Hadith Representative
Adam yang Allah ciptakan dengan tangan-Nya
Imam Ahmad : 2415حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَ خَطَبَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ عَلَى مِنْبَرِ الْبَصْرَةِ فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ نَبِيٌّ إِلَّا لَهُ دَعْوَةٌ قَدْ تَنَجَّزَهَا فِي الدُّنْيَا وَإِنِّي قَدْ اخْتَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي وَأَنَا سَيِّدُ وَلَدِ آدَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ وَلَا فَخْرَ وَبِيَدِي لِوَاءُ الْحَمْدِ وَلَا فَخْرَ آدَمُ فَمَنْ دُونَهُ تَحْتَ لِوَائِي وَلَا فَخْرَ وَيَطُولُ يَوْمُ الْقِيَامَةِ عَلَى النَّاسِ فَيَقُولُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْطَلِقُوا بِنَا إِلَى آدَمَ أَبِي الْبَشَرِ فَلْيَشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّنَا عَزَّ وَجَلَّ فَلْيَقْضِ بَيْنَنَا فَيَأْتُونَ آدَمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُونَ يَا آدَمُ أَنْتَ الَّذِي خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَأَسْكَنَكَ جَنَّتَهُ وَأَسْجَدَ لَكَ مَلَائِكَتَهُ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّنَا فَلْيَقْضِ بَيْنَنَا فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ إِنِّي قَدْ أُخْرِجْتُ مِنْ الْجَنَّةِ بِخَطِيئَتِي وَإِنَّهُ لَا يُهِمُّنِي الْيَوْمَ إِلَّا نَفْسِي وَلَكِنْ ائْتُوا نُوحًا رَأْسَ النَّبِيِّينَ فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُونَ يَا نُوحُ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّنَا فَلْيَقْضِ بَيْنَنَا فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ إِنِّي دَعَوْتُ بِدَعْوَةٍ أَغْرَقَتْ أَهْلَ الْأَرْضِ وَإِنَّهُ لَا يُهِمُّنِي الْيَوْمَ إِلَّا نَفْسِي وَلَكِنْ ائْتُوا إِبْرَاهِيمَ خَلِيلَ اللَّهِ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ يَا إِبْرَاهِيمُ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّنَا فَلْيَقْضِ بَيْنَنَا فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ إِنِّي كَذَبْتُ فِي الْإِسْلَامِ ثَلَاثَ كِذْبَاتٍ وَاللَّهِ إِنْ حَاوَلَ بِهِنَّ إِلَّا عَنْ دِينِ اللَّهِ قَوْلُهُ { إِنِّي سَقِيمٌ } وَقَوْلُهُ { بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هَذَا فَاسْأَلُوهُمْ إِنْ كَانُوا يَنْطِقُونَ } وَقَوْلُهُ لِامْرَأَتِهِ حِينَ أَتَى عَلَى الْمَلِكِ أُخْتِي وَإِنَّهُ لَا يُهِمُّنِي الْيَوْمَ إِلَّا نَفْسِي وَلَكِنْ ائْتُوا مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام الَّذِي اصْطَفَاهُ اللَّهُ بِرِسَالَتِهِ وَكَلَامِهِ فَيَأْتُونَهُ فَيَقُولُونَ يَا مُوسَى أَنْتَ الَّذِي اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِرِسَالَتِهِ وَكَلَّمَكَ فَاشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَلْيَقْضِ بَيْنَنَا فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ إِنِّي قَتَلْتُ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ وَإِنَّهُ لَا يُهِمُّنِي الْيَوْمَ إِلَّا