-

َخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ فَحُبِسَ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ وَلَيْلَتَهُ وَالْغَدَ حَتَّى دُفِنَ لَيْلَةَ الْأَرْبِعَاءِ وَقَالُوا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنْ عُرِجَ بِرُوحِهِ كَمَا عُرِجَ بِرُوحِ مُوسَى فَقَامَ عُمَرُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنْ عُرِجَ بِرُوحِهِ كَمَا عُرِجَ بِرُوحِ مُوسَى وَاللَّهِ لَا يَمُوتُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى يَقْطَعَ أَيْدِيَ أَقْوَامٍ وَأَلْسِنَتَهُمْ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يَتَكَلَّمُ حَتَّى أَزْبَدَ شِدْقَاهُ مِمَّا يُوعِدُ وَيَقُولُ فَقَامَ الْعَبَّاسُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ مَاتَ وَإِنَّهُ لَبَشَرٌ وَإِنَّهُ يَأْسُنُ كَمَا يَأْسُنُ الْبَشَرُ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ فَإِنَّهُ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ أَنْ يُمِيتَهُ إِمَاتَتَيْنِ أَيُمِيتُ أَحَدَكُمْ إِمَاتَةً وَيُمِيتُهُ إِمَاتَتَيْنِ وَهُوَ أَكْرَمُ عَلَى اللَّهِ مِنْ ذَلِكَ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ فَإِنْ يَكُ كَمَا تَقُولُونَ فَلَيْسَ بِعَزِيزٍ عَلَى اللَّهِ أَنْ يَبْحَثَ عَنْهُ التُّرَابَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ مَا مَاتَ حَتَّى تَرَكَ السَّبِيلَ نَهْجًا وَاضِحًا فَأَحَلَّ الْحَلَالَ وَحَرَّمَ الْحَرَامَ وَنَكَحَ وَطَلَّقَ وَحَارَبَ وَسَالَمَ مَا كَانَ رَاعِي غَنَمٍ يَتَّبِعُ بِهَا صَاحِبُهَا رُءُوسَ الْجِبَالِ يَخْبِطُ عَلَيْهَا الْعِضَاهَ بِمِخْبَطِهِ وَيَمْدُرُ حَوْضَهَا بِيَدِهِ بِأَنْصَبَ وَلَا أَدْأَبَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِيكُمْ أَيْ قَوْمِ فَادْفِنُوا صَاحِبَكُمْ قَالَ وَجَعَلَتْ أُمُّ أَيْمَنَ تَبْكِي فَقِيلَ لَهَا يَا أُمَّ أَيْمَنَ تَبْكِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ إِنِّي وَاللَّهِ مَا أَبْكِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَّا أَكُونَ أَعْلَمُ أَنَّهُ قَدْ ذَهَبَ إِلَى مَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ مِنْ الدُّنْيَا وَلَكِنِّي أَبْكِي عَلَى خَبَرِ السَّمَاءِ انْقَطَعَ قَالَ حَمَّادٌ خَنَقَتْ الْعَبْرَةُ أَيُّوبَ حِينَ بَلَغَ هَا هُنَا

ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ [ਸੁਲੈਮਾਨ ਬਿਨ ਹਰਬ] ਨੇ ਸਾਨੂੰ [ਹਮਮਦ ਬਿਨ ਜ਼ੈਦ] ਤੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ [ਅਯੂਬ] ਤੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ [ਇਕਰਿਮਾ] ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ, ਸੱਲਲਲਾਹੂ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ, ਦਾ ਇਤਵਾਰ ਨੂੰ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਆਰੇ ਪੈਗੰਬਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਦਫ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਨਾ ਹੀ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ, ਅੱਲਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿਮਤ ਅਤੇ ਅਮਨ ਕਰੇ, ਦਾ ਇੰਤਕਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਸਮੇਤ (ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ) ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਜ਼ਰਤ ਮੂਸਾ, ਅਲੈਹਿ ਸਲਾਮ, ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਮਰ, ਅੱਲਾਹ ਉਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ, ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਬੇਸ਼ੱਕ, ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ, ਉਸ 'ਤੇ ਅੱਲਾਹ ਦੀਆਂ ਰਹਿਮਤਾਂ ਅਤੇ ਬਰਕਤਾਂ ਹੋਣ, ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੂਹ (ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ) ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਜ਼ਰਤ ਮੂਸਾ, ਅਲੈਹਿ ਸਲਾਮ, ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਕਸਮ, ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ, ਸੱਲੱਲਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਅਤੇ ਜੀਭ ਕੱਟਣ ਤੱਕ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਮਰ, ਰੱਦਿਯਾਲਲਾਹੁ ਅਨਹੁ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦਾ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਧਮਕੀਆਂ ਅਤੇ ਬਚਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੋਨਿਆਂ 'ਤੇ ਝੱਗ ਨਹੀਂ ਬਣ ਗਈ। ਫਿਰ ਅੱਬਾਸ, ਰੱਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ, ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: "ਬੇਸ਼ੱਕ, ਰਸੂਲ-ਏ-ਖੁਦਾ, ਸੱਲਲਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਾਮ, ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲੇ ਜਿਵੇਂ ਇਨਸਾਨ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਓ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੱਲਾਹ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਵਾਨ, ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਦਫ਼ਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਹੈ। ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਫ਼ਨ ਕੀਤੇ ਜਾਓ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਅੱਲਾਹ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਵਾਨ, ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਹੈ? ਹੇ ਲੋਕੋ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਦਾਅਵੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਲਾਹ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਲਈ ਉਸਦੇ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਥਾਂ ਲੱਭਣਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਕਸਮ, ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ, ਸੱਲਲੱਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ, ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਮਿਸਾਲ ਛੱਡੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਲਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ, ਹਰਾਮ ਚੀਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ, ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਲਾਕ ਦਿੱਤਾ, ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਮਨ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ (ਸੱਲਲਲਾਹੂ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਥੱਕਾ ਅਤੇ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਈ ਚਰਵਾਹੀਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੱਕ ਲੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੀ ਛੜੀ ਨਾਲ ਕੰਡਿਆਲੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਕੱਟੀਆਂ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛੱਪਿਆਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾਓ।" ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਅਤੇ ਉਮਮੁਲ ਆਇਮਨ, ਅੱਲਾਹ ਉਸ ਤੋਂ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਵੇ, ਰੋਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, 'ਹੇ ਉਮਮੁਲ ਆਇਮਨ, ਕੀ ਤੂੰ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ, ਸੱਲਲਲਾਹੂ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ, ਲਈ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ?' ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਕਸਮ, ਮੈਂ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ, ਸੱਲਲਲਾਹੂ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ, ਲਈ ਨਹੀਂ ਰੋ ਰਹੀ। ਜਾਣੋ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ ਰੋ ਰਹੀ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਖ਼ਬਰਾਂ (ਵਾਹੀ) ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਰੁਕ ਗਿਆ ਹੈ।" ਹਮਮਦ, ਰੱਬ ਉਸ 'ਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰੇ, ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਅਯੂਬ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਮ্মੁਲ ਐਮਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਰੋਇਆ।