Hadith Representative
Ka’ab berkata: akhirnya saya ditakdirkan untuk tidak ikut serta ke medan perang
Imam Muslim : 4973حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ مَوْلَى بَنِي أُمَيَّةَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ ثُمَّ غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ وَهُوَ يُرِيدُ الرُّومَ وَنَصَارَى الْعَرَبِ بِالشَّامِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ كَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا قَطُّ إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي قَدْ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهُ إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ يُرِيدُونَ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا وَكَانَ مِنْ خَبَرِي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَاللَّهِ مَا جَمَعْتُ قَبْلَهَا رَاحِلَتَيْنِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ فَغَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَاسْتَقْبَلَ عَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَا لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِمْ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابُ حَافِظٍ يُرِيدُ بِذَلِكَ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَقَلَّ رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ يَظُنُّ أَنَّ ذَلِكَ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيٌ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ فَأَنَا إِلَيْهَا أَصْعَرُ فَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا وَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَى ذَلِكَ إِذَا أَرَدْتُ فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اسْتَمَرَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَادِيًا وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ فَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ فَيَا لَيْتَنِي فَعَلْتُ ثُمَّ لَمْ يُقَدَّرْ ذَلِكَ لِي فَطَفِقْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْزُنُنِي أَنِّي لَا أَرَى لِي أُسْوَةً إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ فِي النِّفَاقِ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ فَقَالَ لَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ عَلَى ذَلِكَ رَأَى رَجُلًا مُبَيِّضًا يَزُولُ بِهِ السَّرَابُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُنْ أَبَا خَيْثَمَةَ فَإِذَا هُوَ أَبُو خَيْثَمَةَ الْأَنْصَارِيُّ وَهُوَ الَّذِي تَصَدَّقَ بِصَاعِ التَّمْرِ حِينَ لَمَزَهُ الْمُنَافِقُونَ فَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ تَوَجَّهَ قَافِلًا مِنْ تَبُوكَ حَضَرَنِي بَثِّي فَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَ أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَأَسْتَعِينُ عَلَى ذَلِكَ كُلَّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ لِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ حَتَّى عَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَنْجُوَ مِنْهُ بِشَيْءٍ أَبَدًا فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ حَتَّى جِئْتُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنِّي سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عُقْبَى اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي عُذْرٌ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا لَقَدْ عَجَزْتَ فِي أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ بِهِ إِلَيْهِ الْمُخَلَّفُونَ فَقَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونَنِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ لَقِيَهُ مَعَكَ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلَ مَا قِيلَ لَكَ قَالَ قُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعَةَ الْعَامِرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ قَالَ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ قَالَ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ قَالَ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَقَالَ تَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ لِي فِي نَفْسِيَ الْأَرْضُ فَمَا هِيَ بِالْأَرْضِ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ وَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي نَظَرَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ ذَلِكَ عَلَيَّ مِنْ جَفْوَةِ الْمُسْلِمِينَ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَنَّ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي فِي سُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ نَبَطِ أَهْلِ الشَّامِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ إِلَيَّ حَتَّى جَاءَنِي فَدَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ وَكُنْتُ كَاتِبًا فَقَرَأْتُهُ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنَا أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ قَالَ فَقُلْتُ حِينَ قَرَأْتُهَا وَهَذِهِ أَيْضَا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَامَمْتُ بِهَا التَّنُّورَ ف
Wuro [Abu Ath Thahir Ahmad bin Amru bin Abdullah bin Amru bin Sarh] kalima Umayyadbedə wuro [Ibnu Wahb] wuro [Yunus] [Ibn Shihab] lan gulzəna shiye wono; 'Nabi sallallahu 'alaihi wasallam loktu laan kəriwu Tabukbero lezə am Romabe-a Arabbe-a doni Syrialan kəristannasodəga kəla kəltəro.' Ibnu Shihab ye wono; 'Wuro [Abdul Rahman bin Abdullah bin Ka'ab bin Malik] ye gulzǝna, shi Abdullah bin Ka'ab bin Malik - Abdullah bin Ka'ab dǝ shima tada Ka'abbe falwo shido Ka'ab-a sǝrǝnama sa shi kǝmbuma dǝn - shiye wono; 'Wuye loktu laan [Ka'ab bin Malik] ye awo laa kəlanzən wazəna gulzəna loktu shiye Nabi sallallahu 'alaihi wasallam'a kəriwu Tabukben kəllatadən'. Ka’ab bin Malik ye wono; 'Wuga ngaltema Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam'a zortəro koltənyi kəriwuwa shiye sədənadən illa kəriwu Tabukbedən gənyi, amma kəriwu Badrbedən wuga koltənyi. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam də ngaltema musləmma do kəriwu Badr ye dəro gagənyi dəga zorzənyi, dalildə Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam a musləmma - suro kəriwu Badr ye lan - məradə buroye də shima kafir Quraish ye do kəla karimoyen bəlawurozayin dəga bətərəmtə bas hatta Allah ye musləmma dəga kəlzənaro. loktu. Loktu shimadən wu-a Rasulullah-a kəla bəne Aqabahben sa andeye wadə Islamga faitəye gozanadən. Raayinyi lan, kəriwu Badr ye lan njilartə-a bəne Aqabah ye lan njilartə-a rataltəyin ba, kəriwu Badr ye də am nguwuye zauro saraana yaye. Suro hawarra do Rasulullah-a kəriwu Tabuk-ayen kəltənyiyen sandima anyi; 'Wuye cotto bananyi ba kuru ndumaye wuga kozənaro nəmkambe bawo loktu kəriwu Tabukbedəro njilartənyidən. Allah, buron dabbawa indi kəriwuwa gade-gade nankaro dawarzənyi. Amma kəriwu Tabukbe adəlan, dabbawa indi faidatəye dawarzəna. Dareram lan, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam kəriwu Tabukbero lewono sado dinadə zauro kawudo'a. Raktə gultin shidə zauro bəlawurozəna kuru shidə tajirwa kada mbeji kuru watəma kada'a sətana. Daji Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ye musulumma ro awo shiro fuwulan wakajin dəga bayanzəna. Adə nankaro, musulummaro karewa kəriwube ngəwu dawarzayinro amariya co. Loktu shimadən, musulumma ngəwu Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam'a zorzana amma wasika kəriwube lan sandiya təkkənyi. Ka'ab ye wono; ‘Kam laa mbeji shiye fəlezənyi dalil kəriwudən datəro səraana nankaro. Shiye tǝmanzǝdǝn, shiye kǝlanzǝn gǝnatǝnzǝdǝ Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam ye nojinbaro - kǝlanzǝn Allah Azza Wa Jalla lan wahyu sǝbandǝnyiro waljiya. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam kəriwuro Tabukro lezəna loktu tada kəmbubedə zauro kəjiro walzənadən hangalnyi kəmbudəga kolzəna. Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam kuru muslǝmma do kǝlanza sakǝna dǝga samma dawarzayin kuru wuye tǝnyiro lenyi karewa sandiya gǝnatǝro. Daji karewa laa sowondin baro fatoro lewoko. Wuye kǝlanyiro gulngǝna; 'Range karewa loktu yaye dawarjin. Sambisoro kate ee-a a'a-ayen kazəyiya mbeji hatta amsoye dawarzaiya'. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ye musulumma so'a kolzəna, amma wuye karewa ndasoma dawarzənyi. Daryedə wuye lewoko, daji awo laa dawartənyiro fatoro lewoko. Wuye sambisoro shauwa kəla kəriwudəro gayin au gayinbayen, hatta askərra musulummabedə duwaro leza kəriwudə badiyatə. Daji Wuye kəriwuro gagəro saragəna - amma adə biya awo kəji fantəye - kuru dareramdən wuro kəriwuro gagəyiro kadaru. Ngawo Nabi sallallahu ‘alaihi wasallam ye suro kǝriwu Tabuk ye dǝro lezǝna dǝn, kǝji fantǝ badiwono. Loktu suro jama korkorbe dǝro luwumiya, kam falma raksǝ kǝla kǝljinma bawo illa am munafiq au am duno ba do Allah Azza Wa Jalla ye cida kolzǝna dǝro. Kuruson, Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam də shima wuga taksənyi hatta Tabukro lezənadən. Daji, sa shiye suro sawa’anzəyen namzənadən, suro suro’ayen ciworo; ‘Abiro Ka’ab bin Malik ye andero sǝkǝnyi? ' Sawanzə Bani Salimahbe jaapkono; ‘Ya Rasulullah, alamaram Ka’ab bin Malik dǝ shima kǝlanzǝro gǝrzǝyin kǝla kǝriwu adǝben? ' Kalima sawadəye fanzənadən, Muadz bin Jabalye wono; 'Hey sawa, awo batti gultǝdǝ! Allah, ya Rasulullah, wuye nongǝna Ka’ab bin Malik dǝ kam ngǝla’. Daji Rasulullah sallallahu alaihi wasallam ye manazǝnyi. Sa shiye manajinba dǝn, tinyi kam laa kǝlanzǝn su sǝkǝna kuru shiga asutǝro zauro zau. Daji Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallamye wono: ‘Nyi Abu Khaitsamahro waljin? ' Kam adə jireyero Abu Khaitsamah Al Ansari, sawanzə loktu laan sada'a sha' datesbe cina loktu shiga munafiqwaye zorzanadən. Ka’ab bin Malik ye wono; 'Sa wuye Nabi sallallahu 'alaihi wasallam ye kəriwu Tabuk ye lan waltəro dawari sədinro fanzənadən, wuye karəngənyi fəlezəna. Daji dalilla kattuwube fəletə badiwoko. Wuye kǝlanyiro gulngǝna; ‘Dalil ayi raksǝ wuga suro gǝratǝ Nabiben sǝtayin? ' Adəga galtəro, bana yallanzəyen mawoko shi do raksə shawari cinma. Sa kam laaye wuro Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam suro bǝla Madinaben karǝngǝro sǝtana guljiya, dalil kattuwube kǝrǝnnyilan baro wallono. Dareram lan asuwono raksə Nabi sallallahu ‘alaihi wasallam ro kattuwu sədinba. Adə nankaro, shiro jire gultə do. Ngawo loktu gana laayen, Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam bərni Madinabero nazəna. Futu kuren, shiye daataro mashididəro lewono - futu adanzə yeyi loktu na laaro bəlawurozən isayin woson - sala diwo nankaro. Ngawo sala sunnabe sǝdǝnadǝn, Rasulullah sallallahu salallahu salallahdǝ suro loktuben sawagǝnzǝga zandezǝna. Ngawo adəyen, sawawa kada isa loktu kəriwu musləmmabero gagəyi kuru dalilla kada shiro bayanzana nəmzalumlan. Am fisku kozəna kəriwudəro gasagənyiro somtəna. Futu fǝlezǝnadǝ, Nabiye kǝla am kǝriwudǝro gagǝnyidǝbe kǝlanza kǝlzǝna, sandiro kǝla kǝlzǝna, sandiro gawurta sǝdǝna, kuru awo karǝgǝnzalan gǝrzanadǝ Allahro sǝkǝna. Ngawo loktu ganalagǝben, wuye Rasulullah