-

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الزَّهْرَانِيُّ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ هُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ أَبِي عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ شَهِدَ خُطْبَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي يَوْمِ عَرَفَةَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدْرِي لَعَلِّي لَا أَلْقَاكُمْ بَعْدَ يَوْمِي هَذَا بِمَكَانِي هَذَا فَرَحِمَ اللَّهُ مَنْ سَمِعَ مَقَالَتِي الْيَوْمَ فَوَعَاهَا فَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ وَلَا فِقْهَ لَهُ وَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ إِلَى مَنْ هُوَ أَفْقَهُ مِنْهُ وَاعْلَمُوا أَنَّ أَمْوَالَكُمْ وَدِمَاءَكُمْ حَرَامٌ عَلَيْكُمْ كَحُرْمَةِ هَذَا الْيَوْمِ فِي هَذَا الشَّهْرِ فِي هَذَا الْبَلَدِ وَاعْلَمُوا أَنَّ الْقُلُوبَ لَا تُغِلُّ عَلَى ثَلَاثٍ إِخْلَاصِ الْعَمَلِ لِلَّهِ وَمُنَاصَحَةِ أُولِي الْأَمْرِ وَعَلَى لُزُومِ جَمَاعَةِ الْمُسْلِمِينَ فَإِنَّ دَعْوَتَهُمْ تُحِيطُ مِنْ وَرَائِهِمْ

ਸਾਨੂੰ [ਸੁਲੈਮਾਨ ਬਿਨ ਦਾਊਦ ਅਜ਼-ਜ਼ਹਰਾਨੀ] ਦੁਆਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸਾਨੂੰ [ਇਸਮਾਈਲ ਇਬਨੁ ਜਾ'ਫਰ] ਦੁਆਰਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ['ਅਮਰ ਬਿਨ ਅਬੂ 'ਅਮਰ] ਤੋਂ, [ਅਬਦੁਰ ਰਹਮਾਨ ਬਿਨ ਅਲ-ਹੁਵੈਰਿਥ] ਤੋਂ, [ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਜੁਬੈਰ ਬਿਨ ਮੁਥ'ਇਮ] ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ [ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ] ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਵਿਦਾਇਗੀ ਹੱਜ ਦੌਰਾਨ ਅਰਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿਨ, ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ, ਸੱਲੱਲਲਾਹੂ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ, ਦੇ ਖੁਤਬੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਲੋਕੋ, ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਕਸਮ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਇਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਾਂਗਾ, ਅੱਲਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰੇਗਾ ਜੋ ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਫਿਕਹ (فقہ) ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਸਮਝ ਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਫਿਕਹ ਦਾ ਗਿਆਨ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਦਾ ਹੋਵੇ। ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਖੂਨ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ, ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਾ ਦਿਲ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ: ਅੱਲਾਹ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖਲੂਸ, ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦੇਣਾ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਆਵਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿੱਛੋਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਗੀਆਂ।"