Hadith Representative
Nabi Ismail berperan membawakan batu untuk dipasang oleh Nabi Ibrahim sambil mereka terus berdoa
Imam Bukhari : 3114حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ لَمَّا كَانَ بَيْنَ إِبْرَاهِيمَ وَبَيْنَ أَهْلِهِ مَا كَانَ خَرَجَ بِإِسْمَاعِيلَ وَأُمِّ إِسْمَاعِيلَ وَمَعَهُمْ شَنَّةٌ فِيهَا مَاءٌ فَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ فَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَوَضَعَهَا تَحْتَ دَوْحَةٍ ثُمَّ رَجَعَ إِبْرَاهِيمُ إِلَى أَهْلِهِ فَاتَّبَعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ حَتَّى لَمَّا بَلَغُوا كَدَاءً نَادَتْهُ مِنْ وَرَائِهِ يَا إِبْرَاهِيمُ إِلَى مَنْ تَتْرُكُنَا قَالَ إِلَى اللَّهِ قَالَتْ رَضِيتُ بِاللَّهِ قَالَ فَرَجَعَتْ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى لَمَّا فَنِيَ الْمَاءُ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا قَالَ فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ هَلْ تُحِسُّ أَحَدًا فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا فَلَمَّا بَلَغَتْ الْوَادِيَ سَعَتْ وَأَتَتْ الْمَرْوَةَ فَفَعَلَتْ ذَلِكَ أَشْوَاطًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ تَعْنِي الصَّبِيَّ فَذَهَبَتْ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هُوَ عَلَى حَالِهِ كَأَنَّهُ يَنْشَغُ لِلْمَوْتِ فَلَمْ تُقِرَّهَا نَفْسُهَا فَقَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا حَتَّى أَتَمَّتْ سَبْعًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ فَإِذَا هِيَ بِصَوْتٍ فَقَالَتْ أَغِثْ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ خَيْرٌ فَإِذَا جِبْرِيلُ قَالَ فَقَالَ بِعَقِبِهِ هَكَذَا وَغَمَزَ عَقِبَهُ عَلَى الْأَرْضِ قَالَ فَانْبَثَقَ الْمَاءُ فَدَهَشَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَعَلَتْ تَحْفِزُ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَرَكَتْهُ كَانَ الْمَاءُ ظَاهِرًا قَالَ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الْمَاءِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا قَالَ فَمَرَّ نَاسٌ مِنْ جُرْهُمَ بِبَطْنِ الْوَادِي فَإِذَا هُمْ بِطَيْرٍ كَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوا ذَاكَ وَقَالُوا مَا يَكُونُ الطَّيْرُ إِلَّا عَلَى مَاءٍ فَبَعَثُوا رَسُولَهُمْ فَنَظَرَ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَأَتَاهُمْ فَأَخْبَرَهُمْ فَأَتَوْا إِلَيْهَا فَقَالُوا يَا أُمَّ إِسْمَاعِيلَ أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَكُونَ مَعَكِ أَوْ نَسْكُنَ مَعَكِ فَبَلَغَ ابْنُهَا فَنَكَحَ فِيهِمْ امْرَأَةً قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَسَلَّمَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ قَالَ قُولِي لَهُ إِذَا جَاءَ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ قَالَ أَنْتِ ذَاكِ فَاذْهَبِي إِلَى أَهْلِكِ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ فَقَالَتْ أَلَا تَنْزِلُ فَتَطْعَمَ وَتَشْرَبَ فَقَالَ وَمَا طَعَامُكُمْ وَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ طَعَامُنَا اللَّحْمُ وَشَرَابُنَا الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي طَعَامِهِمْ وَشَرَابِهِمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرَكَةٌ بِدَعْوَةِ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمَا وَسَلَّمَ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي فَجَاءَ فَوَافَقَ إِسْمَاعِيلَ مِنْ وَرَاءِ زَمْزَمَ يُصْلِحُ نَبْلًا لَهُ فَقَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ رَبَّكَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ لَهُ بَيْتًا قَالَ أَطِعْ رَبَّكَ قَالَ إِنَّهُ قَدْ أَمَرَنِي أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ قَالَ إِذَنْ أَفْعَلَ أَوْ كَمَا قَالَ قَالَ فَقَامَا فَجَعَلَ إِبْرَاهِيمُ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ حَتَّى ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ وَضَعُفَ الشَّيْخُ عَنْ نَقْلِ الْحِجَارَةِ فَقَامَ عَلَى حَجَرِ الْمَقَامِ فَجَعَلَ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Безгә ['Абдуллаһ бин Мөхәммәд] [Әбу Әмир 'Абдел Мәлик бин Әмру] [Ибраһим бин Нәфи] миңа [Кәсир бин Кәсир], [Сәгыйд бин Җүбәйр], [Ибн Аббас радиаллаһу ганһүмә] сөйләгәнен риваять иттеләр: "Ибраһим Исмаил һәм Исмаилнең әнисе белән сәяхәткә чыккач, алар су белән тулы дүрт сулы капчык күтәргәннәр. Исмаилнең әнисе баласын имезү өчен капчыктагы судан эчкән. Ул Мәккәгә килгәч, Ибраһим аларны алачык астына урнаштырган. Ибраһим гаиләсенә кайтырга теләгәндә, Исмаилнең әнисе аның артыннан барган, алар биек тигезлеккә/калкулыкка җиткәнче, Исмаилнең әнисе аңа арттан кычкырган: "Әй Ибраһим, син безне кемгә калдырдың?". Ибраһим: "Аллаһка", - дип җавап биргән. Һәҗәр: "Бу очракта мин Аллаһтан риза", - дигән. Риваятьче: Аннары Хаҗәр үзенең баштагы урынына кайтып, борынгы гериба эчте һәм баласын имезеп бетергәнче имезде, һәм ул: "Мин барып, анда кемдер бармы икәнен карарга тиеш", - диде. Хикәяләүче болай диде: "Шулай итеп, ул Шәфаа калкулыгына менде һәм кемдер бармы икәнен карарга тырышты, ләкин беркем дә юклыгын сизмәде. Үзәнлеккә җиткәч, ул бераз йөгерде һәм Мәрвәгә килде, моны күп тапкырлар эшләде. Аннары ул: "Мин барып, аны карарга тиеш", - диде, ул баланы күздә тотты. Шулай итеп, ул баласы янына барды, ул үлем сулышын суырып ташлаган кебек хәлендә булып чыкты, шуңа күрә Хаҗәрнең йөрәге тынычланмады. Ул: "Мин барып, анда кемдер бармы икәнен карарга тиеш", - диде. Шуңа күрә ул Шәфаа калкулыгына менеп, тирә-якка карады, ләкин ул җиде тапкыр - Шәфаа калкулыгы белән Мәрвә калкулыгы арасында - беркемне дә тапмады, диде ул; «Балам белән нәрсә булганын барып карарга кирәк», – дип сорагач, ул бер тавыш ишеткән булып чыкты, шуңа күрә ул: «Әгәр син чыннан да яхшы булсаң, миңа ярдәм ит», – диде. Тавыш – Җәбраил фәрештә «галәйһиссәлам» булып чыкты. Хикәяләүче: «Шуннан соң Җәбраил үкчәсе белән шулай эшләде. Ул үкчәсе белән җирне тырнады», – диде. Хикәяләүче: «Шуннан соң су сипте, һәм Исмәгыйльнең әнисе гаҗәпләнде һәм шунда ук аны эләктерде», – диде. Хикәяләүче: «Әбү әл-Касыйм салаллаһу галәйһи вәссәлам: «Әгәр Хәҗәр рөхсәт итсә, су агар иде», – диде. Хикәяләүче: «Шулай итеп, Хәҗәр