Hadith Representative
Ka’ab berkata: akhirnya saya ditakdirkan untuk tidak ikut serta ke medan perang
Imam Muslim : 4973حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ مَوْلَى بَنِي أُمَيَّةَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ ثُمَّ غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ وَهُوَ يُرِيدُ الرُّومَ وَنَصَارَى الْعَرَبِ بِالشَّامِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ كَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا قَطُّ إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي قَدْ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهُ إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ يُرِيدُونَ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا وَكَانَ مِنْ خَبَرِي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَاللَّهِ مَا جَمَعْتُ قَبْلَهَا رَاحِلَتَيْنِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ فَغَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَاسْتَقْبَلَ عَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَا لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِمْ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابُ حَافِظٍ يُرِيدُ بِذَلِكَ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَقَلَّ رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ يَظُنُّ أَنَّ ذَلِكَ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيٌ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ فَأَنَا إِلَيْهَا أَصْعَرُ فَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا وَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَى ذَلِكَ إِذَا أَرَدْتُ فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اسْتَمَرَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَادِيًا وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ فَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ فَيَا لَيْتَنِي فَعَلْتُ ثُمَّ لَمْ يُقَدَّرْ ذَلِكَ لِي فَطَفِقْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْزُنُنِي أَنِّي لَا أَرَى لِي أُسْوَةً إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ فِي النِّفَاقِ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ فَقَالَ لَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ عَلَى ذَلِكَ رَأَى رَجُلًا مُبَيِّضًا يَزُولُ بِهِ السَّرَابُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُنْ أَبَا خَيْثَمَةَ فَإِذَا هُوَ أَبُو خَيْثَمَةَ الْأَنْصَارِيُّ وَهُوَ الَّذِي تَصَدَّقَ بِصَاعِ التَّمْرِ حِينَ لَمَزَهُ الْمُنَافِقُونَ فَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ تَوَجَّهَ قَافِلًا مِنْ تَبُوكَ حَضَرَنِي بَثِّي فَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَ أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَأَسْتَعِينُ عَلَى ذَلِكَ كُلَّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ لِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ حَتَّى عَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَنْجُوَ مِنْهُ بِشَيْءٍ أَبَدًا فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ حَتَّى جِئْتُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنِّي سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عُقْبَى اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي عُذْرٌ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا لَقَدْ عَجَزْتَ فِي أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ بِهِ إِلَيْهِ الْمُخَلَّفُونَ فَقَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونَنِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ لَقِيَهُ مَعَكَ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلَ مَا قِيلَ لَكَ قَالَ قُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعَةَ الْعَامِرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ قَالَ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ قَالَ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ قَالَ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَقَالَ تَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ لِي فِي نَفْسِيَ الْأَرْضُ فَمَا هِيَ بِالْأَرْضِ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ وَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي نَظَرَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ ذَلِكَ عَلَيَّ مِنْ جَفْوَةِ الْمُسْلِمِينَ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَنَّ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي فِي سُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ نَبَطِ أَهْلِ الشَّامِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ إِلَيَّ حَتَّى جَاءَنِي فَدَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ وَكُنْتُ كَاتِبًا فَقَرَأْتُهُ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنَا أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ قَالَ فَقُلْتُ حِينَ قَرَأْتُهَا وَهَذِهِ أَيْضَا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَامَمْتُ بِهَا التَّنُّورَ ف
A naxɛ n bE [Abu Ath Thahir Ahmad bin Amru bin 'Abdullah bin Amru bin Sarh] Umayyad konyi nan a fala n bE [Ibnu Wahb] a fala n bE [Yunus] kelife [Ibn Shihab] a naxElE; 'Annabi sallallaahu alaihi wasallam naxa siga tabuk gere ma ala ko a xa siga rOma nun arabue ra naxee nu na siri bOxi kui. Ibn Shihab naxa a fala; 'N bara a fala n bE [Abdul Rahman bin Abdullah bin Ka'ab bin Malik], a Abdullah bin Ka'ab bin Malik - Abdullah bin Ka'ab findixi Ka'ab xa di nan na naxan nu na Ka'ab fOxOra a to nu na dunxui ra - a naxɛ; 'N bara a mE [Ka'ab bin Malik] a yEtE xa fe falafe a nun Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam Tabuk gere kui. Ka'ab bin Malik naxa a fala; 'N mu luxi n mu gbilen Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam fOxOra geree kui a nu na naxan kui fo Tabuk gere, kOnO n fan luxi Badr gere nan kui. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam mu musuluma yo tOxOxi naxan mu a yEtE sa Badr gere kui, na nan a ra Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam nun musulumie - Badr gere kui - e xa fe singe nu na Quraish kafirie nan ma naxee nu na gnErE ma xuruse fari han Ala xa musulumie nun e yaxuie malan waxati nde ma naxan mu nu lanxi a ma. Na waxati n nun Rasulullah naxa n yEtE sa 'Aqabah kOE kui moxo to laayidi tongoxi moxo xa diinE makanta. N ma gnErE ma, Badr gere sofe mu lanma a xa findi Aqabah kOE ra, hali Badr gere rafan mixi gbegbe bE. Na taruxuie ya ma n nun Rasulullah mu nu na Tabuk gere kui, nee nan ya; 'N nu na n ma sEmbE ra a nun mixi yo mu nu na n yi ra n mu nu na Tabuk gere kui. Ala xa fe ra, singe n mu nu xuruse firin yailan ma gere mOli wuyaxi ma. KOnO yi tabuk gere kui, n bara sube firin yailan. A dOxO de, Rasulullah Salallahu Alaihi Wasallam naxa siga Tabuk gere ma tEmui nu xOrOxO xi. A nO ma a falade a a gnErE makuya nan na a nu rafexi fe xOrOxOE ra a man nu yaxui gbegbe nan sOtOxi. Na xanbi, Rasulullah Salalahu Alaihi Wasallam naxa a yaba musulumie bE e naxan sOtOxi a ra. Na kui, a naxa yaamari fi musulumie ma e xa geresose gbegbe rafala. Na waxati, musulumi gbegbe naxa bira Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam fOxOra e mu sugandixi kEdi ra e xa gere so. Kaab naxa a fala; XamE nde nu na na xan mu mini barima a nu wama a xa lu gere kui. A nu laxi a ra a xa tinxin gni mu nu kolon ma Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam - xa a sa li fe yo mu minixi a ma kelife Ala Azza Wa Jalla ma -. Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam naxa siga gere sode Tabuk tEmui na xan ma sansi xOri nu rafanxi n ma, n naxa n xaxili ra gbilen sansi xOri ma. