Hadits Perwakilan
Utusan yang membawa surat Rasulullah diusir dari majelis
Imam Bukhari : 2723حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ إِلَى قَيْصَرَ يَدْعُوهُ إِلَى الْإِسْلَامِ وَبَعَثَ بِكِتَابِهِ إِلَيْهِ مَعَ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ وَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى لِيَدْفَعَهُ إِلَى قَيْصَرَ وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلِيَاءَ شُكْرًا لِمَا أَبْلَاهُ اللَّهُ فَلَمَّا جَاءَ قَيْصَرَ كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حِينَ قَرَأَهُ الْتَمِسُوا لِي هَا هُنَا أَحَدًا مِنْ قَوْمِهِ لِأَسْأَلَهُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍأَنَّهُ كَانَ بِالشَّأْمِ فِي رِجَالٍ مِنْ قُرَيْشٍ قَدِمُوا تِجَارًا فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَجَدَنَا رَسُولُ قَيْصَرَ بِبَعْضِ الشَّأْمِ فَانْطُلِقَ بِي وَبِأَصْحَابِي حَتَّى قَدِمْنَا إِيلِيَاءَ فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهِ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي مَجْلِسِ مُلْكِهِ وَعَلَيْهِ التَّاجُ وَإِذَا حَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُمْ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا إِلَى هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ إِلَيْهِ نَسَبًا قَالَ مَا قَرَابَةُ مَا بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ فَقُلْتُ هُوَ ابْنُ عَمِّي وَلَيْسَ فِي الرَّكْبِ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ غَيْرِي فَقَالَ قَيْصَرُ أَدْنُوهُ وَأَمَرَ بِأَصْحَابِي فَجُعِلُوا خَلْفَ ظَهْرِي عِنْدَ كَتِفِي ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لِأَصْحَابِهِ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا الرَّجُلَ عَنْ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَ فَكَذِّبُوهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ يَوْمَئِذٍ مِنْ أَنْ يَأْثُرَ أَصْحَابِي عَنِّي الْكَذِبَ لَكَذَبْتُهُ حِينَ سَأَلَنِي عَنْهُ وَلَكِنِّي اسْتَحْيَيْتُ أَنْ يَأْثُرُوا الْكَذِبَ عَنِّي فَصَدَقْتُهُ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ كَيْفَ نَسَبُ هَذَا الرَّجُلِ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا فَقَالَ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ عَلَى الْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ فَيَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ الْآنَ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ نَحْنُ نَخَافُ أَنْ يَغْدِرَ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَمْ يُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا أَنْتَقِصُهُ بِهِ لَا أَخَافُ أَنْ تُؤْثَرَ عَنِّي غَيْرُهَا قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ أَوْ قَاتَلَكُمْ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَتْ حَرْبُهُ وَحَرْبُكُمْ قُلْتُ كَانَتْ دُوَلًا وَسِجَالًا يُدَالُ عَلَيْنَا الْمَرَّةَ وَنُدَالُ عَلَيْهِ الْأُخْرَى قَالَ فَمَاذَا يَأْمُرُكُمْ بِهِ قَالَ يَأْمُرُنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لَا نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَانَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ حِينَ قُلْتُ ذَلِكَ لَهُ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فِيكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ ذُو نَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَمُّ بِقَوْلٍ قَدْ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تَخْلِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لَا يَسْخَطُهُ أَحَدٌ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا يَغْدِرُونَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ وَقَاتَلَكُمْ فَزَعَمْتَ أَنْ قَدْ فَعَلَ وَأَنَّ حَرْبَكُمْ وَحَرْبَهُ تَكُونُ دُوَلًا وَيُدَالُ عَلَيْكُمْ الْمَرَّةَ وَتُدَالُونَ عَلَيْهِ الْأُخْرَى وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى وَتَكُونُ لَهَا الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ بِمَاذَا يَأْمُرُكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ قَالَ وَهَذِهِ صِفَةُ النَّبِيِّ قَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَكِنْ لَمْ أَظُنَّ أَنَّهُ مِنْكُمْ وَإِنْ يَكُ مَا قُلْتَ حَقًّا فَيُوشِكُ أَنْ يَمْلِكَ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَلَوْ أَرْجُو أَنْ أَخْلُصَ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لُقِيَّهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ قَدَمَيْهِ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُرِئَ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَعَلَيْكَ إِثْمُ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا أَنْ قَضَى مَقَالَتَهُ عَلَتْ أَصْوَاتُ الَّذِينَ حَوْلَهُ مِنْ عُظَمَاءِ الرُّومِ وَكَثُرَ لَغَطُهُمْ فَلَا أَدْرِي مَاذَا قَالُوا وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا فَلَمَّا أَنْ خَرَجْتُ مَعَ أَصْحَابِي وَخَلَوْتُ بِهِمْ قُلْتُ لَهُمْ لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ هَذَا مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ يَخَافُهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ مَا زِلْتُ ذَلِيلًا مُسْتَيْقِنًا بِأَنَّ أَمْرَهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ قَلْبِي الْإِسْلَامَ وَأَنَا كَارِهٌ