نَفْسِي وَلَكِنْ ائْتُوا عِيسَى رُوحَ اللَّهِ وَكَلِمَتَهُ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُونَ يَا عِيسَى اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَلْيَقْضِ بَيْنَنَا فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ إِنِّي اتُّخِذْتُ إِلَهًا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَإِنَّهُ لَا يُهِمُّنِي الْيَوْمَ إِلَّا نَفْسِي وَلَكِنْ أَرَأَيْتُمْ لَوْ كَانَ مَتَاعٌ فِي وِعَاءٍ مَخْتُومٍ عَلَيْهِ أَكَانَ يُقْدَرُ عَلَى مَا فِي جَوْفِهِ حَتَّى يُفَضَّ الْخَاتَمُ قَالَ فَيَقُولُونَ لَا قَالَ فَيَقُولُ إِنَّ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَاتَمُ النَّبِيِّينَ وَقَدْ حَضَرَ الْيَوْمَ وَقَدْ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَأْتُونِي فَيَقُولُونَ يَا مُحَمَّدُ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَلْيَقْضِ بَيْنَنَا فَأَقُولُ أَنَا لَهَا حَتَّى يَأْذَنَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَنْ شَاءَ وَيَرْضَى فَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَنْ يَصْدَعَ بَيْنَ خَلْقِهِ نَادَى مُنَادٍ أَيْنَ أَحْمَدُ وَأُمَّتُهُ فَنَحْنُ الْآخِرُونَ الْأَوَّلُونَ نَحْنُ آخِرُ الْأُمَمِ وَأَوَّلُ مَنْ يُحَاسَبُ فَتُفْرَجُ لَنَا الْأُمَمُ عَنْ طَرِيقِنَا فَنَمْضِي غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنْ أَثَرِ الطُّهُورِ فَتَقُولُ الْأُمَمُ كَادَتْ هَذِهِ الْأُمَّةُ أَنْ تَكُونَ أَنْبِيَاءَ كُلُّهَا فَنَأْتِي بَابَ الْجَنَّةِ فَآخُذُ بِحَلْقَةِ الْبَابِ فَأَقْرَعُ الْبَابَ فَيُقَالُ مَنْ أَنْتَ فَأَقُولُ أَنَا مُحَمَّدٌ فَيُفْتَحُ لِي فَآتِي رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ عَلَى كُرْسِيِّهِ أَوْ سَرِيرِهِ شَكَّ حَمَّادٌ فَأَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَأَحْمَدُهُ بِمَحَامِدَ لَمْ يَحْمَدْهُ بِهَا أَحَدٌ كَانَ قَبْلِي وَلَيْسَ يَحْمَدُهُ بِهَا أَحَدٌ بَعْدِي فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَقُلْ تُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ أَيْ رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيَقُولُ أَخْرِجْ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ كَذَا وَكَذَا لَمْ يَحْفَظْ حَمَّادٌ ثُمَّ أُعِيدُ فَأَسْجُدُ فَأَقُولُ مَا قُلْتُ فَيُقَالُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ تُسْمَعْ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ أَيْ رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي فَيَقُولُ أَخْرِجْ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ كَذَا وَكَذَا دُونَ الْأَوَّلِ ثُمَّ أُعِيدُ فَأَسْجُدُ فَأَقُولُ مِثْلَ ذَلِكَ فَيُقَالُ لِيَ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ تُسْمَعْ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ أَيْ رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي فَقَالَ أَخْرِجْ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ كَذَا وَكَذَا دُونَ ذَلِكَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި [ޢައްފާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޙައްމާދު] ކިޔައިދީފައިވަނީ [ޢަލީ ބިން ޒައިދު] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ނަދުރޯ] ގެ އަރިހުން، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: [އިބްނު ޢައްބާސް] އެއްފަހަރަކު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބަޝްރޫހުގެ ޕަލްޕިޓްގައި ދަރުސް ދެއްވިއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: ހަމަކަށަވަރުން، ދުނިޔޭގައި އެކަލޭގެފާނު ބޭނުން ކުރައްވާފައިވާ ދުޢާއެއް އޮވެގެން ނޫނީ އެއްވެސް ނަބިއްޔަކު ނެތެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެންގެ މީސްތަކުންނަށްޓަކައި ޝަފާޢަތްތެރިވުމަށްޓަކައި، އަހަރެންގެ ދުޢާތައް ސަލާމަތްކޮށްފިއެވެ. އަހަންނަކީ ޤިޔާމަތް ދުވަހު އާދަމްގެފާނުގެ ދަރިންގެ ލީޑަރު، ކިބުރުވެރިއެއް ނޫނެވެ. އަހަރެން ވެސް އެންމެ ފުރަތަމަ އޭނާގެ ގަބުރު ހުޅުވާލި މީހާ، އަހަރެން ކިބުރުވެރިވީ ކަމަކަށް ނޫނެވެ. އަހަރެންގެ އަތުގައި ބަހައްޓާފައިވަނީ ތައުރީފުގެ ދިދައެއް، ބޮޑާކަމުގެ ދިދައެއް ނޫނެވެ. އާދަމް އާއި އެހެން މީހުން ތިބީ އަހަރެންގެ ދިދަ ދަށުގައި، ކިބުރުވެރިއެއް ނޫނެވެ. އިންސާނުންނަށް ޤިޔާމަތް ދުވަހަކީ ވަރަށް ދިގު ދުވަހެއް ކަމުން ބައެއް މީހުން އަނެއް ބަޔަކަށް ބުނަނީ: އިންސާނިއްޔަތުގެ ބައްޕަ އާދަމްގެފާނަށް ޝަފާޢަތްތެރިވެ، އަހަރެމެންގެ މެދުގައި ކަންކަން ނިންމުމަށް الله ޢައްޒާ ވަ ޖައްލާގެ ކިބައިން އެދެއެވެ. ފަހެ، އެމީހުން އާދަމް ޢަލައިޙްޞައްލަމްގެ އަރިހަށް އައިސް، އެމީހުން ބުނީ: އޭ އާދަމް، ތިބާއަކީ الله އެކަލާނގެ އަތްޕުޅުން އުފެއްދެވި، އަދި އެކަލާނގެ ސުވަރުގެއަށް ލެއްވި، މަލާއިކަތުން ކަލޭގެފާނަށް ރުކޫޢު ކުރެއްވި މީހާއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެމެންގެ ރައްބަށް ޝަފާޢަތްތެރިވުމަށް އެދޭށެވެ، އަދި އަހަރެމެންގެ މެދުގައި ކަންތައްތައް ނިންމާށެވެ. ދެން އާދަމް ޖަވާބު ދިނެވެ: ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެންނަކީ ކަލޭގެފާނަށް އެންމެ ރަނގަޅު މީހެއް ނޫން ކަމަށާއި، އަހަރެންގެ ގޯސްތަކުގެ ސަބަބުން އަހަރެން ސުވަރުގެއިން ދުރުކުރެވިފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި ހަގީގަތުގައިވެސް އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށްވުރެ މިއަދު އަހަންނަށް މުހިންމު އެއްވެސް ކަމެއް ނެތެވެ. އެކަމަކު ނަބިއްޔުންގެ އިސްވެރިޔާ ނޫޙުގެފާނަށް އައެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން ނޫޙުގެފާނުގެ އަރިހަށް އައިސް ބުނީ: އޭ ނޫޙު، އަހަރެމެންގެ ރައްބަށް ޝަފާޢަތްތެރިވެ، އަހަރެމެންގެ މެދުގައި ކަންތައްތައް ނިންމަވާށެވެ. ދެން ނޫޙު ޖަވާބު ދިނެވެ: ހަގީގަތުގައި އަހަރެންނަކީ ކަލޭގެފާނަށް އެންމެ ރަނގަޅު މީހެއް ނޫން، ހަގީގަތުގައި އަހަރެންގެ ދުޢާތައް އަހަރެން ބޭނުންކޮށްފައިވަނީ ބިމުގެ އަހުލުވެރިން ގެނބިގެންނެވެ. އަދި ހަގީގަތުގައިވެސް އަހަރެންނަށްވުރެ އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށްވުރެ މުހިންމު އެއްވެސް ކަމެއް ނެތެވެ. އެކަމަކު الله ގެ ލޮބުވެތި އިބްރާހީމްގެފާނުގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތެވެ. ފަހެ، އެމީހުން އިބްރާހީމް ޢަލައިހިއްސަލާމްގެ އަރިހަށް