Hadith Representative
Nabi Ismail berperan membawakan batu untuk dipasang oleh Nabi Ibrahim sambil mereka terus berdoa
Imam Bukhari : 3114حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ لَمَّا كَانَ بَيْنَ إِبْرَاهِيمَ وَبَيْنَ أَهْلِهِ مَا كَانَ خَرَجَ بِإِسْمَاعِيلَ وَأُمِّ إِسْمَاعِيلَ وَمَعَهُمْ شَنَّةٌ فِيهَا مَاءٌ فَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ فَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَوَضَعَهَا تَحْتَ دَوْحَةٍ ثُمَّ رَجَعَ إِبْرَاهِيمُ إِلَى أَهْلِهِ فَاتَّبَعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ حَتَّى لَمَّا بَلَغُوا كَدَاءً نَادَتْهُ مِنْ وَرَائِهِ يَا إِبْرَاهِيمُ إِلَى مَنْ تَتْرُكُنَا قَالَ إِلَى اللَّهِ قَالَتْ رَضِيتُ بِاللَّهِ قَالَ فَرَجَعَتْ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى لَمَّا فَنِيَ الْمَاءُ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا قَالَ فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ هَلْ تُحِسُّ أَحَدًا فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا فَلَمَّا بَلَغَتْ الْوَادِيَ سَعَتْ وَأَتَتْ الْمَرْوَةَ فَفَعَلَتْ ذَلِكَ أَشْوَاطًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ تَعْنِي الصَّبِيَّ فَذَهَبَتْ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هُوَ عَلَى حَالِهِ كَأَنَّهُ يَنْشَغُ لِلْمَوْتِ فَلَمْ تُقِرَّهَا نَفْسُهَا فَقَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا حَتَّى أَتَمَّتْ سَبْعًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ فَإِذَا هِيَ بِصَوْتٍ فَقَالَتْ أَغِثْ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ خَيْرٌ فَإِذَا جِبْرِيلُ قَالَ فَقَالَ بِعَقِبِهِ هَكَذَا وَغَمَزَ عَقِبَهُ عَلَى الْأَرْضِ قَالَ فَانْبَثَقَ الْمَاءُ فَدَهَشَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَعَلَتْ تَحْفِزُ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَرَكَتْهُ كَانَ الْمَاءُ ظَاهِرًا قَالَ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الْمَاءِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا قَالَ فَمَرَّ نَاسٌ مِنْ جُرْهُمَ بِبَطْنِ الْوَادِي فَإِذَا هُمْ بِطَيْرٍ كَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوا ذَاكَ وَقَالُوا مَا يَكُونُ الطَّيْرُ إِلَّا عَلَى مَاءٍ فَبَعَثُوا رَسُولَهُمْ فَنَظَرَ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَأَتَاهُمْ فَأَخْبَرَهُمْ فَأَتَوْا إِلَيْهَا فَقَالُوا يَا أُمَّ إِسْمَاعِيلَ أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَكُونَ مَعَكِ أَوْ نَسْكُنَ مَعَكِ فَبَلَغَ ابْنُهَا فَنَكَحَ فِيهِمْ امْرَأَةً قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَسَلَّمَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ قَالَ قُولِي لَهُ إِذَا جَاءَ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ قَالَ أَنْتِ ذَاكِ فَاذْهَبِي إِلَى أَهْلِكِ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ فَقَالَتْ أَلَا تَنْزِلُ فَتَطْعَمَ وَتَشْرَبَ فَقَالَ وَمَا طَعَامُكُمْ وَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ طَعَامُنَا اللَّحْمُ وَشَرَابُنَا الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي طَعَامِهِمْ وَشَرَابِهِمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرَكَةٌ بِدَعْوَةِ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمَا وَسَلَّمَ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي فَجَاءَ فَوَافَقَ إِسْمَاعِيلَ مِنْ وَرَاءِ زَمْزَمَ يُصْلِحُ نَبْلًا لَهُ فَقَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ رَبَّكَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ لَهُ بَيْتًا قَالَ أَطِعْ رَبَّكَ قَالَ إِنَّهُ قَدْ أَمَرَنِي أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ قَالَ إِذَنْ أَفْعَلَ أَوْ كَمَا قَالَ قَالَ فَقَامَا فَجَعَلَ إِبْرَاهِيمُ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ حَتَّى ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ وَضَعُفَ الشَّيْخُ عَنْ نَقْلِ الْحِجَارَةِ فَقَامَ عَلَى حَجَرِ الْمَقَامِ فَجَعَلَ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Беҙгә [Ғабдуллаһ бин Мөхәммәт] һөйләне [Әбү Әмир Ғабдул Мәлик бин Әмру] миңә [Ибраһим бин Нәфи] [Ҡацир бин Ҡацирҙан] [Сәғит бин Джүбәйерҙән] [Ибну Ғаббас раҙлиаллаһу әнһүмәнән] һөйләне; — Ибраһим Исмәғил һәм Исмәғилдең әсәһе менән сәйәхәткә сыҡҡанда, улар гериба — дүрт һыулы ҡап — алып килгән, унда һыу булған, Исмәғилдең әсәһе, бәпесен имеҙһен өсөн, герибәләге һыуҙан эскән. Мәккәгә килеп еткәс, Ибраһим уларҙың икеһен дә аласыҡ аҫтына урынлаштыра. Ибраһим ғаиләһенә ҡайтырға йыйынғанда, Исмәғилдең әсәһе уның артынан эйәреп китә, тик ярайһы уҡ бейек тигеҙлеккә/ҡоймаға барып еткәс, Исмәғилдең әсәһе уны арттан саҡыра; — Эй, Ибраһим, һин беҙҙе кемгә ташланың? Ибраһим яуап бирҙе; «Аллаһҡа». Хәжәр әйтте; «Шунан һуң, мин Аллаһтан риза булдым». Һөйләүсе әйтте; — Һуңынан Хәжәр ҡайтып -үҙенең тәүге урынына һәм боронғо герибаһын эсте һәм һыу бөткәнсе бәпесен имеҙә алды, тине; — Яҡшыраҡ барып ҡарайым, бәлки, кемдер барҙыр. Һөйләүсе әйтте; — Шулай итеп, барып, Шәфә ҡалҡыулығының башына менеп, тирә-яҡҡа ҡарап, берәйһе бармы икән тип ҡараны, әммә бер кемде лә тойманы. Йүгереп йөрөгән үҙәнгә барып еткәс, Мәрүәгә килеп еткәс, күп тапҡырҙар шулай эшләгән. Шунан һуң ул; — Барып ҡарайым лучше, бәпесте күҙ уңында тотҡан. Шулай итеп, бәпесен күрергә китте, ул үҙен ташлап киткәндәге хәлдә булып сыҡты, әйтерһең дә, үлем һулышын һурҙы, шуға ла Хәжәрҙең күңеле тынысланманы. Ул әйтә; — Яҡшыраҡ барып ҡарайым, бәлки, кемдер барҙыр. Шулай итеп, ул Шәфә ҡалҡыулығына менергә китте һәм тирә-яҡты ҡарап сыҡты, әммә ете тапҡыр был тырышлыҡты - Шәфә менән Мәрүә ҡалҡыулыҡтары араһында эшләгәс кенә бер кемде лә тапманы; — Лучше барып, бәпесемдең нимә булғанын ҡарайым, күрәһең, тауыш ишетте, шуға әйтте; 'Ярҙам -миңә- әгәр һеҙ яҡшы'. Баҡтиһәң, - ул тауыш - Йәбрил Ғәләйһиссәләм фәрештә икән. Һөйләүсе әйтте; Шунан һуң Джибрил быны үксәһе менән эшләне. Ул үксәләре менән ерҙе тапаны'. Һөйләүсе әйтте; — Шулай итеп, һыу ҡойолоп сыҡты һәм Исмәғилдең әсәһе шаҡ ҡатып, шунда уҡ йыйҙы. Һөйләүсе әйтте; Әбү Әл Ҡасим саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм әйтте: «Әгәр