Narravit nobis [Ibrahim bin Hamzah], narravit nobis [Ibrahim bin Sa'ad] a [Salih bin Kaisan], a [Ibn Shihab], a ['Ubaidullah bin 'Abdullah bin 'Utbah], a ['Abdullah bin 'Abbas radliallahu 'anhuma], se certiorem fecisse Nuntium Dei (pax et benedictiones Dei super eum sint) epistolam ad Qaishar (regi Romanorum) scripsisse, quae eum invitabat ad Islam amplectendum. Itaque misit Dihyah Al Kalbiy cum epistola sua ad eum, et Rasulullah, sallallaahu 'alaihi wasallam, ei mandavit ut primum eam officialibus Bushra, deinde Qaishar traderet. Et Qaishar, cum Deus eum contra copias Persas vicit, ambulavit inter urbem Himsh et urbem Iyliya, gratiarum actione pro victoria quam Deus ei dederat. Cum epistula Professoris (pacea et benedictionem eius) ad Qaishar pervenisset, ille, postquam eam legit, dixit: "Adduc mihi aliquem ex gente sua, ut eos de Professore (pacea et benedictionem eius) interrogem." [Ibn 'Abbas] dixit: "Radliallahu 'anhu;" [Abu Sufyan bin Harb] mihi narravit se eo tempore in terra Syriae cum populo Qurayshitis fuisse, qui illam terram visitaverunt ad commercium gerendum durante tempore (pacis/indutiarum) inter Rasulullah, sallallaahu 'alaihi wasallam, et infideles Qurayshitis. Abu Sufyan dixit: "Ita nuntius Qaishar nobis occurrit cum in Syria essemus, et deinde ivit ut me et amicos meos invitaret, donec in terram Ilyliyae pervenimus." Invitati sumus ut Qaishar conveniremus, qui in conventu regio sedebat, corona gerens, circa eum magistratus regni Romani erant. Itaque interpreti suo dixit: "Interroga eos quis eorum genere (sanguine) proximus sit viro qui se Prophetam esse dicit. Itaque dixi: 'Ego sum persona quae genere ei proximus est.'" "filius avunculi mei." Et eo tempore non erat quisquam e progenie Bani 'Abdu Manaf praeter me. Tum Qaishar iterum dixit: "Adducite eum propius ad me." Tum amicis meis imperavit et eos post me in ordine prope umeros meos stare fecit. Tum interpreti suo dixit: "Dic amicis eius me hunc hominem de viro qui se Prophetam esse dicebat interrogasse. Si mentitur, tunc ei mentiemini." Abu Sufyan dixit: "Per Deum, si eo tempore non fuisset propter ignominiam quae malum impulsum in amicos meos haberet (si mentirentur) mentitus essem cum de eo interrogaret (Propheta sallallaahu 'alaihi wasallam). "Attamen, erubescerem si deinde eis malam mendacii imaginem praebeam, itaque id confirmavi." Tum iterum interpreti suo dixit: "Dic ei, qualis est huius viri stirpis necessitudo inter vos?" Respondi: "Inter nos, est homo qui bonam stirpem habet." Iterum rogavit: "Num quis vestrum ante eum hoc de eius assertione dixit?" Respondi: "Numquam antea." Iterum rogavit: "Numquamne id dixistis?" Solebat eum mendacii accusare antequam hanc confessionem dixit?" Respondi: "Numquam." Iterum rogavit: "Num quis maiorum eius umquam reges fuit?" Respondi: "Nullus." Iterum rogavit: "Suntne homines qui eum sequuntur ex hominibus honoratis an ex infirmis?" Respondi: "Etiam qui eum sequuntur homines infirmi sunt." Iterum rogavit: "Suntne sectatores eius augentur an minuuntur?" Respondi: "Immo, augentur." Iterum rogavit: "Suntne homines qui iterum apostatae fiunt quia doctrinas religionis suae postquam eam amplexi sunt oderunt?" Respondi: "Nihil." Iterum rogavit: "Numquamne prodidit?" Respondi: "Numquam. Et nunc in tempore pacis sumus et timemus ne nos prodat. Abu Sufyan dixit: "Rex mihi nullam occasionem dedit ut unum verbum inserere possem quo eum (Prophetam sallallaahu 'alaihi wasallam) reprehenderem, et non timui ne haec verba aliis (malam) impressionem de me darent." Iterum rogavit: "Eum pugnatis an ille vos pugnat?" Respondi: "Ita." Perrexit: "Quomodo bellum vestrum finitum est?" Respondit: "Victoria et clades inter nos alternant. Interdum nos vincit, interdum nos eum vincimus." Iterum rogavit: "Quid ergo vobis faciendum mandavit?" Respondi: "Nobis mandavit ut unicum Deum coleremus et nihil cum Eo associaremus, et nobis vetuit (colere) quod maiores nostri colebant. Item nobis mandavit ut oraremus, shadaqah daremus, honesti essemus, promissa nostra impleremus et mandatum nostrum exsequeremur." Interpreti suo dixit, cum haec omnia responderem: "Dic ei, cum vos de stirpe eius inter vos interrogavi, respondistis eum esse hominem bonam stirpem (statum) habens. Et is revera fuit Nuntius qui semper inter stirpes (progenies) populi sui missus est. Et cum vos interrogavi num quis inter vos esset qui hanc confessionem ante eum fecisset, respondistis neminem fuisse. Itaque dico, si quis vestrum ante eum dixit, id significat hunc hominem tantum sequi quod ante eum dixit. Et cum interrogavi num umquam eum mendacii accusavistis antequam hanc confessionem fecit, respondistis numquam accusavisse. Ergo scio eum impossibile esse abstinere a mendaciis loquendi contra homines et deinde audere mentiri contra Deum. Et cum vos interrogavi num quis ex maioribus eius rex factus esset, respondistis nullum. Dixi, si quis ex maioribus eius umquam rex fuisset, dicerem hunc hominem regnum maiorum suorum quaerere (recuperare). Et cum vos interrogavi num populus qui eum secuti sunt nobilis an debilis esset, respondistis debiles fuisse qui..." eum secuti sunt. Et revera erant sectatores Prophetae. Et cum te rogavi utrum sectatores eius crescerent an decrescerent, respondisti eos crescere. Et sic fides ad perfectionem crescet. Et cum te rogavi utrum essent homines qui apostatae facti essent quia doctrinas religionis suae postquam eam amplexi sunt oderunt, respondisti nullos esse. Et revera sic fides est, semel in profunda cordis penetravit, nemo eam oderit (de doctrinis religionis suae). Et cum te rogavi utrum te umquam prodidisset, negasti. Et revera Nuntii non produnt. Et cum te rogavi utrum tu cum eo pugnasses et ille tecum pugnasset, dixisti frequentes proelia fuisse et proelia tua cum eo alternasse. Interdum te vicit et interdum eum aliis occasionibus vincere potuisti. Et revera Nuntii temptati sunt et tandem victoria certe eorum fuit. Et cum te rogavi quid tibi imperavit, dixisti eum imperavisse ut Allah coleas sine ulla coniunctione cum Eo et te vetuit ab eo quod maiores tui colebant et imperavisse tibi ut... "Precationem instituite, eleemosynam date, honestus estote, promissa implete et fideicommissa implete." Rex dixit: "Hae sunt qualitates Prophetae. Sane sciebam ultimum Prophetam apparuisse, sed numquam putavi eum ex vobis (Qurayshitis) futurum esse. Si vera sunt quae dicitis, vere terram quae nunc sub pedibus meis est reget, et si ullam spem eum conveniendi habuissem, certe me ipsum ad eum conveniendum obligarem. Et si coram eo fuissem, plantas pedum eius lavavissem." Abu Sufyan dixit: "Deinde epistolam a Propheta (sallallaahu 'alaihi wasallam) petivit et eam ei legit, cuius contenta erant: "Bismillahir rahmaanir rahim. A Muhammad, servo Dei et Nuntio Eius, ad Heraclium, Regem Romanorum, Salus iis qui praecepta sequuntur. Deinde ab eo, vere vos voco vocatione Islam. Intrate Islam et salvi eritis. Intrate Islam et Deus certe vos bis remunerabit." Quod si reluctaveris, peccata gentis Arisiyyiin (Erapa) portabis. Et; (In epistola verba Dei QS Alu 'Imran versus 63 scripsit) quod significat: ("O populi libri, venite (adhaerete) sententiae (decreto) ut nulla controversia sit inter nos et vos, ut neminem nisi Deum colamus et nihil cum Eo associemus et nemo nostrum alios pro deis praeter Deum habeat. Si averserint, tunc dicite eis: "Ecce, nos sumus qui (Deo) submittimus." Abu Sufyan dixit: "Cum rex orationem suam finivisset, subito audivi clamorem populi circum se a dignitariis Romanis et clamor eorum crescebat et non intellegebam quid dicerent. Tum iussi sumus discedere. Cum cum amicis meis discedere pararem et ab eorum coetu discederem, amicis meis dixi: "Res huius filii Abu Kabsyah vere magna est. Hic est rex Bani Asfar (gentis flavae cutis/Romanae) de quo etiam sollicitus est." Abu Sufyan iterum dixit: "Per Deum, semper me humiliavi et valde certus eram..." ut res eius (religio) prosperae essent donec tandem Allah cor meum aperuit ut Islam acciperem, quamquam antea eum oderam."