Hadith
Nabi Ismail berperan membawakan batu untuk dipasang oleh Nabi Ibrahim sambil mereka terus berdoa
Imam Bukhari : 3114حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ لَمَّا كَانَ بَيْنَ إِبْرَاهِيمَ وَبَيْنَ أَهْلِهِ مَا كَانَ خَرَجَ بِإِسْمَاعِيلَ وَأُمِّ إِسْمَاعِيلَ وَمَعَهُمْ شَنَّةٌ فِيهَا مَاءٌ فَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ فَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَوَضَعَهَا تَحْتَ دَوْحَةٍ ثُمَّ رَجَعَ إِبْرَاهِيمُ إِلَى أَهْلِهِ فَاتَّبَعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ حَتَّى لَمَّا بَلَغُوا كَدَاءً نَادَتْهُ مِنْ وَرَائِهِ يَا إِبْرَاهِيمُ إِلَى مَنْ تَتْرُكُنَا قَالَ إِلَى اللَّهِ قَالَتْ رَضِيتُ بِاللَّهِ قَالَ فَرَجَعَتْ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى لَمَّا فَنِيَ الْمَاءُ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا قَالَ فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ هَلْ تُحِسُّ أَحَدًا فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا فَلَمَّا بَلَغَتْ الْوَادِيَ سَعَتْ وَأَتَتْ الْمَرْوَةَ فَفَعَلَتْ ذَلِكَ أَشْوَاطًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ تَعْنِي الصَّبِيَّ فَذَهَبَتْ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هُوَ عَلَى حَالِهِ كَأَنَّهُ يَنْشَغُ لِلْمَوْتِ فَلَمْ تُقِرَّهَا نَفْسُهَا فَقَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا حَتَّى أَتَمَّتْ سَبْعًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ فَإِذَا هِيَ بِصَوْتٍ فَقَالَتْ أَغِثْ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ خَيْرٌ فَإِذَا جِبْرِيلُ قَالَ فَقَالَ بِعَقِبِهِ هَكَذَا وَغَمَزَ عَقِبَهُ عَلَى الْأَرْضِ قَالَ فَانْبَثَقَ الْمَاءُ فَدَهَشَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَعَلَتْ تَحْفِزُ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَرَكَتْهُ كَانَ الْمَاءُ ظَاهِرًا قَالَ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الْمَاءِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا قَالَ فَمَرَّ نَاسٌ مِنْ جُرْهُمَ بِبَطْنِ الْوَادِي فَإِذَا هُمْ بِطَيْرٍ كَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوا ذَاكَ وَقَالُوا مَا يَكُونُ الطَّيْرُ إِلَّا عَلَى مَاءٍ فَبَعَثُوا رَسُولَهُمْ فَنَظَرَ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَأَتَاهُمْ فَأَخْبَرَهُمْ فَأَتَوْا إِلَيْهَا فَقَالُوا يَا أُمَّ إِسْمَاعِيلَ أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَكُونَ مَعَكِ أَوْ نَسْكُنَ مَعَكِ فَبَلَغَ ابْنُهَا فَنَكَحَ فِيهِمْ امْرَأَةً قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَسَلَّمَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ قَالَ قُولِي لَهُ إِذَا جَاءَ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ قَالَ أَنْتِ ذَاكِ فَاذْهَبِي إِلَى أَهْلِكِ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ فَقَالَتْ أَلَا تَنْزِلُ فَتَطْعَمَ وَتَشْرَبَ فَقَالَ وَمَا طَعَامُكُمْ وَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ طَعَامُنَا اللَّحْمُ وَشَرَابُنَا الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي طَعَامِهِمْ وَشَرَابِهِمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرَكَةٌ بِدَعْوَةِ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمَا