Hadith Representative
Utusan yang membawa surat Rasulullah diusir dari majelis
Imam Bukhari : 2723حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ إِلَى قَيْصَرَ يَدْعُوهُ إِلَى الْإِسْلَامِ وَبَعَثَ بِكِتَابِهِ إِلَيْهِ مَعَ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ وَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى لِيَدْفَعَهُ إِلَى قَيْصَرَ وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلِيَاءَ شُكْرًا لِمَا أَبْلَاهُ اللَّهُ فَلَمَّا جَاءَ قَيْصَرَ كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حِينَ قَرَأَهُ الْتَمِسُوا لِي هَا هُنَا أَحَدًا مِنْ قَوْمِهِ لِأَسْأَلَهُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍأَنَّهُ كَانَ بِالشَّأْمِ فِي رِجَالٍ مِنْ قُرَيْشٍ قَدِمُوا تِجَارًا فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَجَدَنَا رَسُولُ قَيْصَرَ بِبَعْضِ الشَّأْمِ فَانْطُلِقَ بِي وَبِأَصْحَابِي حَتَّى قَدِمْنَا إِيلِيَاءَ فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهِ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي مَجْلِسِ مُلْكِهِ وَعَلَيْهِ التَّاجُ وَإِذَا حَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُمْ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا إِلَى هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ إِلَيْهِ نَسَبًا قَالَ مَا قَرَابَةُ مَا بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ فَقُلْتُ هُوَ ابْنُ عَمِّي وَلَيْسَ فِي الرَّكْبِ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ غَيْرِي فَقَالَ قَيْصَرُ أَدْنُوهُ وَأَمَرَ بِأَصْحَابِي فَجُعِلُوا خَلْفَ ظَهْرِي عِنْدَ كَتِفِي ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لِأَصْحَابِهِ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا الرَّجُلَ عَنْ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَ فَكَذِّبُوهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ يَوْمَئِذٍ مِنْ أَنْ يَأْثُرَ أَصْحَابِي عَنِّي الْكَذِبَ لَكَذَبْتُهُ حِينَ سَأَلَنِي عَنْهُ وَلَكِنِّي اسْتَحْيَيْتُ أَنْ يَأْثُرُوا الْكَذِبَ عَنِّي فَصَدَقْتُهُ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ كَيْفَ نَسَبُ هَذَا الرَّجُلِ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا فَقَالَ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ عَلَى الْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ فَيَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ الْآنَ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ نَحْنُ نَخَافُ أَنْ يَغْدِرَ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَمْ يُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا أَنْتَقِصُهُ بِهِ لَا أَخَافُ أَنْ تُؤْثَرَ عَنِّي غَيْرُهَا قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ أَوْ قَاتَلَكُمْ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَتْ حَرْبُهُ وَحَرْبُكُمْ قُلْتُ كَانَتْ دُوَلًا وَسِجَالًا يُدَالُ عَلَيْنَا الْمَرَّةَ وَنُدَالُ عَلَيْهِ الْأُخْرَى قَالَ فَمَاذَا يَأْمُرُكُمْ بِهِ قَالَ يَأْمُرُنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لَا نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَانَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ حِينَ قُلْتُ ذَلِكَ لَهُ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فِيكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ ذُو نَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَمُّ بِقَوْلٍ قَدْ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تَخْلِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لَا يَسْخَطُهُ أَحَدٌ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا يَغْدِرُونَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ وَقَاتَلَكُمْ فَزَعَمْتَ أَنْ قَدْ فَعَلَ وَأَنَّ حَرْبَكُمْ وَحَرْبَهُ تَكُونُ دُوَلًا وَيُدَالُ عَلَيْكُمْ الْمَرَّةَ وَتُدَالُونَ عَلَيْهِ الْأُخْرَى وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى وَتَكُونُ لَهَا الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ بِمَاذَا يَأْمُرُكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ قَالَ وَهَذِهِ صِفَةُ النَّبِيِّ قَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَكِنْ لَمْ أَظُنَّ أَنَّهُ مِنْكُمْ وَإِنْ يَكُ مَا قُلْتَ حَقًّا فَيُوشِكُ أَنْ يَمْلِكَ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَلَوْ أَرْجُو أَنْ أَخْلُصَ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لُقِيَّهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ قَدَمَيْهِ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُرِئَ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَعَلَيْكَ إِثْمُ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا أَنْ قَضَى مَقَالَتَهُ عَلَتْ أَصْوَاتُ الَّذِينَ حَوْلَهُ مِنْ عُظَمَاءِ الرُّومِ وَكَثُرَ لَغَطُهُمْ فَلَا أَدْرِي مَاذَا قَالُوا وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا فَلَمَّا أَنْ خَرَجْتُ مَعَ أَصْحَابِي وَخَلَوْتُ بِهِمْ قُلْتُ لَهُمْ لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ هَذَا مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ يَخَافُهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ مَا زِلْتُ ذَلِيلًا مُسْتَيْقِنًا بِأَنَّ أَمْرَهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ قَلْبِي الْإِسْلَامَ وَأَنَا كَارِهٌ
Cuɛ kɔn la̱r [Ibra̱him bin Ɣa̱mdhah] cuɛ kɔn la̱r [Ibra̱him bin Tha̱ad] kä [Thali̱h bin Kaithan] kä [Ibn Thiɣab] kä ['Ubaidullah bin Abdullah bin 'Utba] kä ['Abdullah bin 'Abbath Radliallaɣullahälaɣu 'anɣu̱ma cuɛ la̱r jɛ i̱] cuɛ warɛgak gɔ̱r kä Qaishar -kuäär ji̱ Rööm- min te rɛydɛ kɛ cɔɔl i̱ bɛ I̱thla̱m mat. Kä ɛnɔ cuɛ Dihyah Al Kalbiy ja̱k kɛ warɛgakdɛ kä jɛ kä cu Rathullah ɛ la̱r ɣöö bɛ jɛ thöp kua̱r Bushra kɛ nhiam kä bɛ kulɛ thöp Qaishar. Kä Qaishar, mëë ci Allah ɛ joc kɛ kui̱ köör Persia, cuɛ ja̱l kam wec Himsh ɛ wä kä wec Iyliya' ɛ la tɛ̈thlɔaac kɛ kui̱ köör ëë ci Allah ɛ ka̱m jɛ. Mëë ci warɛgak Rathul-ullah ben kä Qaishar cuɛ wee kɛ kɔr kä mëë cɛ kuɛn: 'Nöŋni ram kɛl kä nɛɛkɛ nhiamdä kɛ ɣöö bä kɛ thiec kɛ kui̱ Rathul-ullah'. [Ibn Abbath] radliallahu 'anhu cuɛ wee; [Abu Sufyan bin Harb] cuɛ ɣä jiök ɛn ɣöö kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ jɛn tëë rɛy muɔ̱ɔ̱n Thi̱i̱ri̱a kɛɛl kɛ ji̱ Quraysh tëë ci̱ ben gui̱l rɛy wec ɛmɔ kɛ ɣöö bi̱kɛ wä kɔk rɛy gua̱th ëë tekɛ mal/mi̱ tekɛ mal kam göökni sallallaahu 'alaihi wasallam kɛnɛ ji̱ Kuraish tin /ci ŋäth, Abu Sufyan cuɛ wee: 'Kä mëë ci̱ Qaishar ɛ ja̱k kä Syria kä kɔn kɛnɛ mäthnikɔn amäni mëë cakɔ cop rɛy muɔ̱ɔ̱n Iyliya.’ Cua kɔ cɔl kɛ ɣöö bakɔ wä rɛc bakɔ wä röm kɛ Qaishar min kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ nyuur rɛy duëël kua̱rɛ kä tëë kɛ bi̱i̱ mi̱ ca kum wi̱i̱dɛ kä tëë gekädɛ kɛ nɛy ti̱ di̱t ti̱ la ji̱ kuäärä ji̱ Röm. Kä ɛnɔ cuɛ ram in luɔc ruacdɛ jiök: 'Thiec kɛ i̱ ɛ ŋa kä kɛ min thia̱k kɛ nasab -riɛm- kɛ wut in lat jɛ i̱ ɛ jɛn gök'. Abu Thupyan cuɛ wee; kɛ kui̱c ɛmɔ cua̱ wee: 'Ɛ ɣän ram in thia̱k kɛ kar'. Cuɛ jɛ thiec i̱: ‘Maardu kɛ jɛ ɛŋu?’ Kä cuɛ jɛ thiec i̱di? Cuä jɛ loc i̱: ‘Ɛ jɛn gat gua̱ndɔɔŋdä’. Kä kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ cuɛ thil ram kɛl kä kuɛ̈ɛ̈ Bani 'Abdu Manaf mi̱ /ci mɔ a ɣän. Kä cu Qaishar ɛ nyɔk kɛ jiök: 'Nöŋni jɛ thia̱k kɛ ɣä'. Kä cuɛ mäthnikä jiök kä cuɛ kɛ jakä cuɔ̱ŋ jɔkdä kɛ pɛ̈th gekä ciökkä. Kä cuɛ ram in luɔc ruacdɛ jiök: ‘Läri jɛ mäthnikɛ ɛn ɣöö cä wut ɛmɛ thiec kɛ kui̱ wutdä min wee i̱ ɛ Gök Kuɔth. Mi cɛ kac kac bi ji̱n ɛ kac'. Abu Sufyan cuɛ wee: 'Kɛ Allah, mi̱ kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ /ciɛ kui̱ pöcä min dee mäthnikä ya̱r - mi̱ cä kac lat - cä kac lat mëë cɛ thiec kɛ kui̱dɛ - ɛn göök sallallaahu 'alaihi wasallam -. Duŋdɛ ɣöö, bä pöc mi̱ cä kɛ moc kɛ thurɛ mi̱ jiääk mi̱ la kac kä bä jɛ kulɛ ŋa̱c'. Kä cuɛ ram in luɔc ruacdɛ nyɔk kɛ thiec i̱: ‘Läri jɛ, kuar wutdä ɛmɛ te i̱di rɛydun?’ Kä cuɛ jɛ loc i̱di? Cuä jɛ loc i̱: ‘Kɛ kɔn, ɛ ram mi tekɛ kar mi gɔaa’. Cuɛ nyɔk kɛ thiec: ‘Tëëkɛ ram kɛl kä yɛ mi ci ruac ɛmɛ lat kɛ nhiam - ɛ la gök?’ Cuä jɛ loc i̱: '/Ke̱nɛ met tuɔɔk'. Cuɛ jɛ nyɔk kɛ thiec i̱: ‘Ci jɛ kɔn kuëth i̱ ɛ kac a /kenɛ ruac ɛmɛ lat?’ Cuä jɛ loc i̱: '/Cɛ met tuɔɔk'. Cuɛ lɛni thiec: ‘Tëëkɛ gua̱ndɔɔŋnikɛ ti ci kɔŋ a kuäär?’ Kä cuɛ jɛ nyɔk kɛ thiec. Cuä jɛ loc i̱: 'Thiɛlɛ duɔ̱ɔ̱r'. Cuɛ lɛni thiec i̱, ‘Nɛy tin guɔ̱ɔ̱rkɛ jɛ bäkɛ rɛy nɛɛni ti luɔ̱thkɛ kiɛ bäkɛ kä nɛy ti kɔ̱c?’ Cuɛ nyɔk kɛ thiec. Cuä jɛ loc i̱: ‘A cäŋɛ ni nɛy tin guɔ̱ɔ̱rkɛ jɛ kɛ nɛy ti kɔ̱c’. Cuɛ lɛni thiec i̱: ‘Ji̱ kɔaarɛ wäkɛ kɛ mi rëpkɛ rɔ̱ kiɛ kuiykɛ? ''. Cuä jɛ loc i̱: 'Kɛ thuɔ̱k jɛn rëpɛ rɔ'. Kä cuɛ nyɔk kɛ thiec i̱: ‘Tëëkɛ ram mi ci rɔɔdɛ nyɔk kɛ kac ŋäthä kɛ ɣöö lo̱kɛ ŋi̱i̱c kuɔthdɛ . kɛ kɔr kä mëë cɛ jɛ kum?’ Cuä jɛ loc i̱: 'Thiɛlɛ duɔ̱ɔ̱r'. Cuɛ jɛ nyɔk kɛ thiec i̱: ‘Cɛ met kɔk?’ Kä cuɛ jɛ met kɔk? Cuä jɛ loc i̱: ‘/Ciɛ jɛn. Kä täämɛ te kɔn rɛy gua̱th malä kä diɛɛr kɔn kɛ ɣöö bɛ kɔn kɔak. Abu Sufyan cuɛ wee: 'Kä kuäär /känɛ ɣä moc gua̱a̱th mi̱ tɔt mi̱ bä la̱th rɛy rietdä kɛl kɛ ɣöö bä jɛ kulɛ latjɔ̱ɔ̱r - ɛn gök sallallaahu 'alaihi wasallam - gua̱a̱th ëë /ka̱n dual kɛ ɣöö bi̱ rieet tɔ̱tɔ̱ naath moc kɛ ca̱r mi̱ jiääk kɛ kui̱dä'. Cuɛ jɛ nyɔk kɛ thiec i̱: ‘Ji̱n ko̱r tɛr kɛ jɛ kiɛ ko̱r tɛr kɛ ji̱?’ Kä cuɛ jɛ nyɔk kɛ thiec. Cuä jɛ loc i̱: ‘Ɣɔ̱ɔ̱n’. Cuɛ ŋot kɛ mi̱ wëë i̱: ‘Ci ko̱rdun thuɔ̱k i̱di?’ Cuɛ ŋot kɛ mi̱ wëë i̱. Cuä jɛ loc i̱: ‘Kä juɔ̱c kɛnɛ pɛ̈ɛ̈c la rɔ̱ laa gɛɛr kamdan. Tha̱a̱ŋ gua̱thni̱ la kɔnɛ a duäc kä tha̱a̱ŋ gua̱thni̱ la kɔnɛ a duäc'. Cuɛ jɛ nyɔk kɛ thiec: ‘Kä ɛŋu mi cɛ ji̱ la̱r ɣöö bi la̱t?’ Cuä jɛ loc: ‘Cɛ kɔn jiök i̱ banɛ Kuoth pal kärɔa kä /canɛ bi mat kɛ jɛ kɛɛl kä cuɛ kɔn pën ɣöö banɛ min pal gua̱ndɔɔŋnikɔn pal. Cuɛ kɔn jiök bä ɛn ɣöö banɛ pal la̱t, banɛ shadaqah ka̱m raar, banɛ tekɛ thuɔ̱ɔ̱k, banɛ ruaacni tin ca lar la̱t kä banɛ ŋuɔ̱t la̱th lät'. Cuɛ ram in luɔc ruacdɛ jiök mëë luɔ̱cä ti̱ti̱ diaal i̱: ‘Läri jɛ jɛ ɛn ɣöö mëë cä yɛ thiec kɛ kui̱ karnikɛ rɛydun, cia jɛ loc i̱ ɛ wut mi tekɛ kar mi gɔaa. Kä nɔmɔ ɛ thuɔ̱k ɛ Jak mi ca ja̱k ni ciaŋ rɛy karnikɛ - kuɛ̈ɛ̈dɛ - nɛɛnikɛ. Kä mëë cä yɛ thiec i̱ tëëkɛ ram kɛl kä yɛ mi ci ruac ɛmɛ lat nhiamdɛ, cu yɛn ɛ loc i̱ thilɛ ram. Kä ɛnɔ ɣän laarɛ jɛ ɛn ɣöö mi tëëkɛ ram kɛl kä yɛ mi ci jɛ lar nhiamdɛ, nɔmɔ lotdɛ ni ɣöö ram ɛmɛ guur ni min ca lar ɛ ram ëë nhiamdɛ kärɔa. Kä mëë cä thiec i̱ /ke̱n yɛn ɛ met kuëŋ yieenä kɛ kac a /kenɛ ni lat ruac ɛmɛ, cuɛ loc i̱ /ke̱n yɛn ɛ met kuëŋ yieenä. Kɛ kui̱c ɛmɔ, ŋa̱cä jɛ ɛn ɣöö /cɛ rɔ lot ɛn ɣöö bɛ ruac kacä lat kɛ kui̱ nath kä bɛ rɔ moc buɔ̱m kɛ ruac kacä kɛ kui̱ Allah. Kä mëë cä yɛ thiec i̱ tëëkɛ gua̱ndɔɔŋnikɛ ti ci ben ɛ la kuäär, cu yɛn ɛ loc i̱ thilɛ ram kɛl. Ɣän cä lar ɛn ɣöö mi̱ tëëkɛ ram kɛl kä gua̱ndɔŋnikɛ mi̱ ci̱ kɔn la kuäär, bä jɛ lar ɛn ɣöö ram ɛmɛ go̱o̱rɛ - ɣöö bɛ kuäär gua̱ndɔŋnikɛ nyɔk kɛ loc thi̱n. Kä mëë cä yɛ thiec i̱ nɛy tin guɔ̱ɔ̱rkɛ jɛ kɛ nɛy ti luɔ̱thkɛ kiɛ kɛ nɛy ti kɔ̱c, cu yɛn ɛ loc ɛn ɣöö kɛ nɛy tin kɔ̱c kɛn tin guɔ̱ɔ̱rkɛ jɛ. Kä kɛ thuɔ̱k kɛn kɛ ji̱ kɔaar Gök Kuɔth. Kä mëë cä yɛ thiec mi wä ji̱ kɔaarɛ rɔ̱ rep kiɛ kuiykɛ, cu yɛn ɛ loc ɛn ɣöö wäkɛ kɛ mi̱ rëpkɛ rɔ̱. Kä ɛ jɛn duɔ̱ɔ̱p in bi ŋa̱th ŋot kɛ mi piithɛ amäni mi ro̱ŋ. Kä mëë cä yɛ thiec i̱ tëëkɛ nɛy ti ci rɔ̱ ri̱t kɛ kui̱ ŋäthädiɛn kɛ ɣöö lo̱k kɛn ŋi̱i̱c kuthni̱kiɛn kɛ kɔr kä mëë cikɛ jɛ nhɔk, cu yɛn ɛ loc i̱ thilɛ. Kä ɛ jɛn ŋa̱th, mi cɛ wä rɛy lɔaac ran, thilɛ ram mi bi jɛ lo̱k - kɛ kui̱ ŋi̱i̱cä kuthni̱ ran -. Kä mëë cä ji̱ thiec mi cɛ ji̱ met kɔak, cuɛ loc i̱ /ciɛ jɛn. Kä ɛ jɛn duɔ̱ɔ̱p in /ci ji̱ Jaakni bi kɔak. Kä mëë cä ji̱ thiec i̱ ji̱n kööŋɛ kɛ jɛ kä jɛn kööŋɛ ji̱, cuɛ loc i̱ ci ko̱o̱ri̱ tuɔɔk ni ciaŋ kä ko̱o̱ri̱kun kɛnɛ ko̱o̱ri̱kɛ cikɛ rɔ̱ gɛr. Tha̱a̱ŋ gua̱thni̱ la jɛ laa duäc kä tha̱a̱ŋ gua̱thni̱ deri jɛ duäc kɛ gua̱th kɔ̱kiɛn. Kä ɛ jɛn ëë cua ɣɔ̱n kɛ ji̱ Jaakni kä kɛ jɔakdɛ cu juɔ̱cdiɛn ben ɛ la duŋdiɛn. Kä mëë cä ji̱ thiec i̱ ɛŋu mi cɛ la̱r ji̱ i̱ bi la̱t, cuɛ loc i̱ cɛ ji̱ la̱r ɣöö bi Kuoth pal kɛ ɣöö /ci bi mat kɛ jɛ rɛy duɔ̱ɔ̱rä kä cuɛ ji̱ pën min pal gua̱ndɔɔŋnikun kä cuɛ ji̱ la̱r ɣöö bi pal la̱t, bi shadaqah ka̱m ji̱, bi tekɛ thuɔ̱k, bi ruacdu la̱t kä bi ruacdu la̱t’. Kuäär ber cuɛ wee: ‘Kɛn tɔ̱tɔ̱ kɛ ciɛŋ göökni. Ɛpuc, cä jɛ ŋa̱c ni wal ɛn ɣöö ci gök in jɔak jɔɔc, duŋdɛ ɣöö /ka̱n jɛ met car ɛn ɣöö bɛ ben rɛydun - ji̱ Quraysh -. Mi ɛ thuɔ̱k ɛn min latdi, jɛn bɛ mun in te piny ciöknikä ɛmɛ ruac kɛ thuɔ̱k, kä mi tekɛ ŋa̱th mi bä röm kɛ jɛ, bä rɔ moc kɛ buɔ̱m kɛ ɣöö bä röm kɛ jɛ. Kä mi ta̱a̱ nhiamdɛ, bä ciökkɛ lak.’ Abu Sufyan cuɛ wee: 'Kɛ kɔrɛ cuɛ warɛgak thiec kä gök sallallaahu 'alaihi wasallam kä cuɛ jɛ kuɛn, kä min te rɛydɛ ɛ; 'Bi̱thmillaɣi̱r rahmaanir ra̱dhi̱m. Kä Muɣammad, läät Allah kɛnɛ jääkdɛ, ɛ wä kä Ɣɛrakliöth, Kuäär ji̱ Röm, Ga̱ŋ kɛ kui̱ nɛɛni̱ tin guɔ̱ɔ̱rkɛ ŋuɔ̱t. Kä niɛ gua̱a̱th ɛmɔ, ɣän cɔalä ji̱ kɛ ciöt I̱thla̱m. Kämni ji̱ Islam kä bi tekɛ mal. Cuɛ wä kä Islam kä bi Allah ji̱ moc muc kä rɛɛw. Duŋdɛ ɣöö, mi ci ji̱n ɛ lo̱k ɛn wa̱nɔ bi duer Arisiyyiin -Erapa- wec ɛmɔ naŋ. Kä; -Kɛ warɛgak ɛmɔ, cuɛ ruac Allah gɔ̱r, QS Alu 'Imran verse 63- min lot ni ɣöö: -'Ɣɔ̱ɔ̱n nɛy tin te rɛy buɔk, kuanɛ -guɔ̱r- ruac -a ŋuɔ̱t- min /ci tekɛ ŋaknɔm kamdan kɛnɛ yɛ, ɛn ɣöö /canɛ bi pal ɛ ni Allah kärɔa kä /canɛ bi mat kɛ duɔ̱ɔ̱r mi̱ dɔ̱ŋ mi̱ /ci mɔ a jɛn. Mi cikɛ rɔ̱ ri̱t kä jiökɛ kɛ: 'Nɛnɛ, kɔn lapnɛ nɛy tin ca rɔ̱ luɔ̱th -kä Allah-'. Abu Sufyan cuɛ wee: 'Mëë ci Kuäär ruacdɛ thuk kɛ pɛ̈th cuɛ tekɛ jɔw mi̱ di̱i̱t kä nɛy tëë te gekädɛ kä kua̱r ji̱ Röm kä cu jɔwdiɛn rɔ rep ɛlɔ̱ŋ kä /ka̱nɛ ŋa̱c ɛn min ruac kɛn ɛ. Kä cua kɔ jiök i̱ bakɔ wä raar. Mëë cä go̱r i̱ bä wä raar kɛ mäthnikä kä cä jiɛɛn gua̱a̱th matdädiɛn cua̱ mäthnikä jiök: ‘Ɛ ŋu mi di̱i̱t mi ci gat Abu Kabsyah ɛmɛ ɛ la̱t. Nɛmɛ ɛ kuäär Bani Ashfar - nɛy ti̱ bo̱o̱r/Ji̱ Röm - mëë jɛn bä cuɛ diɛɛr kɛ kui̱dɛ'. Abu Sufyan cuɛ nyɔk kɛ lat: 'Kɛ Allah, ɣän la cä rɔ moc kɛ pöc ni ciaŋ kä cua̱ ŋa̱th ɛlɔ̱ŋ ɛn ɣöö lätkɛ - kuthdɛ - bi̱ kɛ wä nhiam amääni̱ mëë ci̱ Allah lɔcdä lɛp kɛ ɣöö bä I̱thla̱m nhɔk cieŋni̱ mëë mëë nhiam cua̱ jɛ nyir'.