Hadith Representative
Ka’ab berkata: akhirnya saya ditakdirkan untuk tidak ikut serta ke medan perang
Imam Muslim : 4973حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ مَوْلَى بَنِي أُمَيَّةَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ ثُمَّ غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ وَهُوَ يُرِيدُ الرُّومَ وَنَصَارَى الْعَرَبِ بِالشَّامِ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ كَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا قَطُّ إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي قَدْ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهُ إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ يُرِيدُونَ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا وَكَانَ مِنْ خَبَرِي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَاللَّهِ مَا جَمَعْتُ قَبْلَهَا رَاحِلَتَيْنِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ فَغَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَاسْتَقْبَلَ عَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَا لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِمْ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابُ حَافِظٍ يُرِيدُ بِذَلِكَ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَقَلَّ رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ يَظُنُّ أَنَّ ذَلِكَ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيٌ مِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ فَأَنَا إِلَيْهَا أَصْعَرُ فَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا وَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَى ذَلِكَ إِذَا أَرَدْتُ فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اسْتَمَرَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَادِيًا وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ يَتَمَادَى بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ فَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ فَيَا لَيْتَنِي فَعَلْتُ ثُمَّ لَمْ يُقَدَّرْ ذَلِكَ لِي فَطَفِقْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْزُنُنِي أَنِّي لَا أَرَى لِي أُسْوَةً إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ فِي النِّفَاقِ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَالنَّظَرُ فِي عِطْفَيْهِ فَقَالَ لَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَيْنَمَا هُوَ عَلَى ذَلِكَ رَأَى رَجُلًا مُبَيِّضًا يَزُولُ بِهِ السَّرَابُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُنْ أَبَا خَيْثَمَةَ فَإِذَا هُوَ أَبُو خَيْثَمَةَ الْأَنْصَارِيُّ وَهُوَ الَّذِي تَصَدَّقَ بِصَاعِ التَّمْرِ حِينَ لَمَزَهُ الْمُنَافِقُونَ فَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ تَوَجَّهَ قَافِلًا مِنْ تَبُوكَ حَضَرَنِي بَثِّي فَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَ أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَأَسْتَعِينُ عَلَى ذَلِكَ كُلَّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ لِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ حَتَّى عَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَنْجُوَ مِنْهُ بِشَيْءٍ أَبَدًا فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَصَبَّحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَرَكَعَ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ حَتَّى جِئْتُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنِّي سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عُقْبَى اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي عُذْرٌ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا لَقَدْ عَجَزْتَ فِي أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ بِهِ إِلَيْهِ الْمُخَلَّفُونَ فَقَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونَنِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَعَمْ لَقِيَهُ مَعَكَ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلَ مَا قِيلَ لَكَ قَالَ قُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعَةَ الْعَامِرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ قَالَ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ قَالَ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ قَالَ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَقَالَ تَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ لِي فِي نَفْسِيَ الْأَرْضُ فَمَا هِيَ بِالْأَرْضِ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ وَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي نَظَرَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ ذَلِكَ عَلَيَّ مِنْ جَفْوَةِ الْمُسْلِمِينَ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَنَّ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ فَنَاشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي فِي سُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ نَبَطِ أَهْلِ الشَّامِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ إِلَيَّ حَتَّى جَاءَنِي فَدَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ وَكُنْتُ كَاتِبًا فَقَرَأْتُهُ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنَا أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ قَالَ فَقُلْتُ حِينَ قَرَأْتُهَا وَهَذِهِ أَيْضَا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَامَمْتُ بِهَا التَّنُّورَ ف
Lavaret en deus din [Abu Ath Thahir Ahmad bin Amru bin 'Abdullah bin Amru bin Sarh] sklav an Omayyaded en deus lavaret din [Ibnu Wahb] en deus lavaret din [Yunus] digant [Ibn Shihab] en deus lavaret; 'Ar profed sallallaahu alaihi wasallam a oa aet ur wech da emgann Tabuk evit en em gavout ouzh ar Romaned hag an Arabed a oa kristenien e Siria'. Ibn Shihab a lavaras; 'Lavaret eo bet din gant [Abdul Rahman bin Abdullah bin Ka'ab bin Malik] e oa Abdullah bin Ka'ab bin Malik - Abdullah bin Ka'ab unan eus mibien Ka'ab a oa bet gant Ka'ab pa oa dall - emezañ ; 'Ur wech em eus klevet [Ka'ab bin Malik] o kontañ un darvoud diwar e benn e-unan pa gemeras perzh gant Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam e brezel Tabuk'. Ka'ab bin Malik a lavaras; 'Ne'm eus ket bet lezet a-gostez biskoazh o heuliañ Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam er brezelioù ma kemeras perzh enno nemet e brezel Tabuk, met lezet on bet a-dreñv ivez e brezel Badr. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ne rebechas biskoazh ur vuzulman ha ne gemeras ket perzh e brezel Badr, se a oa abalamour ma oa Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam hag ar vuzulmaned - e brezel Badr - ar pal kentañ nemet tagañ an difeiz Quraish a oa o veajiñ war c'hañvaled betek ma vo lakaet ar vuzulmaned asambles gant Allah hep emglev a-raok. D'ar mare-se em eus kemeret perzh gant Rasulullah e-pad nozvezh 'Aqabah pa hon eus prometet difenn an Islam. D'am soñj, kemer perzh e brezel Badr n'eo ket keñveriet gant kemer perzh e nozvezh Aqabah, daoust ma vez brudetoc'h brezel Badr gant an darn vrasañ eus an dud. E-touez an istorioù pa ne'm eus ket kemeret perzh gant Rasulullah e brezel Tabuk e kaver ar re-mañ ; 'Dic'hallus e oan penn-da-benn ha den ebet n'en doa muioc'h a frankiz egeton pa ne gemeren ket perzh e brezel Tabuk. A-drugarez da Allah, a-raok ne oa ket bet prientet daou loen marc'heg ebet evit emgannoù liesseurt. Met er brezel Tabuk-mañ em eus prientet daou loen marc'hegañ. A-benn ar fin ez eas Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam da emgann Tabuk pa oa tomm-tre an amzer. Gallout a reer lavaret e veajas ur pennad hir-kenañ hag e oa leun a riskloù hag e oa en em gavet dirak un niver bras a enebourien. Neuze e tisplegas Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam d'ar vuzulmaned ar pezh a c'hoarvezfe ganto. Dre-se e c'hourc'hemennas d'ar vuzulmaned prientiñ pourvezioù brezel a-walc'h. D'ar mare-se e oa kalz a vuzulmaned o vont gant Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam hep bezañ anvet da stourm dre lizher. Ka'ab a lavaras; 'Un den a oa ha ne zeuas ket war wel peogwir e felle dezhañ chom er-maez eus ar brezel. Soñjal a rae dezhañ ne vefe ket anavezet e zilez gant Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam - keit ha ma ne zeufe diskuliadur ebet diwar e benn gant Allah Azza Wa Jalla -. Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam a yeas d'ar brezel e Tabuk pa oa ken plijus an eost frouezh, ma rankas distreiñ ma evezh diouzh an eost. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam hag ar vuzulmaned o deus kemeret perzh a oa o prientiñ ha diouzhtu ez on aet da glask pourvezioù ganto. Neuze ez on aet d'ar gêr hep kaout pourvezioù ebet. em eus lavaret din-me ; 'Gallout a ran prientiñ pourvezioù e kement mare. Bepred emaon en ur gudenn etre ya ha nann betek ma vo prest an dud'. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a yeas kuit gant ar vuzulmaned, tra ma ne oa ket bet prientet pourvezioù ebet ganin. A-benn ar fin ez on aet kuit, goude-se ez on aet d'ar gêr hep prientiñ netra. Bepred e oan ken diskred war ar brezel pe get, betek ma oa aet kuit ar soudarded vuzulman ha ma oa ar brezel o vont en-dro dija. Neuze e fell din mont war an dachenn emgann - met ur c'hoant hepken e oa - hag a-benn ar fin e oan tonket da chom hep kemer perzh war an dachenn emgann. Goude ma oa aet Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam da dachenn emgann Tabuk, e krogas ur santimant a dristidigezh da vezañ en-dro din. Pa'z on aet er-maez d'ar gumuniezh tro-dro, em eus komprenet ne oa den ebet a c'hellfen kejañ gantañ nemet tud faos pe tud gwan a oa bet roet o retred gant Allah Azza Wa Jalla. E-keit-se, Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam n'en doa ket soñj ac'hanon betek ma erruas e Tabuk. Neuze, pa oa azezet etouez e vignoned, e c’houlennas souden ; 'Perak n'eo ket deuet Ka'ab bin Malik ganeomp ? ' Ur mignon eus Banu Salimah a respontas; 'O Kannad Allah, war a seblant eo Ka'ab bin Malik muioc'h prederiet gantañ e-unan eget gant ar stourm-mañ ? ' O klevet komzou ar mignon, Muadz bin Jabal a lavaras ; 'Hey mignon, pegen fall ec'h eus lavaret ! Dre Allah, o kannad Allah, gouzout a ran eo Ka'ab bin Malik un den mat'. Neuze e voe sioul Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam. Pa voe sioul evel-se, raktal e welas un den gant ur c'helc'h houarn hag a oa diaes da anavezout. Neuze e lavaras Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam : 'Ret eo deoc'h bezañ Abu Khaitsamah ? ' Diskouez a reas e oa an den-se Abu Khaitsamah Al Ansari e gwirionez, ur mignon en doa roet gwechall d'ar c'harantez ur bern deiziadoù pa oa bet gwallgaset gant tud faos. Ka'ab bin Malik a lavaras; 'Pa'm eus klevet e oa Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam o prientiñ distreiñ eus brezel Tabuk, e oan leun a dristidigezh. Neuze em eus kroget da ijinañ digarezoù evit lavaret gaou. em eus lavaret din-me ; 'Peseurt abeg a c'hell va saveteiñ diouzh kounnar ar Profed? ' Evit ober war-dro an dra-se em eus goulennet sikour digant ma familh a c'hellfe reiñ alioù. Pa lavaras unan bennak din e oa tost erruet Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam e kêr Medina, e oa aet kuit eus ma spered an abeg da lavarout gaou. A-benn ar fin em eus komprenet ne c'hellfen ket lavaret gaou da Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam tamm ebet. Dre-se e oa ret din lâret dezhañ ar wirionez. Nebeut amzer goude-se e erruas Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam e kêr Medina. Evel kustum ez ae war-eeun d'ar voskeenn - evel ma oa e hengoun bep tro ma errue eus ur veaj en ul lec'h bennak - evit ober pedennoù. Goude bezañ graet ar bedenn sunnah, Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam a flap diouzhtu gant e vignoned. Goude-se e teuas meur a vignon ha n'o doa ket bet amzer da gemer perzh en emgannoù gant ar vuzulmaned hag a zisplegas abegoù liesseurt dezhañ dre douiñ. Istimañ a reer e oa ouzhpenn pevar-ugent den ha n'o doa ket kemeret perzh en emgannoù. Diskouez a ra e oa bet degemeret gant ar Profed frankiz ar re n'o doa ket kemeret perzh er brezel, e oa bet prometet dezho bezañ feal, e oa bet goulennet pardon dezho, hag e oa bet roet ar pezh o doa kuzhet en o c'halonoù da Allah. Un nebeud munutennoù goude, e teuis da welet Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam. Goude ma'm eus e saludet, e c'hoarzhas evel mousc'hoarzh un den fuloret. Neuze e lavaras; 'Deus amañ! ' Neuze e kerzhis tostoc'h dezhañ betek ma'z on azezet dirak e benn. Goude-se e c'houlennas Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam : 'Perak ne