وَسَلَّمَ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي فَجَاءَ فَوَافَقَ إِسْمَاعِيلَ مِنْ وَرَاءِ زَمْزَمَ يُصْلِحُ نَبْلًا لَهُ فَقَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ رَبَّكَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ لَهُ بَيْتًا قَالَ أَطِعْ رَبَّكَ قَالَ إِنَّهُ قَدْ أَمَرَنِي أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ قَالَ إِذَنْ أَفْعَلَ أَوْ كَمَا قَالَ قَالَ فَقَامَا فَجَعَلَ إِبْرَاهِيمُ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ حَتَّى ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ وَضَعُفَ الشَّيْخُ عَنْ نَقْلِ الْحِجَارَةِ فَقَامَ عَلَى حَجَرِ الْمَقَامِ فَجَعَلَ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Willawanchikmi [‘Abdullah bin Muhammad] niwarqanchik [Abu 'Amir 'Abdul Malik bin 'Amru] niwarqa [Ibrahim bin Nafi'] [Katsir bin Katsir]manta [Sa'id bin Jubair]manta [Ibnu 'Abbas radliallahu 'anhuma] nirqa; 'Ibrahim Isma'ilwan Isma'ilpa mamanwan puriq lluqsiptinku, huk geriba - tawa yakuyuq bolsa - apamusqaku, chaypim yaku karqa, Isma'ilpa mamanmi geribapi yakumanta upyaq, chaynapi wawanta ñuñuchinanpaq. La Meca llaqtaman chayaptinkum, Ibrahimqa iskayninkuta huk chozapa ukunpi churarqa. Ibrahim ayllunman kutinanpaqña kachkaptin, Isma'ilpa mamanmi qipanta qatirqa, aswan alto pampaman/montículo nisqaman chayanankama, Isma'ilpa mamanmi qipanmanta qayarqa; ‘Oh Ibrahim, ¿pimantaq saqerpariwarqaykiku?’. Ibrahimqa kutichisqa; 'Allahman'. Hajarqa nisqa; ‘Chaynaqa, Allahwanmi kusisqa karqani’. Willakuq runaqa nisqa; ‘Chaymanta Hajarqa ñawpaq kasqanman kutispa mawk’a yaku jarranmanta ukyaykurqa, wawantataq ñuñuchiyta atirqa, yaku tukukunankamataq nisqanmanjina: ‘Raspay qhawanay tiyan pipas kanmanchu icha manachu’, nispa. Willakuqmi nirqa: ‘Chaymi rispan Safaa urquman seqaruspan qawarqa pipas kasqanmanta ichaqa manam pitapas sienterqachu. Wayq’oman chayaspataq phawaylla Marwah llaqtaman hamurqan, askha kutitan chayta ruwarqan. Chaymantataq niran: ‘Qhawaq risaq’, nispas wawachanmanta rimasharqan. Chaymi wawanman rirqa, payqa saqisqa hinam karqa, wañuy samayta samachkanmanpas hina, chaymi Hajarpa sunqunqa mana hawkachu karqa. Paytaq niwarqan: ‘Pipas kashanchus icha manachus chayta qhawaq risaq’, nispa. Chaymi Safaa urquman rispan qawarqa ichaqa manam pitapas tarirqachu qanchis kutita kay intento ruwasqankama - Safaa hinaspa Marwah urqukunapa chawpinpi - nispa: ‘Ranaymi qawaq wawaywan ima pasasqanmanta’, nispa. Hinaptinmi huk kunkata uyarisqa, chaymi nirqa: ‘Yanapaway -allin kaspaqa’. Chayqa - chay kunka - Jibril 'Alaihissalam angelmi karqan. Willakuq runaqa nisqa; Hinaptinmi Jibrilqa talonwan kayta ruwarqa. Talonkunawanmi pampata saruykusqa’. Willakuq runaqa nisqa; 'Chaymi unu lluqsirqa, Ism'ailpa mamantaq musphasqa, chaylla huñusqa'. Willakuq runaqa nisqa; Abu Al Qasim sallallaahu ‘alaihi wasallam nirqa: ‘Hajar sapallanta saqiptinqa yakuqa purinmanmi karqa’. Willakuq runaqa nisqa; ‘Chaymi Hajar Zamzam yakuta upyarqa wawanta ñuñuchinanpaq’, nispa. Hinaptinmi Jurhum ayllumanta huk qutu runakuna chay wayqupa uranpi pasaspa huk pisquchata rikurqaku, manapas creenkuchu hina. Paykunaqa nirqanku: ‘Manan pisqupas kanqachu ichaqa seguron unu kasqanrayku’, nispa. Tukuyninpiqa huk willakuqta kacharqanku paykunata qhawananpaq hinaspan rikukurqan unuyoq cheqaspi kasqankuta. Chaymanta willaqqa paykunaman kutispa -ima rikusqanmanta- willarqan. Chaymantataq Hajar llaqtaman rispa nirqanku; ‘Ismaelpa maman, ¿permitiwaqchu qanwan tiyanaykuta icha vecino hinachu qanwan kawsasaqku?’ nispa. Chaymantataq churin - Ismael - wayna kaspa wiñaspa huk warmiwan casarakurqan'. Willakuq runaqa nisqa; ‘Chaymanta Ibrahimpi huk munay hatarirqan chaymi ayllunta nirqan: ‘Risaqmi aylluyta qhawaq saqesqayta’. Willakuq runaqa nisqa; ‘Chaymi Ibrahim hamuspa napaykuspan nirqan: ‘¿Maypitaq Ismael kashan?’, nispa. Ismaelpa warmintaq nirqan: ‘Cazaman risaq’, nispa. Ibrahimmi nirqa: ‘Hamuptinqa willay wasinpa punkunta tikrananpaq’, nispa. Ismael hamuqtinmi warmin willarqan Ibrahim chayamusqanmanta. Chaymi Ismaelqa nirqan: ‘Qanmi punkupi nishanki, chaymi familiaykiman kutiy’, nispa. Hinaptinmi huk munay Ibrahimpi hatarirqa chaymi ayllunta nirqa: ‘Risaqmi aylluyta qawaq saqisqayta’. Chayaramuspanmi Ibrahim tapurqa: ‘¿Maypitaq Ismael kachkan?’, nispa. Warminqa kutichisqa: ‘Chakuman ripun’, nispa. ¿Manachu chayman sayaykuspa ñuqaykuwan kuska mikunayki hinaspa tomanayki?’, nispa. Ibrahim tapusqa; ‘¿Imatataq mikhunki, ukyanki?’, nispa. Isma'ilpa warmin kutichisqa; ‘Mikhuyninchisqa aycha, ukyananchistaq unu’. Hinaptinmi Ibrahimqa mañakurqa; 'Ay Allah, saminchaychis aychankupi ununkupipas'. Abu Al Qasim sallallaahu 'alaihi wasallam nirqa: 'Kaypi aychapas yakupas saminchakunawan huntasqam kachkan Ibrahimpa mañakuyninpa saminchayninrayku 'Alaihissalam'. Hinaptinmi huk munay Ibrahimpi hatarirqa chaymi ayllunta nirqa; ‘Risaqmi saqisqay aylluyta qawaq’. Chaymi Ibrahim hamuspa Isma'ilwan tuparqan Zamzampa pukyunpa qhepanmanta flechanta allichaspa, hinaspan nirqan; ‘Oh Isma’il, cheqaqtapunin Rabbniyki kamachiwarqan wasita ruwanaypaq’. Isma'iltaq nisqa; 'Rabniykita kasukuy'. Ibrahimqa yapamantan nisqa; ‘Cheqaqtapunin kamachiwarqan chay wasi ruwaypi yanapawanaykichispaq’. Isma'iltaq nisqa; ‘Chaymantaqa ruwasaqmi’, otaq chaynata niwarqa. Willakuq runaqa nisqa; Chaymi iskayninku wasi ruwayta qallarirqanku, Ibrahim paymi wasichakurqan Isma'il rumikunata apashaqtin, iskayninku mañakuykunata rimashaspa; -'Rabniyku, chaskiykuway -caridad- ñuqaykumanta chiqapmi Tukuy uyariq hinaspa Tukuy yachaq kanki'. Iskayninkum wasichakurqaku Baitullah llaqtata muyurinankukama hinaspa iskayninku mañakuykunata rimachkarqaku; -'Rabniyku, chaskiykuway -caridad- ñuqaykumanta, chiqapmi Qam kanki Tukuy Uyariq hinaspa Tukuy Yachaq'-. Willakuq runaqa nisqa; 'Iskayninkun wasichakushallarqanku, chay wasi hatunña kashaqtin, Ibrahimtaq, machu tayta-mama hina, aswan alto perqaman rumikunata hoqarispa huk chhikanta sayk'usqa kashaqtin, rumi patapi sayasharqan sayananpaq hina -al-Maqam- Ismailtaq rumikunata qoshallarqan iskayninku mañakuykunata rimashaqtinku; -'Rabniyku, chaskiykuway -caridadta- ñuqaykumanta, chiqapmi Qam kanki Tukuy Uyariq hinaspa Tukuy Yachaq'- -QS. Albaqarah 128-.