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam nun musulumie naxee nu na e xa wali kui e nu na e yEtE rafamanE n naxa siga keren na e ra see fenfe ra. Na xanbi n naxa gbilen n xOnE n mu sese sOtOxi. N naxa a fala n yEtE bE; 'N nOma see rafalade waxati birin. N na tOnxO ma tEmui birin iyE nun iyEtE tagi han mixee xa e yEtE rafala. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam naxa keli musulumie ra, n tan mu nu se yo rafalaxi. A dOxO de n naxa siga, n naxa siga n xOn gni n mu sese rafala. N nu na siikE kui tEmui birin n lan ma n xa n yEtE sa gere kui xa na mu a ra, han musulumi sOree naxa e gi, gere naxa mini. Na xanbi n wama n n naxa so gere yire - kOnO na nu findixi xaxili gbansan nan na - a dOxO de n naxa n yEtE sa gere yire. Rasulullah Salallahu Alaihi Wasallam to siga Tabuk gere yire, nimisa naxa n ma sEmbE so n ma. N to mini n ma taa kui, n naxa a to mixi yo mu na n nu nOma naxan to de fo mixi naxee findixi mixi kobie ra xa na mu mixi sEmbEtaree naxee bara e xa wali ra bolo Allah Azza Wa Jalla saabui ra. Na waxati, Rasulullah Salallahu Alaihi Wasallam mu ratu n ma han a to so Tabuk. Na xanbi, a to nu dOxOxi a boree tagi, a naxa a maxOrin keren na; 'Munfe ra Ka'ab bin Malik mu fa moxo ra? ' N bore nde kelife Bani Salimah naxa a yabi; Ala xa Mixi Sugandixi, a luxi nbE alo Ka'ab bin Malik a yEtE nan ma xOnxi dangi yi gere ra? ' A to a bore xa masen gni ramE, Muadz bin Jabal naxa a fala; 'Hey n bore, i fe kobi nan falaxi! Ala xili ra, Ala xa Mixi Sugandixi, n a kolon Ka'ab bin Malik mixi fangni nan a ra'. Na xanbi, Rasulullah Salalahu Alaihi Wasallam naxa dundu. A to nu na a dOxOma na ki, a naxa xamE nde to naxan nu na wure gbeeli ra naxan nu xOrOxO a kolon fe ra. Na xanbi, Rasulullah Sllallahu Alaihi Wasallam naxa a fala: 'I lan ma i xa findi Abu Khaitsamah ra? ' A naxa mini a yi mixi nan nu na Abu Khaitsamah Al Ansari ra, a bore nan nu a ra naxan nu bara sErE gbegbe fi a ma tEmui na xan ma a nu ma tOrO ma. Ka'ab bin Malik naxa a fala; 'N to a mE a Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam nu na a yEtE rafalafe gbilenfe ra Tabuk gere ma, n naxa nimisa. Na xanbi n naxa a fOlO n xa wule fala. N naxa a fala n yEtE bE; 'Munse n natangama namiɲɔnmɛ xa xɔnɛ ma? ' Na fe ra n naxa mali maxOrin n ma denbaya ra naxan nO ma marasi fide n ma. Mixi nde to a fala n bE a Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam bara fa Medina taa kui, wule falafe naxa lOE n xaxili ma. A dOxO de n naxa a kolon n mu nOma wule falade Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam bE fefe ma. Na kui, n nu lanma n xa nɔndi fala a bɛ. A mu bu na dangi xanbi, Rasulullah Salallahu Alaihi Wasallam naxa fa Madina taa kui. Alo a darixi a ra ki naxɛ, a naxa siga keren na salide kui - alɔ a nu darixi a ra ki naxɛ waxati birin a nu fa kelife sigafe ra yire nde - alako a xa sali raba. Sunna sali dangi xanbi, Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam naxa wOyEn a boree ra keren na. Na dangi xanbi, boree ndee naxa fa naxee mu nu waxati sOtOxi gere sode musulumie ra e naxa fe wuyaxi masen a bE e kalife ra. A falaxi nE a mixi tongo solo masaxan nan nu na naxee mu e gbe raso gere kui. A luxi alo namiɲɔnmɛ bara tin mixie xa tinxinyi ra naxee mu nu na gere kui, a naxa laayidi tongo e bɛ, a naxa diɲɛ maxandi e bɛ, a naxa e nɔxunxi naxan na e bɔɲɛ kui, a naxa na so Ala yi ra. Waxati dondoroti dangi xanbi, n naxa fa Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam tode. N to a xɛɛbu, a naxa yele alɔ mixi xɔnɔxi. Na xanbi a naxa a fala; 'Fâ bé! ' Na xanbi n naxa n maso a ra han n naxa dOxO a ya ra. Na dangi