stourmit ket ganeomp, o Ka'ab ? N'hoc'h eus ket prometet reiñ ho korf hag ho ene d'an Islam ? ' a respontas; 'O kannad Allah, dre Allah, ma vijen azezet e-kichen unan bennak all eget dit, sur on e vijen dieub diouzh e gounnar abalamour d'an abegoù ha d'an arguzennoù am eus kinniget. Met, dre Allah, gouzout a ran ma roan bremañ abegoù leun a gaou evit chom hep lakaat ac'hanoc'h da vezañ fuloret, sur a-walc'h e vo Allah an hini a lakaat ac'hanoc'h da fuloriñ ouzhin. Ma kinnigan deoc'h, o kannad Allah, ma abegoù reizh hag onest, ha ma c'hourvezit ac'hanon evit an abegoù-se, e tegemerin anezhañ gant plijadur. Ra gastizo Allah ac'hanon gant ma c'homzoù onest. Dre Allah, n'eus oad ebet a virfe ouzhin da gemer perzh er brezel. A-drugarez da Allah, e oan dic'hallus penn-da-benn d'ar mare-se daoust ma oa nebeut-tre an digarez din da gemer perzh er stourm gant ar vuzulmaned. O klevet ar c'honfesion-se, kannad Allah a lavaras : 'An den-mañ en deus komzet en un doare onest ha reizh. Neuze, chomit a-sav betek ma vo roet un diviz deoc'h gant Allah'. A-benn ar fin em eus savet ha distroet diouzh e gostez. Nebeut amzer goude, meur a zen eus Bani Salimah a heulias ac'hanon hag a lavaras; 'O Ka'ab, dre Allah, a-raok ne ouiemp ket hoc'h eus graet ur fazi/pec'hed. N'hoc'h eus ket displeget an abegoù da gannad Allah evel an abegoù kinniget gant mignoned all ha n'int ket aet d'ar brezel. E gwirionez, n'eo nemet istighfar Kannad Allah evitoc'h a ziverk ho pec'hedoù. Ka'ab bin Malik a lavaras goude-se; 'Dre Allah, e vezont gwallgaset ac'hanon bepred betek ma fell din distreiñ da Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam ha goude-se e lavaran gaou din-me'. Ka'ab bin Malik a lavaras; 'Ha bez' ez eus unan bennak all en em ziskouezet dirak Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam eveldon ? ' Pobl Bani Salimah a respontas; 'Ya. Bez' ez eus daou zen all eveldoc'h. An daou zen a lavaras da gannad Allah ar pezh hoc'h eus lavaret ha kannad Allah a respontas dezho evel m'en deus respontet deoc'h'. Ka'ab bin Malik a lavaras; — Neuze em eus goulennet ; 'Piv eo an daou zen-se, mignoned ? ' Int, ar Bani Salimah, a respontas; 'An daou zen eo Murarah bin Rabi'ah Al Amin ha Hilal bin Ummayah Al Waqifi'. Ka'ab bin Malik a lavaras; 'Neuze e voe meneget daou vignon reizh o deus kemeret perzh en emgann Badr hag an daou anezho a oa dellezek da vezañ skouerioù mat. Goude-se, ez on aet kuit pa oant o komz eus an daou zen-se din'. Ka'ab bin Malik a lavaras; 'Un nebeud devezhioù goude, Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a zifennas ouzh ar vuzulmaned komz ouzh an tri ac'hanomp ha n'o doa ket kemeret perzh e brezel Tabuk. Abaoe e krogas ar vuzulmaned da bellaat anezho ha da cheñch o emzalc'h e-keñver an tri ac'hanomp betek ma seblante an douar-mañ bezañ iskis deomp. War a seblant, n'eo ket an douar-mañ an douar am eus bevet warni a-raok ha padet en deus hanter-kant nozvezh. Daou eus va mignoned ha n'o deus ket kemeret perzh e brezel Tabuk a zo bremañ daoulinet trist en o zi o ouelañ, tra ma'z on ur paotr yaouank kalet ha kalet. Kenderc'hel a ran da vezañ reizh ha da gas da benn obererezhioù pemdeziek evel kustum. Kuitaat a ran c'hoazh an ti, mont a ran d'ar voskeenn da heuliañ pedennoù ar vodadeg gant muzulmaned all, ha kerzhout a ran tro-dro d'ar marc'had daoust ma ne felle da zen ebet komz ouzhin. Betek un deiz ma tostais ouzh Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ha ma saludis anezhañ pa oa en e gador goude bezañ bet o pediñ. Goulenn a ran ouzhin va-unan; 'Ha fiñval a raio Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam e vuzelloù evit respont d'ar salud pe get ? Neuze em eus pedet e-kichen kannad Allah en ur sellet outañ. Pa oan o prientiñ pediñ, e sellas ouzhin. Ha pa'm eus troet war e lerc'h, e tennas e zaoulagad diouzhin.' Goude bezañ bet digenvez e-pad pell diouzh ar gevredigezh vuzulman ez on aet da bourmen betek tizhout kloz liorzh Abu Qatadah. Mab ma eontr eo Abu Qatadah - ma c'henderv - hag an hini a blij din eo. Pa'z on erruet eno, em eus lavaret dezhañ salud. Met, dre Allah, n'eo ket tamm ebet ne respontas ket d'am saludoù. A-benn ar fin em eus savet ar galon da c’houlenn outañ ; 'O Abu Qatadah, touiñ a ran deoc'h en anv Allah, ha ne ouzoc'h ket e karfen Allah hag e gannad e gwirionez ? ' Diskouez a reas e oa Abu Qatadah mut hepken. Neuze em eus adlavaret ma c'homzoù adarre en ur touiñ evel ar wech kentañ. Met chom a reas mut. Neuze em eus adlavaret ar pezh am boa lavaret hag e respontas; 'E gwirionez, Allah hag e gannad a oar gwelloc'h diwar-benn an dra-se'. O klevet e gomzoù, daeroù a leunias va daoulagad ha distreiñ a ris d'ar gêr en ur gerzhout a-hed al liorzh. Pa oan o pourmen e marc’had Medina, eun den eus bro Siria hag a werzhe boued e kêr Medina a c’houlennas ; Piv a c'hell diskouez din pelec'h emañ Ka'ab bin Malik ? ' Neuze e tiskouezas an dud din betek ma teuas an den da'm c'havout ha ma roas din ul lizher eus ar roue Ghassan. Dre ma ouzon lenn ha skrivañ e komprenan ivez danvez al lizher. Evel-henn eo endalc'had al lizher ; 'Klevet hon eus e oa bet distag ac'hanoc'h gant ho mignon - da lavarout eo Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam - diouzh ar gevredigezh foran, tra ma n'en deus ket ho Doue e-unan ho dilezet evel-se. Neuze, deuit ganeomp, sikour a raimp ac'hanoc'h a-dra-sur'. Goude bezañ lennet al lizher, em eus lavaret ; 'E gwirionez, al lizher-mañ zo ur gwallzarvoud evidon ivez'. Neuze em eus lakaet anezhañ er forn ha devet em eus anezhañ betek ma vije aet kuit. Goude pevar-ugent devez a eskumunugen hollek, e teuas war wel ne oa ket diskennet diskuliadur Doue. Betek un deiz, ur c'hannad eus Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a zeuas da'm c'havout hag a gasas ur gemennadenn din; 'O Ka'ab, Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam en deus gourc'hemennet deoc'h chom hep ho pried'. goulenn a ran; 'Ha ret eo din dimeziñ pe petra ? ' Ar c'hannad a respontas; 'N'eus ket ezhomm da zimeziñ. Met, evitañ hepken ha na dostait ket outañ.' Neuze e lavaris d’am gwreg ; 'O c'hoar, da gentañ e rankit mont d'ho ti da gavout ho zud ha chom ganto betek ma vo roet un diviz sklaer gant Allah war an afer-se'. Ka'ab bin Malik a lavaras; 'Nebeut amzer goude-se, gwreg Hilal bin Umayyah a yeas da gavout Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam hag a c'houlennas ; 'O kannad Allah, kozh ha gwan eo Hilal bin Umayyah ha n'en deus servijer ebet. Neuze, laoskit ac'hanon da gemer perzh ennañ'. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a respontas : 'Ket. Gwelloc'h eo ma ne'z it ket gantañ da gentañ ha ne zlefe ket bezañ tost ouzhoc'h e-pad ur pennadig'. Gwreg Hilal a chomas didrouz hag a lavaras; 'Dre Allah, o kannad Allah, bremañ n'en deus ket mui a youl evit ar vuhez. Bepred en deus gouelet, abaoe m'en deus kavet ar gudenn-se betek-henn.' Ka'ab bin Malik a lavaras; 'Tud eus ma familh a lavare ; 'Ret eo deoc'h goulenn aotre digant Kannad Allah da gentañ diwar-benn an afer-mañ a denn d'ho pried. Rak Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam e-unan en doa roet aotre da Hilal bin Umayyah da zerc'hel kont eus he gwaz. Ka'ab bin Malik a lavaras; 'Ne c'houlennin ket aotre digant Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam evit afer ma wreg. Rak, avat, ne ouien ket petra e vefe respont Rasulullah ma c'houlennfen aotre digantañ pa oan yaouank c'hoazh.' Ka'ab bin Malik a lavaras; 'Diskouez a reas e oa bet padet an dra-se e-pad dek nozvezh, setu ma oa hanter-kant nozvezh deomp adalek ar mare ma oa bet difennet ouzh ar vuzulmaned komz ganeomp. Ka'ab bin Malik a lavaras; 'Neuze em eus graet pedenn an deiz-ha-bloaz d'an hanter-kantvet nozvezh e-tal an ti. E-pad ma oan azezet o pediñ, e oan leun a geuz hag a dristidigezh. War a seblant eo strizh an douar bras-se gi me va-unan. A-daol-trumm e klevis unan bennak o krial kreñv a-dreuz an dremmwel ; 'O Ka'ab bin Malik, laouen ! ' Setu ma'z on kouezhet ha gouzout a ran e oan dieub diouzh ma gudenn. Ka'ab bin Malik a lavaras; Neuze e embannas Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam d'ar vuzulmaned e oa echu