баласын имезер өчен зәмзәм суыннан эчте», – диде. Шуннан соң Җөрһүм кабиләсеннән бер төркем кеше үзәнлек төбеннән үтеп киттеләр һәм кош күрделәр, әйтерсең лә, моңа ышанмадылар. Алар: «Су гына булырга тиеш булган кош булмас», – диделәр. Ниһаять, алар үзләренең бер хәбәрчесен аны карарга җибәрделәр, һәм алар чыннан да сулы җирдә булулары ачыкланды. Шуннан соң хәбәрче аларга кайтып, күргәннәрен сөйләде. Аннары алар Һаҗәр белән очраштылар һәм әйттеләр: "Әй, Ибу Исмәгыйль, син безгә синең белән яшәргә рөхсәт итәсеңме, әллә без синең белән күршеләр кебек яшибезме?". Аннары аның улы Исмәгыйль егет булып үсте һәм бер хатынга өйләнде". Хикәяләүче болай диде: "Шуннан соң Ибраһимнең күңелендә теләк уянды, ул гаиләсенә әйтте: "Мин калдырган гаиләмне күрергә барам", диде. Хикәяләүче болай диде: "Шулай итеп, Ибраһим килеп сәлам бирде һәм әйтте: "Исмәгыйль кайда?". Исмәгыйльнең хатыны әйтте: "Ауга бар", диде. Ибраһим әйтте: "Аңа кайчан килгәнен әйт, өенең ишеген алыштырсын", диде. Исмәгыйль килгәч, хатыны Ибраһимның килүен әйтте. Шуңа күрә Исмәгыйль әйтте: "Ишек яфрагы белән син күздә тотыласың, шуңа күрә гаиләңә кайт", диде. Шуннан соң Ибраһимдә бер теләк туды, шуңа күрә ул гаиләсенә: "Мин калдырган гаиләмне күрергә барам", - диде. Ул килгәч, Ибраһим: "Исмәгыйль кайда?" - дип сорады. Хатыны: "Ул ауга китте. Син башта безнең белән ашап-эчеп килмәссеңме?" - дип җавап бирде. Ибраһим: "Ашамлыгың һәм эчемлегең нинди?" - дип сорады. Исмәгыйльнең хатыны: "Безнең ризыгыбыз ит, эчемлегебез су", - дип җавап бирде. Шуннан соң Ибраһим: "Аллаһым, аларның ите һәм суы белән бәрәкәт бир", - дип дога кылды. Әбү әл-Касыйм салаллаһу галәйһи вәссәлам: "Мондагы ит һәм су Ибраһимның "галәйһиссәлам" догасы бәрәкәте аркасында бәрәкәткә тулы. Шуннан соң Ибраһимдә тагын бер теләк туды, ул гаиләсенә: "Мин калдырып киткән гаиләмне күрергә барам", - диде. Ибраһим килеп, Зәмзәм коесы артында укларын төзәткәндә Исмәгыйльне очратты һәм: "Әй Исмәгыйль, чыннан да, синең Раббың миңа йорт салырга боерды", - диде. Исмәгыйль әйтте: "Раббыгызга буйсыныгыз", - диде. Ибраһим тагын әйтте: "Чынлыкта, Ул миңа сорау астындагы йортны төзүдә ярдәм итәргә боерды". Исмәгыйль әйтте: "Алайса, мин эшләрмен", яки ул әйткәнчә. Хикәяләүче әйтте: "Шулай итеп, алар икесе дә төзелешне башладылар, Ибраһим төзеде, ә Исмәгыйль ташлар күтәреп, икесе дә дога укыйлар: "Раббыбыз, бездән гамәлләрне кабул ит, әлбәттә, Син ишетүче һәм белүче". Икесе дә төзелешне дәвам иттеләр, йортны әйләндереп алганчы һәм икесе дә дога укуны дәвам иттеләр: "Раббыбыз, бездән гамәлләрне кабул ит, әлбәттә, Син ишетүче һәм белүче". Хикәяләүче әйтте: "Алар икесе дә төзелешне дәвам иттеләр, бина биек булгач һәм Ибраһим карт чакта ташларны биек диварга күтәрүдән арыгач, ул таш өстендә басып торган урын - Мәкам - иде, ә Исмәгыйль аңа ташлар бирде, икесе дә дога укуны дәвам иттеләр." «Раббыбыз, бездән гамәлләребезне кабул ит, әлбәттә, Син ишетүче һәм белүчесең» - «Бәкара» сүрәсе, 128 нче сүрә.