Hadith Representative
Ka’ab berkata: akhirnya saya ditakdirkan untuk tidak ikut serta ke medan perang
Imam Muslim : 4973حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ مَوْلَى بَنِي أُمَيَّةَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ ثُمَّ غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ وَهُوَ يُرِيدُ الرُّومَ وَنَصَارَى الْعَرَبِ بِالشَّامِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ كَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا قَطُّ إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي قَدْ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهُ إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ يُرِيدُونَ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا وَكَانَ مِنْ خَبَرِي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَاللَّهِ مَا جَمَعْتُ قَبْلَهَا رَاحِلَتَيْنِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ فَغَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَاسْتَقْبَلَ عَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَا لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِمْ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابُ حَافِظٍ يُرِيدُ بِذَلِكَ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَقَلَّ رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ يَظُنُّ أَنَّ ذَلِكَ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيٌ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ فَأَنَا إِلَيْهَا أَصْعَرُ فَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا وَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَى ذَلِكَ إِذَا أَرَدْتُ فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اسْتَمَرَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَادِيًا وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ فَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ فَيَا لَيْتَنِي فَعَلْتُ ثُمَّ لَمْ يُقَدَّرْ ذَلِكَ لِي فَطَفِقْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْزُنُنِي أَنِّي لَا أَرَى لِي أُسْوَةً إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ فِي النِّفَاقِ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ فَقَالَ لَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ عَلَى ذَلِكَ رَأَى رَجُلًا مُبَيِّضًا يَزُولُ بِهِ السَّرَابُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُنْ أَبَا خَيْثَمَةَ فَإِذَا هُوَ أَبُو خَيْثَمَةَ الْأَنْصَارِيُّ وَهُوَ الَّذِي تَصَدَّقَ بِصَاعِ التَّمْرِ حِينَ لَمَزَهُ الْمُنَافِقُونَ فَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ تَوَجَّهَ قَافِلًا مِنْ تَبُوكَ حَضَرَنِي بَثِّي فَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَ أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَأَسْتَعِينُ عَلَى ذَلِكَ كُلَّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ لِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ حَتَّى عَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَنْجُوَ مِنْهُ بِشَيْءٍ أَبَدًا فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ حَتَّى جِئْتُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنِّي سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عُقْبَى اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي عُذْرٌ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا لَقَدْ عَجَزْتَ فِي أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ بِهِ إِلَيْهِ الْمُخَلَّفُونَ فَقَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونَنِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ لَقِيَهُ مَعَكَ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلَ مَا قِيلَ لَكَ قَالَ قُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعَةَ الْعَامِرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ قَالَ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ قَالَ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ قَالَ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَقَالَ تَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ لِي فِي نَفْسِيَ الْأَرْضُ فَمَا هِيَ بِالْأَرْضِ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ وَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي نَظَرَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ ذَلِكَ عَلَيَّ مِنْ جَفْوَةِ الْمُسْلِمِينَ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَنَّ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي فِي سُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ نَبَطِ أَهْلِ الشَّامِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ إِلَيَّ حَتَّى جَاءَنِي فَدَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ وَكُنْتُ كَاتِبًا فَقَرَأْتُهُ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنَا أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ قَالَ فَقُلْتُ حِينَ قَرَأْتُهَا وَهَذِهِ أَيْضَا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَامَمْتُ بِهَا التَّنُّورَ ف
ነጊሩኒ ኣሎ [ኣቡ ኣትታሂር ኣሕመድ ቢን ዓምሩ ቢን ዓብደላ ቢን ዓምሩ ቢን ሳርህ] ባርያ ኡማያውያን ነጊሩኒ ኣሎ [ኢብኑ ዋህብ] ነጊሩኒ ኣሎ [ዩኑስ] ካብ [ኢብን ሺሃብ] ከምዚ ኢሉ፤ 'ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ሓደ እዋን ምስቶም ኣብ ሶርያ ክርስትያን ዝነበሩ ሮማውያንን ዓረብን ንምግጣም ናብ ውግእ ታቡክ ከይዶም ነይሮም።' ኢብን ሺሃብ ከምዚ ኢሉ፤ 'ብ[ዓብዱላህማን ቢን ዓብደላ ቢን ካዕብ ቢን ማሊክ] ተነጊሩኒ ኣሎ፣ ዓብደላ ቢን ከዓብ ቢን ማሊክ - ዓብደላ ቢን ከዓብ ሓደ ካብቶም ንካኣብ ዕዉር ከሎ ዘሰንዮም ደቂ ካዕብ እዩ ነይሩ - ኢሉ፤ 'ሓደ እዋን [ከዓብ ቢን ማሊክ] ኣብ ውግእ ታቡክ ምስ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ምስ ተጸንበረ ብዛዕባ ገዛእ ርእሱ ሓደ ፍጻመ ክዛረብ ሰሚዐዮ ነይረ'። ካዕብ ቢን ማሊክ ከምዚ ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ብዘይካ ኣብ ኲናት ታቡክ ኣብ ዝተሳተፍሉ ኲናት ኣሰንየ ተሪፈ ኣይፈልጥን እየ፡ እንተኾነ ግን ኣብ ኲናት ባድር እውን ድሕሪት ተሪፈ እየ። ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ ኲናት ባድር ዘይተሳተፈ ኣስላማይ ነቒፉ ኣይፈልጥን እዩ፣ እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን እቶም ኣስላምን - ኣብ ኲናት ባድር - እቲ ናይ መጀመርታ ዕላማ ነቶም ብኣግማል ዝጓዓዙ ዝነበሩ ኩሬሽ ካፍር ንምጥቃዕ ጥራይ እዩ ነይሩ ክሳብ ኣላህ ነቶም ኣስላም ምስ ጸላእቶም ብዘይ ኣቐዲሙ ዝተሰማምዑሉ ግዜ ዘራኽቦም። ኣብቲ ግዜ እቲ ምስ ረሱሉላህ ኣብታ ናይ ዓቃባ ምሸት ምስ እስልምና ክንከላኸል ቃል ምስ ኣተና ተሳቲፈ። ብናተይ ኣረኣእያ ኣብ ኲናት ባድር ምስታፍ ምስ ምሸት ዓቃባ ምስታፍ ዝወዳደር ኣይኮነን ዋላ እኳ ኲናት ባድር ኣብ ዝበዝሑ ሰባት ዝያዳ ተፈታዊ እንተኾነ። ኣብ ኩናት ታቡክ ምስ ረሱሉላህ ኣብ ዘይተሳተፍኩሉ እዋን ካብ ዝተዘርግሑ ዛንታታት እዞም ዝስዕቡ እዮም፤ 'ኣነ ፍጹም ረዳኢ ስለዘይነበርኩ ኣብ ኲናት ታቡክ ኣብ ዘይተሳተፍኩሉ እዋን ካባይ ንላዕሊ ናጽነት ዝነበሮ ሰብ ኣይነበረን።' በላህ ቅድሚ ሕጂ ክልተ ዝጋልቡ እንስሳታት ንዝተፈላለዩ ውግኣት ብፍጹም ኣየዳለኹን ነይረ። ኣብዚ ናይ ታቡክ ኲናት ግን ክልተ ዝጋልቡ እንስሳታት ኣዳለኹ። ኣብ መወዳእታ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኩነታት ኣየር ኣዝዩ ውዑይ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ናብ ውግእ ታቡክ ከይዶም። ኣዝዩ ነዊሕ ርሕቀት ተጓዒዙ ሓደጋታት መሊኡ ብብዝሒ ጸላእቲ ኣጋጢምዎ ክበሃል ይከኣል። ብድሕሪኡ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ንኣስላም እንታይ ከም ዝገጥሞም ገሊጾምሎም። ስለዚ ኣስላም እኹል ቀረብ ኲናት ከዳልዉ ኣዘዘ። ኣብቲ ግዜ እቲ ብዙሓት ኣስላም ንረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ብደብዳበ ምድብ ከይተመዘዙ ኣሰንዮም ክዋግኡ ይኸዱ ነበሩ። ካዓብ ከምዚ ኢሉ፤ 'ካብ ኲናት ክወጽእ ስለ ዝደለየ ዘይተራእየ ሰብኣይ ነይሩ።' ዘይምኽባሩ ብረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዘይፍለጥ - ካብ ኣላህ ዓዛ ወጃላ ብዛዕባኡ ዝኾነ ዋሕዲ ክሳብ ዘይወረደ - ጥርጣረ ኣሕደረ። ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ ታቡክ ናብ ኲናት ዝኣተወሉ እዋን ቀውዒ ፍረታት ኣዝዩ ዘዕግብ ስለ ዝነበረ ኣቓልቦይ ካብቲ ቀውዒ ክመልስ ተገዲደ። ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን እቶም ዝተሳተፉ ኣስላምን ይዳለዉ ስለ ዝነበሩ ብኡ ንብኡ ምስኦም ቀረብ ክደሊ ከድኩ። ድሕሪኡ ፍጹም ዝኾነ ቀረብ ከይረኸብኩ ናብ ገዛይ ከድኩ። ኢለ ብልበይ፤ ‘ኣብ ዝኾነ እዋን ቀረብ ከዳሉ እኽእል እየ። ሰባት ዝያዳ ድሉዋት ክሳብ ዝኾኑ ኩሉ ግዜ ኣብ መንጎ እወን ኣይፋልን ኣብ ሕንቅልሕንቅሊተይ እየ ዘለኹ'። ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ምስ ኣስላም ተበጊሶም፣ ኣነ ብፍጹም ዝኾነ ቀረብ ከየዳለኹ ከለኹ። ኣብ መወዳእታ ተበጊሰ፡ ድሕሪኡ ዋላ ሓንቲ ከየዳለኹ ናብ ገዛይ ከድኩ። ኣብቲ ኲናት ክሳተፍ ድየ ኣይሳተፍን ወትሩ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ጥርጣረ ነይሩኒ፣ ክሳብ እቶም ሰራዊት ኣስላም ዝጓየዩን ድሮ እቲ ኲናት ዝካየድ ዝነበረን። ሽዑ ናብ ዓውደ ውግእ ክጽንበር ደልየ - እዚ ግን ትምኒት ጥራይ እዩ ነይሩ - ኣብ መወዳእታ ድማ ናብ ዓውደ ውግእ ከይጽንበር ዕጫይ ኮይኑኒ። ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ናብ ዓውደ ውግእ ታቡክ ምስ ከዱ ናይ ሓዘን ስምዒት ክኸብበኒ ጀመረ። ናብቲ ኣብ ከባቢኡ ዝነበረ ሕብረተሰብ ምስ ወጻእኩ ብዘይካ ምስሉያት ወይ ድኹማት ሰባት ብኣላህ ዓዛ ወጃላ ጡረታ ዝተዋህቦም ሰባት ክረኽቦም ዝኽእል ሰብ ከምዘየለ ተረዲኡኒ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክሳብ ኣብ ታቡክ ዝበጽሕ ኣይዘከረንን። ሽዑ ኣብ መንጎ ኣዕሩኽቱ ኮፍ ኢሉ ከሎ ሃንደበት ሓተተ፤ 'ከዓብ ቢን ማሊክ ንምንታይ ምሳና ዘይመጸ? ' ሓደ ዓርኪ ካብ ባኑ ሳሊማ መለሰ፤ 'ኦ ረሱል ረሱል ካዓብ ቢን ማሊክ ካብዚ ቃልሲ ንላዕሊ ብዛዕባ ገዛእ ርእሱ ዝግደስ ይመስል? ' ቃል ዓርኪ ምስ ሰምዐ ሙዓድዝ ቢን ጀባል ከምዚ በለ፤ ‘እሂ ዓርከይ ከመይ ዝበለ ሕማቕ ነገር ኢኻ ተዛሪብካ! በላህ ኦ ረሱል ካዓብ ቢን ማሊክ ሰናይ ሰብ ምዃኑ እፈልጥ እየ'። ሽዑ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ስቕ በለ። ከምኡ ስቕ ምስ በለ ሃንደበት ሓደ ንምልላይ ዘጸግም ናይ ሓጺን ቁራዕ ርእሲ ዝለበሰ ሰብኣይ ረኣየ። ሽዑ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ በሎም: ኣቡ ኬይትሳማ ክትከውን ኣለካ? ' እዚ ሰብ እዚ ብሓቂ ኣቡ ኻይትሳማ ኣል ኣንሳሪ ዝበሃል ዓርኩ ምዃኑ ተረጋጊጹ፡ ሓደ እዋን ብግብዝና ክጽረፍ ከሎ ንሰናይ ተግባር ሻዕ ናይ ዕለት ዝህብ ዝነበረ እዩ። ካዕብ ቢን ማሊክ ከምዚ ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ካብ ውግእ ታቡክ ክምለሱ ይሸባሸቡ ከም ዘለዉ ምስ ሰማዕኩ ብሓዘን መሊአ። ሽዑ ንኽሕሱ መመኽነይታታት ክምህዝ ጀመርኩ። ኢለ ብልበይ፤ 'እንታይ ምኽንያት እዩ ካብ ቁጥዓ ነቢይ ከድሕነኒ ዝኽእል? ’ ነዚ ንምግጣም፡ ካብቶም ምኽሪ ክህቡ ዝኽእሉ ስድራይ ሓገዝ ሓተትኩ። ሓደ ሰብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ዳርጋ ኣብ ከተማ መዲና በጺሖም ምስ ነገሩኒ ምኽንያት ሓሶት ካብ ኣእምሮይ ጠፊኡ። ኣብ መወዳእታ ንነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ብፍጹም ክሕሱ ከም ዘይክእል ተረዳእኩ። ስለዚ፡ ሓቂ ክነግሮ ግድን ነበረ። ድሕሪኡ ነዊሕ ከይጸንሐ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣብ ከተማ መዲና በጽሐ። ከምቲ ልሙድ ትኽ ኢሉ ናብቲ መስጊድ - ከምቲ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ናብ ሓደ ከባቢ ዝገይሽ ዝነበረ ልምዱ - ጸሎት ንምፍጻም ይኸይድ ነበረ። ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ሰላት ሱና ድሕሪ ምፍጻሙ ብኡ ንብኡ ምስ ኣዕሩኽቱ ዕላል ኣካይዱ። ብድሕሪ እዚ ምስ ኣስላም ኣብ ውግእ ክሳተፉ ግዜ ዘይነበሮም ሓያሎ ኣዕሩኽ መጺኦም ብማሕላ ዝተፈላለየ ምኽንያታት ኣመሓላሊፎምሉ። ኣብቲ ውግእ ዘይተሳተፉ ልዕሊ ሰማንያ ሰባት ከምዝነበሩ ይግመት። ነቢይ ናይቶም ኣብቲ ኲናት ዘይተሳተፉ ቅንዕና ተቐቢሎም፡ ተኣማንነት ከም ዝኣተዉሎም፡ ይቕሬታ ሓቲቶም፡ ኣብ ልቦም ዝሓብእዎ ድማ ንኣላህ ኣረኪቦም። ድሕሪ ቁሩብ ደቓይቕ ንረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክርእዮ መጺአ። ሰላም ምስ በልኩዎ፡ ከም ፍሽኽታ ዝተቖጥዐ ሰብ ፍሽኽ በለ። ሽዑ ከምዚ ኢሉ፤ 'ናብዚ ንዓ! ’ ድሕሪኡ ልክዕ ኣብ ቅድሚኡ ኮፍ ክብል ናብኡ ቀረብኩ። ብድሕሪኡ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም ሓተትዎ: ‘ኣንታ ካዓብ ንምንታይ ኣብ ውግእ ዘይትጽንበሩና? ስጋኻን ነፍስኻን ንእስልምና ኣሕሊፍካ ክትህብ ቃል ኣይኣተኻን ዲኻ? ' ኢለ መለስኩሉ፤ ’ኦ ረሱል በላህ ብዘይካኻ ኣብ ጥቓኻ ኮፍ እንተዝኸውን ብሰንኪ እቲ ዘቕረብክዎ ምኽንያታትን ሞጎታትን ካብ ቁጥዓኡ ናጻ ምኾንኩ ርግጸኛ እየ። ግን፡ ብኣላህ፡ ሕጂ ንኸይትሓርቕ ብሓሶት ዝመልአ ምኽንያታት ከም ዝህበካ እፈልጥ እየ፡ ተ ብርግጽ ኣላህ እዩ ዘሕረቐካ። ኦ ረሱል ረሱል ቅኑዕን ቅኑዕን ምኽንያታተይ እንተ ኣቕሪበካ፡ ድሕሪኡ በቲ ምኽንያታት እንተገንሕካኒ፡ ሽዑ ብታሕጓስ ክቕበሎ እየ። ኣላህ ብቅኑዕ ቃላተይ ይቐጽዓኒ። በላህ ኣብቲ ኲናት ካብ ምክፋል ዝዓግተኒ ዕድመ የለን። በላህ ኣብቲ ግዜ እቲ ምስ ኣስላም ኣብ ቃልሲ ክጽንበር ኣዝዩ ድሩት ዕድል እኳ እንተነበረኒ ፍጹም ረዳኢ ኣይነበረንን። ነዚ ቅንዕና ዘለዎ ኑዛዜ ምስ ሰምዑ ረሱል ረሱል ከምዚ በሎም:- እዚ ሰብ ብቕንዕናን ብትኽክልን ተዛሪቡ እዩ። ስለዚ ኣላህ ውሳነ ክሳብ ዝህበካ ደው በል'። ኣብ መወዳእታ ተንሲአ ካብ ጎድኑ ተንቀሳቐስኩ። ነዊሕ ከይጸንሐ ካብ ባኒ ሳሊማ ዝመጹ ሓያሎ ሰባት ተኸቲሎምኒ፤ ’ኦ ካዓብ በላህ ቅድሚ ሕጂ ጌጋ/ሓጢኣት ከም ዝፈጸምካ ኣይንፈልጥን ኔርና። ብሓቂ ከምቲ ካልኦት ኣዕሩኽ ናብ ኲናት ዘይከዱ ዘቕረብዎ ምኽንያታት ንረሱል ኣላህ ምኽንያት ኣይገለጽካሎምን። ብርግጽ ንኣኻትኩም ኢስቲግፋር ረሱል ረሱል ጥራይ እዩ ንሓጢኣትኩም ዝድምስስ'። ካዓብ ቢን ማሊክ ብድሕሪ እዚ ከምዚ ኢሉ፤ 'ብረቢ ኩሉ ግዜ ክሳብ ናብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክምለስ ዝደሊ ድሕሪኡ ንነብሰይ ዝሕሱ ይጸርፉኒ'። ካዕብ ቢን ማሊክ ከምዚ ኢሉ፤ 'ካልእ ከማይ ኣብ ቅድሚ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ዝቐረበ ሰብ ኣሎ ድዩ? ' ህዝቢ ባኑ ሳሊማ መለሰሉ፤ 'እወ። ካልኦት ክልተ ከማኻ ዘለዉ ሰባት ኣለዉ። እቶም ክልተ ሰባት ንረሱል ዝበልካዮ በልዎ ረሱል ድማ ከምቲ ዝመለሰልካ መለሰሎም'። ካዕብ ቢን ማሊክ ከምዚ ኢሉ፤ ‘ድሕሪኡ ሓቲተ፤ ‘እዞም ክልተ ሰባት መን እዮም ኣዕሩኽ? ' ንሳቶም ባኒ ሳሊማ መለሱ፤ 'እቶም ክልተ ሰባት ሙራራ ቢን ረቢዓ ኣል ኣሚንን ሂላል ቢን ኡማያ ኣል ወቂፊን እዮም'። ካዕብ ቢን ማሊክ ከምዚ ኢሉ፤ 'ድሕሪኡ ኣብ ውግእ ባድር ዝተሳተፉ ክልተ ጻድቃን ኣዕሩኽ ጠቒሶም ክልቲኦም ንፉዓት ኣርኣያ ክኾኑ ዝበቕዑ እዮም።' ብድሕሪኡ ነዞም ክልተ ሰባት ምስ ጠቐሱለይ ተበጊሰ'። ካዕብ ቢን ማሊክ ከምዚ ኢሉ፤ ድሕሪ ቁሩብ መዓልታት ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ምስቶም ኣብ ኲናት ታቡክ ዘይተሳተፍና ሰለስቲና ኣስላም ከይንዛረቡ ከልኪልዎም። ካብ ሽዑ ጀሚሮም ኣስላም ርሒቖም ኣብ ልዕሊ ሰለስቲና ዘለዎም ኣረኣእያ ክቕይሩ ጀመሩ ክሳብ እዛ ምድሪ ንዓና ጓና ኮይኑ ዝስምዓና። ይመስል፣ እዛ ምድሪ እዚኣ ቅድሚ ሕጂ ዝነበርኩላ ምድሪ ኣይኮነትን እዚኣ ድማ ንሓምሳ ለይቲ ዝጸንሐት'። ክልተ ኣብ ኲናት ታቡክ ዘይተሳተፉ ኣዕሩኽተይ ሕጂ ኣብ ገዝኦም ብጓሂ ተንበርኪኾም ይበኽዩ ኣለዉ፡ ኣነ ግን ተሪርን ተሪርን መንእሰይ እየ። ንቡር ባህሪይ ቀጺለ ከምቲ ልሙድ መዓልታዊ ንጥፈታት ይፍጽም። ሕጂ’ውን ካብቲ ገዛ ወጺአ፡ ምስ ካልኦት ኣስላም ኣብ ጸሎት ጉባኤ ክሳተፍ ናብ መስጊድ ከይደ፡ ክዛረበኒ ዝደሊ ሰብ እኳ እንተዘየለ ኣብ ዕዳጋ ይዘውር ነይረ። ክሳብ ሓደ መዓልቲ ናብ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ቀሪበ ድሕሪ ሰላት ኣብ መንበሩ ምስ በጽሐ ሰላም ኢለዮ። ኢለ ንነብሰይ ሓቲተያ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ነቲ ሰላምታ ክምልሱ ከንፈሮም ከንቀሳቕሱ ድዮም ወይስ ኣይኮኑን? ድሕሪኡ ኣብ ጥቓ ረሱል ረሱል ቁሊሕ ኢለ እናሰረቕኩ ጸሎት ገበርኩ። ጸሎት ክዳሎ ከለኹ ናባይ ጠመተ። ናብኡ ምስ ተመለስኩ ድማ፡ ኣዒንቱ ካባይ ኣልዓለ።’ ኢሉ መለሰሉ። ንነዊሕ እዋን ካብ ሕብረተሰብ ኣስላም ተነጺለ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ክሳብ ኣብ ሓጹር ጀርዲን ኣቡ ቃታዳ ዝበጽሕ ንእግረይ ከይደ። ኣቡ ቃታዳ ወዲ ኣኮይ - ወዲ ሓወቦይ - ንሱ ድማ እቲ ዝፈትዎ ሰብ እዩ። ኣብኡ ምስ በጻሕኩ ድማ ሰላም በልክዎ። እስካብ ሕዚ ኣነ በላህ ንሱ ንሰላምታይ ፈጺሙ ኣይመለሰለይን። ኣብ መወዳእታ ትብዓት ተንሲአ ክሓቶ፤ 'ኦ ኣቡ ቃታዳ ብስም ኣላህ ይምሕል ኣለኹ፡ ብሓቂ ንኣላህን ንረሱልን ከም ዘፍቅሮም ኣይትፈልጥን ዲኻ? ' ኣቡ ቃታዳ ስቕ ጥራይ ከምዝነበረ ተረጋጊጹ። ሽዑ ከም ናይ መጀመርታ ግዜ ብምምሓል መሊሰ ቃላተይ ደጊመ። ንሱ ግን ስቕ በለ። ሽዑ ዝበልክዎ ደጊመ መለሰለይ፤ 'ብሓቂ ኣላህን ረሱልን ብዛዕባ እዚ ዝያዳ ይፈልጡ እዮም'። ቃላቱ ሰሚዐ ንብዓት ኣብ ኣዒንተይ መሊኡ ኣብቲ ጀርዲን እናተጓዓዝኩ ናብ ገዛይ ተመለስኩ። ኣብ ዕዳጋ መዲና እናተመላለስኩ ከለኹ ሓደ ካብ ምድሪ ሶርያ ዝመጸ ሰብኣይ ኣብ ከተማ መዲና መግቢ ዝሸይጥ ዝነበረ፤ 'ካኣብ ቢን ማሊክ ኣበይ ከምዘሎ መን ከርእየኒ ይኽእል? ' ሽዑ እቲ ሰብኣይ ናባይ መጺኡ ካብ ንጉስ ጋሳን ዝመጸት ደብዳበ ክሳብ ዝህበኒ ህዝቢ ኣርኣየኒ። ምንባብን ምጽሓፍን ስለ ዝኽእል፡ ትሕዝቶ ናይቲ ደብዳበ እውን ይርድኣኒ እዩ። ትሕዝቶ ናይቲ ደብዳቤ ከምዚ ዝስዕብ ኮይኑ ተረኺቡ፤ 'ዓርክኻ - ማለት ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም - ካብ ህዝባዊ ማሕበረሰብ ከም ዝነጸለካ ሰሚዕና፣ ጐይታኻ ባዕሉ ከምኡ ኣይገደፈካን እዩ። ስለዚ ተጸንበሩና ብርግጽ ክንሕግዘኩም ኢና'። ነታ ደብዳበ ምስ ኣንበብኩዋ ድማ፤ 'ብሓቂ እዛ ደብዳበ ንዓይ እውን መዓት እያ'። ድሕሪኡ ኣብ ፎርኖ ኣእትየ ክሳብ ዝጠፍእ ኣቃጺለዮ። ድሕሪ ኣርብዓ መዓልቲ ሓፈሻዊ ምስጓግ ምግላጽ ኣምላኽ ከም ዘይወረደ ተረጋገጸ። ክሳብ ሓደ መዓልቲ ሓደ ልኡኽ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ናባይ መጺኡ መልእኽቲ ዘብጽሓለይ ; 'ኦ ካዓብ ብርግጽ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ካብ ኣንስቲኹም ክትርሕቁ ኣዚዙኩም እዩ'። እሓትት፤ ‘ክፋታሕ ድየ ዘለኒ ወይስ እንታይ? ' እቲ ልኡኽ መለሰሉ፤ ‘ምፍታሕ ኣየድልየካን እዩ። ግን፡ ካብኡ ጥራይ ርሓቕ እሞ ኣይትቐርቦ’ ኢሉ መለሰሉ። ሽዑ ንሰበይተይ፤ 'ኦ ሲስ መጀመርታ ናብ ገዛኻ ናብ ወለድኻ ክትከይድ ኣለካ እሞ ኣላህ ኣብዚ ጉዳይ ንጹር ውሳነ ክሳብ ዝህብ ምስኦም ክትጸንሕ ይግባእ'። ካዕብ ቢን ማሊክ ከምዚ ኢሉ፤ 'ብድሕሪኡ ነዊሕ ከይጸንሐት በዓልቲ ቤት ሂላል ቢን ኡማያ ናብ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከይዳ ሓተተት፤ ረሱል ረሱል ሂላል ቢን ኡማያ ኣረጊትን ድኹምን ባሮት የብሉን። ስለዚ ኣነ ክከናኸኖ'። ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ መለሰ: ኣይፋልን ። መጀመርታ እንተዘይተዓጂብካዮን ንእተወሰነ እዋን ክቐርበካ እንተዘይብሉን ዝበለጸ'። በዓልቲ ቤት ሂላል ድማ ጽኑዕ መርገጺ ሒዛ ጸኒሓ፤ 'በላህ ኦ ረሱል ረሱል ሕጂ ድሕሪ ሕጂ ንህይወት ኒሕ የብሉን። እዚ ጸገም እዚ ካብ ዘጋጥሞ ጀሚሩ ክሳብ ሕጂ ወትሩ ይነብዕ እዩ’ ኢሉ መለሰሉ። ካዕብ ቢን ማሊክ ከምዚ ኢሉ፤ 'ገለ ሰባት ካብ ስድራይ፤ ‘መጀመርታ ነዚ ጉዳይ ሰበይትኻ ብዝምልከት ካብ ረሱል ረሱል ፍቓድ ክትሓትት ይግባእ ። ምኽንያቱ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ባዕሉ ንሂላል ቢን ኡማያ ንሰብኣያ ክትከናኸን ፍቓድ ሂብዋ ስለ ዝነበረ። ካዕብ ቢን ማሊክ ከምዚ ኢሉ፤ 'ነዚ ጉዳይ ሰበይተይ ብዝምልከት ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ፍቓድ ኣይሓትትን እየ። ምኽንያቱ ግን ገና ንእሽቶይ ከለኹ ፍቓድ እንተዝሓቶ መልሲ ረሱሉላህ እንታይ ከም ዝኸውን ኣይምፈለጥኩን።’ ኢሉ መለሰሉ። ካዕብ ቢን ማሊክ ከምዚ ኢሉ፤ 'እዚ ንዓሰርተ ለይቲ ከም ዝቐጸለ ተረጋጊጹ፡ ስለዚ ካብቲ ኣስላም ከየዕልሉና ዝተኸልከሉሉ እዋን ጀሚርካ ሓምሳ ለይቲ ኮይኑና። ካዕብ ቢን ማሊክ ከምዚ ኢሉ፤ ‘ድሕሪኡ ኣብ መበል ሓምሳ ለይቲ ኣብ ድሕሪት ገዛ ጸሎት ወጋሕታ ፈጸምኩ። ኣብ ጸሎት ኮፍ ኢለ ከለኹ ጣዕሳን ሓዘንን መሊአ። ከምዚ እዩ። እዛ ገፊሕ መሬት ጸቢብ ኮይኑ ይስምዓኒ። ሃንደበት ሓደ ሰብ ኣብ ስግር ኣድማስ ዓው ኢሉ ክጭድር ሰማዕኩ፤ 'ኦ ካዕብ ቢን ማሊክ ተሓጎስ! ’ ስለዚ ወዲቐ ካብ ጸገመይ ናጻ ምዃነይ ፈለጥኩ። ካዕብ ቢን ማሊክ ከምዚ ኢሉ፤ ብድሕሪኡ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ንኣስላም ከም ዝተወድአ ኣፍለጡ