ҙә Хәжәр уны ҡалдырһа, һыу ағып китер ине». Һөйләүсе әйтте; — Шулай итеп, Хәжәр, бәпесен имеҙһен өсөн, Зәмзәм һыуынан эсте. Шул саҡ үҙән төбөндә Журхум ырыуынан бер төркөм кеше үтеп киткән һәм улар, ышанмағандай, бер ҡош күргән. Улар: «Ҡош булмаясаҡ, әммә һыу булғанға күрә, был һис шикһеҙ», — тигән. Ниһайәт, уларҙы ҡарарға илсе ебәргәндәр һәм улар һыулы районда икәнлеге асыҡланған. Илсе улар янына ҡайтып, -нимә күргәнен- хәбәр итә. Шунан улар Хәжәргә барып әйттеләр; — Эй, Исмәғил ханым, һин беҙгә үҙең менән йәшәргә рөхсәт итәһеңме, әллә күршелә йәшәйбеҙме? Шунан улы - Исмәғил - егет булып үҫә, ҡатын ала. Һөйләүсе әйтте; — Шул саҡта Ибраһимда теләк тыуҙы, шуға күрә ул ғаиләһенә әйтте; — Мин ҡалдырған ғаиләмде күрергә барам. Һөйләүсе әйтте; — Шулай итеп, Ибраһим килеп сәләм бирҙе, былай тине; — Исмәғил ҡайҙа? Исмәғилдең ҡатыны; 'Һунарға бар'. Ибраһим әйтте; — Килгәс әйт, өйөнөң ишеген алмаштырыр. Исмәғил килгәс, ҡатыны уға Ибраһимдың килеүе тураһында һөйләй. Шулай итеп, Исмәғил; - Һин бит ишек тигәндән һуң, ғаиләңә ҡайт. Шунан Ибраһимда тағы бер теләк тыуа, шуға күрә ул ғаиләһенә әйтә; — Мин ҡалдырған ғаиләмде күрергә барам. Килеп еткәс, Ибраһим һораны; Исмәғил ҡайҙа? Ҡатыны яуап бирҙе; — Ул һунарға китте. Мусты Ә-ә, һин беҙҙең менән бергә туҡтап, ашап-эсһәң, яҡшыраҡ булмаҫмы? Ибраһим һораны; — Нимә ашайһың, нимә эсәһең? Исмәғилдең ҡатыны яуап бирҙе; — Беҙҙең ризыҡ — ит, эсемлегебеҙ — һыу. Шунан һуң Ибраһим доға ҡылды; «Йә Аллаһ, уларҙы тәненә һәм һыуына фатиха бир». Әбү Әл-Ҡасим саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйткән: «Бында ит һәм һыу бәрәкәт менән тулы, сөнки Ибраһимдың «Ғәйхиссәлам» доғаһының бәрәкәте бар. Шунан Ибраһимда тағы бер теләк тыуа, шуға күрә ул ғаиләһенә әйтә; — Мин ҡалдырған ғаиләмде күрергә барам. Шулай итеп, Ибраһим килеп, Зәмзәм ҡоҙоғо артынан уғын төҙәткән Исмәғилде осратты һәм әйтте; «Эй, Исмәғил, ысынлап та, һинең раббың миңә йорт төҙөргә ҡушты». Исмәғил әйтте; — Һинең Раббиңа буйһон. Ибраһим тағы ла әйтте; — Ысынлап та, Ул миңә был йортто төҙөүҙә ярҙам итергә ҡушты. Исмәғил әйтте; — Улайһа, мин ҙә йөрөйөм, йәки шулай тигән. Һөйләүсе әйтте; Шулай итеп, улар икеһе төҙөй башлай, Ибраһим төҙөй, ә Исмәғил таштарҙы күтәрә, икеһе лә доға уҡығанда; -'Беҙҙең Рабб, беҙҙән -саҙаҡа- ҡабул ит, ысынлап та, Һин барыһын да ишетә һәм белә". Икеһе лә Бәйтулланы уратып алғансы төҙөүҙе дауам иттеләр һәм икеһе лә доға уҡыуын дауам иттеләр; -'Беҙҙең Рабб, беҙҙән -саҙаҡа- ҡабул ит, ысынлап та, Һин - бөтә нәмәне ишетеүсе һәм белеүсе'-. Һөйләүсе әйтте; — Улар икеһе лә бина бейек булғанға тиклем төҙөүҙе дауам итте һәм Ибраһим, ҡарт ата-әсә булараҡ, таштарҙы бейегерәк стена ҡоролмаһына күтәреүҙән бер аҙ арыны, ул таш өҫтөндә тороу урыны булараҡ торҙо -әл-Мәҡәм-, ә Исмәғил уға таштарҙы биреүҙе дауам итте, ә улар икеһе лә доға ҡылыуҙы дауам итте; -'Беҙҙең Рабб, беҙҙән -саҙаҡа- ҡабул ит, ысынлап та, Һин - бөтә нәмәне ишетеүсе һәм белеүсе'- -QS. Албаҡара 128-.