xanbi, Rasulullah Salalahu Alaihi Wasallam naxa a ma xOxun: 'Munfe ra i mu fa moxo ra gerede, O Ka'ab? Wo mu laayidi tongoxi wo xa wo fate nun wo nii raso diinE yi ra? ' N naxa a yabi; 'I tan Ala xa Mixi Sugandixi, Ala xili ra, xa n dOxO mixi gbEtE fEma i mu a ra, n laxi ara n mu fama nE a xa xOnE ma n naxan falaxi a nun a xa masen gni. KOnO, Ala xili ra, n na akolon xa n bara wule fala wo bE ala ko wo naxa xOnE, Ala nan fama Wo xa xɔnɔ n ma. Xa n bara n ma masen gni tinxinxi nun tinxin gni masen wo bE, wo n ma tOnxO ma na fe ma, n na tin ma nE a ra sEwa ra. Ala xa n ɲaxankata n ma wɔyɛnɲi tinxinxi ra. Ala xili ra, gnE yo mu na naxan n natangama gere kui. Ala xa fe ra, n mu nu nOma n yEtE ra na waxati hali n to nu n ma sEmbE xurun n nu n ma sEmbE so musulumie tagi. A to yi sEbEli mE, Ala xa Mixi Sugandixi naxa a fala: 'Yi mixi bara wOyEn tinxin gni ma a nun tinxin gni. Na kui, wo ti han ala xa wo ra tOxO. A dOxOde n naxa keli n naxa keli a sEti ma. A mu bu, mixi gbegbe kelife Bani Salimah naxa bira n fOxOra e naxa a fala n bE; 'O Ka'ab, Ala xa fe ra, singe ra moxo mu nu a kolon wo bara yunubi raba. Wo mu a yabaxi Ala xa Mixi Sugandixi bE alo wo boree naxan mu siga gere sode. Awa, ala xa istighfar nan gbansan wo bE naxan wo xa yunubie kana ma. Ka'ab bin Malik naxa a fala na xanbi; 'Ala xa fe ra, e n ma konbi tEmui birin han n wama gbilenfe Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam yire n fa wule fala n yEtE bE'. Ka'ab bin Malik naxa a fala; 'Mixi yo mu na naxan minixi Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ya i alo n tan? ' Bani Salama mixie naxa a yaabi; 'Iyoo. Mixi firin man na i tan bɛ. Na mixi firin naxa a fala Ala xa Mixi Sugandixi bɛ wo naxan falaxi, Ala xa Mixi Sugandixi naxa e yaabi alɔ a wo yaabi ki naxɛ. Ka'ab bin Malik naxa a fala; 'Na xanbi n naxa a maxOrin; 'Yi mixi firin nanse ra, wo bore? ' E, Bani Salama, e naxa a yaabi; 'Na mixi firin Murarah bin Rabi'ah Al Amin nun Hilal bin Ummayah Al Waqifi'. Ka'ab bin Malik naxa a fala; 'Na xanbi e naxa e bore firin fala naxee nu na Badr gere kui e firin birin nu lanma e xa findi misali fangni ra. Na dangi xanbi, n naxa siga e to yi mixi firin xili fala n bE. Ka'ab bin Malik naxa a fala; Xi ndee dangi xanbi, Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam naxa a fala musulumie bE e naxa wOyEn moxo saxan na xan mu nu na Tabuk gere kui. Kabi na waxati, musulumie naxa e yEtE makuya e man naxa e xa ma gnErE masara moxo saxan ma han yi bOxi naxa findi fe xOrOxOE ra moxo bE. A luxi nbE, yi bOxi mu findixi bOxi ra n nu sabatixi naxan ma singe ra a nun a naxa lu kOE tongo suli. N bore firin na xan mu nu na tabuk gere kui e na e xinbi sinxi e xOn gni kui e wafe, kOnO n tan nan na xamE sEmbE ra a nun sEmbE ra. N na n ma wali ra bama nE a nun n na n ma walie ra bama lOxOE birin alo n darixi a ra ki naxɛ. N man naxa mini banxi kui, n naxa siga salide salide n nun musulumi gbEtE, n naxa gnErE makiti kui hali mixi yo mu nu wama wOyEn fe n na. Han lOxun keren n naxa n maso Rasulullah ra, n naxa a xOnE a to nu na a dOxOde sali dangi xanbi. N naxa n yEtE maxOrin; 'Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a dOxO ma nE ala ko a xa yabi sOtO xa na mu a ra? Na xanbi n naxa sali raba Ala xa Mixi Sugandixi sEti ma n nu a ya rasiga a ma. N to nu n yɛtɛ rafalafe sali rabafe ra, a naxa n mato. N to gbilen a ma, a naxa a ya ba n ma. N to nu na n yEtE ra waxati xOn gbegbe ra musulumie tagi, n naxa siga gnErE ra han n naxa so Abu Qatadah xa sansi yire. Abu Qatadah n baba xa di nan a ra - n xunya xamE - a tan nan na mixi ra n wama naxan xOn. N to so naa, n naxa a xɛɛbu. KOnO, Ala xa fe ra, a