sallallahu alaihi wasallam kururo kadiko. Ngawo shiga salamngǝnaben, shiye mǝmǝstǝ kam gǝratǝma yeyiro mǝmǝskono. Daji shiye wono; 'Na adəro are! ’ Daji shiro karəngəro lezə fuwunzən namgoko. Ngawo adəyen Nabiye ciworo: 'Abiro andero kəriwuro kəltənyi, ya Ka'ab? Shi wadə tiyinzə-a rowanzə-a Islamro yiwoye gozənyi wa? ' Wuye ja'au; ‘Ya Rasulullah, Allah, kam gadeye karǝngǝnzǝn namtǝmiya, tawadǝnyi shima suro gǝratǝnzǝben sǝtayin dalilla-a kuru hujja-a do bayanzanadǝ nankaro. Amma, Allah, wuye nongǝna kǝrma dǝro dalilla kada sǝmbǝliwuna kǝla nyiye gǝratǝnyi nankaro, te Haiyaro shi Allahdə shima nyiga wuga zorzə. Wuye nyiro, ya Rasulullah, dalillanyi kalkal-a jireye-a fəlejiya, kuru nyiye dalilla anyi nankaro wuga zortəma, daji shiga kəjiro kasatkəna. Allah ye wuga kalma jireye lan azawuzə. Allah, saa do wuga kǝriwu dǝro gǝnatǝro dafcinma bawo. Allah, loktudən wudə cotto bananyi ba yaye fursa gana kəla kəriwu musləmmabeyen kəltəro. Shi bayan tawadǝ adǝga fanzǝnadǝn, Manzo Allahye wono: ‘Kam adǝye manazǝna kǝla jireben kuru kalkalro. Adə nankaro, datə hatta Allahye shawari cinro'. Daryedə wuye cinge shitinzən lewoko. Ngawo loktu gana laayen, am kada Bani Salimahbe wuga zasaana kuru sandiye gulzana; 'Ya Ka'ab, Allah, buron andeye nonyi kǝla nyiye taltǝ/zunubi sǝdǝnaro. Haiyaro dalilladəga Rasulullahro bayantənyi futu dalilla sawawa gade kəriwuro lezanyisoye fəlezana yeyi. Haiyaro, Rasulullahbe istighfarnzədə bas nyiro zunuwunzəga cin. Ka’ab bin Malik ye ngawo adəyen wono; 'Wallahi, sambisoro wuga zalumzayin hatta wuye Nabi sallallaahu 'alaihi wasallamro waltəro raakkəna kuru wuye kəlanzəro kattuwu sədin'. Ka’ab bin Malik ye wono; 'Kam gade mbeji shido kawu Nabi sallallahu 'alaihi wasallamben bayanzǝnama jili wu yeyi? ' Am Bani Salimahbe jaapkada; 'Aa. Am indi gade nyiyeyi mbeji. Am indidəye Rasulullahro awo gulzanadə gulzana kuru Rasulullahye sandiro jaapkono futu shiye nyiro jaapsəna yeyi'. Ka’ab bin Malik ye wono; ‘Daji wuye ciworo; ‘Am indi anyi nduwo, sawawa? ' Sandi, Bani Salimah, ja'au; 'Am indidə sandima Murarah bin Rabi'ah Al Amin-a Hilal bin Ummayah Al Waqifi-a'. Ka’ab bin Malik ye wono; 'Daji sandiye sawa'a indi adilbe kəriwu Badrbedən cidazanadəga somzana kuru sandi indiso awo misaltəye ngəlaro walzayin. Ngawo adəyen, wuye lewoko sa am indi anyi wuro gulzanadən'. Ka’ab bin Malik ye wono; 'Ngawo kawu gana laayen, Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam ye musulumma so dǝga dabkono kǝla am yakkǝ do kǝriwu Tabuk ye dǝro kǝla kǝlzanyi dǝro. Tun loktudən, musulumma sodə kəlanza cintəzayin kuru halnza ande yakkəro falzayin hatta dunya adə andero ajabbaro wallono. Alama, dunya adə dunya buron naptənyi kuru adə bəne fiwuro dəgayin'. Sawanyi indi kəriwu Tabukbedən surodən badə kərmadə fatonzalan ngərəngərəmzayin karəngəaro cirin, amma wudə kam gana zauro duno'a kuru zauro duno'a. Halnyi kalkaldə gozaa kowonyi kuru cidawa kunbalinbe futu kuren dikin. Kuwa yayi fatodə kolloko, mashidiro lezə sala jama'a musulumma gade'a lejin, kuru kasuwudən lejin ndumaye wuga manajiya səraanyi yaye. Hatta yim faldə Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam'a nazəgəna kuru shiga salamtəgəna loktu shiye naptənzən napsənadən ngawo salaben. Wuye kǝlanǝmma ciworo; 'Shi Nabi sallallahu 'alaihi wasallam dǝ ciminzǝ gǝrzǝyin salam dǝga jaaptǝro au gǝrzǝyin ba? Daji na Rasulullahben salatǝnyi kuru shiro shim ndaltǝyin. Sokku salattəro dawarjindən, wuga curo. Kuru shiro waltəgənadən, shimzə wuro cituluwo.' Ngawo loktu kadaro jama musulummabe lan shiga yakkataben, suro