އެހެންކަމުން ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުމަރު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ؛ 'އެމީހުންނާ ބައްދަލުވުމުން ދެން ބުނާށެވެ، އަހަރެން އެމީހުންގެ ކިބައިން މިނިވަންވެ، އެމީހުން އަހަރެންގެ ކިބައިން މިނިވަންވެއްޖެކަން.' އަދި اللهގެ އަޅާ ހުވާކުރާ އެކަލާނގެ ކިބައިން، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކު އުޙުދު ފަރުބަދަ ފަދައިން ރަން ޚަރަދުކޮށްފިނަމަ، އޭނާގެ ޞަދަޤާތް ޤަބޫލުނުކުރެވޭނެ، ރަނގަޅު ނުރަނގަޅު ތަޤްދީރެއް އީމާން ނުވާހާ ހިނދަކު.' ޔަޙްޔާ ވިދާޅުވިއެވެ. [ޢުމަރު ބިން އަލް ޚައްޠާބު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ 'އަހަރެމެން އެއްފަހަރަކު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު އުޅުނު އިރު، ދެން އައީ ހެދުން ވަރަށް ހުދު، އިސްތަށިގަނޑު ވަރަށް ކަޅު، އަދި ދަތުރެއްގެ އެއްވެސް އަސަރެއް ނެތް މީހެކެވެ. އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މީހަކު އޭނާ ދެނެގަނެފައެއް ނުވެއެވެ، ނަބިއްޔާ صلى الله عليه وسلم ގެ އަރިހަށް އައިސް ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ކަކުލުގައި ކަކުލު ހުޅުގައި އަޅުވައި، އޭ މުޙައްމަދު، އީމާންތެރިކަމަކީ ކޮބައިތޯ ބުނުމަށެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. އޭނާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ؛ 'އިސްލާމްދީނަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟' ' ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'الله ފިޔަވައި އެހެން އިލާހެއް ނެތްކަމާއި މުޙައްމަދަކީ އެކަލާނގެ އަޅާ އަދި ރަސޫލާކަން ޝަހާދަތްކޮށް، ނަމާދު ޤާއިމުކޮށް، ޒަކާތް ދެއްކުމާއި، ޙައްޖުކުރުމާއި، ރޯދަ ހިފުން' އެވެ. އޭނާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ؛ 'އިހްސާން އަކީ ކޮބާ؟' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ތިޔަބައިމީހުން الله އަށް އަޅުކަން ކުރަނީ އެކަލާނގެ ފެންނަ ފަދައިންނެވެ. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ކޮންމެ ޖަވާބެއްގައި އޭނާ ބުންޏެވެ؛ 'ތިޔަ ބުނީ ތެދެއް'. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'އެހެންވީމަ އަހަރެމެން އޭނާއާ މެދު ހައިރާންވީ، އެހެންވެ އޭނާ އޭނާއާ ސުވާލުކޮށް އޭނާ އެކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނީ'. އަނެއްކާވެސް އޭނާ އަހާލިއެވެ؛ 'ފަހު ދުވަސް ވާނީ ކޮން އިރަކުން ހެއްޔެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އެދި އުޅޭ މީހާއަށް ވުރެ ރަނގަޅަށް ނޭނގޭނެ' އެވެ. އޭނާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ؛ 'ދެން އޭގެ ނިޝާންތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟' އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އަޅަކު އޭނާގެ ވެރިމީހާގެ ދަރިފުޅު ވިހެއި، އަދި ތިބާއަށް އޭނާ ހުސްފައި، ބަރަހަނާ، ނިކަމެތި، ކުއްތާ ބެލެހެއްޓުންތެރިއެއް ފެނުމުން، އެކަމަކު އޭނާ އިމާރާތްތައް ބިނާކުރުމާ މެދު ބޮޑާ ހާކާއިރު'. އުމަރު ވިދާޅުވި އެވެ؛ 'ދެން އޭގެ ތިން ދުވަސް ފަހުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަޅުގަނޑާ ބައްދަލުކުރައްވައި ވިދާޅުވިއެވެ. އެއީ ޖިބްރީލް، އޭނާ ތިބާގެ ގާތަށް އައީ ތިބާގެ ދީނީ ޢިލްމު ދަސްކޮށްދިނުމަށެވެ.' އަޙްމަދު ބިން މުޙައްމަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ އިބްނުލް މުބާރަކު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކަޙްމާސް ބިން އަލްޙަސަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވީ މިކަހަލަ ޓްރާންސްމިޝަން ޗޭނަކުންނެވެ. މުޙައްމަދު ބިން އަލްމުޘްނާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ މުޢާޛު ބިން މުޢާޛު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކަޙްމާސްގެ ކިބައިން ރިވާކުރެއްވީ މިކަހަލަ ޓްރާންސްމިޝަން ޗޭންޖަކާއި އޭގެ މާނައަކާއެކުގައެވެ. އަދި މި ބާބުގައި ތަލްޙާ ބިން އުބައިދުالله އާއި އަނަސް ބިން މާލިކާއި އަބޫ ހުރައިރާގެ ކިބައިން ވެސް ރިވާވެގެންވެއެވެ. އަބޫ ޢީސާ ވިދާޅުވިއެވެ: މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙް ޙަދީޘެކެވެ. އަދި ޢުމަރުގެފާނުގެ އަރިހުން މިކަހަލަ އެއް ޗޭނުން އެކަންޏެއް ނޫން. މި ޙަދީޘް އިބްނު ޢުމަރުގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން ރިވާވެފައި ވާއިރު، ޞައްޙަ ކަމަކީ، އިބްނު ޢުމަރުގެ އަރިހުން، ޢުމަރުގެ އަރިހުން، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އެ ޙަދީޘް ރިވާވެފައިވުމެވެ.