mu na fefe ma a mu n ma xOnE yaabi. A dOxOde n naxa limaniya sOtO n naxa a maxOrin; 'O Abu Qatadah, n bara kai i bE Ala xili ra, i mu a kolon n Ala nun a xa xOnE rafan n ma yati? ' A naxa mini a Abu Qatadah nu na dundun fe. Na xanbi n man naxa n ma masenyi ragbilen n ma kalife ra alɔ a singe ra. Kɔnɔ a naxa a dɛge. Na xanbi n naxa n ma wOyEn fala a man naxa n yaabi; 'Ala nun a xa Mixi Sugandixi nan yi fe kolon'. A xa masen gni ramE xi, n yaye naxa rafe n naxa gbilen n xOn gni n nu gnErE ma sansi yire. N to nu gnErE ma Madina makiti, xamE nde Siri bOxi ma naxan nu donse matife Madina taa kui, a naxa n maxOrin; 'Nde nO ma a masende n bE Ka'ab bin Malik na dEndE xEn? ' Na xanbi mixee naxa n ma sen han xamE naxa fa n yire a naxa kEdi so n yi ra kelife mangE Ghassan. Barima n fata xarande nun sɛbɛde, n man bataaxɛ kui see fahaamuma nɛ. A luxi alo yi bataxE kui see nan yi ki; 'Muxu bara a mE wo xanuntenyi - naxan xili Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam - bara wo ratanga ɲama ma, kOnO wo xa Ala yEtE mu wo raboloxi na ki. Na kui, wo wo maso moxo ra, moxo wo mali manE. N to bataxE xaran, n naxa a fala; 'A lanma, yi bataxE fan findixi gbaloe nan na n bE'. Na dangi xanbi, n naxa a sa tɛ xɔɔra, n naxa a gan han a birin na. Xi tongo nani dangi xanbi e to keri diinE kui, a naxa mini ala xa masen gni mu nu goroxi. Han lOxE keren, Rasulullah Salalahu Alaihi Wasallam xa xErE nde naxa fa n yire a naxa n ma masen gni ti n bE; 'O Ka'ab, nOndi Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam wo yamari nE wo xa wo makuya wo xa ginE ra'. N na maxOrin; N lan ma n xa n ma futi kana xa na mu munse? ' Xɛɛra naxa a yaabi; Wo mu lan wo xa wo xa futi kana. KOnO, wo naxa wo makuya a ra, wo naxa wo maso a ra. Na xanbi n naxa a fala n ma ginE bE; 'O sis, i lan ma i xa siga i xa forie yire i xa lu e yire han ala xa nO nEtE fide yi fe ma'. Ka'ab bin Malik naxa a fala; A mu bu na dangi xanbi, Hilal bin Umayyah xa ginE naxa siga Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yire a naxa a maxOrin; 'I tan Ala xa Mixi Sugandixi, Hilal bin Umayyah fori nan a ra a man sEmbE mu a ra a nun walikE yo mu na a yi. Na kui, a lu n xa a masuxu'. Rasulullah Salallahu Alaihi Wasallam naxa a yabi: 'Ade. A fisa wo mu siga a fOxOra a singe ra a man mu lan a xa lu wo sEti ma waxati nde bun ma. Hilal xa ginE naxa lu a sEmbE ra a fa a fala; 'Ala xa xili ra, Ala xa Mixi Sugandixi, yakOsi a xaxili mu na a yi ra a xa duniE kui. A nu wama tEmui birin, kabi a yi fe toxi han ya. Ka'ab bin Malik naxa a fala; Mixi ndee n ma denbaya kui e naxɛ; 'I lan ma i xa Ala xa Mixi Sugandixi maxOrin singe ra i xa ginE xa fe ma. Barima Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam yEtE nan tinxi Hilal bin Umayyah bE a xa a xamE masuxu. Ka'ab bin Malik naxa a fala; 'N mu yamari maxOrin ma Rasulullah Shallalahu Alaihi Wasallam yi ra n ma ginE xa fe kui. Barima, kOnO, n mu a kolon Rasulullah xa yabi findima naxan na xa n nu tinfe maxOrin a bE n dimEdi tEmui.' Ka'ab bin Malik naxa a fala; A naxa mini a yi fe naxa siga han kOE fu, na nan a ra kOE tongo suli nan a ra moxo bE kelife waxati ma musulumie nu bara a ratɔn e xa wOyEn moxo ra. Ka'ab bin Malik naxa a fala; 'Na xanbi n naxa sali raba kOE tongo suli ma banxi xanbi ra. N to nu dɔxɔxi salide, n naxa nimisɛ nun sunnunyi rafe. A luxi alo yi bOxi xungbe ma xurun gi n yEtE ra. A mu bu n naxa mixi nde xui mE a xui itexi ra koore ma; 'O Ka'ab bin Malik, wo xa sEwa! ' Na kui n naxa bira n naxa a kolon n bara n yEtE ratanga n ma kOntOfili ma. Ka'ab bin Malik naxa a fala; Na xanbi, Rasulullah Salallahu Alaihi Wasallam naxa a fala musulumie bE a bara ɲɔn