njiyen lewono hatta fence garden Abu Qatadahbe dəro nazəna. Abu Qatadah də tada rawanyiye - yanyi - kuru shima kam do wuye rawonyiwo. Loktu nadǝro nazǝgǝnadǝn, shiro salam gulloko. Kuwason Wu, Allah, shiye salamtənyi təmmaro jaapsənyi. Dareram lan duno ciwuna shiga kororo; ‘Ya Abu Qatadah, su Allahben nzəkkawo, shi Allah-a Manzonzə-a jireyero səragənaro notənyi? ' Abu Qatadah də shima manajinbawo. Daji waltə kalmanyidə waltə nanatəgəna futu buro salakkin nzəngatəlan. Amma shiye manazǝnyi. Daji awo gulngǝnadǝ waltǝm bayantǝgǝna kuru shiye ja’awu; 'Haiyaro Allah-a Manzonzə-adə awo adəga ngəlaro nozana'. Kalimanzə fanzənadən, shimnyin kəmaduwu fəlezə kuru fatoro waltəgəna loktu gadənadən lejindən. Loktu kasuwu Madinaben lejindən, kam laa lardə Syriabe suro bərni Madinaben kəmbu səladindəye ciworo; ‘Ndu raksə wuro Ka’ab bin Malik dəga fəlejin? ' Daji amsoye wuro fəlezana hatta kamdəye wuro wasika King Ghassanbe cina. Sau raksə kəra-a ruwo-a sədin nankaro, kuru awo suro wasikadəyen dagənadə asuyin. Awo suro wasikadəyen dagənadə sandima; 'Andeye fanyena kəla sawanəm - maananzə Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam - nyiga jama jamabelan fəlezəna, amma Rabbi kəlanzəma nyiga adəgailan kolzənyi. Adə nankaro, andero kəltəgəne, tawadəro nyiga banayen'. Ngawo wasikadə kərangənayen, wuye; 'Haiyaro, wasika adəye wuro tajirwa'. Daji suro bəlaayen yikko warnge har baro wallono. Ngawo kawu fiyakkə kəla bayantəyen, wahayi Alabedə fəlezənyi. Hatta yim fal, manzo Nabi sallallahu ‘alaihi wasallambe nanyiro isa kawuli cina; ‘Ya Ka’ab, haiyaro Manzo Allahbe sallallahu ‘alaihi wasallamye nyiro kamuwanǝmma koltǝro amri cina’. Wuye ciworo; ‘Wuye divorce diwo au ayi? ' Shi manzodǝye ja’awu; ‘Nyiye divorce mǝradǝnǝm ba. Amma, biya shiga katə kuru wande shiro karəngəmi.' Daji kamunyiro; 'Ya sis, nyiye buron fatoro lenəmin kuru sandilan napnəmin hatta Allahye shawari fete kəla lamar adəyen cinro'. Ka’ab bin Malik ye wono; 'Ngawo loktu gana laayen kamu Hilal bin Umayyahbedə Rasulullah sallallahu salallahuro lezə shiye ciworo; 'Ya Rasulullah, Hilal bin Umayyahdə kura kuru duno ba kuru cidawu ba. Adə nankaro, shiro cistǝgǝ'. Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam ye ja’awu: ‘A’a. Shiga buron zortənyidə shima ngəlawo kuru loktu gana laa nyiga karəngəzənyi'. Kamu Hilal ye suro kǝlanzǝyen sǝtayin kuru wono; 'Wallahi, ya Rasulullah, kǝrma dǝro kǝnǝnga dǝro shawa-shawa bawo. Shidə sambisoro cirin, tun kaziyi adəga sətanadən har kərmaaro.' Ka’ab bin Malik ye wono; ‘Am laa fatonyibe gulzana; 'Nyiye buro salakkin Rasulullahbe lan izini majin kəla lamar kamunzəbe adəben. Dalildə shima Rasulullah kəlanzəma Hilal bin Umayyahro izini cina kəla kwanzəro cistayen. Ka’ab bin Malik ye wono; 'Wuye izini Nabi sallallahu 'alaihi wasallam lan gonyi kəla lamar kamunyibe adəben. Dalildə, attəson yayi, Rasulullahbe jaawuwanzə nonyi shilan izini gowoko loktu wu ganadən.' Ka’ab bin Malik ye wono; 'Awo adə bəne mewuro gozəna, sau andero bəne fiwuro walzəna loktu musulumma soye andero manatə haramzanadən baditənadən. Ka’ab bin Malik ye wono; ‘Daji sala fajerbedə bəne kən fiwumin ngawo fatoben diwo. Loktu salalan namnginlan, nadimtǝ-a karǝgǝ kutta-aye wuga sǝmbǝliwuna. Biya sandi Dunya kura adǝ wuro kǝpkataro fanjin. Tinyi kam laa zauro suro horizonben gǝrjin fangǝna; ‘Ya Ka’ab bin Malik, kǝji fantǝ! ' Daji wuye cikuruwo kuru nowonyi kəla wuye kaziyinyidən bawo. Ka’ab bin Malik ye wono; 'Daji Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallamye muslǝmmaro bayanzǝna kǝla shidǝ tamotǝnaro