އައިސް، އެބައިމީހުން ބުނީ: އޭ އިބްރާހީމް، އަހަރެމެންގެ ރައްބަށް ޝަފާޢަތްތެރިވުމަށް އެދި، އަހަރެމެންގެ ދެމެދުގައި ކަންތައްތައް ނިންމަވާށެވެ. ދެން ޖަވާބު ދިނެވެ: ހަގީގަތުގައި އަހަރެންނަކީ ކަލޭގެފާނަށް އެންމެ ރަނގަޅު މީހެއް ނޫން، ހަގީގަތުގައި އަހަރެން ތިން ފަހަރު ދޮގު ހަދައިފިން. އަދި اللَّه ގެ ޙަޟްރަތުން އެކަލޭގެފާނު އެކަން ނުކުރައްވަނީ الله ގެ ދީން ދަމަހައްޓަން މެނުވީ، އެއީ އެކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅު 'ދެން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެން ބަލިވެއްޖެ'' އެވެ. -ކިއުއެސް. އަޝް ޝޮއްފާތު: 89- އަދި އޭނާގެ ބަސްތައް '... އަސްލު ބޮޑު ބުދު އެކަން ކުރި، އެހެންވީމާ ބުދުތަކާ އަހާ، އެމީހުންނަށް ވާހަކަ ދައްކާލެވޭތޯ'. -ކިއުއެސް. އަލް އަންބިޔާ': 63- ހަމައެހެންމެ އޭނާގެ އަނބިކަނބަލުން ރަސްގެފާނަކަށް އައިސް އަހަރެންގެ ކޮއްކޮއެއް ކަމަށް ބުނި އެއްޗެކެވެ. އަދި ހަގީގަތުގައި އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސު ފިޔަވައި މިއަދު އަހަންނަށް މިއަށްވުރެ މުހިންމު ކަމެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް الله ތަޢާލާ އެކަލޭގެފާނުގެ ރިސާލަތާއި ބަސްފުޅުން މަތިވެރި ކުރެއްވި މޫސާ ޢަލައިހިސް ސަލާމް ވަޑައިގަތެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް އައިސް ވިދާޅުވީ: އޭ މޫސާ، ތިބާއަކީ الله އެކަލާނގެ ރިސާލަތުން މަތިވެރިކޮށް، ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ދަޢުވަތު ދެއްވި މީހާއެވެ. ދެން ޖަވާބު ދިނެވެ: ހަގީގަތުގައި އަހަރެންނަކީ ކަލޭގެފާނަށް އެންމެ ރަނގަޅު މީހެއް ނޫން، ހަގީގަތުގައި އަހަރެން މަރާލީ މަރާލަން ނުޖެހޭ ނަފްސެކެވެ. އަދި ހަގީގަތުގައިވެސް އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށްވުރެ މިއަދު އަހަންނަށް މުހިންމު އެއްވެސް ކަމެއް ނެތެވެ. އެކަމަކު އީސާގެފާނުގެ އަރިހަށް އައީ، މާތްރަސްކަލާނގެ ރޫޙާއި އެކަލާނގެ ބަސްފުޅުތަކެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން އީސާގެފާނުގެ އަރިހަށް އައިސް ބުންޏެވެ. އޭ އީސާގެފާނު، އަހަރެމެންނަށްޓަކައި ޝަފާޢަތްތެރިވެ، އަހަރެމެންގެ މެދުގައި ކަންތައްތައް ނިންމުމަށް އަހަރެމެންގެ ރަބްގެ ކިބައިން އެދޭށެވެ. ދެން އީސާގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އަހަންނަކީ ކަލޭގެފާނަށް އެންމެ ރަނގަޅު މީހެއް ނޫން، ހަޤީޤަތުގައި އަހަރެން މިވަނީ الله ފިޔަވައި އިލާހަކަށް ހަދާފައެވެ. އަދި ހަގީގަތުގައިވެސް އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށްވުރެ މިއަދު އަހަންނަށް މުހިންމު އެއްވެސް ކަމެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް ބަންދު އުޅަނދެއްގައި ގަހަނާ ބަހައްޓާނަމަ، ފުށްގަނޑު ހުޅުވޭހާ ހިނދަކު އެތެރޭގައި ހުންނަ އެއްޗެއްގެ އަގު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގޭނެ ކަމަށް ހީކުރައްވަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ބުންޏެވެ : އެމީހުން ޖަވާބު ދިނީ: ނޫން ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ: ދެން އީސާގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: ހަމަކަށަވަރުން މުޙައްމަދު ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަކީ ނަބިއްޔުންގެ މުއްދަތު، އަދި އެކަލޭގެފާނުވެސް މިދުވަހު ޙާޟިރުވެވަޑައިގެން، މާޒީއާއި ކުރިއަށް އޮތް ހުރިހާ ފާފަތަކެއް އެކަލޭގެފާނަށް ފުއްސަވައިފިއެވެ. ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ: الله ޢައްޒާ ވަޖައްލާ އެކަލާނގެ އެދިވަޑައިގަންނަވާ އަދި ރުހިވޮޑިގަންނަވާ ކޮންމެ މީހަކަށް އެކަން ހުއްދަކުރައްވަންދެން އަހަރެންނަށް އެކަން ކުރުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ. އަދި الله ޢައްޒާ ވަޖައްލާ އެކަލާނގެ މަޚްލޫޤުންގެ މެދުގައި ކަމެއް ފޯރުކޮށްދޭން ބޭނުންވެއްޖެނަމަ، ‘އަޙްމަދާއި އޭނާގެ މީސްތަކުން ކޮބައިތޯއެވެ؟’ އަޅުގަނޑުމެންނަކީ އެންމެ ފަހު މީހުން އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަކީވެސް ފުރަތަމަ މީހުން، އަޅުގަނޑުމެންނަކީ އެންމެ ފަހު މީހުން އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަކީ އެންމެ ފުރަތަމަ ހިސާބު ކުރެވޭ މީހުން. ދެން އެހެން މީހުން އަހަރެމެންގެ މަގުން ދުރުވެ، ވުޟޫގެ ނިޝާންތަކުން މޫނާއި ގުނަވަންތައް ވިދާލައިގެން އަހަރެމެން ދުނިޔެ ދޫކޮށް ދިޔައީ'. އެހެންކަމުން ރައްޔިތުން ބުނީ؛ މި އެންމެންހެން ނަބިއްޔުންނަށް ވެގެން ދިޔައެވެ. ދެން އަހަރެމެން ސުވަރުގެ ދޮރާ ހަމައަށް އައީ، ދެން އަހަރެން ދޮރުގައި ހިފާ ޓަކި ޖަހާލީމެވެ، ދެން މީހަކު އަހާލިއެވެ: ކަލޭ އަކީ ކާކު؟ އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ: އަހަރެންނަކީ މުޙައްމަދެވެ. އެހެންކަމުން ދޮރު ހުޅުވިގެން ދިޔައީ، ދެން އަހަރެންނަށް ދިމާވީ އަހަރެންގެ ރައްބު ޢައްޒާ ވަޖައްލާ އޭނާގެ ގޮނޑި ނުވަތަ ތަޚުތުގައި އިންނަވާ - ހައްމާދު ފަސްޖެހިގެން - އެހެންވެ އަހަރެން ވެއްޓި ސަޖިދަ ޖަހާލީމެވެ. ދެން އަޅުގަނޑަށް ދެންނެވީ: އޭ މުޙައްމަދު ބޯ އުފުއްލަވާށެވެ! އެދުމާއި އެކަން ދެއްވާނެ، ބުނުމުން ކަލޭގެފާނުގެ ބަސްފުޅު އަޑުއަހާނެ، އަދި ޝަފާޢަތަށް އެދިވަޑައިގަތުމުން އެކަން ފުއްދައިދެވޭނެ! ދެން އަހަރެން ބޯ އުފުލާލަމުން ބުނީމެވެ؛ އޭ އަހަރެންގެ ރައްބު، އަހަރެންގެ އުންމަ... އަހަރެންގެ އުންމަ... އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: އޭނާގެ ހިތުގައި މިއާއި އެވަރުގެ ސައިޒު ހުރި މީހަކު ނެރެދެއްވާ، ހައްމާދަށް އެކަން ހިތުން ނޭނގެއެވެ. ދެން އަހަރެން ތަކުރާރުކޮށް، ބޯޖަހާލަމުން ބުނި އެއްޗެއް ބުނެލީމެވެ. ފަހެ އަހަންނަށް ބުނެވުނެވެ: ބޯ އުފުލާ، ވާހަކަ ދައްކައި އަޑު އިވޭނެ، އެދި އެދި، ޝަފާޢަތަށް އެދި، އެކަން ލިބިގެންދާނެއެވެ. ދެން އަހަރެން ބުނީމެވެ: އޭ އަހަރެންގެ ރައްބު، އަހަރެންގެ އުންމަ... އަހަރެންގެ އުންމަ... ފަހެ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: ކުރިން ދެންނެވި މީހުން ފިޔަވައި، ހިތުގައި މި ނުވަތަ އެ މިންވަރު ހުރި މީހަކު ނެރެދެއްވާށެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް ތަކުރާރުކޮށް، ސަޖިދަ ޖަހައިގެން ކުރިއެކޭ އެއްގޮތަށް ބުނެލީމެވެ. ފަހެ އަޅުގަނޑަށް ދެންނެވިފައި އޮތީ: ބޯ އުފުލާ، ވާހަކަ ދައްކާ އަޑު އިވޭނެ، އެދި އެދި ދެއްވާނެ އަދި ޝަފާޢަތަށް އެދި، އެކަން ފުއްދައިދެވޭނެއެވެ. ދެން އަހަރެން ބުނީމެވެ: އޭ އަހަރެންގެ ރައްބު، އަހަރެންގެ އުންމަ... އަހަރެންގެ އުންމަ... ފަހެ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: އޭނާގެ ހިތުގައި ފުރަތަމަ އަދި ދެވަނަ ފިޔަވައި އެހެން މިންވަރު މި ނުވަތަ އެ މިންވަރު ހުރި މީހަކު ނެރެދެއްވާށެވެ.